Saturn

Saturn şeşemîn gerstêrka ji Rojê ye û piştî Jupiterê di Sîstema Rojê de gerstêrka herî mezin e. Ew dêweke gazê ye ku bi tîrêjê navînî bi qasî neh û nîv qatê dinê ye. Ew bi tenê ji 1/8an tîrbûna navînî ya Erdê heye; lê belê, bi qebareya xwe ya mezintir, Saturn ji 95 qatan jê mezintir e.

Hundirê Saturn bi îhtîmaleke mezin ji navika hesin-nîkel û kevir (silicon û pêkhateyên oksîjenê) pêk tê. Naveroka wê bi qatek kûr a hîdrojena metalîk, qatek navîn a hîdrojena şil û helyûmê şil, û di dawiyê de, tebeqeyek derveyî ya gazê ve hatî dorpêç kirin. Saturn ji ber krîstalên amonyak ên di atmosfera jorîn a wê de bi rengê zer-zêr heye. Tê texmîn kirin ku herikîna elektrîkê di nav tebeqeya hîdrojenê ya metalîk de dibe sedema qada magnetîkî ya gerstêrkê ya Saturn, ku ji ya Dinyayê qelstir e, lê ji ber mezinahiya Saturn a mezin 580 qat ji Erdê wêrekek magnetîkî heye. Hêza qada magnetîkî ya Saturn li dora yek ji bîstemîn ya Jupiter e. Atmosfera derve bi gelemperî nerm e û berevajî wê kêm e, her çend taybetmendiyên umr-dirêj dikarin xuya bibin. Leza bayê li ser Saturn dikare bigihîje 1,800 km/h (1,100 mph; 500 m/s), ji ya Jupiterê zêdetir lê ne bi qasî ya Neptûnê ye.

Taybetmendiya herî berbiçav a gerstêrkê pergala wê ya zengilê ye, ku bi giranî ji perçeyên qeşayê pêk tê, bi rêjeyek piçûktir ji bermahiyên kevirî û tozê. Bi kêmanî 83 heyv têne zanîn ku li dora Saturn dizivirin, ji wan 53 bi fermî bi nav in; ev bi sedan heyvên ya di zengilên wê de nahundirîne. Tîtan, heyva herî mezin a Saturn û duyemîn mezintirîn di Sîstema Rojê de, ji gerstêrka Mars mezintir e, her çend kêmtir girse be jî, û di Sîstema Rojê de yekane heyv e ku xwediyê atmosferek girîng e.

 Çavkanî