Sîmurg

Sîmurg teyrê mîtolojîk e di efsaneyên mîtolojiya îranî û mîtolojiya kurdî de. Ew yek ji hebûniyên herî girîng û sembolîk e di edebiyata farsî û kurdî de. Sîmurg wek teyrê mezin û hêzmend tê nasandîn ku dikare fîl an baleyan hilgire û bifirê.

 Etîmolojî 
Navê "Sîmurg" ji zimanê avestayîyê kevîn tê: Saena Murghu (teyrê Saena). Di zimanê farsîyê kevîn de ev nav bû Sênmurw û paşî bû Sîmurg an Sîmorğ.

 Taybetmendiyên 
Li gor efsaneyan, Sîmurg taybetmendiyên jêrne heye:
 Mezinahiya bêhsînor: Sîmurg ewqas mezin e ku dikare fîl an baleyekî mezin hilgire.
 Tîmêna dirêj: Tê gotîn ku Sîmurg 1700 salan jiya ye û sê car hilweşandina cîhanê dîtiye.
 Zanista dermanê: Sîmurg zanistî ya dermanê dizane û dikare birînên qenc bike.
 Pêkvehên: Sîmurg wek pêkvehên di navê erd û ezmanan de ye.
 Pakbûn: Perên Sîmurg dikarin her derê pak bikin û xerabî ji holê rakin.

 Di Şahnameyê de 
Di Şahnameya Firdewsî de, Sîmurg rolê girîng dilêze di çîroka Zal de.

 Çîroka Zal û Sîmurg 
Zal, kurê leheng Sam bû, lê ji ber ku porê wî spî bû (albîno), bavê wî ew avîte çîyê Elburz. Sîmurg Zal dît û ew girt û xwar. Sîmurg ew wek kurê xwe mezin kir û hemû zanista cîhanê hîn wî kir.

Gava Sam poşman bû û hat ku kurê xwe bibîne, Sîmurg perê xwe da Zal û got: "Eger tu bi derdê kevî, perê min bişowne, ezê hêm." Ev soza Sîmurg paşî xwe ras kir.

 Zayîna Rostam 
Gava jinê Zal, Rudabe, bi zarok ket û zehmetiya wê pirr bû, Zal perê Sîmurgê şewand. Sîmurg hat û hînî kirî ku çawa operasyona sezaryen bike. Ev yekem nîvekariya bi vî rengî bû di dîroka mîtolojîk de. Bî Sîmurg, Rostam – lehengê herî mezinê îranî – nedihat jîyanê.

 Di Mantıqût-Tayr de 
Mantıqût-Tayr (Konferansa Teyran) hîkayekê mîstîk e ku Ferîdedîn Attar nivîsand. Di vê hîkayetê de, teyrên cîhanê biçûn çiya Qaf ku Sîmurg bibînin. Piştî rêyekê dirêj û dij, tenê 30 teyr gihan. Gava ew gihan, wan fehm kir ku Sî-Murğ (ku tê wateya "30 teyr") ew bi xwe ne – ew û Sîmurg yek in.

 Sîmurg di çanda kurdî de 
Di efsaneyên kurdî de jî Sîmurg cîhekî girîng digire. Ew wek sembola:
 Hêzmendî û parastina xwê
 Zanist û aql
 Serê nû û çîabûn (wek Phoenix di mîtolojiyên din de)
 Paqijî û pakbûn
tê nîşandên.

 Binêre 
 Şahname
 Zal
 Rostam
 Mîtolojiya îranî
 Mîtolojiya kurdî
 Firdewsî

 Çavkanî 

Kategorî:Kesayetiyên Şahnameyê
Kategorî:Mîtolojiya îranî
Kategorî:Mîtolojiya Kurdistanê
Kategorî:Teyrên mîtolojîk