Galliom

Elven gemyk ew galiom, niver 31 e'n Vosen Beriodek. Y arwodh gemyk ew Ga. An hanow a dheu dhort Gallia, hanow Frynk e'n yeth Latin. Hebm ew onan a dhiw elven henwys dhort Frynk (frankiom ew an sekond). Nag eus devnydh dhe galliom e'n korf denel.

Diskudhys veu galliom en 1875 gen  en Paris. Pan e firas ev ort spektrum zynk dhort y voon, zincblende, ev a verkyas linednow na veu gwelys kens. Woja purhe an sampel, ev a henwis an elven nowydh galliom. Re a lever Boisbaudran dhe henwel an elven war y lergh y honen. Y hanow kres o Lecoq, haval dhe le coq, frynkek rag kulyek, gallus en latin. 

Askorrys ew galliom avel isaskor purhe zynk ha kober. Avel galliom arsenid (GaAs) usys ew dhe wul LEDow en euryoryow ha daffar elektronek awos y vos hanterkendegor. Fest dhe les ew galliom arsenid rag gul ughjynnow-amontya. Usys ew an isotop galliom-67 en medhegel rag dyghtya melanoma.

Olkan gwydn-arhansek ew galliom, medhel luck rag treghi gen kollell. Ema dew isotop, galliom-69 (60%) ha galliom-71 (40%). Y boos atomek ew 69.72. Nag enjei radyoweythresek. Tra goynt ew galliom dhe lehe ort teudhi, ken dhe olkenyow erel. Y boynt teudhi ew 30°C ha'y boynt bryjyon 2403°C, an efander tempredh moyha (2373°C) dhe bub elven oll.

Mirva

Klass:Elvennow kymyk