Maria Tenazi

Marîa Tenazî navê jidayîk bûnê Mariya Aleksandrovna Tadevosyan (jdb: 1903 m: 1930; bi ermenî Maria Chadevosyan; bi rûsî Мария Александровна Тадевосян) lîstikvaneke fîlmên bêdeng a ermenî ya sovyetê ye.

Ew di fîlma yekem a Kurdî, Zare (1926) de lîstikvanê sereke bû û lîstikvaneke ermenî ya sovyetê bû ku di salên 1920an de yek ji pisporê fîlmên bêdeng bû. Maria Tenazi li Bakûyê ji dayik bûye. Di kariyera xwe di gelek berhemên destpêkê yên gurcî û ermenî de rol wergirtiye ku di nav wan berheman de Shuquras saidumloeba (1925) û Metskhre talga (1926) hebûn. Rola wê ya herî berbiçav wekî karakterê sereke di Zare (1926) de bû ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatibû derhêner kirin ku fîlmeke evînî û têkoşînên civakî yê li gundekî kurdên êzîdî nîşan dabû û yek ji fîlmên herî pêşîn bû ku mijarên çandî yên kurdî di sînemaya Sovyetê de nîşan daye. Tenazi ji ber nexweşiya tuberkulozê di 27 saliya xwe de jiyana xwe jidest daye û hilberîna wê di nav pîşesaziya fîlmê ya Sovyetê ya nû de bi çend sernavan bi dawî bûye.

 Jiyana destpêkê 

 Paşxaneya jidayikbûn û malbatê 
Maria Tenazi di 1ê gulana sala 1903an de li Bakûyê ku di wê demê beşek ji Împeratoriya Rûsyayê (Azerbaycana îro) bû, bi navê Mariya Aleksandrovna Tadevosyan ji dayik bûye. Paşnavê eê Aleksandrovna nû û paşnavê wê Tadevosyan eslê wê yê etnîkî ya ermenî nîşan dida ku li gorî vegotinên biyografîk ên ku wê wekî lîstikvaneke ermenî ya çalak di sînemaya Sovyetê de destnîşan dikin, lihevhatî ye. Bêyî ku hûrguliyên piştrastkirî li ser nasname, pîşe, an xwişk û birayên dê û bavê wê ji tomarên hemdem an arşîvên pîşesaziya fîlman derkevin holê, belgeyên sinorkirî li ser malbata wê ya nêzîk hene. Bakû di salên dawî yên împaratoriyê û serhildanên şoreşgerî yên piştî wê de bajarekî pirçandî yê cihêreng bû ku di nav wan de nifûsên girîng ên ermenî, rûsî û azerî hebûn.

 Perwerde û bandorên destpêkê 
Tenazî xwendina xwe ya navîn li Bakûyê, li bajarê jidayikbûna xwe yê li Împeratoriya Rûsyayê, temam kir. Piştre jî ji Dibistana Bazirganî ya N. Petrashevskaya li Tiblîsê mezûn bûye ku saziyeke li ser jêhatîyên bazirganî û pratîkî disekine. Di vê heyamê de, wê eleqeyek ji bo wênesaziyê pêş xistiye ku ev yek nûnertiya destpêka wê ya derbirîna hunerî dikir û veguherîna wê ya ber bi hunerên performansê ve pêşbînî dikir.

