Polter gonn

Eghen a dhevnydh tardha yw polter gonn. Gwrys yw dre gesunya sulfur, glowbren ha potassiom nitrat, hag usys yw lemmyn dre vras yn gonnys ha tanweyth. 

Konsidrys yw polter gonn avel devnydh tardha isel, drefen bos an nerth livresys dhyworth an devnydh tardha yn lent. Dell yw usys, ev a gomprehend 75% a botassiom nitrat, 15% a lowbren ha 10% a sulfur. Prederys yw dell veu polter gonn diskudhys yn China y'n 9ves kansvledhen; kevys yw an kampollans kynsa dhodho yn skrif Taoist a gres an gansvledhen na. An danvonadow kynsa fatel dh'y wul yn skrif breselek a China yn 1044. Usys veu rag tanweyth ha devnydh breselek ena. An gonn kynsa re dreusvewas a veu gwrys yn China y'n 13ves kansvledhen. Kettermyn, lesys veu kedhlow a-dro dhe bolter gonn dhe'n bys Islamek. Derivys veu bos polter gonn devnydhys gans Ejyp erbynn an Emperoureth Mongol yn Batel Ain Jalut yn 1260, hag arta yn 1304. Yn 1453, yth esa dhe lu Mehmed II gonn meur dres eghen a alsa setha meyn 680kg aga foos. Usys veu an gonn dhe dhistrui fosow Kargostentin ha kemeres an cita, ow korfenna an Emperoureth Besontin.