Elî Rîza Paşa

Elî Riza Efendî (1860-1932) efser, siyasetmedar û sadrazemê ê Împeratoriya Osmanî bû. Ew kurê serhengê jendermeyan ê teqawîtbûyî Tahir Efendî bû.

 Jiyan 
Di 1886an de, Elî Riza ji dibistana leşkerî bi pileya kaptanê karî mezûn bû. Salek şûnda ji bo perwerdehiya zêdetir çû Almanyayê û li wir gihîşt pileya fermandar. Di 1890an de, ew vegeriya Stembolê û pileya wî bû lîtnant-kolonel. Di dema Şerê Tirk-Yewnan de, ew serokatiya Daîreya Şer kir. Di 1898an de, ew bû lîtnant-general û bû rêveberê fermandariya giştî. Di 1901an de, Elî Rîza wekî lîtnant-general li Skopye fermandariya pêncemîn kompaniyê temam kir. Di 1903an de, ew wek waliyê Bîtolayê û herwiha wek fermandarê artêşê li Bîtolayê hat tayînkirin. Di 1903an de, ew bi kuştina konsulê Rûsyayê hat tawanbarkirin û bi israra Rûsyayê, sirgûnî Trablûsê hat kirin. Di 1905an de, erkê tepeserkirina serhildanek li Yemenê ji Elî Riza re hat dayîn.

Piştî îlankirina Meşrûtiyeta Duyem, ew wek Mareşal ê Artêşa Osmanî ya Duyem hate tayînkirin. Di 14ê tenxaxa 1908an de, ew bû Wezîrê Parastinê. Li ser daxwaza komîteya Îtihad û Tereqî, sadrazemê Kâmil Paşa ew wek Komîserê Bilind li Misirê tayîn kir û bi vî awayî ew ji hikûmetê dûr xist. Di bin Huseyn Hilmî Paşa de, ew dîsa bû Wezîrê Parastinê, lê ji ber bûyerên 31ê adarê îstifa kir.

Di dema Şerên Balkanan û şerê li dijî Montenegroyê de dîsa çalak bû. Piştî şeran, bû endamê senatoyê. Piştî Şerê Cîhanî yê Yekem, di gelek meqaman de wezîfe girt, di nav wan de Wezîrê Deryayî, Mufetîş û di dawiyê de, Karmendê Parlamenterê. Elî Riza Paşa di bin desthilatdariya siltan Mehmed VI û dagirkirina Stembolê de ji bo pênc meh û heft rojan bû sadrazm. Ji ber bûyerên nexweş ên di dema wî de, bi navê Düztaban (bi kurdî: "Xirabdan") lê hat binavkirin.

 Çavkanî 

Kategorî:Generalên artêşa osmanî
Kategorî:Jidayikbûn 1860
Kategorî:Mirin 1932
Kategorî:Paşa
Kategorî:Serokwezîrên Împeratoriya Osmanî