 Kariyera lîstikvaniyê 

 Ketina nav sînemaya Sovyetê 
Tenazi di sala 1925an de bi roleke piştgirî di Shuquras saidumloeba de, dramayeke bêdeng e ku ji aliyê Vladimir Barskiy ve hatiye derhêner kirin û di pîşesaziya fîlmên Gurcistanî ya Sovyetê de hatiye hilberandin, ketiye sînemaya Sovyetê. Fîlm mijarên qehremanî û têkoşînê nîşan daye û ew li kêleka lîstikvanên navdar ên wekê Akaki Khorava û K. Djashi cih girtiye. Her çend tomarên performansa berê yên taybetî kêm bin jî ber bi medyaya fîlmên bêdeng ên Sovyetê ve nîşan daye ku di nav hewldana piştî şoreşê ya ji bo hilberîna sînemayî li komaran de bû. Ev yekem fîlma wê veguherîna wê ji sehneyê an şanoya herêmî - her çend tomarên performansa berê yên taybetî kêm in - ber bi medyaya fîlmên bêdeng ên Sovyetê ve nîşan da, di nav hewldana piştî şoreşê ya ji bo hilberîna sînemayî li komaran de. Derketina wê ya destpêkê di Shuquras saidumloeba de li gorî girîngiya Sovyetê ya li ser vegotinên herêmî û mijarên proletaryayê bû, û platformek ji bo jêhatîyên kêmneteweyên etnîkî yên wekî lîstikvana ji dayikbûyî Ermenî di kastên pir-etnîkî de peyda kir ku tîpîk ji bo studyoyên ku ji hêla dewletê ve têne piştgirî kirin ên serdemê bûn. Heta sala 1926an, ew di Metskhre talga de , hilberînek din a Sovyetê ya Gurcistanê, xuya bû, hebûna xwe di qonaxa ceribandinê ya pîşesaziyê de berî teknolojiya deng bêtir saz kir. Van rolên destpêkê, her çend ne rolên sereke bin jî, wê di mîhengên çiyayî û gundewarî de nîşan dan ku balê dikişînin ser motîfên folklorîk û şoreşgerî yên sînemaya Qefqasyayê.

 Rolên pêşkeftî û Zare 
Pêşketina Tenazî di sînemaya Sovyetê de bi rola wê ya sereke wekî karaktera sereke di fîlma bêdeng Zare (1926) de, ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatiye derhêner kirin, pêk hat. Di vê hilberînê de, wê jineke ciwan a Kurd ji gundekî êzîdî nîşan da ku evîna wê ya qedexekirî bi zilamekî ermenî, Saydo (ku ji hêla Hrachia Nersisyan ve tê lîstin), li hember paşxaneya zordariya eşîrî û aloziyên berî şoreşê li Qefqasyayê vedibe. Vegotin, ku melodrama û şîroveyên civakî tevlihev dike, di trajediyê de digihîje lûtkeyê dema ku Zare bi tundûtûjiya avahiyên baviksalar ên civaka xwe re rû bi rû dimîne, di nav de serokê eşîrekî nêçîrvan. Fîlma Zare ku di 9ê mijdara 1926an de li Yêrêvanê hate weşandin, wekî duyemîn fîlma bêdeng a dirêj a ermenî dest pê kir û ji bo nîşandana xwe ya etnografîk a adetên Kurd û êzidî nasname bi dest xist, ku ew wekî yek ji hewildanên sînemayî yên herî zû ji bo temsîlkirina rastîn a jiyan û kevneşopiyên van koman hate destnîşankirin. Performansa Tenazî, ku hebûna wê ya îfadeker di nebûna diyalogan de bikar anî, ji bo bandora fîlmê girîng bû, û wê wekî kesayetek pêşeng di sînemaya Ermenî ya Sovyetê ya destpêkê de saz kir, tevî ezmûna wê ya berê ya sînorkirî. Rol ji kifşkirina wê ya du sal berê ji hêla derhêner Vladimir Barsky ve di dema lêgerîna cîhê li Bakuyê de sûd wergirt, ku taybetmendiyên wê yên xwezayî bi rastbûna etnîkî ya karakter re li hev kirin. Berî Zare , Tenazi di fîlmên wekî Shuquras saidumloeba (1925), dramayeke Gurcistanî û Metskhre talga (1926) de wekî rolên piştgirî xuya kiribû, lê van rolan wekî rola sereke di xebata Bek-Nazaryan de negirtin. Serkeftina Zare ku bi statuya wê ya domdar wekî nivîsek bingehîn di dîroka fîlmên Ermenî de tê îspatkirin, kariyera kurt a Tenazi pêş xist, her çend hilberîna wê ji hêla pîşesaziya nûjen a serdemê û pirsgirêkên tenduristiya wê ve sînordar ma. Tekezîya fîlmê li ser hevgirtina nav-etnîkî û rexneya feodalîzmê bi mijarên îdeolojîk ên Sovyetê re deng vedida û beşdarî belavbûna wê li sînemayên herêmî bû.

