Komkujiyên li dijî durziyan

Komkujiyên li dijî durziyan ev bûyerên komkujiyê ne ku di dîrokê de li hemberî hindekayiya xelkê durzî çêbûne.

Durzî, kêmneteweyeke etnodînî ye li Rojhilata Navîn, ku di sedsala 11an de ji Îsmaîliyê derket holê. Civaka wan a dînî yekxwedayî ye, li hemberî derve girtî ye û xwedî rûspiyên girîng e. Cûdabûn û cîwarê wab di dîrokê de bû sedema çewisandin û komkujiyên dubare – hem ji aliyê dînî ve, hem jî ji aliyê pevçûnên siyasî ve. Ew gelek caran bûn hedefa nakokiyên siyasî û dînî yên mezin. Bertekên wan bi gelemperî parastinî bûn, lê carinan jî bi awayekî leşkerî organîze bûn. Tevî zordestiya bi sedsalan, civakê nasnameya xwe ya çandî û siyasî parastiye.

 Dîroka çewisandinê 

 Serdema fatimî û memlûkî 
Jixwe di sedsala 11an de, durzî ji aliyê Xîlafeta Fatimî ve hatin çewisandin, bi taybetî piştî çûyîna Xelîfe El-Hakim (1021), ku durzî wî weke xuyangek xwedayî dipejirînin. Cîgirên wî hînkirina durzî weke dalalet îlan kirin û dest bi pogroman li dijî civakê kirin. Gelek durzî xwe vekişandin deverên li dora Libnan, Sûrî û Îsraêla Bakur.

Di sedsalên 13an û 14an de, di dema Memlûkan de, gundên durzî careke din hatin rûxandin. Herwiha, di bin desthilatdariya Osmaniyan de jî, çalakiyên cezakirinê yên xwînî rû dan: Di sedsala 17an de, artêşên Osmanî di salên 1660 û 1662an de komkujiyên armanckirî li dijî gelê durzî pêk anîn, di nav de li Wadî el-Taymê. Raporên hemdem tenê di yek ji wan kampanyayan de behsa bi hezaran miriyan dikin.

 Dewleta Îslamî (DAIŞ) 
Di 25ê tîrmeha 2018an de, rêxistina terorîst Dewleta Îslamî (DAIŞ) li herêma durzî ya Siweydayê ya li başûrê Sûriyê êrîşeke hevrêzî pêk anî: Xwekujên bombeyî û çekdarên milîtan êrîş birin ser bazar û qadan. Di encamê de herî kêm 258 kes hatin kuştin, di nav wan de gelek jin û zarok, û zêdetirî 180 kes jî birîndar bûn. Herwiha, terorîstên DAIŞê zêdetirî 30 jin û zarok revandin, ku hinek ji wan paşê hatin kuştin.

Milîsên durzî yên herêmî, wek Rîcal Elkerame, parastina deverê organîze kirin. Gelek dûrziyan hikûmeta Sûriyê bi wê yekê tawanbar kirin ku bi vekişîna ji cihên ewlehiyê, komkujî hêsan kirine.

 Sûrî piştî şerê navxweyî (tîrmeh 2025) 

Di navbera 14 û 17ê tîrmeha 2025an de, li parêzgeha başûrê Sûriyê Siweydayê, yek ji tundûtûjiyên herî giran ên salên dawî rû da. Di encama alozî û rageşiya di navbera hêzên durzî, eşîrên bedewî û hêzên hikûmetê de rewş gurr bû. Di vî şerî de herî kêm 1000 kes hatin kuştin, di nav wan de sivîlên ku li gor raporan di malên xwe de hatine îdamkirin. Gelek mal hatin talan kirin û termên mirovan li ser kolanan hatin hiştin.

 Çavkanî 

Kategorî:Komên etnîk li Rojhilata Navîn
Kategorî:Komên etnodînî
Kategorî:Komkujî