Seyit Abdulkadir

Seyit Abdülkadir (1851 - 27 Gulana 1925) siyasetmedarêkî kurd û serokê Kürdistan Teali Cemiyeti (Civata Bo Bilindkirina Kurdistane) bû. Ew kurê Sheikh Ubeydullah bû, ku di sala 1880an de serokê serhildana kurdî bû.

 Jiyana Pêsin 
Seyit Abdülkadir di sala 1851an de li Hakkariyê ji dayik bû. Bavê wî, Sheikh Ubeydullah, rehberekî ola Nakşibendi û serokê serhildana berdest bû. Ew ji malbateke bilind a dînî ya kurd bû.

 Kar û Xebatên Siyasî 
Di sala 1908an de, Seyit Abdülkadir Kürt Teavun ve Terakki Cemiyeti (Civata Alikîrkirin û Pêşketina Kurdan) damezrand û bû serokê wê. Ev civatê yekem rêxistina siyasî ya kurd li Stenbolê bû.

Di sala 1918an de, wî Kürdistan Teali Cemiyeti damezrand, ku armancê wê azadiya Kurdan û damezrandina Kurdistana serûxwe bû. Ew wek serokê vê civatê xebitiya ji bo mafên Kurdan li lişkarên navêteweyî.

Seyit Abdülkadir li gel nûnerên Britanî li Stenbolê hevdîtîn kir ji bo pishtgiriya ji bo "Kurdistanê Muştariya" (Kurdistana Ozonomiya).

 Girtin û Îdam 
Di sala 1925an de, dema Serhildana Şêx Seîd dest pê kir, Seyit Abdülkadir li Stenbolê bû. Tevli ku ew bi bedeniya xwe bedar nebubû, hûkumet ew û hinek hevalên wî girtin û ber "Dadgeha Serxwebunê" birin.

Di 23ê Gulana 1925an de, dadgeh biryara îdamkirinê dan. Di 27ê Gulana 1925an de, Seyit Abdülkadir ligel kurê xwe Mehmed û sê hevalên xwe li Amedê hate îdamkirin.

Dema ku diçû ser darê îdamkirinê, kurê wî Mehmed ji cidekaran re got: «Kiriyarên we yê kuçeyeke Pandora veke û şêrê li ser xwe bine.»

 Mîras 
Seyit Abdülkadir wek yekem siyasetmedarê modernê kurd tê zanin ku bi rêxistinkirinî xebat kir ji bo mafên Kurdan. Ew di dema guhertina ji Imşaratiya Osmani bo Komariya Tirkiyeyê de, dengê Kurdan bû.

 Çavkanî 
 Wikipedia: Abdulkadir Ubeydullah
 Wikipedia: Sheikh Said rebellion

Kategorî:Di 1851an de çêbûn
Kategorî:Di 1925an de mirine
Kategorî:Girtiyên siyasî
Kategorî:Kurden Tirkiyeyê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd