Şerê Îsraêl û Hemas

Şerê Îsraêl û Hemas şerekî çekdarî ye ku ji 7ê çiriya pêşîn a 2023an û vir ve di navbera dewleta Îsraêl û rêxistina terorîst Hemas û alîgirên wê yên îslamîst-filistînî diqewime. Ew beşek ji pevçûna Îsraêl û Filistînê ye û ji sala 2008an vir ve şerê pêncem ê şerê di navbera Xeze û Îsraêlê ye. Ew di heman demê de tevgera leşkerî ya herî girîng e piştî Şerê Yom Kippur yê di sala 1973ê de. Herwiha, di dîroka şerê Îsraêl û Filistînê de ji bo filistîniyan şerê herî kujer e jî.

 Destpêka şer 
Ev şer bi êrîşa terorîstî ya Hemasê ya li ser Îsraêlê di 7ê cotmeha 2023an de dest pê kir. Di êrîşa terorîstî ya ku ji Zîvala Xezeyê ve hat kirin de, tenê di rojekê de 1139 kes hatin qetilkirin - ku wekî meztirîn komkujiya cihûyan e ji dema Holokostê vir ve. Terorîstên Hemasê û milîsên filistînî yên hevalbendê wê, piştî avêtina rokêtan li ser armancên sivîl ên Îsraêlê, sînorên navbera Xeze û Îsraêlê derbas kirin û ber bi axa Îsraêlê ve pêş ketin. Wan gelek nuqteyên leşkerî yên li nêzî sînor bi ser xistin û komkujiyên hovane li dijî sivîlan li 21 kîbbutzên li başûrê Îsraêlê pêk anîn. Her wiha li dijî jinan gelek tundiya zayendî jî hatin kirin. Bi ser de jî, 251 îsraêlî û biyanî dîl hatin girtin û revandin Xezeyê, bi armanca ku Îsraêl neçar bike ku dîl û mehkûmên filistînî berde.

Hemasê got ku êrîşa wê bersiva berdewamiya îşxala Îsraêl, dorpêçkirina Xezeyê, berfirehkirina wargehan, guhnedana Îsraêlê ji yasayên navneteweyî û rewşa giştî ya filistîniyan e. Piştî paqijkirina mîlîtanan ji axa xwe, Îsraêl di dîroka xwe ya nûjen de yek ji kampanyayên bombebaranê yên herî wêranker da destpêkirin û di 27ê cotmehê de êrîşî Xezeyê kir, bi armanca tunekirina Hemasê û azadkirina rehîneyan.

 Bîlanço 
Ji ber ku Hemas saziyên mirovî wek baregehên leşkerî yên veşartî bikar tîne, ji destpêka êrîşa îsraêlî ve, zêdetirî 40,000 filistînî li Xezayê hatine kuştin, ku zêdetirî nîvê wan jin û zarok in. Astengkirina tund a Îsraêlê hewcedariyên bingehîn qut kir û êrişên li ser binesaziyê ji sibata 2024an de bû sedema hilweşîna lênihêrîna tenduristî û birçîbûna gel. Di destpêka sala 2024an de, zêdetirî nîvê xaniyên Xezeyê, bi kêmî ve sêyek darên herêmê û zeviyên çandiniyê, piraniya dibistan û zanîngeh bi sedan şûnwarên çandî, û herî kêm bi dehan goristan hatin wêran kirin an zirar dîtin. Nêzîkî 2,3 mîlyon nifûsa filistînê bi darê zorê ji cih û warên xwe bûn û zêdetirî 100,000 îsraêlî ji sibata 2024an vir ve koçber bûne.

Şer aniha bi bandorên girîng ên herêmî û navneteweyî berdewam dike. Xwepêşandanên mezin, di serî de alîgirê filistîniyan li çaraliyê cîhanê pêk hatin û banga agirbestê kirin. Dîwana Edaletê ya Navneteweyî li ser dosyayeke ku Îsraêl bi jenosîdê li Xezayê tê sûcdar kirin, dinirxîne. Dewletên Yekbûyî alîkariyên leşkerî yên berfireh da Îsraêlê û gelek biryarên agirbestê yên Konseya Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî veto kir. Komên Eksena Berxwedanê êrîşî baregehên leşkerî yên Amerîkayê yên li Rojhilata Navîn kirin. Wekî din, tevgera Hûsiyên Yemenê li Deryaya Sor êrîşî keştiyên bazirganiyê kirin, û bersivek leşkerî ya bi pêşengiya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYA) li wan hat dayîn. Lêdanên berdewam ên di navbera Hizbulaya Libnanê û Îsraêlê de bû sedema êrişa Îsraêlê ya li ser Libnanê di 1ê cotmeha 2024an de.

 Çavkanî 

Kategorî:Filistîn
Kategorî:Îsraêl

Kategorî:Siyonîzm
Kategorî:Şerên Îranê
Kategorî:Şerên Îsraêlê
Kategorî:2023 li Îsraêlê
Kategorî:2024 li Îsraêlê