Menydh

Menydh yw godogh naturel meur a enep an Nor a'n jeves "bleyn" (Sowsnek - summit po peak) dell yw usys. Herwydh usadow, i yw serthha hag ughella ages bre. Yn fenowgh, effeythys yns i gans rewlivans drefen an hinyow yeyn kevys warnedha.
skeusennik|Bleyn an Matterhorn
 Styr menydh 
Poynt ughella menydh yw gelwys bleyn. Tylleryow gerys-da yns i rag krambloryon.
Britannica Student Encyclopedia a lever dell wra an term "menydh" styrya ughelder a moy ages 2,000 tros-hys (610 m) a-ugh nivel an mor.  
Polytechnic Student Encyclopedia a lever dell wra an term "menydh" styrya ughelder a moy ages 1,000 tros-hys (305 m) a-ugh nivel an mor. 
Ughelder savonel rag menydh yn Pow Sows yw 600 meter. Yn Pow Sows, hemm yw posek drefen lagha sowsnek dhe leverel bos tus dhe'n gwir rag kerdhes war venydhyow, mes nyns eus dhedha an keth gwir war dir nebonan aral yn-dann an ughelder na. 

 Furvyans 
skeusennik|left|700px|Tektonieth plattys, ow tiskwedhes tylleryow furvyans kadon menydhyow pleg, stratoloskvenydh ha loskvenydh skoos

Furvyans menydhyow yw gelwys orogeni (dhyworth an geryow Grek (ὄρος, óros, menydh + γένεσις, génesis, gwrians). Menydhyow yw furvyes drefen tektonieth plattys, pan vo dew blat herdhys an eyl tro'ha'y gila. Kadon menydhyow yw bagas meur a venydhyow an eyl a-hys y gila. Yma teyr chif fordh y hyllir furvya menydh:

Menydhyow pleg
Pan wrello dew blat gwaya an eyl tro'ha'y gila, (amal plat gelwys amal keskeveryel), treweythyow unn plat a way yn-dann plat aral, argerdh henwys tansugna. Pan wrello plat keynvoryek kesskwatya plat brastiryel, an plat keynvoryek a way yn-dann an plat brastiryel drefen y vos poosa. Emlow keskeveryel a yll furvya menydhyow (henwys menydhyow pleg) ha loskvenydhyow. Ensamplow yw kadon menydhyow an Andes yn Amerika Dhyghow ha gwarak enysow Nihon, keffrys ha Kylgh Tan an Keynvor Hebask. Menydhyow ughella an Nor, an Himalayas a veu furvyes gans plat Eynda ow herdhya erbynn plat Eurasi. 

skeusennik|right|300px|Furvyans horst po menydhyow stock
Menydhyow stock
War emlow dargeveryel, an dhew blat a way an eyl dhe ves ha'y gila. Nansow fols ha menydhyow gelwys menydhyow stock (po horst) yw an sewyans. Ensamplow yw nebes kadonow menydhyow yn Afrika est kepar ha Ingangani yn Zimbabwe ha'n Vosges yn Pow Frynk. 

Menydhyow loskvenydhyek
Tardhans loskvenydhyow a yll furvya menydhyow yn tidro drefen keworrans nivel wosa nivel a lava po lusow. Tardhansow unnsel a lava a furv loskvenydhyow skoos, kepar ha menydhyow Hawaii ha Rewenys. Tardhansow a lusow ha lava warbarth a furv stratolokvenydhyow, kepar ha Menydh Fuji ha Cotopaxi.