 Fîlm û zehmetiyên paşê 
Piştî pesnê rexnegiran ji bo rola wê ya wekî Zare di fîlma Zare ya sala 1926an de , ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatibû derhêner kirin, Maria Tenazi bi beşdarbûna di hilberînên Gurcistanî de xebata xwe di sînemaya Sovyetê de domand. Heta sala 1928an, Tenazi di Grubelta Tavshesapari de , fîlmek din a bêdeng a Gurcistanî, lîst ku yek ji rolên wê yên dawîn ên pejirandî di nav kariyera wê ya kurt de nîşan da. Van projeyên paşîn ku di bin sînordarkirinên binesaziya fîlmên Sovyetê yên destpêkê li Kafkasyayê de hatine hilberandin, pirrengiya wê di nîşandana vegotinên etnîkî û dramatîk de nîşan dan lê ji bilî temaşevanên herêmî belavbûnek sînorkirî wergirtin. Rêya pîşeyî ya Tenazi ji ber pirsgirêkên tenduristiyê, bi taybetî jî nexweşiya tuberkulozê, ku di dawiya salên 1920an de bi lez pêş ket, bi giranî hate sînordarkirin. Ev nexweşî, ku di hawîrdora bijîşkî ya kêmçavkanî ya wê serdemê de pir belav bû, şiyana wê ya girtina rolên dijwar an seyaheta ji bo kişandina wêneyan sînordar kir û ev yek jî bû sedema hilberînek kêm piştî 1928an.

 Jiyana kesane 

 Têkilî û karûbarên taybet 
Jiyana taybet a Maria Tenazi, tevî têkiliyên romantîk, di çavkaniyên biyografîk ên berdest de bi piranî nehatine belgekirin, ku kariyera wê ya kurt a lîstikvaniyê li ser hûrguliyên kesane didin pêş. Ti tomar nîşan nadin ku ew zewac an hevkariyên demdirêj hebûne, ku nîşan dide ku wê an nepeniya xwe ya hişk parastiye an jî di dema balkişandina ser beşdariyên profesyonel ên serdema Sovyetê de ev aliyên wê nehatine eşkerekirin. Nivîsên dîrokî behsa wê yekê dikin ku wê di sala 1924an de ji aliyê derhêner Vladimir Barsky ve li Alaverdiyê, li wir li wargehek karkeran dijiya, lê ti agahî li ser têkiliyên malbatî yên ji bilî mîrata wê ya Ermenî an jî têkiliyên wê yên samîmî nadin. Li gorî agahiyan, berjewendiyên wê heta wênesaziyê û çêkirina posterên fîlman dirêj dibûn, ku îşaret bi cîhaneke kesane ya xweser a ku bi eşkereyî nayê parvekirin dikir. Ev nezelalî bi belgekirina sînorkirî ya jiyana ne-profesyonel a lîstikvanên jin a wê serdemê re, nemaze ji bo yên di sînemaya bêdeng de, li hev dike.

 Daketina tenduristiyê 
Maria Tenazi ji ber nexweşiya tûberkulozê , nexweşiyeke berbelav di serdema destpêkê ya Sovyetê de ku ji ber çavkaniyên bijîşkî û şert û mercên jiyanê yên nebaş girantir dibû, mir. Di dema kişandina fîlmê " Stargeha Ewran " (1928) a Zakaria Berishvili li Kobuletiyê, SSR ya Gurcistanê, ew bi sermayek giran ket, ku ev serma veguherî tûberkulozê. Tenazi di 1ê Gulana 1930an de - ku hevdemî rojbûna wê ya 27emîn bû - li Kobuletiyê ji ber vê nexweşiyê mir. Vegotinên hevdem ên sînorkirî destpêka rastîn a nîşanan bi hûrgulî nîşan didin, her çend tûberkuloz bi gelemperî di nav mehan an salan de pêşve diçû, pirsgirêkên nefesê yên kronîk, kêmbûna kîloyan û westandinê vedihewîne ku dê bandorê li daxwazên wê yên laşî wekî lîstikvanek bikira. Ti delîl nîşan nade ku wê dermankirina pêşkeftî wergirtiye, ku li gorî sînorkirinên wê serdemê di lênihêrîna tenduristiyê ya Sovyetê de ji bo kesên ne-elît ên serdemê ye.

