Peştûnwalî

Peştûnwalî an jî Pextûnwalî (bi Peşto: پښتونولي) rêgezên kevneşopî yên jiyanê û awayê jiyana gelê Peştûn e. Peştûnwalî ji hezar salî zêdetir e û qet tu qanûnan wê yên eslî neguheriye.

 Paşî 
Eşîrên Paştûn, ku bi gelemperî wekî gelên bi tundî şerker têne binav kirin, bi kêmî ve ji hezarsala yekem a B.Z. ve li Peştûnistan (rojhilatê Efxanistan û bakurê rojavayê Pakistanê) bi cih bûne.  Di wê demê de, piraniya deverên wan ên çiyayî li derveyî dadwerî an kontrola hukûmetê man.  Berxwedana Peştûnan li hember desthilatdariya biyaniyan û axên ku lê dijîn, dibe sedem ku zagonên Paştûnwalî qet nehatine guhertin.

 Qanûnan 

 Mêvanperwerî (مېلمستيا) – mêhvanperwerî û hurmeta kûr nîşanî hemî mêvanan dike, bêyî ku ferq bike ji nijad, ol, girêdana etnîkî an rewşa aborî û kirina vê yekê bêyî ku li berdêla xêrê be. Peştûn ji bo ku mêhvandarîyê nîşan bidin, gelek hewl didin.
 Penaber (ننواتې) - Her kesê ku ji bo ewlekariya di xetereyê de tê ba Peştûnek, divê ewlehiyek were dayîn.Mirov têne parastin;  Heta ku rewş zelal bibe divê kesên ku ji qanûnê direvin jî bên parastin.  Mînaka berbiçav ew e ku Mela Omer red kir ku Usama bin Ladin radestî Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê bike, bi îdiaya ku ev yek dê qanûna penaberiyê ya Peştûnan binpê bike.  Dûre Amerîka êrîşî Efxanistanê kir.
 Edalet û Tolhildan (نياو او بدل) - Li edaletê lêgerîn û tolhildana ji zaliman.  Ji kuştinê bigire heya destdirêjiya devkî her tişt wekî xeletî tê hesibandin.  Di hin rewşan de, sûcdar dikare dirav bide ku ji cezayê xwe dûr bike.
 Wêrek (توره) - Pêwîste Peştûn xak, mal, malbat, ol û mêvanên xwe ji her gefekê biparêze. Heger Peştûnek vê rêgezê bi cih neyne dê bên cezakirin.
 Dilsozî (وفاء) - Peştûn ji eşîr, malbat, heval, ol û neteweya xwe re dilsoz e.
 Xêrxwazî ​​(ښېګړه) - Divê Peştûn her gav bi dilovanî bi mirovan re tevbigerin.
 Navbeynkarî (جرګه) - Nakokî bi civînên ku tê de çareserî têne gotûbêj kirin têne çareser kirin.
 Bawerî (ګروه) - Divê Peştûnek bi Îslamê û desthilatdariya Ellah bawer bike.
 Rêzgirtin û Serbilindî (پت او وياړ) - Serbilindiya paştûnan, di civakê de xwedî girîngiyeke mezin e û divê were parastin.  Peştûn ji bo vê yekê divê rêz li xwe û yên din bigirin, nemaze yên ku nizanin.  Rêzgirtin li malê, di nav malbat û xizmên xwe de dest pê dike.
 Mafên û namûsa Jinan (د ښځو حقوق او ناموس) – Divê mêrê paştûn namûsa jinan, bi taybetî jinên wan, biparêze û wan ji ziyanên devkî û fizîkî biparêze.  Kuştina jinê di zagonên Peştûnan de qedexe ye.
 Şeref (ننګ) - Pêwîste Peştûn berevaniyê li kesên lawaz û bêhêz bike.
 Çivalî (مېړانه) - Divê Peştûn cesaret û tevgera zilamekî gihîştî nîşan bide.
 Welat (هېواد) - Paştûnek bi parastina axa Peştûnan ve girêdayî ye.  Peştûnê ku axa Paştûnan neparêze êdî paştûn nayê hesibandin.

 Çavkanî 

Kategorî:Çanda peştûnî
Kategorî:Çanda Efxanistanê
Kategorî:Çanda Pakistanê