Якуб Колас

Якуб Колас (өзүнүн чыныгы аты Константин Михайлович Мицкевич (беларусча: Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч); 1882-жыл—1956-жыл) — беларус акыны, прозачы жазуучусу жана публицисти.

Беларус адабиятынын классиги. Беларус Эл акыны (1926-жыл). Беларус ИАсынын академиги (1928-жыл). СССР Жазуучулар Биримдигинин мүчөсү (1934-жыл). Сталиндик сыйлыктын лауреаты (1946-жыл). Беларус ССР илимине эмгек сиңирген ишмер (1944-жыл).

 Кыскача өмүр таржымакалы 

Константин Михайлович Мицкевич (адабий аты «Якуб Колас») 1882-жылы Жетинин айынын (ноябрдын) 3үндө мурдагы падышалык Орусиянын Минск губерниясына караштуу Акинчицы кыштагында (азыркы Беларус жумуриятындагы Минск облусунун Столбцы жергесинде токойчу Михась Мицкевичтин үй-бүлөсүндө туулган. 

Беларуста элдик мектепти бүтүргөн соң, 1902-жылы Несвиж мугалимдер семинариясын аяктаган. 

1906-жылы беларус тилиндеги «Биздин тагдыр» («Наша доля») гезитине «Туулган аймагым» («Край родимый») деген ыры жарыяланган. 

Мугалимдердин уруксатсыз курултайына катышканы үчүн Минск абагында (1908-1911) отуруп чыккан.

1912-14-жылдары Пинск жергесинде мугалимдик кылат.

1915-жылы үй-бүлөсү менен Маскөө алдына көчүп, Дмитровск үйөзүндө жашайт.

Ошол эле жылы падышалык Орусиянын аскерине алынат. 
1918-жылы аскерден кайтып, Курск губерниясында Обоянь шаарында байырлайт. 

1921-жылы Минск шаарына көчүп келет.

Чыгармачыл иш менен алектенет. 

Академиялык «Орус-беларус сөздүгүнүн» (1953-жыл) редакторлорунун бири болгон.

1928-жылы Беларус Иасынын академиги, 1929-жылдан – анын вице-президенти болгон.

Беларус совет Кеңешине депутат (1938-1956) жана СССР Жогорку Кеңешине (1946-1956) депутат болуп шайланган. 

1956-жылы 13-августта дүйнөдөн кайткан. Сөөгү Минск шаарындагы Аскердик көрүстөнгө коюлган. 

 Чыгармачылыгы 
180 px|left|thumb|СССР учурунда чыккан почтоо маркасы, 1957-жыл

Октябр төңкөрүшүнө чейин «Эрксиз маалдын ырлары» (1908-жыл), «Кайгы-муң ырлары» (1910-жыл) жыйнактарын, бир катар аңгемелерди жарыялаган.

Совет доорунда «Жаңы Жер» поэмасын (1923), беларус дыйканынын рухун чагылдырган бир катар повесттерди жарыялаган.

 Чыгармаларынын кыскача тизмеси 

 Поэзия, проза, публицистика 
 “Кайгы-муң ырлары” (беларусча: «Песьні-жальбы»), (1910-жыл, Вильня)
 (беларусча: «Апавяданьні») (1912, Вильня)
 (беларусча: «Родныя зьявы») (1914, Вильня)
 (беларусча: «Тоўстае палена») (1913, Санкт-Петербург)
 (беларусча: «Нёманаў дар») (1913, Санкт-Петербург)
 (беларусча: «Прапаў чалавек. Паслушная жонка. Грушы сапяжанкі»), (1913, Санкт-Петербург)
 (беларусча: «Батрак. Як Юрка збагацеў»), (1913, Санкт-Петербург)
 (беларусча: «Казкі жыцьця»), (1921, Ковно)
 (беларусча: «Водгульле»), (1922)
 (беларусча: «Новая зямля»), (1923)
 (беларусча: «У палескай глушы»), (1923)
 (беларусча: «Крок за крокам»), (1925)
 (беларусча: «На рубяжы»), (1925)
 (беларусча: «Першыя крокі»), (1925)
 (беларусча: «У ціхай вадзе»), (1925)
 (беларусча: «Сымон-музыка»), (1925)
 (беларусча: «На прасторах жыцьця»), (1926)
 (беларусча: «У глыбі Палесься»), (1927)
 (беларусча: «Адшчапенец»), (1932)
 (беларусча: «Дрыгва»), (1934)
 (беларусча: «Нашы дні»), (1937)
 (беларусча: «Адпомсьцім»), (1942)
 (беларусча: «Голас зямлі»), (1943)
 (беларусча: «Суд у лесе»), (1943)
 (беларусча: «Адплата»), (1946)
 (беларусча: «Мой дом»), (1946)
 (беларусча: «Рыбакова хата»), (1947)
 (беларусча: «На ростанях»), (1955
 (беларусча: «Жыве між нас геній»), (1952)
 (беларусча: «Публіцыстычныя й крытычныя артыкулы»), (1957)

