Joseph Haydn

Franz Joseph Haydn (31ê adarê 1732–31ê gulanê, 1809) bestekarekî muzîka klasîk awistiryayî bû. Wî bandoreke mezin li ser Mozart û Beethoven kir. Ew wekî 'Bavê Senfoniyê' û 'Bavê Kwarteta Kemanê' tê nasîn. Wî di jiyana xwe de 104 senfonî çêkirine. Birayê wî Michael Haydn jî bestekar bû û birayê wî yê din Johann Evangelist Haydn tenor bû.

Haydn piraniya jiyana xwe ya pîşeyî wekî 'muzîkjenê sereke' (Kapellmeister) di bin sîwana malbata dewlemend a macar Esterházy de derbas kir. Di dema xwe ya li wir de ma, wî wekî şefê orkestrayê gelek konser û opera birêve dibir. Jiyana wî ya dûrî bestekarên din û tenêtî, rê da wî ku berhemên orîjînal biafirîne ku ji trendên muzîkê yên wê demê cuda bin. Wî ev rewşê weha aniye ziman: “Ez ji dinyayê hatibûm veqetandin... loma ez mecbûr bûm ku bibim kesekî orîjînal”.

Wî di sala 1797an de ji bo Împerator Franz II sirûdek (Kaiserhymne) çêkir. Paşê di sala 1841an de, helbestvan August Heinrich Hoffmann von Fallersleben gotinên 'Das Lied der Deutschen' li ser vê awaza Haydn nivîsîn, ku di sala 1922an de bû sirûda neteweyî ya Almanyayê.

Haydn bi kesayetiya xwe ya rûgeş û henekyar jî dihate nasîn, ku ev taybetmendî di muzîka wî de (wekî 'Senfoniya Surprizê') bi eşkereyî diyar dibe. Ji bilî senfoniyan, ew wekî 'Bavê Kwarteta Kemanê' jî tê qebûlkirin; wî ev cureyê muzîkê bi pêş xist û bingeha muzîka kamêrayê ya modern avêt. Di salên xwe yên dawî de li Londonê wekî stêrkekî navneteweyî hate pêşwazîkirin û li wir berhemên xwe yên herî mezin pêşkêş kirin. Heya roja me ya îro, ew wekî yek ji stûnên herî girîng ên muzîka klasîk a Ewropayê tê qebûlkirin.

Haydn heval û pendiyarê Mozart, mamosteyê Beethoven, û kekê Micheal Haydn ê bû.

 Malbat 
Joseph Haydn li Rohrau, Awistirya ji dayik bû, gundekî ku wê demê li ser sinorê Macaristanê bû.Brenet, Michel (1972). Haydn. New York: B. Blom. Bavê wî Mathias Haydn bû, çêkerê tekeran ku di heman demê de wekî "Marktrichter", an çavdêrê bazarê jî kar dikir.

 Çavkanî 

Kategorî:Awistiryayiyên di sedsala 18an de
Kategorî:Bestekarên awistiryayî
Kategorî:Bestekarên operayê yên awistiryayî
Kategorî:Bestekarên serdema klasîk
Kategorî:Bestekar û muzîkjenên katolîk ên romayî
Kategorî:Jidayikbûn 1732

Kategorî:Masonên awistirî
Kategorî:Masonên awistiryayî
Kategorî:Mirin 1809
Kategorî:Muzîkjenên sedsala 18an
Kategorî:Nivîskarên sirûdên neteweyî
Kategorî:Yên li Awistiryaya Jêrîn ji dayik bûne
Kategorî:Yên li Viyanayê mirine