Cherokee (yeth)

Cherokee / Cherokiek (ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ, Tsalagi Gawonihisdi [dʒalaˈɡî ɡawónihisˈdî]) yw yeth Irokoiek peryllys an dus Jerokiek."Cherokee: A Language of the United States". Ethnologue. SIL International. 2013. Retrieved May 22, 2014. Yma a-dro dhe 12,000 Cherokiegor a dres 300,000 esel an kordh. Yth yw an unsel yeth Irokoiek dyghow hag yma lies dyffrans bras a'n yethow Irokoiek erel. Yeth lies stagans yw Cherokiek a dhevnydh system skrifa lytherennek sylabennow unnik.Montgomery-Anderson, Brad (June 2008). "Citing Verbs in Polysynthetic Languages: The Case of the Cherokee-English Dictionary". Southwest Journal of Linguistics. 27. Retrieved May 22, 2014."Cherokee Syllabary". Omniglot. Retrieved May 22, 2014. 

Rannyeth a Jerokiek a gowsir yn Oklahoma yw "peryllys yn tevri", an onan yn Karolina North yw "peryllys yn sevur" herwydh UNESCO."UNESCO Atlas of the World's Languages in danger". www.unesco.org. Retrieved 2017-12-17. An rannyeth isella, a gowsis war or Karolina Soth - Georgi, re beu marow a-dhia a-dro dhe 1900. Le ages 5% a fleghes Cherokiek yw megys yn tiwyethek yn Cherokiek ha Sowsnek.Scancarelli, Janine; Hardy, Heather Kay (2005-01-01). Native Languages of the Southeastern United States. U of Nebraska Press. ISBN 0803242352. Yma meur a restrennans a'n yeth awos hi dhe vos an yeth Amerikanek Genesik ynni y tyllas brassa rann a lien."Native Languages of the Americas: Cherokee (Tsalagi)". Native Languages of the Americas. Retrieved May 22, 2014. Dyllansow a gomprehend gerlyver ha gramasek Cherokiek ha lies dyllans an Testament Nowyth ha Psalmow an Bibel maga ta. ᏣᎳᎩ ᏧᎴᎯᏌᏅᎯ / Tsalagi Tsulehisanvhi (an Feniks Cheorkiek) o an kensa paper nowodhow esa dyllys gans Amerikanoryon Enesik y'n Statys Unys hag an kensa dhe vos dyllys yn yeth Amerikanek genesik.LeBeau, Patrik. Term Paper Resource Guide to American Indian History.Greenwoord. Westport, CT: 2009. p132.Woods, Thomas E. Exploring American History: Penn, William – Serra, Junípero Cavendish. Tarrytown, NY: 2008. p829. Niverow bras a Jerokiegoryon a bub oos yw trigys hwath y'n Or Qualla yn Cherokee, Karolina North hag yn lies pow a-berth y'n Genedhel Jerokiek yn Oklahoma.Thompson, Irene (August 6, 2013). "Cherokee". aboutworldlanguages.com. Retrieved May 22, 2014. Yma'n niverow a yowynkes neb a nowedh les y'n hengovyow, istori ha yeth a'ga hendasow owth ynkressya.

Awos hy bos yeth lies stagans yma Cherokiek pur dhyffrans dhe Sowsnek ha dhe yethow Eyndo-Europek erel avel Frynkek po Spaynek hag y kynnik lies challenj dhe dhyskoryon devesik."The Cherokee Nation & its Language" (PDF). University of Minnesota: Center for Advanced Research on Language Acquisition. 2008. Retrieved May 22, 2014. Unn ger yn Cherokiek a yll meneges tybyansow le may fia res devnydhya lies ger yn Sowsnek, ow komprehendya kettesten an lavar, desevow yn-kever an kowser, an gwrians hag objeta an gwrians. Komplegeth furvonieth an Cherokiek yw diskwedhes yn hwella yn verbow py usi a-dro dhe 75% a'n yeth, nyns esons saw 25% a'n Sowsnek y'n fordh aral. Yma res dhe verbow Cherokiek komprehendya dhe'n lyha ragworrans rakhanwel, gwreydhen verbel, wosaworrans gwedhek, ha wosaworrans model.Thompson, Irene (August 6, 2013). "Cherokee". aboutworldlanguages.com. Retrieved May 22, 2014.

 Lytherennek Sylabennow 
dyhow|425x425px|Lytherennek Sylabennow an Cherokiek.
Pub onan a'n lytherennow a dhiskwedh unn sylaben, avel yn kana yn Nihonek. An kensa hwegh lytheren a dhelin sylabennow bogalennow unnik. Lytherennow rag sylabennow a jun kesonnennow ha bogalennow a hol. Y redir a-dhowrth kledh dhe dhyghow, topp dhe woles.

 Gerva 
+
LiwyowKernowekCherokiekTreuslytherennansduᎬᎾᎨᎢgvnageiglasᏌᎪᏂᎨᎢsagonigeigellᎤᏬᏗᎨuwodigegwyrdhᎢᏤᎢᏳᏍᏗitseiyusdiloosᎤᏍᎪᎸ ᏌᎪᏂᎨusgolv sagonigeowrᏓᎶᏂᎨᎢdalonigeirudhvelynᎠᏌᎶᏂᎨasalonigerudhwynnᎩᎦᎨᎢᏳᏍᏗgigageiyusdirudhlasᎩᎨᏍᏗgigesdirudhᎩᎦᎨgigagearghansᎠᏕᎸ ᎤᏁᎬadelv unegvgwynnᎤᏁᎦunegamelynᏓᎶᏂᎨdalonige

+
DydhyowKernowekCherokiekTreuslytherennansDydhyow an SeythenᎯᎸᏍᎩᎢᎦhilvsgiigaDy' LunᎤᎾᏙᏓᏉᏅᎯunadodaquohnvhiDy' MeurthᏔᎵᏁᎢᎦtalineigaDy' MergherᏦᎢᏁᎢᎦtsoineigaDy' YowᏅᎩᏁᎢᎦnvgineigaDy' GwenerᏧᎾᎩᎶᏍᏗjunagilosdiDy' SadornᎤᎾᏙᏓᏈᏕᎾunadodaquidenaDy' SulᎤᎾᏙᏓᏆᏍᎬunadodaquasgv

 Ensamplys 

 Enampel a Jerokiek skrifys 
CherokiekKernowekTreuslytherennansᏂᎦᏓ ᎠᏂᏴᏫ ᏂᎨᎫᏓᎸᎾ ᎠᎴYma pub den dinythys rydh haNigada aniyvwi nigeguda'lvna aleᎤᏂᎶᏱ ᎤᎾᏕᎿ ᏚᏳᎧᏛ ᎨᏒᎢ. ᎨᏥᏁᎳkehaval yn dynita ha reythyow. Ymonsunihloyi unadehna duyukdv gesv'i. GejinelaᎤᎾᏓᏅᏖᏗ ᎠᎴ ᎤᏃᎵᏍᏗkemmynnys gans acheson ha kowsesunadanvtehdi ale unohlisdiᎠᎴ ᏌᏊ ᎨᏒ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎠᎾᏟᏅᏢ ᎠᏓᏅᏙ ᎬᏗ.hag y talons dyghtya'n eyl y gila yn spyrys bredheredh.ale sagwu gesv junilvwisdanedi anahldinvdlv adanvdo gvhdi.

 Devynnow 

Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow