Гүлнара Айтпаева

Айтпаева Гүлнара (8. 5. 1961 -ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Каракол шаары) - адабиятчы, филология илимдеринин доктору (1995). Воронеж мамлекеттик университеттин (1983), ММУнун аспирантурасын (1987), КМУнун докторантурасын (1995) бүткөн. Пржевальск педагогикалык институтунда окутуучу, улук окутуучу, Ысык-Көл мамлекеттик университетинде доцент, КМУУда окутуучу, 1999жылдан Борбордук Азиядагы америкалык университетиндеги «Кыргыз этнологиясы» программасын жетектөө менен катар академиялык иштер боюнча университеттин вице-президенти болуп иштеген. 40тан ашуун илимий эмгектин, анын ичинде 1 монографиянын автору.

 Билими жана илимий иши 
Гүлнара Айтпаева Воронеж мамлекеттик университетинин филология факультетин кызыл диплом менен бүтүргөн (1983). 1987-жылы Москва мамлекеттик университетинде кандидаттык диссертациясын жактап, филология илимдеринин кандидаты даражасын алган. 1996-жылы Кыргыз улуттук университетинде докторлук диссертациясын жактап, 2005-жылы Орусия Федерациясынын Жогорку аттестациялык комиссиясынан филология илимдеринин доктору даражасын алган.

Анын илимий ишмердүүлүгү кыргыз фольклорун, адабиятын, материалдык эмес маданий мурастын жана ыйык жерлердин ролун изилдөөгө багытталган. Ал Кыргызстандагы алдыңкы университеттерде сабак берген, анын ичинде Борбор Азиядагы Америка университетинде (AUCA) академиялык иштер боюнча вице-президент (2001–2004) болуп иштеген жана Маданий антропология жана археология кафедрасын жетектеген.

 Айгине Маданий Изилдөө Борбору 
2004-жылы Гүлнара Айтпаева Айгине Маданий Изилдөө Борборун негиздеген. Бул борбор кыргыз маданий мурастарын изилдөө жана сактоо багытында ири изилдөө жана билим берүү долбоорлорун ишке ашырып келет. Борбор ЮНЕСКО, Сорос фонду жана эл аралык университеттер менен кызматташып, ыйык жерлерди изилдөө, бейзаттык мурастын санариптик документтештирилиши жана маданий билимди жайылтуу боюнча долбоорлорду ишке ашырууда.

2016-жылы Айгине борбору ЮНЕСКОнун 2003-жылкы Конвенциясынын алкагында аккредитациядан өткөн.

 Эл аралык эксперттик ишмердүүлүк 
Гүлнара Айтпаева эл аралык деңгээлде материалдык эмес маданий мурастын изилдөөсү жана корголушу боюнча таасирдүү эксперттердин бири. Ал төмөнкү кызматтарды аркалаган:

 ЮНЕСКОнун бейзаттык маданий мурастар боюнча Өкмөттөр аралык комитетинин Баалоо уюмунун вице-төрайым (2023–2024).
 ЮНЕСКОнун Баалоо уюмунун адиси (2022–2025).
 Кыргызстанда маданий туризмди өнүктүрүү боюнча долбоордун Координациялык кеңешинин мүчөсү (2023–2026).
 Сорос Кыргызстан фондунун кеңешчи кеңешинин мүчөсү (2019–2023).
 ЮНЕСКОнун бейзаттык маданий мурастар боюнча Өкмөттөр аралык комитетинин мүчөсү (2012–2016).
 Central Asian Survey эл аралык кеңешчи кеңешинин мүчөсү (2015–бүгүнкү күнгө чейин).
 Кыргыз улуттук университетинин жана Кыргызстандын Улуттук Илимдер Академиясынын алдындагы диссертациялык кеңештин мүчөсү.

 Жарыяланган эмгектери жана редактордук иши 
Айтпаева кыргыз адабияты, фольклору жана маданий мурас боюнча көптөгөн илимий макалалардын жана китептердин автору жана редактору:

 "Советтик колониалдуулуктун парадокстары: Ольжас Сулейменовдун «Аз жана Мен» чыгармасынын мисалында" (2024).
 "Кыргыз тууганчылык байланыштары жана экологиялык мамилелер" (2023).
 "Кыргызстандын ыйык жерлери жана бийлик феномени" (2023).
 "Манас коду жана кайра куруу доорунун руханий трансформациясы" (2014).

 Сыйлыктары жана таанылуусу 

 Кыргыз Республикасынын маданиятынын эмгек сиңирген ишмери (2020).
 ТҮРКСОЙдун Юлиус Немет медалы (2020).
 Кыргыз Республикасынын президентинин Ардак грамотасы (2013).
 "Мин комузчу" ансамблин түзгөнү үчүн президенттин ыраазычылыгы (2016).

Эмгекетри: Религиозные мотивы в кыргызском романе (60-80 гг.) Б., 1996; Үркүн: смысл трагедии 1916 года в контексте большого времени. Б., 1999.

 Колдонулган адабияттар 
 “Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
 https://aigine.kg/
 https://www.cedarnetwork.org/about-us/fellows-network/cedar-fellows-stories/fellows-stories-gulnara-aitpaeva-2/
 https://www.ichngoforum.org/messages/gulnara-aitpaeva-vice-chair-ich-evaluation-body-2023-cycle-aigine-cultural-research-center-ngo-kyrgyzstan/

Категория:Инсандар:Кыргызстан
Категория:Маданият