Каада- салттар,ырым-жырымдар

1. Жаш балдарга байланыштуу : - киндик эне болуу;- ымыркайды оозантуу;- сүйүнчүлөө;- наристеге ат коюу;- жентек той берүү;- көрүндүк берүү;- кыркын чыгаруу;- карын чачын алдыруу;- тырмагын алдыруу;- бешикке салуу;- кас-кас тургузуу;- тушоосун кесүү;- сүннөт тою (эркек бала үчүн);- мүчөл чыгаруу;- кулагын көзөө (кыз бала үчүн);- чачын өрүү;- бала асыроо;- баланы качыруу;- эмчектеш кылуу;- баланы эмчектен чыгаруу;- баланы жентектөө;- бармак тиштетүү;- оозуна түкүртүү;- көкүл коюу;- мал энчилөө;- энчи бөлүү;- бата тилөө;- бата берүү.2) Бойго жеткен кыз жана эркек балдарга карата өткөрүлүүчү каада-салттар:- сөйкө салуу;- жуучу болуу;- куда түшүү;- жар көрүү;- келин алуу;- кыз узатуу;- куда тосуу;- үйлөнүү үлпөтү;- келин көрүү;- күйөө баланы жүгүнтүү;- нике кыюу;- өкүл ата шайлоо;- төркүлөө; - конок алуу;- ат алуу;- атказуу;- колго суу куюу;- сый тартуу берүү;- конок каадасы кылуу;- малга бата кылуу;- мал союу;- мууздоо ооз тийүү;- устукандоо;- эт тартуу;- устукан берүү;- уча тартуу;- ат токуу.3) Той каадалары:- тойго кеңешке чакыруу;- мүчө берүү;- мүчө коюу;- тойдон кешик берүү;- устукан берүү;- түп коюу; - үй көтөрүү;- там түптөө;- устун тартуу;- жээн табак кармоо;- табак тартуу;- улуулата устукан берүү;- маараке той өткөрүү;- куттук айтуу;- таякени күтүү (тосуу);- досту күтүү. - ачуу басар;- отко киргизүү;- аркан тосуу;- ак чачуу (дан чачуу);- чачыла чачуу;- сөз айттыруу;- куданын алдына түшүү;- калың төлөө;- кийит көрүү;- кыз ала качуу;- куугунга баруу;- сеп берүү;- күйөө баштык берүү;- сүт акы берүү;- тасмал акы берүү;- кийит көрүү;- кийит кийгизүү;- бүчү боо берүү;- кошумча суроо (ыража);-эненин этегине таш бастыруу.4) Меймандостукка байланыштуу: - конок айттыруу;- конок күтүү (тосуу);5) Ырым-жырым каадалары: - ысырыктоо;- киринелөө;- ай көрүү;- дарындоо;- тил буу;- жайчынын көзүн куйкалоо;- дем салуу;- «ап-аптоо»;- түлөө өткөрүү;- «сук-суктоо»;- суу айлантып чачуу;- түш жоруу(түш жорутуу)- жүрөгүн көтөрүү;- канат чабуу;- өпкө чабуу, жүрөк чабуу;- тумар тагуу;- бертик суроо;- адалдоо;- кыт куйдуруу;- төлгө тарттыруу;- күн күркүрөгөндөгү айтым;- өткүн өткөндөгү айтым.6) Көчкө байланыштуу жасалган каада-салттар: - журт чалуу;<br- көчүү;- журт жалгоо;- өрүлүктөө;- түндүк көтөрүү;- журт которуу;- желе байлоо;- «көкала» ооз тийүү;- ширге жыяр ооз тийүү;- үлүш берүү;- ажырашар аяк берүү;- эшик-төрүн көрүү.7) Өз ара түрдүү мамиле адебине байланыштуу каада-салттар: - салам айтуу;- саламга келүү;- ашарга чакыруу;- шеринелеш болуу;- ыражалаш болуу;- жээнтабак кармоо;- алдыга түшүү;- күбөгө өтүү;- базарлык берүү;- чучу кулакка тартуу;- кечип салуу;- арачалоо;- ачуусун суроо;- ортомчулук кылуу;- чагым салуу;- айыпка жыгуу;- салык салуу;- жараштыруу, элдештирүү;- топко береке айтуу;- ант берүү;- касам ичүү;- кепилдикке өтүү;- жолдугун жасоо;- алыс жолго узатуу;- кун төлөө;- үстөк берүү;- достоштуруу;- «баш таңмай»;- шыралга берүү;- талак айтуу;- соопчулук кылуу;- топко береке айтуу;- ыроолоо.  8) Мал-жанга байланыштуу ырым, каадалар: - музоону кылоолоо;- малга эн салуу;- телүү;- мал биттөө;- жылкы кылдоо;- көкүл куттуктоо;- шырылдаң айтуу; 9) Эмгекке байланыштуу: - «Ашарга» чакыруу;- «Чечкор» майрамын өткөрүү;- «Шырылдаң» айтуу;- «Оп майда» айтуу;- «Бекбекей» айтуу;- «Кырманга береке» айтуу;- «Чечке береке» айтуу;- «Үлүш» майрамын өткөрүү;- «Учук салуу» ж.б.