Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз

Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз () — ыджыд государство, коді вӧлі Европаын да Азияын 1922-ӧд восянь 1991 воӧдз. Дженьыдджыка нӧшта шуӧны: Сӧветскӧй Союз, ССРС, СССР. 

 География 
Сӧветскӧй Союз мирын вӧлі медыджыд государствоӧн. Сылӧн ыдждаыс — 22 400 000 кв.км. Шылькнитчис мулӧн квайтӧд юкӧн вылас. ССРС-лӧн кузьтаыс асыввывсянь рытыввылӧдз — 10 000 км (11 час вӧнь), войвывсянь лунвылӧдз — 7200 км. Страналӧн мутасын вӧлі вит климат зона.

Сӧветскӧй Союзлӧн вӧлі мирын медкузь су (границу) (60 000 км сайӧ). ССРС-лӧн вӧлі ӧтувъя су татшӧм странаяскӧд: АӦШ, Афганистан, Китай, Чехословакия, Финляндия, Венгрия, Иран, Монголия, Войвыв Корея, Норвегия, Польша, Румыния да Турция (1945—1991 воясӧ).

 История 
1922 вося ӧшым тӧлысь 29 лунӧ РСФСР, Украина ССР, Беларусь ССР да Кавказсайса СФСР Сӧветъяссянь съезд делегацияяслӧн конференция вылын вӧлі кырымалӧма ССРС лӧсьӧдӧм йылысь сёрнитчӧм. Тайӧ документ вӧлі вынсьӧдӧма 1922 вося ӧшым тӧлысь 30 лунӧ Сӧветъяслӧн I-дза Ставсоюзса съездӧн да кырымалӧма делегацияяслӧн веськӧдлысьясӧн. Тайӧ луныс и лыддьысьӧ ССРС артмӧдан лунӧн, кӧть и ССРС-лысь Народнӧй Комиссаръяслӧн сӧвет (Веськӧдлан котыр) да наркоматъяс (министерствояс) вӧлі лӧсьӧдӧма сӧмын 1923 вося сора тӧлысь 6 лунӧ.

 Юклӧм 
Сӧветскӧй Союзлӧн ӧтувъя ыдждаыс 1991 вося моз тӧлысьӧ вӧлі 22,4 млн км². 

Медводдза кадас, ССРС лӧсьӧдӧм йылысь Сёрнитчӧм серти, мый вӧлі кырымалӧма 1922 вося ӧшым тӧлысь 30 лунӧ, ССРС-ӧ пырисны:
 Рочмуса Социалистическӧй Федеративнӧй Сӧветскӧй Республика (дженьыда: РСФСР)
 Украина Социалистическӧй Сӧветскӧй Республика
 Беларусь Социалистическӧй Сӧветскӧй Республика
 Кавказсайса Социалистическӧй Федеративнӧй Сӧветскӧй Республика

+ССРС юлӧмреспубликаыджда, сюрс км²олысь лыд,сюрс морт (1966)олысь лыд,сюрс морт (1989)карлыдкарсяма посёлоклыдВеськӧдлан шӧринРСФСР17075,41265611473869321786МоскваУкраина ССР601,04551651704370829КиевБеларусь ССР207,686331020074126МинскУзбек ССР449,610581199063778ТашкентКазах ССР2715,1121291653862165Алма-АтаГрузия ССР69,7454854494554ТбилисиАзербайджан ССР86,64660702945116БакуЛитва ССР65,2298636909123ВильнюсМолдова ССР33,7336843412029КишинёвЛатвия ССР63,7226226815435РигаКиргиз ССР198,5265242911532ФрунзеТаджик ССР143,1257951121730ДушанбеАрмян ССР29,8219432832327ЕреванТуркмен ССР488,1191435341464АшхабадЭст ССР45,1128515733324ТаллинССРС22402,223186828671718323418Москва

 Олысь лыд 
+ССРС республикаясын олысь лыд вежласьӧм (сюрс морт)республика191319261939195019591966197019731979198719891991РСФСР8990292737108379101438117534126561130079132151137410145311147386148548Украина ССР352102951540469369064186945516471274824349609512015170451944Беларусь ССР689949838910774580558633900292029533100781020010260Узбек ССР4366466064406314826110581119601290215389190261990620708Казах ССР5565603759906703915412129128491370514684162441653816793Грузия ССР260126773540352840444548468648384993526654495464Азербайджан ССР233923143205289636984660511754206027681170297137Литва ССР2028~2880257327112986312832343392364136903728Молдова ССР2056~2452229028853368356937213950418543414366Латвия ССР249318571885194320932262236424302503264726812681Кыргыз ССР86410021458174020662652293331453523414342914422Таджик ССР103410321484153219812579290031943806480751125358Армян ССР10008811282135417632194249226723037341232833376Туркмен ССР10429981252121115161914215923642765336135343576Эст ССР95411171052110111971285135614051465155615731582ССРС156297147028190678179274208827231868241720248626262085281689286717289943

 Ӧшмӧсъяс 
 Сӧветскӧй Социалистическӧй Республикаяслӧн Союз // Горнӧй энциклопедия (рочӧн)
 Рочмуса да Сӧветскӧй Союзса веськӧдлысьяс (рочӧн)
 ССРС йылысь сайт (рочӧн)
 ССРС-лӧн история (рочӧн)
 СССР-лӧн эмторъяс да оласног йылысь блог (рочӧн)
 SouzInfo — аудиодокументъяс да политическӧй литературалӧн бибилиотека (рочӧн)
 ССРС 1920-ӧд да 1930-ӧд воясӧ (рочӧн)
 ССРС йылысь колана юӧръяс // Музей фактов (рочӧн) 
 1940-ӧд — 1980-ӧд воясся Сӧветскӧй Союзысь да суйӧрсайса странаясысь каръяслӧн снимокъяс (рочӧн) 

 Ыстӧдъяс 

Категория:СССР