Hûsiyên Yemenê

Tevgera Hûsî (/ˈhuːθi/; erebî: الحوثيون), bi fermî wekî Ensar Allah tê zanîn, rêxistineke siyasî û leşkerî ya şîa-îslamîst e ku di salên 1990î de ji Yemenê derketiye. Ew bi giranî ji şîeyên Zeidî pêk tê û rêvebirî bi piranî ji endamên eşîra Hûsî pêk tê. Tevgera Hûsî endamek serekî yê Eksena Berxwedanê ye ku ji rejîma Îranê piştgiriya siyasî, aborî û leşkerî distîne.

Di bin serokatiya rêberê dînî yê zeidî Huseyîn Elhûsî de, tevgera Hûsî weke tevgereke dijberê serokê Yemenê Elî Ebdullah Salih derketin, ku ew bi gendeliyê û piştgiriya Erebistana Siûdî û Dewletên Yekbûyî tawanbar kirin. Di sala 2003 de, di bin bandora Hizbulaya Libnanê de, Hûsiyan slogana xwe ya fermî li dijî Amerîka, Îsraêl û gelê cihû pejirand. Elhûsî li hember fermana Salih ji bo girtina wî li ber xwe da û piştre ji aliyê artêşa Yemenê ve li Se'edeyê di sala 2004an de hate kuştin û ev bûyer bû sedema serhildana hûsiyan. Ji hingê ve, tevger bi piranî ji aliyê birayê wî Abdul-Melik el-Hûsî ve tê birêvebirin.

Rêxistin bi xwenîşandanên kolanan û hevahengiya li gel komên din ên opozîsyona Yemenê tevlî Şoreşa Yemenê ya sala 2011an de bû. Ew beşdarî Konferansa Diyaloga Neteweyî ya Yemenê bûn, lê paşê peymana lihevhatinê ya 2011an red kirin. Di dawiya sala 2014an de, hûsiyan têkiliya xwe bi Salih re sererast kirin û bi alîkariya wî bajarê paytext xistin bin kontrola xwe. Desthilatdariya paytextê bû sedema destwerdana leşkerî ya bi pêşengiya Erebistana Siûdî ji bo vegerandina hukûmeta navneteweyî ya naskirî. Ev yek bû sedema şerekî navxweyî yê domdar ku tê de êrîşên mûşek û dron li dijî Erebistana Siûdî û hevalbendê wê Emîrtiyên Yekbûyî yên Erebî pêk tên. Piştî destpêkirina şerê Îsraêl û Hemasê di sala 2023an de, hûsiyan dest bi avêtina mûşekan li ser Îsraêlê kirin û êrişî keştiyên li beravên Yemenê li Deryaya Sor jî kirin. Bi vî rengî ew piştgiriya xwe ji gelê Filistînê re destnîşan didin û dixwazin bila alîkariyên mirovî ji bo Xezeyê hêsantir û zûtir pêk were.

Tevgera hûsiyan li Yemenê xwe wek têkoşerê geşepêdana aborî û bidawîkirina marjînalbûna siyasî ya şîeyên Zeydî nîşan dide û bi vî rengî alîgirên xwe bi dest dixe. Her wiha ew di medyaya xwe de mijarên siyasî-dînî yên herêmê jî derdixe pêş. Têkiliyeke ecêb a hûsiyan bi suniyên Yemenê re heye; Tevgerê li dijî suniyan cudakarî kir, lê belê bi wan re hevalbendî jî kir û perwerdehiya leşkerî jî da wan.

Armanca hûsiyan desthilatdariya li ser hemû Yemenê ye û piştgirî didin tevgerên derve, yên ku li dijî Dewletên Yekbûyî, Îsraêl û Erebîstana Siûdî şer dikin. Ji ber bingeha îdeolojîk a hûsiyan, nakokiya li Yemenê bi giştî weke şerek di navbera Îran û Erebîstana Siûdî de tê dîtin.

 Çavkanî 

Kategorî:Eksena Berxwedanê
Kategorî:Filistîn
Kategorî:Fundamentalîzma îslamî
Kategorî:Komên serhildêr li Yemenê
Kategorî:Rêxistina leşkerî
Kategorî:Rêxistinên antîsîyonîst
Kategorî:Rêxistinên leşkerî yên Yemenê
Kategorî:Tevgerên berxwedanê
Kategorî:Tevgerên rizgariya neteweyî
Kategorî:Yemen