Ehmed Şer

Ehmed Şerhttps://www.rupelanu.com/ehmed-ser-heyeteke-amerikaye-peswazi-kir-32016h.htmhttps://www.rudaw.net/kurmanci/middleeast/syria/141020251 (erebî: أحمد حسين الشرع; jdb. 29ê çiriya pêşîna 1982 li Riyad, Erebistana Siûdî), di heman demê de bi navê xwe yê di dema rêxistinên cîhadîst ên terorîstî de wekê Ebû Mihemmed el Colanî (أبو محمد الجولاني) tê nas kirin, terorîst û kesayeteke cîhadîst e ku piştî ketina rejîma Beşar Esed de ku kanûna sala 2024an de ketiye, di dawiya çileya sala 2025an bûye serokkomarê demkî ya Sûriyê. Ji sala 2017 heta sala 2025an, ew serokê hevpeymaniya milîsên sûrî Heyeta Tehrîr Şam (HTŞ) bû ku ji aliyê gelek welatan ve wekê rexistineke terorîstî dihate naskirin û yek ji komên cihadîst ên li Sûriyê bû ku berpirsyarê gelek sûçên li dijî mirovahiyê bûn. Ji ber ku HTŞê bi rêxistinên radîkal û terorîstî yên wekê Elqaîde an DAÎŞ re di nav têkiliyê de bû, Şer ji sala 2003an heya kanûna 2024an ji aliyê Înterpolê ve wekê keseke terorîst hatibû diyar kirin ku biryara girtina wî hatibû derxistin.

 Jiyan 
Li gorî bavê Şer, malbata wî ji Girên Golanê ye (ji ber vê yekê bernavka wî Colanî ye ku bi erebî tê wateya "kesên ku ji Golanê tê"). Bapîrê wî yê mezin, Mihemed Xalid Şer, di Şoreşa Mezin a Sûriyê de li dijî hêzên Fransayê ya Sûriyê roleke girîng lîstibû. Ji ber beşdarbûna wî di serhildanê de, ew bi nebûna xwe cezayê darvekirinê lê hat birîn lê cezayê wî qet nehat bicîhanîn.

Bavê wî, Huseyin Şer (jdb. 1946) ji malbateke cotkar dihat û li Zanîngeha Bexdayê xwendiye. Di ciwaniya xwe de ji aliyê Cemal Ebdul Nasir ve bandor bûye û hem jî ew nijadperestekî ereb bû. Tê gotin ku bavê wî dijberekî laîsîzm a rejîma Hafiz Esed bû. Piştî derbeyan (1961, 1963) ji aliyê "neobeesîstên Sûriyê" ve, ku Komara Erebî ya Yekbûyî hilweşand û Partiya Bees a Sosyalîst ya Erebî anî ser desthilatdariyê, bavê wî ji aliyê rejîma Esed ve hate binçavkirin lê di dawiyê de karîbû ku bifiltînê û biçe sirgûnê. Li Erebistana Siûdî, bavê wî wekî aborînas di Wezareta Petrolê dixebitî. Şer dibêje ku ew di 1982an de li Riyadê ji dayik bûye. Birayê wî Maher Şer bijîşk e. Di 1989an de, Şer bi bav û xizmên xwe yên nêzîk re vegeriya Sûriyê. Ew li nêzîkî Şamê li Mezzeh, navçeyek lîberal û dewlemend, mezin bû. Li vir, diya wî mamoste bû û bavê wî şêwirmendê serokwezîra ve demê Mehmud Zubi di warê pîşesaziya petrolê de bû. Ji ber ku ew bi awayekî profilîstînî mezin bû, Întîfadaya Duyem a di destpêka hezarsala sedsalê de bandor li wî kir.

 Di dema Elqaîde û Nûsrayê de 
Çend hefte berî dagirkirina Iraqê ji aliyê pêşengiya Amerîkayê di 2003an de, Şer bi navê Colanî tevlî Elqaîde li Iraqê bû û yavaş di nav rêxistinê de di rêzên bilind de bilind bû. Rojnameya The Times of Israel îdia dikir ku Şer hevkarê nêzîk ê serokê Elqaîde Ebû Museb Zerqawî bû. Colanî di 2021an de ev gotin red kir û îdia kir ku wî qet Zerqawî nedîtiye û tenê wekî milîsekî di bin Elqaîde de li dijî dagirkirina Iraqê şer kiriye. Di 2006an de, Colanî ji aliyê leşkerên amerîkî ve hate girtin û li gorî daxuyaniyên wî ew ji pênc salan zêdetir di girtîgehên leşkerî li Iraqê de ma.

