Ksenon

Elven gemyk ew ksenon, niver 54 e'n Vosen Beriodek. Y arwodh gemyk ew Xe. An hanow a dheu dhort an ger Greka ξένον xénon, ow styrya estrenyon. Nag eus radn vewoniethel dhe'n elven ma. 

Diskudhys veu en 1898 gen William Ramsay ha Morris William Travers en Kolji Universita Loundres. Diskudhys veu neon, argon ha krypton solabres gen anjei. Anjei a usyas jynn ayr-lin rag tedna krypton dhort ayr, ha distyllyans radnrivek (fractional distillation) rag enyshe ksenon dhorto. Henwys veu ksenon ganja drefen y vos kalish dhe dhiskudha.

Kevys ew ksenon en dowr ewonek Vichy. Askorrys ew le es udn tonnas a gsenon pub bledhen dhort gweythvaow ayr-lin. Usys ew en lugern lughes, laserow, hag arhwilellow PET. Anella kemyskans a oksyjen ha ksenon a wra gweres askorrans erythropoyetin (erythropoietin), hormon hag a ynkress askorrans kellow goos rudh. Usys ew ksenon etho gen sportysi neb a vydn tolla. Emskemunys ew gen WADA, maynorieth ollvesek gorth-dopya.

Poos atomek ksenon ew 131.29, y boynt teudhi ew -112°C ha'y boynt bryjyon ew -107°C. Y dhosedh ew 5.9 gramm pub liter. Gass diliw, anvlasus ew. Onan a'n gassys nobyl ew. Usys ew ksenon e'n efanvos drefen y vos an kunys gwella rag jynnow ion.

Mirva

Klass:Elvennow kymyk