Îlheqkirina Krîmê ji aliyê Federasyona Rûsyayê ve

girêdan=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Pro-Ukrainian_demonstration_in_Simferopol%2C_2014.jpg/220px-Pro-Ukrainian_demonstration_in_Simferopol%2C_2014.jpg|thumb| Xwepêşandanek Ûkraynayî li Simferopol (Ala Ûkrayna li milê çepê, ala Tatarên Krîmê li rastê) di dema destwerdana leşkerî ya Rûsyayê de li Krîmê, 9 adar 2014

Îlheqkirina Krîmê ji aliyê Federasyona Rûsyayê ve, ev bûyer e ku di mehên sibat û adara 2014an de qewimî, ku Rûsyayê nîvgirava Krîmê ya Ûkraynayê dagir kir û pişt re bi xwe ve girê da. Ev bûyer piştî Şoreşa Rûmetê li qada Maydanê li Kyîva paytexta Ûkraynayê pêk hat.

 Pêşveçûyîna bûyeran 
Bûyerên li Kyîvê serokê Ûkraynayê Viktor Yanukovych ji kar dûr xist, ku li dijî hikûmeta nû ya Ûkraynayê xwenîşandan pêk anîn. Di heman demê de, serokê Rûsyayê Vladîmîr Pûtîn bi serokên servîsên ewlehiyê re behsa bûyerên Ûkraynayê kir û daxuyaniya "em ji bo vegerandina Krîmê ji Rûsyayê re dest bi xebatê bikin" anî ziman. Di 27ê sibatê de, leşkerên Rûsyayê cihên stratejîk li seranserê Krîmê girtin.  Ev bû sedema hikûmeta Aksyonov ya alîgirê Rûsyayê li Krîmê bên damezrandin, ku referandûma statuya Krîmê û di 16ê adara 2014an de serxwebûna Krîmê bên ragihandin.   Tevî ku Rûsyayê di destpêkê de îdîa kir, artêşa wan beşdarî bûyeran nebûye,  Pûtîn paşê qebûl kir ku leşker hatine bicîh kirin û "li pişt hêzên xweparastinê yên Krîmê bisekinin".  Rûsyayê di 18ê adara 2014an de bi awayekî fermî Krîmû tevlî Rûsyayê kir.  

Piştî pêvekirinê, Rûsyayê hebûna xwe ya leşkerî li nîvgiravê zêde kir û gefên nukleerî kir da ku statuya nû ya li ser erdê saxlem bike.

Ûkrayna û gelek welatên din ev pêvekişîn şermezar kirin û wekî binpêkirina qanûnên navneteweyî û peymanên Rûsyayê yên parastina yekparçeya axa Ûkraynayê nirxandin. Pêvekirin bû sedema endamên G8 yên wê demê Rûsya ji komê rawestandin  û sizayan danin. Civata Giştî ya Neteweyên Yekbûyî jî referandum û îlhaqê red kir, biryara "yekparçebûna axa Ûkraynayê di nav sînorên navneteweyî de naskirî" erê dike, pejirandin.  

Hikûmeta Rûsyayê dijbertiya etîketa "pêvegirtinê" kir, ku Pûtîn referandumê li gorî prensîba xwerêvebirina gelan tevdigere, diparêze.

 Navlêkirinên bûyeran 

 Li Ûkraynayê 
Li Ûkraynayê, pêvekirin wekî "dagirkirina Demkî ya Komara Xweser a Krîmê û Sêwastopolê ji aliyê Rûsyayê ve" tê zanîn (), "dagîrkirina neqanûnî ya Komara Xweser a Krîmê", "hilweşandina Krîmê" û "dagirkirina Krîmê". The Fall of Crimea: One Marine's Story Jesse Granger 29 January 2015 www.army.mil, accessed 27 February 2022

 Li Rûsyayê 
Navên dagirkirina Krîmê hatine guherandin. Li Rûsyayê, wekî "tevlîbûna Krîmê ji Federasyona" Rûsyayê re tê zanîn (bi rûsî: "vegera Krîmê" û "yekbûna Krîmê".

 Dîrok 

 Çavkanî 

 Xwendina bêhtir 




 Girêdanên derve 

 Peymana tevlêbûna Komara Crimea û Sevastopol ji bo Federasyona Rûsyayê. Wergera îngilîzî ya nefermî bi şirove
 Rûsya û Ez: Nêrînên Serkirdeyên Berê yên Post-Sovyetê Li Ser Pêvekirina Kirimê (vîdyo 11:21), REF/RL, 26 Sibat 2016 (bi rûsî, jêrnivîs bi Îngilîzî)

Kategorî:Dîroka leşkerî ya Ûkraynayê
Kategorî:Herekatên leşkerî yên Rûsyayê

Kategorî:Şerê Rûsyayê li ser Ûkraynayê
Kategorî:2014 li Rûsyayê
Kategorî:2014 li Ûkraynayê