Lîsteya rêzeçiyayên herî dirêj ên Cîhanê

Rêzeçiyaya herî dirêj e cîhanê rêzeçiyayên Andê ne ku bi qasî 7,000 kîlomêtre dirêj e. Ev rêzeçiya di nav sinorên heft welatan derbas dibe ku ji bakur ber bi başûr ve li perava rojavayê Amerîkaya Başûr dirêj dibe. Rêzêçiya di nav sinorên welatên wekê Venezuela, Kolombiya, Ekvador, Peru, Bolîvya, Şîlî û Arjentînê ve derbas dibe. Lûtkeya herî bilind çiyayê Aconcagua ye ku bi qasî 6.962 mêtre bilind e.

 Çêbûn 
Zencîreyên çiyayan bi gelemperî ji aliyê pêvajoya tektonîka plakeyan ve têne çêkirin. Plaqeyên tektonîk pir hêdî li ser mantoya Erdê, cihekî nizmtir ê kevirî ku ji hundirê Erdê tê germ kirin, diqelişin. Herikînên germê yên di mantoyê de çend beşên mezin ên qalikê Erdê dixe nav tevgerê û hêzên mezin çêdikin ku dikarin materyalê li qiraxên plakeyan bitewînin û çiyayan çêbikin. Bi gelemperî yek lewhe di bin ya din de tê zext kirin û lewheya jêrîn hêdî hêdî ji aliyê manto ve ber bi bin ve tê kişandin. Li cihê ku her du plake li hev asê dibin û ji hev derbas dibin, hinek caran dikare bibe sedem ku kevirê germ ê ji mantoyê ji qalikê erdê derkeve û volkanan çêbike. Tevgera lewheyên li hember hev jî dikare bibe sedema erdhejan.

 Lîste 
Rêz DirêjahîParzemîn WelatKoordînatDirêjahiya texmînîFirehiya texmînîBilindahiya herî zêdeXala herî bilind1AndAmerîkaya BaşûrArjentîn 
Bolîvya 
Şîlî 
Kolombiya 
Ekvador 
Perû 
Venezuela32°Başûr 70°Rojava7.000 km 500 km 6.962 m Çiyayê Aconcagua2Zinarîna mezin a başûrAfrîkaZimbabwe 
Afrîkaya Başûr 
Eswatînî 
Lesoto 
Namîbya 
Angola29°Başûr 29°Rojhilat5.000 km 300 km 3.482 m Mafadî3Çiyayên ZinarîAmerîkaya BakurKanada 
Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê39°Bakur 106°Rojava4.800 km 300 km 4.401 m Çiyayê Elbertê4Rêzeçiyayên TransantarktîkAntarktîkaAntarktîka84°Başûr 166°Rojhilat3.500 km 400 km 4.528 m Çiyayê Kirkpatrickê5Rêzeçiyayên Dabeşkirina ya MezinAwistralyaAwistralya36°Başûr 148°Rojhilat3.500 km 300 km 2.228 m Çiyayê Kosciuszkoyê6Çiyayên ApalaçiyanAmerîkaya Bakur Kanada 
Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê36°Bakur 81°Rojava3.200 km70 km2.037 mÇiyayê Mitchellê7HîmalayaAsya Hindistan 
Pakistan 
Çîn 
Bûtan 
Nepal 
Afganistan 
Myanmar27°N 86°Rojhilat2.600 km 350 km 8.848 m Çiyayê Everestê8Çiyayên UralêAsya û Ewropa Rûsya 
Kazakistan60°N 60°Rojhilat2.500 km 150 km 1.895 m Çiyayê Narodnayayê9Çiyayên AtlasêAfrîkaFas Tunis Cezayîr

 Çavkanî 

Kategorî:Rêzeçiya