Fonolojî

Fonolojî an dengnasî şaxek zimannasiyê ye ku lêkolîn dike ka ziman çawa dikarin bi awayekî pergalî (sîstematîk) fonemên xwe an jî ji bo zimanên îşaretan, beşên xwe yên pêkhatî yên nîşanan rêk (organîze) bikin. Ev têgeh dikare bi taybetî ji bo pergala deng an nîşanan a cûreyek zimanekî taybetî jî were bikaranîn. Demek berê lêkolîna fonolojiyê tenê bi lêkolîna pergalên foneman di zimanên axavtinê de ve girêdayî bû lê niha ew dikare bi her analîzek zimannasî ve girêdayî be:

 a. li astekê li jêr peyvê (di nav de kite, destpêk û qafiye, jestên artîkulatorî, taybetmendiyên artîkulatorî, mora û hwd.) an jî
 b. hemî astên ziman ku tê de deng an nîşan ji bo veguhestina wateya zimannasî hatine sazkirin.

Zimanên îşaretan xwedî pergaleke fonolojîk in ku dişibe pergala dengên di zimanên axaftinê de. Blokên bingehîn ên nîşaneyan; taybetmendiyên tevger, cih û awayên nivîsa destan in. Di destpêkê de, ji bo lêkolîna fonolojiya zimanê nîşanan termînolojiyek cuda hatiye bikar anîn ("chereme" li cihê "fonem", hwd.) lê niha tê hesabkirin ku ev têgeh ji bo hemî zimanên mirovan bi awayekî gerdûnî derbasdar in.

 Termînolojî 

 Çavkanî 


Kategorî:Termînolojiya zimannasiyê