Di adara 2011an de, dema ku serhildana li dijî rejîma Esed li Sûriyê dest pê kirin, Colanî vegeriya wir û rêxistina terorîstî ya bi navê Eniya Nusrayê damezrand, ku wî ji 2012an heta 2016an serokatiya wê kir. Eniya Nusra wekî komeke Sûrî ya Elqaîde di şerê navxweyî yê li Sûriyê de li dijî, di nav yên din de, hikûmeta Beşar Esed, hin beşên Artêşa Azad a Sûriyê, Yekîneyên Parastina Gel ên kurd û ji sibata 2014an vir ve, li dijî Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê (DAÎŞ) şer kir. DAÎŞ piştî ku Şer - piştî civînek bi Ebûbekir Bexdadî (xelîfeyê DAIŞê) re û piştî îdiaya Bexdadî ku Eniya Nusra dê tevlî DAIŞê bibe - sond xwar ku bi serokê Elqaîde Eymen Zewahirî re dilsoz be û ji ber vê yekê DAÎŞ wekî hêzek parêzvan hilbijart, li dijî Eniya Nusra şer îlan kir.

Di 2013an de, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji ber têkiliyên wî yên bi Elqaîde re, Colanî wekî terorîst bi nav kir. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ji bo agahiyên ku bibin sedema girtina wî 10 milyon dolar xelat pêşkêş kir. Ji ber operasyona leşkerî ya Rûsyayê li Sûriyê ku di îlona 2015an de destpêkir û êrîşên girêdayî yên hêzên çekdar ên Rûsyayê li dijî nifûsa sivîl a Sûriyê, di cotmeha 2015an de Şer bang ji bo cîhadîstên ji Qefqasyaya Bakur kir ku tola xwe ji sivîl û leşkerên rûsî hilînin. Di heman demê de, ew û rêxistina wî vekişiyan parêzgeha Îdlibê, ku ji bo komên serhildêr û zêdetirî du milyon serhildêran bû cihekî penagehê. Li wir wî dest bi veguherandina rêxistinê bo cureyekî de facto hikûmetê kir, xwe ji îdeolojiya cîhadîst a enternasyonal dûr xist û fraksiyona xwe bi awayekî zêdetir di çarçoveya têkoşîneke neteweperest a Sûriyeyê de bi cih kir. Di gulana 2015an de,Colanî diyar kir ku, berevajî DAÎŞê, niyeta wî ku êrîşan li dijî cihana rojavayê bike, tunebû. Wî herwiha ragihand ku eger Esed têk biçe, dê êrîşên tolhildanê li dijî kêmaniya elewî li Sûriyeyê, ku malbata Esed jê tê, nebin. Di vîdyoyek tîrmeha 2016an de, Colanî eşkere kir ku navê wî Ehmed Huseyin Şer e. Di heman mehê de, wî navê Eniya Nusra kir Eniya Fetihkirina Şamê û ji Elqaidê qut bû da ku bi komên din ên serhildêr re bibe yek û komên cîhadîst ên ku berê soza dilsoziya xwe dabûn Elqaîde, bêhêz bike an jî ji holê rake. Wek serokê HTŞê, Şer karîbû ku di warê jiholêrakirina rêxistinên muxafeletê a Artêşa Azad a Sûriyê li parêzgeha Îdlibê de bike û warên xwe jî têne bi rêxistina xwe bi cih bike. Şer ji çend êrîşên Elqaîde û DAIŞê sax filitî. Di çavên gelek îslamîstên radîkal de, ew wekî xayîn tê hesibandin.

 Hilweşandina rejîma Beşar Esed (2024) 
Di mijdara 2024an de, Şer fermana êrîşekê li dijî hêzên hikûmeta Sûriyê da. Di nav çend rojan de, mîlîsên HTŞê, bi piştgiriya Artêşa Azad a Sûriyê û tevgereke dronan, Heleb, navenda aborî ya Sûriyeyê dagir kir. Li gorî raporan, di dema dagirkirina Helebê de, Şer hewl da ku tirsên di nav xiristiyanan an kêmneteweyên din de kêm bike. Wî fermanên eşkere da ku sivîlan xilas bikin û leşkerên Sûrî yên dîlgirtî nekujin. Wî qasid şandin cem civakên xiristiyan ên li Sûriyeyê, yên ku ji wan re piştrast kirin ku divê ew ji ti êrîşan netirsin. Wî ragihand ku hemî şervan dê di nav çend hefteyan de ji Helebê vekişin. Serokatiya serhildêran ragihand ku ew niyeta wan tune ku rêziknameyên cil û berg ji bo jinan derxin.

