Архе

Архе (грек. arke – башат, жобо, башталма, лат. princi-pium – байыркы грек философиясындагы аталыш. 

Философияга чейинки көз караштарда Архе төмөндөкүдөй маанилерде колдонулган:

 а) мейкиндик же убакыттык маанидеги кандайдыр бир нерсенин башаты, башкы чекити; 
 б) кубулуш, объекттин түпкү себеби; 
 в) башчылык, башкаруу, туңгуч бийлик. 

Терминологиялык жактан алганда Архе б. з. ч. 4-кылымда математика илиминин өнүгүшүнүн таасири менен пайда болуп, далилдөөлөрдүн, аксиомалардын түпкү башталышы катары эсептелген. Платондун окуусунда Архе онтологиялык жобо, таанып-билүүнүн башаты, гносеологиялык принцип ирээтинде кабыл алынган.

Аристотель архени семантикалык жактан түшүндүрүү менен аны төмөндөгүдөй айырмалаган: 

 эпистомологиялык башталма (анын негизинде далилдөөлөр ишке ашырылат); 
 онтологиялык башталма (маңыздын башаты, себептин төрт түрү).

 Колдонулган адабияттар 
Философия: энциклопедиялык окуу куралы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
Категория:Философия
Категория:Байыркы грек философиясы