Şerê Amêdiyê 1831

Şerê Amêdiyê  şerekî ye ku di sala 1831ê de di navbera Mîrektiya Soran û Mîrektiya Badînan de qewimiye. Ev şer ji bo mebesta berfirehkirina erdê ji aliyê Mîr Muhemmed Paşa ve hatiye destpêkirin. Hatiye gotin ku eşîr û leşkerên herêmên Akrê û Rewandizê jî beşdarî vî şerî bûne.

 Berê şer 
Di destpêka sedsala 19an de, ji ber ku mîrektiyên kurd pir caran serbixweyiyên xwe di parastin, Împeratoriya Osmanî di nav herêmên kurdî de bi hêrs dibe. Di vê rewşê de, Mîr Muhemmed Paşa (mîrê Soranê) hewl dide ku herêmên nêzîk di dest xwe de bigire. Li Behdînanê jî, nifaq di nav malbatê mîrên kurd (Mihemed Saîd Paşa, Îsmaîl Paşa û birayên wan) dibe sedem ku Soran şerê li dijî Behdînanê şer bide destpê kirin.

 Sedem û rêwîtî 
Piştî girtina Akrêyê, hêzên soran ber bi Amêdî (paytexta kevn a Mîrektiya Badînanê) çûn û dergûha bajarê girtin. Şer bi şêwazeke dorpêçkirina bajêr û şerê dergûhê heta sê meh berxwe dide. Leşkerên Behdînan, bi serokatiya Mihemed Saîd Paşa û Îsmaîl Paşa di nav kelehê de radiwestin lê ji ber kêmaniya amadeyî û nehatina alîkariyê derveyî, berxwedana wan qels dibe.

 Tevger û taktik 
Hêzên Soran bi hejmareke zêde û rêxistinkirî li hemberî hêzên behdînan serdest bû. Şer bi dorpêçkirina bajêr, girtina rêyan û bombebarana li ser dergûhan berdewam dike. Tê gotin ku Mîr hewl da dilê xelkê bajêrê bistîne ku radestbûn zû pêk were.

 Encam 
Di dawiya sala 1831ê de, Amêdî hatiye girtin û mîrektiya Behdînan bi temamî hilweşiyaye. Mûsa Beg wekê hikûmetdarê herêmî hatiye erkdar kirin û Behdînan ji bo demekî di bin serweriya Mîrektiya Soran de dimîne.

 Hilweşîna mîrekiya soran 
Serkevtina sala 1831ê desthilata Soran berfireh dike ku piştre Zaxo û Dihok jî dikeve bin serweriya Mîrektiya Soran. Piştre di salên 1836 û 1838an de, Împeratoriya Osmanî bi şerên mezin dest bi dagirkirina Kurdistanê dike û piştre serbixwebûna mîrên kurdî bi dawî dibe.

 Bibîne 
 Mîr Muhemmed Paşa
 Mîrektiya Soran
 Behdînan
 Amêdî
 Împeratoriya Osmanî
 Akrê · Zaxo · Dihok

 Çavkanî 

Kategorî:Şerên li Kurdistanê