Agatha Christie

Dame Agatha Mary Clarissa Christie DBE (15 Gwynngala 1890 – 12 Genver 1976) o awtoures sowsnek a fugieth dhrogober. Pur veur yw hanow hy lyvrow a-derdro'n bys, ha hi re werthas moy ages 4 bilvil lyver yn ollvysel. Hy lyvrow re beu treylyes dhe voy a yethow ages lyvrow awtour aral vytholl, 103 a yethow herwydh an reknans diwettha. Hy hwedhlow dell yw usys yw yn kever moldransow ha diskudha piw a's gwrug. Hi a wrug devnydh a niver a hwithroryon yn hy lyvrow dhe dhiskudha an voldroryon, an moyha aswonys anedha yw Hercule Poirot ha Miss Marple. Benen goth yw Miss Marple, ow triga yn gwik sowsnek kosel, St Mary Mead. Hi a wra devnydh a hevelepterow dhe hwarvedhyansow y'n termyn usi passyes yn St Mary Mead dhe gonvedhes piw a wrug an moldrans. Hwithrer privedh yw Hercule Poirot, den a Bow Belg neb a vyw yn Loundres. Ev a wra devnydh a'n "kellow byghan loos" dhe gachya an moldrer. Pub hwedhel gans Christie re beu gwrys avel towlennow pellwolok ha fylmow. 

Ynwedh Christie a skrifas gwariow. Onan anedha, The Mousetrap, a dhallathas y'n 'West End' yn 1952. Ev yw an gwari re beu performys an hirra y'n bys. 

Genys veu Christie yn Torquay yn Dewnens. Ny eth dhe skol, mes kavos gwersyow gans hy mamm pan veu yowynk drefen hy mamm dhe brederi na godh dhe fleghes dyski redya bys pan vons eth bloodh. Christie a dhyskas hy honan pan veu peswar bloodh. Hi a redyas lies lyver, ytho hi a dhyskas fatel bos skrifer da. Hi dheuth ha bos pianydh ka kantores dha ynwedh. Yn Kynsa Bresel an Bys, hi a oberas yn klavji ha ferylva. Hi a dhemedhis diwweyth, Archibald Christie, hag ena an hendhyskonydh Max Mallowan. Hi a wodhevas iselder wosa an dorrva dhemedhyans kynsa, ha pan wovynnas hy gour kynsa rag didhemedhyans hi eth a wel nebes dedhyow. An paperyow nowydh a gemeras meur a vern y'n hwarvedhyans. Diskudhys veu wosa 10 dydh yn ostel yn Harrogate. Hi a wrug devnydh a'y frofyansow war viajys dhe dylleryow kepar hag Irak hag Ejyp yn hy lyvrow.

Yn 1971, enorys veu gans an Vyghternes gans an titel Dame Commander of the Order of the British Empire po DBE. Christie a verwis 12 Genver 1976 yn 85 bloodh dhyworth achesonyow naturel yn hy chi yn Konteth Rysoghen. Ynkleudhys yw hi yn korflan St Mary's, Cholsey.

Renkys yw gans an Guinness Book of World Records avel an romansydh re wrug gwertha an niver moyha bythkweth, a-dro dhe 4 bilvil dasskrif. Hy romans re wrug gwertha an moyha yw And Then There Were None, a-dro dhe 100 milvil dasskrif. Christie a dyllas hwegh romans yn-dann an hanow Mary Westmacott ynwedh. Ny wra an rol a-is komprehendya an palster a hwedhlow berr dyllys yn lies kuntel.

Treylyes veu An Rin Kernewek (The Cornish Mystery), onan a'n hwedhlow berr y'n kuntel Poirot's Early Cases, dhe Gernewek gans Roger Henley, ha dyllys yn An Gannas yn 2021.

 Rol a lyvrow 
 1920 The Mysterious Affair at Styles
 1922 The Secret Adversary
 1923 Murder on the Links
 1924 The Man in the Brown Suit
 1925 The Secret of Chimneys
 1926 The Murder of Roger Ackroyd
 1927 The Big Four
 1928 The Mystery of the Blue Train
 1929 Partners in Crime
 1929 The Seven Dials Mystery
 1930 The Murder at the Vicarage
 1930 The Mysterious Mr Quin
 1931 The Sittaford Mystery
 1932 Peril at End House
 1933 The Hound of Death
 1933 Lord Edgware Dies
 1934 Murder on the Orient Express
 1934 Parker Pyne investigates
 1934 The Listerdale mystery
 1935 Three Act Tragedy
 1935 Why Didn't They Ask Evans?
 1935 Death in the Clouds
 1936 The A.B.C. Murders
 1936 Murder in Mesopotamia
 1936 Cards on the Table
 1937 Death on the Nile
 1937 Dumb Witness
 1938 Appointment with Death
 1939 Ten Little Niggers/And then there were none
 1939 Murder is Easy
 1939 Hercule Poirot's Christmas
 1941 Evil Under the Sun
 1941 N or M?
 1941 One, Two, Buckle My Shoe
 1942 The Body in the Library
 1942 Five Little Pigs
 1942 The Moving Finger
 1944 Towards Zero
 1944 Sparkling Cyanide
 1945 Death Comes as the End
 1946 The Hollow
 1947 The Labours of Hercules
 1948 There is a Tide
 1949 Crooked House
 1950 A Murder is Announced
 1951 They Came to Baghdad
 1952 Mrs McGinty's Dead
 1953 A Pocket Full of Rye
 1953 After the Funeral
 1955 Hickory Dickory Dock
 1955 Destination Unknown
 1956 Dead Man's Folly
 1957 4.50 from Paddington
 1957 Ordeal by Innocence
 1959 Cat Among the Pigeons
 1961 The Pale Horse
 1962 The Mirror Crack'd from Side to Side
 1963 The Clocks
 1964 A Caribbean Mystery
 1965 At Bertram's Hotel
 1966 Third Girl
 1967 Endless Night
 1968 By the Pricking of my Thumbs
 1969 Hallowe'en Party
 1970 Passenger to Frankfurt
 1971 Nemesis
 1972 Elephants Can Remember
 1973 Postern of Fate
 1974 Poirot's Early Cases
 1975 Curtain
 1976 Sleeping Murder

Klass:Dinethyansow 1890
Klass:Istorioresow
Klass:Mernansow 1976
Klass:Skriforesow sowsnek
Klass:Skriforyon fugieth