Dêw (mîtolojî)

Dêw (bi farsî: دیو, bi avestayî: daēuua) di mîtolojîya îranî û kurdî de celebek cin û ruhên xerab in ku li dijî Ahûra Mezda û qenciyê radibin. Dêw di çanda Rojavaya Asyayê de ji aliyên curbecur ve hatine dîtin: wek şeytanên xirab, cin, dêw, an jî hêzên kaosê.

 Binavkirin û Zimanên Girêdayî 
Navê dêw ji zimanê avestayî daēuua tê ku wateya "ronahî" an "xweda" hebû. Lê di dîna Zerdûştî de, ev nav bû navê ruhên xerab. Di zimanên cihê de ev nav wiha tê:
 Kurdî: Dêw (dêw, cin, gurdek)
 Farsî: Dîv (دیو)
 Peştû: Dêw
 Belûçî: Dêw
 Erebî: Şeytan, Cin

 Dêw di Mîtolojîya Îranî de 
Di Şahnameyê de û nivîsarên din ên mîtolojîk de, dêw wek afirandên Ehrîman (Angra Mainyu) têne nîşandan. Ew li dijî Ahûra Mezda û afirandên wî radibin. Dêw bi taybetî bi taybetmendiyên jêrîn têne nasîn:

 Taybetmendî 
 Bedena mezin: Dêw bi gelemperî wek afirîdên mezin û bi hêz têne dîtin
 Du qoç li serê xwe: Di hin wênekêşiyên mînyaturan de du strî li serê wan hene
 Diranên berazî: Diranên wan wek berazên çolê dirêj û tûj in
 Hêz û hovîtî: Ew pir bi hêz in û goştê mirovan dixwin
 Şev û tarîtî: Tarîtî hêza wan zêde dike, bi şevê çalak dibin

 Dêwên Navdar 
 Dêwê Spî (Div-e Sepid) 
mini|200px|Rostam Dêwê Spî dikuje
Dêwê Spî, serokê dêwên Mazenderanê ye. Di Şahnameyê de, Rostam di Heft Xanên Rostam de vî dêwê bihêz dikuje da ku çavên Key Kavus şah û leşkerên wî baş bike.

 Ekwan Dêw 
Ekwan Dêw dêwekî din e ku di Şahnameyê de li dijî Rostam şer dike. Ew Rostamê razayî davêje deryayê.

 Arjeng Dêw 
Arjeng Dêw yek ji fermandarên artêşa Dêwê Spî bû ku Rostam di Xana Şeşem de kuşt.

 Dêw di Folklora Kurdî de 
Di folklora kurdî de, dêw cihekî girîng digirin. Ew bi gelemperî wek:
 Afirîdên çiyayan: Li çiya û şikeftan dijîn
 Gur û hovîtî: Lê carinan jî dikarin alîkariya mirovan bikin
 Têkiliya bi efsûn: Bi sêrbazî û efsûnê ve girêdayî ne

 Girêdana bi Olên Din 
Di Îslamê de, dêw bi têgeha cin û şeytan re têkildar in. Her çend di Quranê de bi navê "dêw" nayên gotin jî, baweriya wan di çanda îslamî ya Rojhilatê Navîn de belav bûye.

Di hin vegotinên îslamî de, Suleyman pêxember dêw û cin bindest kirine û ew ji bo avakirina Mizgefta Qudsê bikar anîne.

 Binêre 
 Mîtolojîya îranî
 Şahname
 Rostam
 Ehrîman
 Cin
 Pêrî

 Çavkanî 

Kategorî:Afirîdên mîtolojîk
Kategorî:Cin û ruh
Kategorî:Mîtolojîya îranî
Kategorî:Mîtolojîya kurdî