 Mirina wê 

 Mirina wê 
Maria Tenazi di 1ê Gulana 1930an de li Kobuletiyê, SSR ya Gurcistanê, di 27 saliya xwe de ji ber nexweşiya tûberkulozê koça dawî kir. Tevî destwerdanên bijîşkî, nexweşî her ku diçû xirabtir dibû, û di roja jidayikbûna wê de bû sedema mirina wê. Kobuletiyê, bajarekî peravê ku di serdema Sovyetê de bi sanatoryûmên xwe yên ku nexweşiyên respirasyonê derman dikirin dihat nasîn, wekî cihê hewildanên wê yên dawî yên dermankirinê xizmet kir. Ti delîl nîşan nade ku lîstikek nebaş an faktorên neasayî hebûn; mirina wê bi rêça hevpar a tûberkuloza pişikê ya bê dermankirin an pêşkeftî re li Yekîtiya Sovyetê ya salên 1920an de belav bû, ku ji ber krîzên tenduristiyê yên piştî Şerê Cîhanê yê Yekem girantir bû.

 Merasîmên cinaze û rêzgirtinên hemdem 
Tenazi di 1ê Gulana 1930an de li Kobuletiyê, SSR ya Gurcistanê, piştî ku di dema kişandina fîlmê " Selter of Clouds " (1928) de, ku ji hêla Zakaria Berishvili ve hatibû derhêner kirin, li cihê ku rastî şert û mercên dijwar dihatin, enfeksiyona rê li ber nexweşiya tûberkulozê girantir dibû, ji ber nexweşiya tûberkulozê koça dawî kir. Termên wê li Goristana Novo-Veriyskoye, ku muhtemelen li Tiblîsê ye, hatin veşartin, wekî ku di agahdariyên bîranînê yên paşê de hatî destnîşan kirin. Panikhida sivîl (merasîmeke bîranînê) di sala 1931an de di tarîxeke nediyar de li ser gora wê hate lidarxistin, ku ji aliyê xizm, hevkar û hevalan ve hate organîzekirin, wekî ku di rojnameya Zaria Vostoka ya li Tiflîsê de hate ragihandin . Ev bûyer nasînek nerm a piştî mirinê di nav fîlmên Sovyetê û derdorên çandî yên Ermenî de destnîşan dike, her çend di kovarên sereke de ti rêzgirtin an jî nekrolojiyên berfireh nehatine belgekirin, ku ev yek lihevhatî ye bi kariyera wê wekî lîstikvaneke bêdeng a serdema nû di nav parastina arşîvên sînorkirî ya kesayetên sînemaya herêmî ya serdemê de.

 Mîras 

 Girîngiya çandî û dîrokî 
Rola Maria Tenazî di sînemaya Sovyetê ya destpêkê de hewlên nû ji bo belgekirin û çarçovekirina îdeolojîk a cihêrengiya etnîkî ya herêma Qefqasyayê di salên 1920an de nîşan dide. Wekî lîstikvana sereke di Zare (1926) de, ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatiye derhêner kirin û di 9ê Mijdarê de li Yêrêvanê hatiye weşandin, wê jineke Kurd di çîrokeke evîna qedexekirî ya nav-etnîkî û berxwedanê li dijî desthilatdariya eşîrî ya feodal de rol girtiye, ku ji senaryoyek ku ji nivîsa Hakob Ghazaryan îlham girtiye îlham girtiye. Ev fîlm nîşana yekem hilberîna Ermenî ya ji bo çanda Kurdî ye, ku yek ji wêneyên sînemayî yên herî zû yên jiyana hevbeş a Kurd û Êzîdî, adet û têkoşînên civakî berî entegrasyona Sovyetê peyda dike. Di dîrokê de, performansa Tenazî beşdarî projeya çandî ya berfirehtir a Yekîtiya Sovyetê bû ji bo pêşxistina enternasyonalîzma proletaryayê bi rêya fîlman, tevlihevkirina melodramayê bi rexneyên li ser zordariya berî şoreşê da ku vegotinên Bolşevîk ên rizgariyê ji bo komên marjînalîzekirî rewa bike. Lîstikvaniya wê wekî lîstikvaneke Ermenî di roleke sereke ya Kurd de pratîkên hilberîna pir-etnîkî ya serdemê di studyoyên Qefqasî de nîşan da, û temsîlên dîtbarî yên yekîtiyê di navbera neteweyên Sovyetê de di nav aloziya veguhêz a Siyaseta Aborî ya Nû de pêş xist. Tekezîya fîlmê li ser mijarên wekî şîdeta baviksalar û îstismara çînî ku bi rêwerzên dewletê re ji bo sînemayê wekî amûrek ji bo perwerdehiya îdeolojîk ve girêdayî ye, bandor li ser xebatên bi mijarên etnîkî yên paşîn di fîlmên bêdeng ên Ermenî û Gurcistanî de kir. [18]Kariyera kurt a Tenazî û mirina wê ji ber nexweşiya tuberkulozê di 1ê Gulana 1930an de, di 27 saliya xwe de, wê wekî sembolek bi bandor a lawaziyên hunermendên destpêkê yên Sovyetê bi cih kir, ku beşdariyên wan di avakirina neteweya çandî de pir caran ji ber krîzên tenduristiyê û veguherîna ber bi sînemaya deng ve dihatin qutkirin. Mîrata wê di dîroknivîsiya fîlman de wekî pirek di navbera kevneşopiyên sînemaya Rûsî ya împaratorî û yekbûnên serdema Stalîn de dimîne, nemaze di parastina hêmanên etnografîk ên mîrata Kurdî li ser ekranê berî ku tepeserkirinên siyasî yên berfireh azadiyên hunerî guhert.

 Naskirina wê yê di dîroka fîlman de 
Beşdariyên Maria Tenazi di dîroka sînemayê de bi giranî bi rola wê ya sereke wekî Zare di fîlma bêdeng a Ermenistana Sovyetê ya 1926an de, Zare ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatiye derhêner kirin, ve girêdayî ne ku wekî yekem hilberîna dirêj-dirêj a ku li ser mijarên çandî yên Kurd û vegotinên zewaca etnîkî û pevçûna çînî li herêmê disekine tê nas kirin. Girîngiya dîrokî ya fîlmê ji nîşandana romantîzmek trajîk di navbera jinek Kurd û zilamek ermenî de di nav zordariya feodal de tê ku wekî propagandaya destpêkê ya Sovyetê xizmet dike ku hevgirtina proletaryayê li seranserê xetên etnîkî pêş dixe, her çend bi çavkaniyên sînorkirî li SSR Ermenistanê hatibe hilberandin. Tevî kariyera wê ya kurt ku tenê çend rol di fîlmên bêdeng ên Gurcistanî û ermenî de lîstiye - wekî rolên piçûk di Shuquras saidumloeba (1925) û Metskhre talga (1926) de - hilbijartina Tenazi ji bo Zare wê wekî jêhatîyek nû derxist holê, ku ji hêla Bek-Nazaryan ve ji ber taybetmendiyên wê yên îfadekar û şiyana wê ya temsîlkirina rastbûna etnîkî, tevî paşxaneya wê ya Ermenî û nebûna ezmûna pêşeng a berê, hate hilbijartin. Performansa wê beşdarî mayîndetiya fîlmê di dîroknivîsiya sînemayî ya nişê de bû, bi restorasyon û pêşandanên ku heta sala 2019an li saziyên ku li ser mîrata çandî ya ermenî disekinin pêk hatin, nirxa wê di parastina temsîlên destpêkê yên folklora êzîdî-kurdan de di sînemaya Sovyetê de destnîşan kir. Tenazi di jiyana xwe de ti xelatên fermî wernegirt, ev yek nîşana rewşa nû ya pergalên naskirina fîlmên Sovyetê di salên 1920an de bû ku li derveyî navendên sereke yên Rûsyayê yên wekî Moskowê xelat kêm bûn. Mirina wê ya zû ji ber tuberkulozê di 1ê Gulana 1930an de, di 27 saliya xwe de, potansiyela pesnê berfirehtir sînordar kir û mîrata wê bi lêkolînên pispor ên çêkirina fîlmên Qefqasî û kêmnetewe-etnîkî ve sînordar kir, ne bi rêzikên fîlmên sereke. Analîzên hemdem statuya pêşeng a fîlmê destnîşan dikin lê hêmanên wê yên propagandayê rexne dikin û wêneyê Tenazi wekî sembolîk tê dîtin ka çawa derhênerên Sovyetê lîstikvanên ne-profesyonel an jî yên herêmî bikar anîn da ku vegotinên îdeolojîk li ser nûjeniya hunerî pêşve bibin.

