Nûrî Seîd Paşa

Nûrî Paşayê Seîdê Qerexûlî yê Zubaydî (bi erebî: نوري السعيد; romanîzkirî: Nūrī al-Saʿīd; jdb.  çileya pêşîn a 1888an - m. 15ê tîrmeha 1958an) siyaset û dewletmedarekî iraqî bû ku heşt heyaman wekê serokwezîrê Iraqê xizmet kiriye. Wî di dema Mandaya Brîtanî û piştî serxwebûna Iraqê di gelek meqamên girîng ên kabîne û hikûmetê de xizmet kirîbû.

 Kuştina wî 

Di sala 1941an de derbeyek neteweperest ku ji aliyê hêmanên di nav artêşê de dihat piştgirîkirin, li dijî Nûrî pêk hatiye ku neçar dimîne ku bireve derveyî welêt. Hikûmeta nû yê ku ji aliyê dijberê demdirêj ê Nûrî, Reşîd Elî Geylanî hatibû avakirin, bi destwerdana leşkerî ya brîtanî hatiye hilweşandin û piştî vê hilweşînê welat heta dawiya şer di bin dagirkeriya leşkerî ya brîtanî mayî de dimîne.

Nûrî û Ebdulîleh hewl dan ku piştî şer bi rêya girêdana têkiliyên nêzîktir bi welatên rojavayî, bi taybetî bi Keyaniya Yekbûyî re, bandora zêde ya komên neteweperest û sosyalîst kêm bikin. Ji bo vê armancê, wan rêze peyman bi dewletên rojavayî re îmze kirin ku îmzekirina wan bi berdewamî bi xwepêşandanên mezin re rû bi rû ma (1948, 1954, 1956) ku piraniya wan bi tundî hatin tepeserkirin. Dema ku Ebdulîleh ku piştî ku Feysal II di sala 1953an de gihîşt temenê xwe, şêwirmendê wî ma, gav avêtin da ku hilbijartinên azad ragihîne, Nûrî parlamenterê ku ji hevalên wî pêk dihat, desthilatên berfireh da wî ku bi bandor wî kirin hikûmdarekî tekane. Ev rewşa gumanbar bi Şoreşa 14ê Tîrmeha 1958an, bi rêya derbeyek ji aliyê komek efserên radîkal ve bi serokatiya Ebdulkerîm Qasîm ve, bi dawî hat. Di Şoreşa Tîrmehê de ku Feysal II û Ebdulîleh jî hatin kuştin, Nûrî ceriband ku bê dîtin bireve, lê ew di nav komên xelkê hatiye naskirin û kuştin. Ev yek nîşana dawiya keyîtiya alîgirê brîtanî li Iraqê bû.

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

Kategorî:Jidayikbûn 1888
Kategorî:Kesên ji Bexdayê
Kategorî:Mirin 1958
Kategorî:Serokwezîrên Iraqê
Kategorî:Siyasetmedarên Iraqê
Kategorî:Şoreşa 14ê tîrmehê