Teqîna Stembolê 2022

Di  li Tirkiye ser riya Îstiqlal a navçeya Beyoğlu ya Stembolê bombeyek piştî nîvro bi dema herêmî di saet 16:20 teqiya. Di teqînê de 6 kes mirin û 81 kes jî birîndar bûn. Ev teqîn wekî êrîşeke terorîstî tê dîtin.

Ev bajar di dawiya sedsala 20an û destpêka sedsala 21an de ji aliyê cudaxwazên kurd û serhildêrên îslamî ve rastî êrîşan hat. Êrîşa xwekujî ya Dewleta Islamî li heman navçeyê di 2016 de çar kes kuştîbû.

Tu rêxistinê berpirsyarî negirtiye stûyê xwe, lê rayedarên Tirkiyê ragihandin ku cudaxwazên kurd li pişt êrîşê hene, ku Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) û Partiya Yekîtiya Demokrat (PYD) yêKurdên Rojava tê de hene. Wezîrê Navxweyî yê Tirkiyê Suleyman Soylu ragihand ku êrîşkar û 46 kesên din hatine girtin. PKK dijberê Tirkiyê rola xwe ya êrîşê temamî red kir, û Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) jî hikûmeta Tirkiyê bi çêkirina hincetekî ji bo êrîşa bejayî ya nû li ser Sûriyê tawanbar kir.

 Paşbingeh 
Di dawiya sedsala 20an û destpêka sedsala 21an de, komên terorîstên îslamî yên di nav de Elqaîde û Dewleta Islamî gelek êrîş li ser Stembolê pêk anîn. Dewleta Îslamî di nîveka salên 2010an de zincîre êrîşan pêk anî. Di nav van êrîşan de êrîşa xwekujî ya di adara 2016an de, li kuçeya Îstiqlalê pêk hatibû û pênc kes hatibûn kuştin. Çalakiya serhildanê ya di dawiya salên 2010an de pir kêm bû. Di pûşpera 2022an de planekî terorî ya dijî Îsraîlê ya Îranê piştgiriya wê dike li Stembolê hat pûçkirin.

Di agirbesta 2013-2015an de, piştî bûyera Ceylanpinarê ya di sala 2015’an de têk çû, ku di encamê de şer û pevçûn zêdetir bûn, hejmara kuştiyan zêde bûn û gelek operasyonên derve ji aliyê artêşa Tirk ve hatin kirin, herwiha tundiya şer û pevçûnên PKK-Tirkiyê di salên dawî de kêm bûn. Ji hewldana derbeya 2016’an de şopandina paqijkirinê, axaftinên siyasî, medya, axaftinên giştî û dengên akademîsyen û dadwerî bi giranî têne şopandin, bêyî ku li dijî gotara hikûmetê gengaz be.

Tirkiye ber bi hilbijartinên giştî yên Tirkiyê yên sala 2023an ve diçe, herwiha tê pêşbînîkirin ku ji ber kêmbûna aborî û enflasyona pir bilind ev yek ji bo partiya AKPê bibe kêşeyeke mezin. Di deh salên borî de, Erdoğan û hikûmeta AKPê li dijî PKKê, ewlekarî, axaftinên şerkerî û operasyonên derve ji bo bilindkirina dengên neteweperestên Tirk beriya hilbijartinan bikar anîn. Di vê navberê de, fikarên ewlehiyê û qanûnên antî-terorîzmê ji bo tepeserkirin û bêbandorkirina opozîsyonên hilbijartî hatine bikar anîn. Berpirsiyarên hilbijartî yên opozisyonên HDP'ê bi awayekî pergalî tên lêpirsînkirin, tên girtin, bi hincetên sivik ji wezîfeyê tên dûrxistin û li şûna wan alîgirên AKP'ê tên bicihkirin.  

 Bûyerên din 
Parêzer û endama Komeleya Mafên Mirovan Jiyan Tosun ji aliyê siyasetmedarê Partiya Serkeftinê yê rastgir Adem Taskaya ve bi biryara PKKê bombe bi cih kiriye ve hat sûcdarkirin. Piştî vê yekê gelek caran rastî gefan hat û vegerîne şûna dadgehê ku li malê bimîne.

Seroka Partiya Baş (ÎYÎ) Meral Akşener êrîş şermezar kir û wiha got: “Ez vê êrîşa hovane bi tundî şermezar dikim. Em dixwazin di zûtirîn demê de berpirsên vê bûyerê bên girtin.”

Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) derbarê encama teqînê wiha got: şeş hevwelatiyên me jiyana xwe ji dest dan û 81 welatiyên din jî birîndar bûn, xemgînî û xemgîniya xwe ya kûr nîşan da û got: “Xem û xema me mezine. Em ji bo welatiyên jiyana xwe ji dest dane rehma Xwedê dixwazin.” Ev êrîş ji aliyê Serokê berê yê HDP'ê yê girtî Selahattin Demirtaş ve jî hat şermezarkirin.

Federasyona Futbolê ya Tirkiyeyê (TFF) ragihand ku maça Sûper Lîgê ya li Parka Vodafone ya di navbera Beşîktaş JK û Antalyasporê da ji ber bomberdûmanê hat taloqkirin. Gelek klûbên futbolê sersaxî xwestin.

 Reaksiyonên navdewletî 
Nûnerên gelek dewletan êrîş şermezar kirin û sersaxî xwestin. Herwiha sersaxî ji aliyê saziyên navneteweyî yên wekî Konseya Ewropayê, Rêxistina Peymana Atlantîka Bakur (NATO) û Rêxistina Dewletên Tirk (OTS) ve hatin pêşkêşkirin.

 Binêre 

 Komkujiya li sînagoga Neve Şalomê
 Teqîna xwekujî ya Stembolê 2001
 Teqînên Stembolê 2003
 Teqîna Stembolê 2016

 Çavkanî