Mehmed Seîd Paşa

Mehmed Seîd Paşa (jdb. 1838 li Erzîrom – m. 1914 li Stembol) ku bi navê Küçük Seîd Paşa ("Saîd Paşayê Biçûk") an jî Şapur Çelebî, di ciwaniya xwe de wekî Mabeyn Başkatibi Seîd Bey jî tê nasîn, monarşîst, senator, dewletparêz û edîtorê rojnameya tirkî Jerid-i-Havadis bûyê. Ew di nav wan dewletan de bû ku ji aliyê Îtihad û Tereqî, partiya siyasî ya ku piştî derbeya osmanî a 1913an hat ser desthilatdariyê nefret dikirin.

 Jinengarî 
çep|thumb|Seîd Paşa ya ciwantir
Li gorî dîroknasê gurcî Petre Kharischirashvili, ew bi eslê xwe gurcî bû. Ew bû sekreterê yekem ê siltan Ebdulhemîd II paşê ew li pey hev bû wezîrê navxwe û paşê parêzgarê Bursayê û di 1879an de gihîşte posta bilind a wezîrê mezin. Ew heft carên din jî di bin destê Ebdulhemîd II de û carekê jî di bin cîgirê wî Mehmed V de bû vizêr. Ew bi dijberiya xwe ya li dijî berfirehkirina bandora derve li Împeratoriya Osmanî dihatiye naskirin.

Di 1896an de, ew li balyozxaneya Brîtanyayê ya li Konstantînopolê penaber bû û her çend wê hingê ji azadî û ewlehiya xwe ya kesane piştrast bû, bi pratîkî di mala xwe de girtî ma. Di şoreşa 1908an de ew dîsa bi awayekî demkî derketiye pêşî. Di 22ê tîrmeha de li şûna Mehmed Ferîd Paşa bû sedrazmê, lê di 6ê tebaxê de bi israra tirkên ciwan Kamîl Paşa, ku lîberaltir e, hat şûna wî. Di 1908an de jî Mehmed Seîd Paşa li navçeya Beyogluyê ku îro bi navê Çîçek Paşa ("Derbasa Kulîlkan") tê binavkirin û qereqola Stenbolê ya navdar kirî. Navê nûjen di 1940an de gelemperî bû; di 1900 û 1910an de di dema xwedîderketina Mehmed Seîd Paşa de, ev der bi navê Sait Paşa Pasajı ("Dema Saîd Paşa") dihat naskirin.

Di dema krîza Îtalyayê di salan 1911-1912 de, ew dîsa ji bo serokwezîriyê hate gazî kirin. Ew dîsa ji aliyê Karbidestên Rizgar (ku piştgirîya Partiya Azadî û Lihevhatinê (Yekîtiya Lîberal) li dijî Komîteya Îttîhad û Terakkî kiribû) ji desthilatê hate dûrxistin û li şûna wî kabîneya nû ya ku ji aliyê Karbidestan û Partiya Azadî û Lihevkirinê ve tê destekkirin, hate danîn. CUP dê vegere ser desthilatdariyê, lêbelê, sala pêş de piştî darbeya Osmanî ya 1913an.

Seîd Paşa bû serokê meclîsa dewletê û paşê bû serokê Senatoya Osmanî. Hema berî destpêkirina Şerê Cîhanê yê Yekem, bi bronşîtê ket û di 1ê adar 1914an de li Stembolê mir. Li ber deriyê Mizgefta Eyûb Sultan hatî definkirin.

 Çavkanî 

Kategorî:Jidayikbûn 1838
Kategorî:Mirin 1914
Kategorî:Paşa