 Балдар үчүн чыгармалар 
 (беларусча: «Міхасёвы прыгоды»), (1935)
 (беларусча: «Рак-вусач»), (1938)
 (беларусча: «На рэчцы зімой»), (1941)
 (беларусча: «Вершы для дзяцей»), (1945)
 (беларусча: «У старых дубах»), (1941)
 (беларусча: «Раніца жыцьця»), (1950)

Жарык көргөн окуу китепртери:
 (беларусча: «Другое чытаньне для дзяцей беларусаў»), (Петербург, 1909)
 (беларусча: «Мэтодыка роднае мовы»), (1926)

 Пьесы 
 (беларусча: «Антось Лата»), (1917)
 (беларусча: «На дарозе жыцьця»), (1917)
 (беларусча: «Забастоўшчыкі»), (1925)
 (беларусча: «Вайна вайне»), (1927)
 (беларусча: «У пушчах Палесься»), (1938)

 Котормолору 

Өз эне тилине (беларусчага) А.С.Пушкиндин, Тарас Шевченконун, Адам Мицкевичтин, Рабиндранат Тагордун ж.б. айрым чыгармаларын которгон. 

 Сыйлыктары. Наамдары. 

 Сталиндик сыйлык, Биринчи даражадагы сыйлык (1946-жыл); Экинчи даражадагы сыйлык (1949-жыл) 
 Ленин орденинин беш жолку ээси
 Эмгек Кызыл Туу ордени]
 Биринчи даражадагы «Атамекендик согуштун партизаны» медалы

 Эс тутум 

Беларуста Якуб Колас атындагы адабий-эскергич музей (ажайыпкана) бар. 

Якуб Коластын ысымы Беларуста бир катар көчөлөргө, аянттарга, мекемелерге, театрга, университетке, ж.б. ыйгарылган. 

 Якуб Коластын ысымын алган жайлар 
 Якуб Колас аянты, (Минск) шаары (мында эстелиги да бар)
 Якуб Колас көчөсү, (Минск) шаары
 Якуб Колас көчөсү, (Борисов шаары)
 Якуб Колас көчөсү, (Украина, Киев шаары) 

 Адабият тизмеси 

 Александровіч, С. Х. Ад роднае зямли : Аповесць пра маленства і юнацтва Я. Коласа / С. Х. Александровіч. — Мінск : Дзяржвыд БССР, 1962. — 236 с.
 Александровіч, С. Х. На шырокі прастор : Старонкі жыцця Якуба Коласа / С. Х. Александровіч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1972. — 429 с.
 Александровіч, С. Х. Крыжавыя дарогі : Аповесць пра Якуба Коласа / С. Х. Александровіч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1985. — 333 с.
 Пшыркоў, Ю. С. Якуб Колас : Жыццё і творчасць / Ю. С. Пшыркоў. — Мінск : Выдавецтва Акадэміі навук БССР, 1951. — 167 с.
 Пшыркоў, Ю. С. Трылогія Якуба Коласа «На ростанях» / Ю. С. Пшыркоў. — Мінск : Выдавецтва Акадэміі навук БССР, 1956. — 226 с.
 Пшыркоў, Ю. С. Эпас рэвалюцыі : паэмы Я. Коласа «Новая зямля» і «Сымон-музыка», трылогія «На ростанях» / Ю. С. Пшыркоў. — Мінск : Вышэйшая школа, 1975. — 238 с.
 Пшыркоў, Ю. С. Летапісец свайго народа : Жыццёвы і творчы шлях Якуба Коласа / Ю. С. Пшыркоў. — Мінск : Навука і тэхніка, 1982. — 367 с.

 Интернеттеги шилтемелер 
 Якуб Колас музейи 
 Якуб Кроласка арналган интернет барак 

Категория:Беларус
Категория:Евразия
Категория:Беларус жазуучулары
Категория:ССРС жазуучулары
Категория:Советтик акындар
Категория:Советтер Биримдиги
Категория:Адабият
Категория:Акындар
Категория:СССР
Категория:XX кылым
Категория:Туулгандар 1882-жылы
Категория:Өлгөндөр 1956-жылы