Sîstanî (gel)

Sistanî, anku gelê sîstanî (di dîrokê de jê re "Sekzai" jî dibêjin), komeke etnîkî ya bi eslê xwe îranî ne  ku bi giranî li herêmek bi navê Sîstan li başûrê rojhilatê Îranê û ji hêla dîrokî ve li başûrê rojavayê Efxanistanê dijîn.  Zimanê wan farisî û zaravayê sîstanî ye. بهاری، محمدرضا. 

Berê xelkê Sîstanê zaravayên farisiya navîn wek pehlewî ya partî û pehlewiya sasanî diaxaftin û niha jî zaravayeke farisî ya ku bi navê sîstanî tê zanîn xeber didin. Sîstanî ji eşîrên îskîtî rizgar bûne. مشکور، محمدجواد، جغرافیای تاریخی ایران باستان، ص۶۴۹. Îskîtî koma dawîn a ariyan bûn ku di sala 128an de mirine. Ew ketin Îranê  عنایت الله، رضا، ایران و ترکان در روزگار ساسانیان، ص ۶۳.. Li herêmên navendî û bakurê parêzgeha Sîstan û Belûçistanê dijîn. Di van dehsalên dawî de, ji ber sedemên cuda yên siyasî û avhewayê, koçberî deverên din ên Îranê, wek Tehran û Golistanê li bakurê Îranê bûne.Behari, Mohammadreza. Practical Linguistics, Studying the Dialect of the People of Sistan. Zahedan, Publisher: Author, 1378, p. 12.

 Etîmolojî 
Sîstaniyan navê xwe ji Sekastan ("Welatê Saka") girtine. Saka eşîreke îskîtiyan bû ku koçî deşta Îranê kiribûn. Navê kevnar ê farisiya kevin ê herêmê, berî serdestiya Saka, Zaranka an Drangiana ("Axa Avê") bû.طاهری، محمد، جایگاه و تاثیر قوم سکایی در تاریخ و شاهنامه فردوسی

 Taybetmendiyên civakî û demografîk 
Piraniya Sîstaniyan peyrewên Şîe ne. Li gorî raporên ku nehatine piştrastkirin, pişka Sîstanî li parêzgeha Sîstan û Belûçistanê digihêje %40-50. Di van dehsalan de ji ber sedemên cuda yên siyasî û avhewayê koçî deverên din ên Îranê wek Tehran û Golistanê kirine.Лана Меджидовна Раванди-Фадаи. К вопросу о положении национальных и религиозных меньшинств (RU) // ИРАН: ИСТОРИЯ И СОВРЕМЕННОСТЬ : Сборник / Под ред. Л.М. Кулагиной, Н.М. Мамедовой; Сост. И.Е. Федорова, Л.М. Раванди-Фадаи.. — Москва: ИВ РАН; Центр стратегической конъюнктуры, 2014. — С. 271—274. Архивировано 14 марта 2023 года.

Lêkolînên genetîkî nîşan didin ku sîstanî bi farisên parêzgehên Yezd û Farsê re xwedî taybetmendiyên genetîk ên hevpar in.Mahdi Aminikhah, Mir-Saeed Yekaninejad, Mohammad Hosein Nicknam, Farideh Khosravi, Mehrnaz Naroeinejad, Bita Ansaripour, Batol Moradi, Behrouz Nikbin, Ali Akbar Amirzarga. HLA Class I and Class II Genes Distribution of the Sistanis in Iran (ENG) // Iranian Journal of Immunology : журнал. — 2018. — Июнь (т. 15, № 2). — С. 97—111. Архивировано 26 ноября 2020 года.

 Mijarê têkildar 
 Sîstan û Belûçistan (parêzgeh)

 Çavkanî 

Kategorî:Komên etnîk li Îranê