Ferhûd

Ferhûd (bi erebî الفرهود, al-Farhūd) "desteserkirina tund" tê wateya qirkirina li dijî nifûsa cihû ya Bexdayê li Iraqê ji 1 û 2ê hezîrana 1941an. Qirkirin hema piştî serkeftina Brîtanya di Şerê Îngilîstan-Iraqê de ji ber valahiya hêzê qewimî. Piştî hilweşîna hukûmeta Reşîd Elî ya alîgirê Nazî, bajar di rewşek bêîstiqrar de bû tê de gelek talan û kuştinên bêqanûn rû dan.

 Rûdan 
Qirkirin piştî têkçûna bilez a Reşîd Elî ji aliyê hêzên brîtanî ve rû da. Vê yekê serdemek dilgeşiya nijadperest afirand, û bi îdiayên ku cihûyên iraqî alîkariya Îngiliztan kirine gurr bû. Zêdetirî 180 hemwelatiyên cihû hatin kuştin û 1000 jî birîndar bûn, tevî ku hin serhildêrên necihû jî di hewldana jinavbirina tundiyê de hatin kuştin. Mal û milkên cihûyan hatin talan kirin û 900 malên cihûyan hatin wêran kirin. Ferhud di cejna cihû ya Şavuot de pêk hat. Ew pogromek wekî beşek ji Holokostê jî tê binav kirin. Bûyer bû sedema koçkirina cihûyên iraqî ji derveyî welêt, her çend têkiliyek rasterast bi koçbûna cihûyan ji Iraqê ya 1951-1952 jî tê nîqaş kirin, ji ber ku gelek cihûyên ku yekser piştî Ferhûd ji Iraqê derketin, paşê vegeriyan welêt, û koçberiya daîmî ya cihûyan ji Iraqê heta salên 1950-1951an bi awayekî berçav lez nebû.
Li gorî Hayyim Cohen, Ferhud nimûneya wisa ya tenê bû ku dikan û kinîştên cihûyan hatin wêrankirin û keçên cihû rastî destavêtinên komên çete hatin.  Bi vî havî Ferhûd wek şîdeta girseyî li dijî cihûyên Iraqê tê zanîn. Dîroknas Edy Cohen dinivîse ku heta Ferhûd, cihûyan li Iraqê bi misilmanan re di bin şert û mercên pir xweş û aştiyane de derbas dikirin.

Gelek hemwelatiyên misilman hewl dan ku cîranên xwe yên cihû li hember qelebalix biparêzin. Gelek ji wan bi canê xwe bedel dan, wek mînak rêberê şîe Seyîd Ebûl Hesen el-Muqsawî. Bi saya destwerdana wan a wêrek bû ku netîceya qirkirinê hîn xerabtir nebû.

Li dû Ferhûd, çend çewisandinên din ên siyasî li dijî civaka cihû hatin kirin. Wek encama vê pêvajoyê, di sala 2005an de li Iraqê tenê 76 cihû mabûn, û ev jimar di sala 2016an de daket 5an. Berevajî vê, di sala 1930an de 135,000 hemwelatiyên cihû hebûn.

 Çavkanî 

Kategorî:Cihûyên Iraqê