Dowrgleudh Gorholyon Keresk

Dowrgleudh gorholyon yn Keresk, Dewnens, Pow Sows yw an Dowrgleudh Gorholyon Keresk (Sowsnek: Exeter Ship Canal). Drehevys a veu yn 1560ow, hemm a styr y feu byldyes kyns oos "konnar dowrgleudhyow" hag yth yw onan a'n kottha dowrhensi kreftus y'n Ruvaneth Unys.

 Istori 
Wor'talleth yth o an Dowr Esk viajadow bys dhe fosow an cita a'n gallosegas dhe vos porth bysi. Y'n 1270ow po 1280ow, Kontes Dewnens, Isabella de Fortibus, a dhrehevis dowrfos dres an avon rag powera hy melinyow."Exeter Memories - Countess Wear". www.exetermemories.co.uk. Archived from the original on 7 February 2008. Retrieved 12 March 2008. Y styryas hemma nag esa Keresk drehedhadow gans skathow. Yn 1290 y feu kenwerth astiverys dhe'n porth, mes hemma a veu lettyes unweyth arta gans dowrfos aral yn 1317. Y'n keth bledhen y feu drehevys porth dhe Dopsham. Yth esa res dhe skathow diskarga dhe Dopdham awos an lettys ma ha'n yurlys a yllas tolli rag treusperthi gwara dhe Geresk."Exeter Memories - Topsham, a short history". www.exetermemories.co.uk. Archived from the original on 15 March 2008. Retrieved 12 March 2008. Rag an nessa 250 bledhen an cita a wovenegis dhe'n myghtern dhe dhasygeri an dowrhyns, mes ny sewenis hemma bys dhe 1550 pan ros Edward VI kummyas. Byttegyns yth o re dhwedhes awos an ganel dhe leunhe a leys.

Yn 1563 y feu John Trew a Lamour arvethys gans gwikoryon Keresk dhe vyldya dowrgleudh dhe avoydya'n dowrfosow ha dasjunya gans an Dowr Esk yn kres an cita le may fia kay drehevys. Ober a dhallathas yn 1564 hag y feu gorfennys yn 1566 diwedhesClew, Kenneth R. (1984). The Exeter Canal. Chichester: Phillimore. ISBN 0-85033-544-2. po 1567 a-varr."The city of Exeter, Letters and other papers". British History Online. Retrieved 2008-10-23. Yth o teyr yet dhowr dhe'n dowrgleudh gans yettys plommwedhek - an kensa yettys dowr poll dhe vos drehevys yn Breten. I a esyas skathow bys dhe 16 tonnas.Blair, John (2007), Waterways and Canal-Building in Medieval England, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-921715-1 Yn hwreydhek y feu treghys 3 tros-hys (0.91 meter) down ha 16 tros-hys (4.9 meter) a-dreus. Y ponyas rag tri mildir ha kwarter (5.2 km) a-dhyworth Dowrfos an Kontes dhe gres Keresk. Nyns o pur effeythus an dowrhyns ma; nyns o possybyl y entra dhe bub leven a'n mortid, hag awos bos res karga gwara diwweyth rag viaj mar verr ny yllas kesstrivya gans karyans fordh.Jackman, W. T. (1916), The Development of Transportation in Modern England, Cambridge University Press An dowrfos a with leven an dowr dhe'n kay yw henwys "Trew's Weir" rag byldyor an dowrgleudh.
skeusennik|Dowrgleudh Keresk dhe yet dhowr Topsham.
Yn 1677 y feu an dowrgleudh ystynnys hag y entrans movyes gans an avon dhe Dopsham. Yn 1701 an dowrgleudh a veu downhes ha ledanhes rag gallosegi tremen skathow mor. Dhe'n keth pols y feu niver an yettys dowr lehes dhe onan. Livyetow a veu gorrys orth entrans an dowrgleudh. An gwellheansow ma a wrug hembronk an dowrgleudh dhe vos pur sewen bys dhe dheklinyans demond ha dones an hensi-horn.

Yth esa lies fyllans a vri dhe junya Keresk ha'n Soth West gans rosweythyow dowrgleudh ah hyns-horn kenedhlek: Dowrgleudh Bras an West rag junya Keresk ha Bristow (1796) na veu kowlwrys byth; junyans an Hyns-horn Bristow ha Keresk dhe vason an dowrgleudh a veu deletyes yn 1832 ha 1844; an Hyns-horn Dewnens Soth a bonyas servisyow dhe'n dowrgleudh a 1867, mes erbyn an termyn ma yth o an dowrgleudh re vian dhe denna lestri keynvor bras hag y feu ponyes an dowrgleudh gans y gresysoryon rag hwetek bledhen. Devnydh a'n dowrgleudh a dheklinyas yn lent a-dhia dhana.

 20ves kansvledhen 
skeusennik|Yet dhowr koth war an Dowrgleudh Keresk.
Yn 1939 yth esa'n dowrgleudh ow karya nebes 63,000 tonnas a wara yn pledhynnyek, ha wosa'n vresel y hwelas hwath avel maynys vas a garya traow a ha dh'y vason dhe Haven Banks. Wosa'n Blitz y feu kommendyes y tal Turf Lock, junyans an dowrgleudh gans an heyl, bos downhes ha brashes rag esya gorholyon a 600 tonnas dhe dremena.Sharp, Thomas (1946). Exeter Phoenix - A Plan for Rebuilding. Exeter City Council. p. 81.

Devnydh kenwerthel finek an dowrgleudh o yn 1972 pan asas an Esso Jersey bason an dowrgleudh, ow karya oyl dhe benn y hyns yn Jersi Nowydh. Byttegyns, an Gesva Dowr a dhuryas dhe bonya tanker loub, an Countess Weir, bys dhe 1997. 

Deklinyans traffik kenwerthel y'n 1960ow a omdhesedhas orth devnydh termyn syger a'n dowrgleudh.

Butts Ferry, kowbal trethysi bian usi oberys gans leuv, a ober dres an vledhen a-dreus an avon ryb kay Keresk ha bason an dowrgleudh dres an jydh. Kowbal re beu owth oberi omma a-dhia 1641 dhe'n lyha.Exeter Memories, Butts Ferry, accessed 2010-11-10

 Gwelewgh ynwedh 

 Dowrgleudh
 Dowrgleudh gorholyon
 Skath
 Rol a dhowrgleudhyow yn Breten Veur
 Dewnens

 Pennfentynyow 

Klass:Dowrgleudhyow