Туура сегиз жол

Туура сегиз жол. (Восьмеричный (благородный) путь) – Буддизмде азап чегүүдөн куткаруучу жашоонун «ортоңку жолу». Буддизмдин негизинде «асыл чындыктар» турат. Алар: жашоо – бул азап чегүү; азап чегүүнүн себеби бар; азап чегүүнү жок кылса болот; азап чегүүнү жок кыла турган жол бар. Бул жол («ортоңку же туура сегиз жол») сегиз этаптан турат:

 туура аңдоо, 
 туура умтулуу, 
 туура ойлоо, 
 туура сөз, 
 туура аракеттенүү, 
 туура жашоо-тиричилик, 
 туура иш жасоо, 
 туура ыкылас коюу.

Ушундай туура жол төмөнкү тутумдардан: бул дүйнөдөгү жашоону жакшы көрүүдөн, кумардануу сезиминен, эңсөөдөн, жек көрүнүүнүн, текебердүүлүктүн туткунунан бошотот. Туура жолдун ишке ашуусунун эң жогорку баскычы болуп нирвана абалына жетүү же «эңсөөнүн туткунунан кутулуу» эсептелет. Туура сегиз жолдун өз тартиби бар. Маселен, туура аңдоо – төрт «асыл чындыкты» тийиштүү даражада түшүндүрүү; туура умтулуу – өзүнүн жашоосун кабыл алынган төрт чындыкка ылайык кайра курууга ыклас, эрк; туура ойлоо – бардык нерсенин түбөлүксүздүгүн түшүнүү жана түркөйлүктөн, билбестиктен, түшүнбөстүктөн, өзүмчүлдүктөн баш тартуу; туура сөз – калп жана адепсиз сөз айтпоо; туура иш жасоо – тирүү жандыкка залал келтирбөө, уурулуктан, пайдакерчиликтен өзүн кармануу; туура жашоо тиричилик – адал эмгек менен жашап, маңдай тердин акысын гана алууну өнөкөт кылуу, туура аракеттенүү – азгырыктар менен ар дайым күрөшүү, акыл менен дененин инерциясына туруштук берүү; туура ыклас коюу – бардык аффектилерден кутулуу, адамдын ички дүйнөсүнүн түгөл болуусу, камырабастыгы, көңүл коштугунун натыйжасында нирванага, буддизмдин эң жогорку баалуулугуна көтөрүлүү.

 Колдонулган адабияттар 
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004

Категория:Буддизм түшүнүгү
Категория:Маданият
Категория:Туура сегиз жол