Крымтотара кыв

Крымтотара кыв (qırımtatar tili, къырымтатар тили) тайӧ тюрк кыв, матіса турок кывлань. Крымын каналан кыв украин- да рочкӧд.

 Крымтотара анбур 

 Латин 
350пкс|thumb

 1928 1997 1928 1997 1928 1997 A a A a Ь ь I ı R r R r B ʙ B b K k K k S s S s C c C c Q q Q q Ş ş Ş ş Ç ç Ç ç Ƣ ƣ Ğ ğ T t T t D d D d L l L l U u U u E e E e M m M m Y y Ü ü F f F f N n N n V v V v G g G g Ꞑ ꞑ Ñ ñ X x H h H h H h O o O o Z z Z z I i İ i Ɵ ө Ö ö Ƶ ƶ J j J j Y y P p P p Â â

 Кирилл 
350пкс|thumb

Аа Бб Вв Гг ГЪгъ Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Кк КЪкъ Лл Мм Нн НЪнъ Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч ДЖдж Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Юю Яя

 Араб 
350пкс|thumb

 торъя помын шӧрын водзын ним латин ﺍﺎ— elif  a, â ﺀ— hemze  - ﺏﺐﺒﺑ be  b, pﭖﭗﭙﭘ pe  pﺕﺖﺘﺗ te  tﺙﺚﺜﺛ se  sﺝﺞﺠﺟ cim  cﭺﭻﭽﭼ çim  çﺡﺢﺤﺣ ha  -ﺥﺦﺨﺧ hı  hﺩﺪ— dal  dﺫﺬ— zel  zﺭﺮ— re  rﺯﺰ— ze  zﮊﮋ— je  jﺱﺲﺴﺳ sin  sﺵﺶﺸﺷ şin  şﺹﺺﺼﺻ sad  sﺽﺾﻀﺿ dad  d, zﻁﻂﻄﻃ tı  tﻅﻆﻈﻇ zı  zﻉﻊﻌﻋ ayn  -ﻍﻎﻐﻏ ğayn  ğﻑﻒﻔﻓ fe  fﻕﻖﻘﻗ qaf  qﻙﻚﻜﻛ kef(kef-i arabiy) k (g, ñ)ﮒﮓﮕﮔ gef(kef-i farsiy) gﯓﯔﯖﯕ nef(kef-i nuniy, sağır kef)  ñﻝﻞﻠﻟ lâm  lﻡﻢﻤﻣ mim  mﻥﻦﻨﻧ nun  nﻭﻮ— vav  v, o, ö, u, üﻩﻪﻬﻫ he  -, e, aﻻﻼ— lâm-elif  la, lâﻯﻰﻴﻳ ye  y, ı, i

 Грамматика 

 Эмакыв 

Эмакывлӧн крымтотара кывйын эм кык лыд, уна лыдлӧн суффиксъяс -lar да -ler; квайт (важӧн сизим) вежлӧг:

 Крымтотара ним, юалӧмъяс  Вежӧртас, юалӧмъяс  Пример  Вуджӧдӧм Baş keliş (Kim? Ne?)  Нимтан (Мый? Коді?)  insan-  морт Saiplik kelişi (Kimniñ? Neniñ?)  Асалан (Мыйлӧн? Кодлӧн?)  insan-nıñ  мортлӧн Tüşüm kelişi (Kimni? Neni?)  Керан (Мыйсӧ? Кодӧс?)  insan-ğa  мортӧс Doğrultuv kelişi (Kimge? Nege? Qayda?)  Сетан-Пыран-Матыстчан (Мыйлы? Кодлы? Мыйӧ? Кодӧ? Мыйлань? Кодлань? Кытчӧ?)  insan-nı  мортлы, мортлань, мортӧ Yer kelişi (Kimde? Nede? Qayda? Ne yerde?)  Ина (Мыйын? Кодын? Кӧни?)  insan-da  мортын, мортлӧн (эм) Çıkış kelişi (Kimden? Neden? Ne yerden? Kimnen? Nenen?)  Босьтан-Петан-Ылыстчан-Ӧтувтан (Мыйлысь? Кодлысь? Мыйысь? Кодысь? Мыйсянь? Кодсянь? Кысянь? Мыйкӧд? Кодкӧд?)  insan-dan  мортсянь, мортысь, морткӧд

Сизимӧд вежлӧг вӧлі Керанторъя: insan-nen — мортӧн.

 Индан-асалан суффиксъяс 

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм  Уна лыд  Вуджӧдӧм oda-m  жырӧй  oda-mız  жырным oda-ñ  жырыд  oda-ñız  жырныд oda-sı  жырыс  oda-sı / oda-ları  жырныс

 Морта нимвежтасъяс 

 Ме  men  Ми  biz Тэ  sen  Ті  siz Сійӧ  o  Найӧ  olar

 Кадакывлӧн вежласьӧм 

Кадакывъяслӧн кывпод пасъяс: -maq (yazmaq — гижны) да -mek (etmek — вӧчны).

