Ella Fitzgerald

Ella Jane Fitzgerald (jdb. 25ê nîsanê 1917 - m. 15ê hezîranê 1996) hunermend, stranbêj û bestekarek afroamerîkî bû, ku carinan wekî "First Lady of Song", "Queen of Jazz", û "Lady Ella" tê binav kirin. Ew ji ber paqijiya awaza xwe, vegotina bêhempa, biwêj, întonasyon, dengê bêkêmasî û jêhatîbûna împrovîzasyonê hate nas kirin, nemaze di stranbêjiya wê ya scat de. Îro Ella Fitzgerald wekî yek ji stranbêjên herî bi bandor û navdar ên sedsala 20an tê hesibandin.

 Kurtejiyan 
Ella Fitzgerald di 25ê nîsanê 1917 de li Newport News, Virginia, ji dayik bû û di bin şert û mercên dijwar de li Yonkers, New York mezin bû. Kariyera wê ya muzîkê di sala 1934an de dest pê kir, dema ku li Şanoya Apollo di pêşbirka amatorî de serket û bi dengê xwe yê awarte bal kişande ser xwe. Zûtir piştî wê, ew bû endama Chick Webb Band û serkeftina xwe bi strana "A-Tisket, A-Tasket" di sala 1938 de destpê kir. Piştî mirina Chick Webb, Fitzgerald berî destpêkirina kariyera xwe ya solo bi demkî bû vokalîsta komê.

Ella Fitzgerald bi stranbêjiya xwe ya zelal, bi întonasyona xwe ya bêhempa û jêhatîbûna wê ya stranbêjiyê navdar bû, ku wê bi wan re sînorên jazzê derbas kir. Di repertuara wê de ne tenê jazz, lê di heman demê de swing, blues, pop û bossa nova jî hebû. Ew bi taybetî bi tomarkirina rêzeya Songbook di salên 1950î û 1960î de navdar bû, ku tê de wê karên bestekarên mezin ên amerîkî yên wekî George Gershwin, Cole Porter û Duke Ellington şîrove kirin. Ev tomar hîn jî wekî şaheserên strana cazê têne hesibandin.

Di dirêjahiya kariyera xwe de, Fitzgerald bi gelek mezinên qada muzîkê re xebitî, di nav de Louis Armstrong, Count Basie û Frank Sinatra. Albûmên wê û performansa zindî ew kir îkonek li seranserê cîhanê. Wê gelek xelat wergirtine, di nav de 13 Xelatên Grammy û Medalya Neteweyî ya Hunerê. Tevî serkeftina wê, Fitzgerald nerm ma û bi kesayetiya xwe ya germ dihate nas kirin.

Digel mîrateya xwe ya muzîkê, Fitzgerald beşdarî karên xêrxwaziyê jî bû û Weqfa Xêrxwazî ​​ya Ella Fitzgerald damezrand, da ku perwerdeh û piştgirîya muzîkê bide ciwanên bê îmkan. Di salên paşîn ên kariyera xwe de, ew ji pirsgirêkên tenduristiyê, di nav de nexweşiya şekir, cefa kişand, ku di dawiyê de bû sedema jêkirina her du lingên wê. Lêbelê, wê heya dawiya salên 1980î performansa xwe domand û heyranên xwe bi evîna xwe ya muzîkê dilşad kir.

Ella Fitzgerald di 15ê hezîrana 1996an de di 79 saliya xwe de li Beverly Hills, California, jiyana xwe jidest da. Xebata wê ya jiyanê heya roja îroyîn li cîhana jazzê û ji derveyî wê şekil dide. Ew ji nifşên muzîkjen û temaşevanan re bûye îlham.

 Çavkanî 

Kategorî:Civaka afroamerîkî
Kategorî:Jidayikbûn 1917
Kategorî:Mirin 1996