Lyver

Lyver yw sett a folennow kelmys war-barth yntra dew gudhlen. Dre vras an folennow yw a baper yw lenwys gans tekst, yeth ha lymnansow. Yma dew eghen chyf a lyver: fugieth ha feth.

Nebonan a skrif lyvrow yw skrifer po awtour ha nebonan a wra avenyow yn lyver yw lymner. Yma lyvrow kudhlen gales gwrys gans kudhlennow pasbord gorherys gans kweth po ledher ha gwriys war-barth. Yma ynwedh lyvrow kudhlen vedhel gwrys a baper serth ha glusys war-barth. An geryow yn lyvrow a yll bos lennys ha rekordys war snod, war blasen po yn restren. An re ma yw sonlyvrow. Lyvrow a yll bos lesrynnys yn furv elektronek avel e-lyvrow.

Esya yw furvas an lyvrow ages an tybyans a-varra, an skriva. An Romanes o an kynsa tus dhe worra temmyn diblans a dhornskrif war-barth yntra kudhlennow rag furvya kodeks. Hemm o esya dhe handla ha gwitha ages skrivow, mes nyns o hwath lyver poran. Skrivow ha kodeksys o skrifys ha kopiys dre dhorn. 

An dus jinek a dhismygyas pryntya dre stock prenn. An gis ober ma a gerv rothow a stock prenn, gorra ynk war an tu kervys hag ena gwaska an stock war baper. Henn o method lent awos an termyn res dhe gervya an prenn.

Johannes Gutenberg o an kynsa den dhe dhismygi jynn rag pryntya, an wask-argrafa (po pryntya), y'n 15ves kansvledhen. Yn mysk an dismygyans ma o moy es saw an wask, res o dismygi hag askorra teyp alkan gwayadow rag an argerdh jynn. Wortalleth, an jynnys o lent ha res o nerth keherek an pryntyas rag oberi. An Hweldro Diwysyansek a dhros nerth ethen ha, wosa henna, tredanheans.

Lyvrow a yll bos prenys yn lyverji po chevisys a lyverva. Tus a yll gul aga lyvrow aga honan ha'ga lenwel gans skeusennow an teylu, delinyansow po aga skrifa aga honan. Rag henna, nebes lyvrow yw gwag po gwag y'n brassa rann, kepar ha dydhlyver po albom skeusennow.

Y'n jydh hedhyw, yma moy ha moy a lyvrow hag yw dyllys yn Kernewek ha moy a dus usi ow skrifa yn Kernewek.