Etmek (вӧчны):

Ӧнія кад

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм etem  вӧча  etemiz  вӧчам etesiñ  вӧчан   etesiz, etesiñiz  вӧчанныд ete  вӧчӧ  ete, eteler  вӧчӧны

Ӧнія кад, соссяна форма

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм etemeyim  ог вӧч  etemeymiz  огӧ вӧчӧй etemeysiñ  он вӧч  etemeysiz, etemeysiñiz  онӧ вӧчӧй etemey  оз вӧч  etemey, etemeyler  оз вӧчны

Колян кад

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм ettim  вӧчи  ettik  вӧчим ettiñ  вӧчин   ettiñiz  вӧчинныд etti  вӧчис  etti, ettiler  вӧчисны

Колян кад, соссяна форма

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм etmedim  эг вӧч  etmedik  эгӧ вӧчӧй etmediñ  эн вӧч  etmediñiz  энӧ вӧчӧй etmedi  эз вӧч  etmedi, etmediler  эз вӧчны

Локтан кад

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм etecegim  вӧча  etecekmiz  вӧчам eteceksiñ  вӧчан   eteceksiz, eteceksiñiz  вӧчанныд etecek  вӧчас  etecek, etecekler  вӧчасны

Локтан кад, соссяна форма

 Ӧтка лыд  Вуджӧдӧм   Уна лыд  Вуджӧдӧм etemeycegim  ог вӧч  etemeycekmiz  огӧ вӧчӧй etemeyceksiñ  он вӧч  etemeyceksiz, etemeyceksiñiz  онӧ вӧчӧй etemeycek  оз вӧч  etemeycek, etemeycekler  оз вӧчны

 Лыдакывъяс 

1 – bir
2 – eki
3 – üç
4 – dört
5 – beş
6 – altı
7 – yedi
8 – sekiz
9 – doquz
10 – on
20 – yigirmi
30 – otuz
40 – qırq
50 – elli
60 – altmış
70 – yetmiş
80 – seksen
90 – doqsan
100 – yüz
1000 – biñ

 Крымтотараӧн кывбур 

латин анбурӧнкирилл анбурӧнараб анбурӧн
Vasiyet

Ölsem, meni kömüñiz

Ukraynamnıñ bağrına,

Mezarımnı qazıñız

Qulan çöl toprağına.

Bileyim men qurğannıñ

Köksünde yatqanımnı,

Diñleyim Dneprniñ

Quturıp aqqanını.

Ne vaqıt o duşman qanın

Ukrayna üzerinden

Yuvıp keter… tek o zaman

Turarım men qabrimden —

Dua etip tek o zaman

Çıqarım arş-alâğa,

Oña qadar mende yoqtır

İşanç Alla-Taalâğa.

Meni cıyıp, qalqıñız ve

Üzüñiz buğavlarnı,

Zalım duşman qanı ile

Yuvuñız diyarlarnı,

Ulu, ür bir ailege

Birleşilgen künlerde.

Unutmayıp — eyi söznen

Hatırlañız meni de.
Васиет

Ольсем, мени комюнъиз

Украйнамнынъ багърына,

Мезарымны къазынъыз

Къулан чёль топрагъына.

Билейим мен къургъаннынъ

Коксюнде яткъанымны,

Динълейим Днепрнинъ

Къутурып акъкъаныны.

Не вакъыт о душман къанын

Украйна узеринден

Ювып кетер… тек о заман

Турарым мен къабримден —

Дуа этип тек о заман

Чыкъарым арш-алягъа,

Онъа къадар менде ёкътыр

Ишанч Алла-Таалягъа.

Мени джыйып, къалкъынъыз ве

Узюнъиз бугъавларны,

Залым душман къаны иле

Ювунъыз диярларны,

Улу, урь бир аилеге

Бирлешильген куньлерде.

Унутмайып — эйи сёзнен

Хатырланъыз мени де.
وصيت

اولسەم، مەني كوموڭز

اوكراينامنڭ باغرينه،

مزارمني قازيڭز

قولان چول طوپراغينه.

بيلەيم مەن قورغاننڭ

كوكسونده ياطقانمني،

ديڭلەيم دنەپرنڭ

قوتوريب آققانيني.

نە وقت او دشمن قانين

اوكراينا اوزەريندن

يوب كەتەر… تەك او زمان

طوراريم مەن قابرمدن

دوا اتيب تەك او زمان

چيقاريم آرش آلاغا،

اوڭا قادار مەنده يوقدر

ايشانچ الله تعالی غا.

مەني جيييب، قالقيڭز و

اوزوڭز بوغاولرني،

ظالم دشمن قاني يله

يووڭز ديارلرني،

اولو، اور بير ايلەگه

بيرلەشيلگن كونلرده.

اونوتمايب ايي سوزنەن

خاترلاڭز مهني ده.

 Ыстӧдъяс 

 Велӧдчан небӧг
 Русско-крымскотатарский и крымскотатарско-русский словарь
 Лингвистический корпус крымскотатарского языка
 Крымскотатарская электронная библиотека
 Ресурсы по крымскотатарскому языку

Категория:Кыв
Категория:Тюрк кывъяс