Di destpêka kanûna pêşîn a 2024an de, wî di hevpeyvînekê de bi rojnameya CNN re soz da ku kêmneteweyan biparêze. Wî herwiha dixwest vegera penaberên sûrî bo welatê wan hêsan bike. Di dema êrîşê de, ku di nav diwanzdeh rojan de bû sedema bidawîbûna rejîma Esed, Şer qasid şandin ku şaredar û milîsên herêmî razî kirin ku bêyî şer teslîm bibin an jî tevlî serhildêran bibin. Li gorî Çavdêriya Mafên Mirovan a Sûriyeyê, êrîşê jiyana 910 kesan girt, ku ji wan 392 serhildêr, 380 şervanên alîgirê rejîmê û 138 sivîl bûn. Di 2021an de, hejmara miriyan di şerê navxweyî de bi nîv milyon kes hatibû texmînkirin. Di axaftina xwe ya serkeftinê de piştî hilweşandina hikûmeta Şamê, Şer Îran bi karanîna Sûriyeyê wekî piyon û bi pêşxistina mezhebperestî û gendeliyê tawanbar kir. Wî ji raya giştî xwest ku dema pîrozkirina dawiya dîktatoriya Esedê, ji gulebarana pîrozbahiyê dûr bisekinin. Her çend wî di qonaxa dawî ya rejîma Esedê de hewl dabû ku dev ji paşnavê xwe yê şer berde jî, medyayê piştî hilweşîna Esed di raporên xwe de navê wî yê fermî bi qismî pejirand. Piştî ku Şer bi Alîkarê Sekreterê Dewletê yê Karûbarên Rojhilata Navîn re civiya, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê xelata 10 milyon dolar ya ku di 2017an de li ser serê wî hatibû danîn, di kanûna 2024an de vekişand.
 Dema ku wekê terorîstekî xelat li ser serê wî hatibû birîn 
Ehmed el-Şehra ku bi navê Ebû Mihemed Colanî jî tê naskirin, ji aliyê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ve wekî terorîstekî ku berpirsiyarê mirina bi hezaran kesan bû di sala 2017an de wekî terorîstekî dihat binav kirin. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û hevkarên din ên koalîsyonê ya li dijî DAIŞê ji bo girtina Colanî xelatek 10 milyon dolar pêşkêş kiribû.

 Serokkomarî ya demkî (2024-) 
Di nîvê kanûna pêşîn a 2024an de, Şer ragihand ku ew ê komên şerker ên rêxistinên serhildêr ji hev veqetîne û endamên wan tevlî hêzên çekdar ên Sûriyeyê bike. Di heman mehê de, birayê wî yê bijîşk Maher Şer, di hikûmeta veguhêz de wekî Wezîrê Tenduristiyê hatiye tayînkirin. Di dawiya kanûnê de, wî ragihand ku nivîsandina destûrek nû ya Sûriyeyê dikare sê salan bidome û hilbijartin jî dikarin çar salan bidomin. Ehmed Şer ji hêla medyayê ve wekî serwerê de facto yê Sûriyeyê ji dema hilweşîna rejîma Esed di kanûna pêşîn a 2024an de hatiye binavkirin; ew ji 29ê çileya 2025an vir ve serokê demkî yê Komara Erebî ya Sûriyeyê ye. Tayînkirina wî wekî serokê demkî "piştî civînek rayedarên siyasî û leşkerî yên bi bandor" pêk hat.

Di gulana 2025an de, ew li Erebistana Siûdî bi Serokê Amerîkayê Donald Trump re civiya. Civîna di navbera Trump û Şer de, ji 2000an vir ve, dema ku Bill Clinton û Hafiz Esed civiyan, yekem hevdîtina di navbera her du rêberan ji wan du dewletan bû.

 Jiyana taybet 
Ew bi zanyara wêjeyê Latife el-Durubi re zewicî ye û sê zarokên wî hene. Di sibata 2025an de, Şer bi jina xwe re di yekem gera xwe ya derveyî welat de wekî serokkomar çû Erebistana Siûdî û Tirkiyeyê, bi vî awayî rola wê ya giştî wekî "Xanima Yekem" nas kir.

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

Kategorî:Jidayikbûn 1982
Kategorî:Kesên ji Sûriyê
Kategorî:Kesên ji Şamê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Serok
Kategorî:Siyasetmedar