 Fîlmografî 

 Rolên fîlmên bêdeng 
Kariyera fîlmên bêdeng a Maria Tenazi, ku ji sala 1925an heta 1928an bi giranî di hilberînên Ermenî û Gurcistanî yên Sovyetê de çalak bû, wê di rolên sereke û piştgirî de cih girt ku pir caran tekezî li ser vegotinên dramatîk ên têkildarî tengezariyên etnîkî û civakî li herêma Qefqasyayê dikirin. Performansên wê ji paşxaneya wê ya Ermenî sûd wergirtin da ku karakterên ji komên etnîkî yên cihêreng nîşan bide, û beşdarî sînemaya etnografîk a destpêkê li Yekîtiya Sovyetê bû. [2]Yek ji rolên wê yên herî zû yên belgekirî wekî Aishe di The Secret of the Lighthouse (1925) de bû, dramayek sirrî ku li ser komployên deryayî hatiye çêkirin. Wê karakterek bi navê dişibihe Aishe, di fîlma Gurcistanî Shuquras saidumloeba (1925) de, ku ji hêla Vladimir Barskiy ve hatî derhêner kirin, ku mijarên rûmeta malbatê û rizgarkirinê vedikole, rola keça revandî ji nû ve lîst. Di sala 1926an de, Tenazi bi rola xwe ya sereke wekî Zare di fîlma Zare de , ku ji hêla Hamo Bek-Nazaryan ve hatiye derhêner kirin, navdar bû, ku jineke ciwan a Kurd di nav romanseke trajîk û dijminatiyeke eşîrî de rol dilîze, ev yek yek ji fîlmên Sovyetê yên herî pêşîn e ku hêmanên çandî yên Kurd dixe nav xwe. Di heman salê de, wê di Metskhre talga (Çiyayê Spî) de Natalya lîst , ku hilberîneke Gurcistanî ye ku balê dikişîne ser zehmetiyên gundan û berxwedana kesane li deverên çiyayî. Di rolên piştre de Marusya di In the Quagmire (1927) de, rolek di The Ninth Wave (1926) de, û Marine di Shelter of Clouds (1928) de cih girt, ku wê di çîrokên civakî yên barkirî de fîgurên jin ên qels lê serhildêr nîşan da. Xebata wê di van fîlmên bêdeng de şêwaza veguhêz a sînemaya Sovyetê tekez kir, melodrama bi wêneyên realîst ên jiyana Qefqasyayî ya navbera şeran re tevlihev kir.

 Fîlmografî 

 1924 – Xebata Zehmetkêş a Hesinî (bi rûsî: Железная каторга)
 1924 – Rêhesin
 1925 – Nehêniya Çirayê (Rûsî: Тайна маяка), wek Aishe, keça
 1926 – Zare (ermenî: Զարե)
 1926 – Pêla Nehemîn
 1927 – Di Çinarê de (Rûsî: В трясине, bi tîpên latînî: Gaplangva ) wek Marusya.
 1927 – Sitargeha Ewran (bi rûsî: Навстречу жизни)

 Çavkanî 

https://www.imdb.com/name/nm0854885/bio/
https://www.imdb.com/name/nm0854885/
https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/zare/1463076
https://www.wikidata.org/wiki/Q4449683
https://ru.hayazg.info/%D0%A2%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B8_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F
https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/sov/t/a4/
https://www.imdb.com/title/tt0259581/
https://www.imdb.com/title/tt0184075/
https://gagrule.net/hamo-beknazaryans-legendary-film-zare-marks-90th-anniversary/
https://silentbeauties.net/2024/01/02/silent-film-actress-maria-tadevosyan-tenazi-1928-postcard/
https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/sov/36715/bio/
https://www.instagram.com/p/CsW8BVCucQn/
https://vk.com/wall40569428_4202
https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/557520/1/Zaria_Vostoka_1931_N120.pdf
https://www.armmuseum.ru/news-blog/2017/8/28/--1
https://www.panorama.am/en/news/2016/11/05/Hamo-Beknazaryan%E2%80%99s-legendary-film-%E2%80%9CZare%E2%80%9D-marks-its-90th-anniversary/1672653
https://www.instagram.com/reel/Czb-7wQRtij/?hl=en
https://kurdshop.net/en/arts/4645
https://cinergie.unibo.it/article/download/6978/6714
https://gomidas.org/
https://www.themoviedb.org/person/1324667
https://mubi.com/en/cast/maria-tenazi

 Girêdanên derve 

 Maria Tenazi li ser IMDb
 Di pirtûka Hamo Beknazaryan a bi navê "Bîranînên Aktor û Derhênerekî Fîlman" de, li rûpel 126an agahî li ser Maria Tenazi hene. http://anyflip.com/vgrh/cpwz  . (Ermenî)

Kategorî:Aktrîsên ermenî
Kategorî:Jidayikbûn 1903
Kategorî:Mirin 1930