Îngûşetya

Îngûşetya, bi fermî Komara Îngûşetyayê (bi îngûşî: ГӀалгӏайче, Ẍalẍayçye, bi ûrisî: Ингушéтия, Îngûşêtiya), komar û welatekî xweser ê Rûsyayê ye li Bakurê Qefqasyayê. Welat li başûr bi Gurcistan û Bakur Osetya-Alanyayê re û li aliyê rojava û bakur ve jî bi Çeçenistanê re sinor e. Paytextê welêt bajarê Magas e û bajarê herî qerebalix bajarê Nazran e. Welat bi rûbera 3.600 kîlomêtre çargoşê yek ji welatên xweser ên herî biçûk ên komara federal a Rûsyayê ye.

Piştî ku Komara Sovyeta Sosyalîst a Xweser a Çeçen-Îngûşî dibe du parçe û di 4ê hezîrana sala 1992an de welatê îro ya Îngûşetiya tê damezrandin. Xwemaliyên Komara Îngûşanê bi eslê xwe ji naxî e. Li gorî serjimêriya sala 2021an a Rûsyayê, nifûsa welêt bi qasî 509.541 kes hatiye texmîn kirin.

Jiber serhildanên li Bakurê Qefqasya, Îngûşetiya yek ji herêmên herî feqîr û ne aram ên Rûsyayê maye. Tevî ku tundûtûjî di van salên dawî de kêm bûye,   serhildanên li welatên cîranê wekî Çeçenistanê çar caran derbasî Îngûşetiyayê bûye. Li gorî lekolînên Çavdêriya Mafên Mirovan ê di sala 2008an de, komar jiber gendeliyê gelek tawanên mezinê (ku di nav de revandin û kuştina sivîlan ji aliyê hêzên ewlehiyê yên hikûmetê ve),  xwepêşandanên li dijî hikûmetê, êrîşên li ser leşker û efseran, hatiye bêîstiqrarkirin. Zêdebûna leşkerî ya Rûsyayê û xirabûna rewşa mafên mirovan neteweyê herêmê ne razî ye. Li gel vê, Îngûşetiya xwedan bendewariya jiyanê ya herî bilind li tevahiya Rûsyayê bi 80.52 ye ku bi qasî 4 salan ji Daxistanê ya duyemîn derdixe.

 Dabeşên îdarî 

 Bajarên di bin desthilatdariya komarê de ne (gorî 2016an):Navçeyên îdarî: 

 Mijarên têkildar 

 Çiyayên Qefqazê

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Nûçeyên jî Îngûşetiya
 Nûçe û dîrok jî Îngûşetiya
 Malpera fermî a Îngûşetiya 
 Malpera ne-fermî a Îngûşetiya 
 Malpera Muzîk/Vîdyo/Wêje a Îngûşî  
 Magas, malpera ciwanên Îngûş  
 Serseriya malperê Îngûşetyayê 
 Portala Nûçeyên Komara Îngûşetiya 
 Vîdyoyên Îngûşetiya 
 Rêvenameya Netewî: Mirovên Îngûşetiya  

Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1992an de hatine avakirin
Kategorî:Îslam li Rûsyayê
Kategorî:Komarên Rûsyayê
Kategorî:Qefqasya