Hemze Efendî

Hemze Efendî yê Miksê (1889–1978) alimekî dînî yê kurd bû û xwendekarekî alimekî îslamî Seîdê Nûrsî bû. Ew bi giranî ji vegotinên biyografîk ên nûrîzmê bi perwerdehiya olî û çalakiyên wî yên hînkirinê di nav dezgehên medreseyên kurdî de tê nasîn. Di kongreya Xoybûnê yê 1927an de Hemze Efendî yek ji damezrînerên partiyê bû.

 Jiyan 
Hemze di sala 1889an de li Miksê ji dayik bûye. Herêm bi tora xwe ya medreseyan û malbatên xwe yên zanayên kurd dihat nasîn. Berî ku xwendina xwe li Wanê û medreseyên din ên herêmê bidomîne, xwendina xwe ya destpêkê li herêmê wergirtiye. Ew bû şagirtê Seîdê Nûrsî, beşdarî nav dezgehên rewşenbîrî û olî yên derdora wî bû. Çavkanî wî wekî xwendekarekî dilsoz û paşê mamosteyekî ku beşdarî perwerdehiya olî ya civakên kurd ên herêmî bûye, diyar dikin.

Jiyana wî bi serdema dawî ya osmanî û salên destpêkê yên Komara Tirkiyeyê re hevdem bû ku demek veguherînek girîng a siyasî û civakî li herêmên kurdan ên Bakurê Kurdistanê bû. Tevî van guhertinan, xuya ye ku ew bi giranî li ser çalakiyên dînî û perwerdehî disekine ne li ser çalakvaniya siyasî.

Têkiliya Hemze Efendî yê Miksê bi tevgerên rewşenbîrî an siyasî yên kurd ên wekî Xoybûnê mezin bû; wêjeya akademîk wî di nav endam an beşdarên kongreya damezrandina rêxistinê ya 1927an de li Beyrûtê wî jî tomar dike.

 Mirin 
Li gorî vegotinên biyografîk, Hemze Efendî yê Miksê di sala 1978an de li Hesîçe, Rojavaya Kurdistanê koça dawî kir. Wisa dixuye ku jiyana wî ya paşîn ji bo hînkirina olî û zanistiyê di nav civaka kurd de derbas bûye.

 Wênedank 

 Çavkanî 

 Bibliyografî 

 Bruinessen, Martin van (1992). Agha, Shaikh and State: The Social and Political Structures of Kurdistan. London: Zed Books.
 Olson, Robert (1989). The Emergence of Kurdish Nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880–1925. Austin: University of Texas Press.

Kategorî:Alimên kurd
Kategorî:Çalakvanên kurd ên serxwebûnê
Kategorî:Çiyayê Agirî
Kategorî:Fîlozofên kurd
Kategorî:Jidayikbûn 1889
Kategorî:Kurdên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Kategorî:Mirin 1979
Kategorî:Mirovê olê
Kategorî:Misilman
Kategorî:Neqşîbendî
Kategorî:Neteweperwerên kurd
Kategorî:Nivîskarên kurd
Kategorî:Rexnegirên ateîzmê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Şoreşvanên kurd
Kategorî:Tefsîrvanên kurd
Kategorî:Zanayên îslamê
Kategorî:Zanyarên îslamê