Kurdên Awistiryayê

Kurdên Awistiryayê (bi almanî; Kurden in Österreich, Österreichische Kurden an jî Österreich-Kurden, zaraveyê awistirî; Kurd‘n in Östareich) komeke kurd in, ku xwedî welatnameya Awistiryayê ne yan jî li Awistiryayê dijîn. Ew yek ji komên diyasporaya kurdan e. Piraniya wan ji salên 1970î vir ve hatine Awistiryayê û îro ji 80.000 heta 120.000 kesan pêk tên.

 Dîrok 
Gelek ji wan wek karkerên mêvan hatine vî welatî, lê di dehsalên paş de, nemaze di salên 1980î û 1990î de, hejmarek mezin a kurd ji ber çewisandinên siyasî û nakokiyên li welatên xwe penaberî Awistiryayê bûne. Piraniya koçberên kurd ji bakurê Kurdistanê ne, lê komên biçûk ên ji başûr, rojhilat û rojavaya Kurdistanê jî hene. Yên ku Iraq û Îranê hatine, ji ber sedemên aborî û siyasî ji welêt koçê Awistiryayê bûne. Piştî Şerê navxweyî yê Sûriyê di sala 2011an de, hejmareke mezin ji koçberên kurd Rojavayê Kurdistanê koçê Awistiryayê bûne.

 Demografî 
Kurdên Awistiryayê li seranserê welêt bi cih bûne ku koma herî mezin li bajarê paytext li Viyanayê dijîn. Enstîtuya çanda kurdî ya herî mezinê li Awistiryayê li Vîyanayê hatiye damezrandin. Enstîtuyên din ên ku kurd birêve dibin li bajarên wekî Graz, Linz, Sulzburg, Innsbruck, Bregenz, Klagenfurt û St. Pöltenê ne. Li aliyê saziyên biçûk ve li seranserê welêt belav bûne.

 Çand û huner 
Diyasporaya kurdên Awistiryayê ji aliyê çandî û zimanî ve cihêreng e. Devokên serdest kurmancî, soranî û zazakî ne. Ji aliyê dînî ve, piraniya wan misilmanên sunî ne, lê civatên elewî, êzdî û hejmareke kêm a xiristiyan jî hene. Di salên 1970î û 1980î de xebatên çandî bi giranî ji aliyê komeleyên xwendekaran ên wekî Kurdish Student Society in Europa (KSSE) û Association of Kurdistan Students Abroad (AKSA) ve dihatin lidarxistin. Îro gelek komele û navendên çandî yên kurdî hene, ji bo ku kevneşopî û zimanê xwe biparêzin. Wek mînak, perwerdeya bi zimanê kurdî li Viyanayê ji sala 2004an vir ve ji bo zarok û mezinên eleqedar dersên ziman û çalakiyên din dide.

 Siyaset 
Gelek kurdên Awistiryayê di warê siyasî de çalak in û di nava partiyên cuda de cih digirin, bi taybetî SPÖ û Keskan. Mînak di sala 2010an de Şenol Akkiliç ji bo Meclîsa Keskan a bajarê Viyanayê hat hilbijartin û ji sala 2013an û vir ve jina kurd Aygul Bêrîvan Aslan endama Konseya Neteweyî ya Keskan e.

Civaka kurd tevî komên etnîkî yên din, beşeke bingehîn a civaka Awistiryayê pêk tîne û rengê xwe dide di cihêrengiya çandî ya welêt.

 Navdar 

 Cahit Sıtkı Tarancı (1910 - 1956), helbestvan
 Ebdurehman Qasimlo (1930 - 1989) siyasetmedar û rêberê Rojhilata Kurdistanê
 Celîlê Celîl (jdb. 1936), nivîskar, lêkolîner, zargotinnas û dîroknasek e ku bi eslê xwe ji kurdên Ermenistanê ye.
 Tariq Aqrawi (jdb. 1942), sefîrê Iraqê, UN, OPEC, Austria, IAEA
 Omer Hemdî (jdb. 1952) hunermend û wênekar
 Fuat Sanaç (jdb. 1954) serokê dînî ya îslamî li Awistiryayê di navbera salên 2011 û 2016an de
 Niyazi Serdar Sarıçiftçi (jdb.1961) fizîknas
 Cevdet Caner (jdb.1973) karsaz
 Muhammet Akagündüz (jdb.1978) futbolvan
 Alev Irmak (jdb. 1980) şanoger
 Ekrem Dağ (jdb. 1980) futbolvan (Mêrdîn)
 Berîvan Aslan (jdb. 1981) siyasetmedar
 Ibrahim Olgun (jdb.1987) serokê dînî ya îslamî li Awistiryayê
 Taner Ari (jdb.1987) futbolvan
 Serkan Çiftçi (jdb.1989) futbolvan
 Kurdvîn Eyûb (jdb. 1990) derhêner û senarîst
 Muhammed Ildiz (jdb.1991) futbolvan
 Ilter Ayyildiz (jdb.1992) futbolvan
 Jakob Baran (jdb. 1992) listîkvanenkî futbolê Amerîkî
 Ibrahim Bingöl (jdb.1993) futbolvan
 Mehmet Bulut (jdb.1994, Hewag) futbolvan
 Ahmed Ildiz (jdb.1996) futbolvan
 Akuma (jdb.1999) rapvan

 Mijarên têkildar 

 Kurdên Almanyayê
 Kurdên Fransayê
 Enstîtuya Çanda Kurdî ya Viyanayê

 Çavkanî 

Kategorî:Awistirya
Awistirya