Joko Widodo

Joko Widodo (z. 21 Hezîran, 1961 li Surakarta, parêzgeha Java Tengah), ku bi navê Jokowi tê zanîn, karsaz û siyasetmedarek Îndonezyayî (PDI-P) e. Ji 20ê Cotmeha 2014an vir ve Serokomarê Îndonezyayê ye.

 Jiyan 
Joko Widodo daristanê xwend û pargîdaniyek mobîlya damezrand. Ew ji sala 2005 heta 2012 şaredarê bajarê xwe Surakarta bû. Di vê pozîsyonê de bi şêwazê siyasetê yê diyalogê, bi bernameyên li dijî gendeliyê, ji bo plansaziya bajaran û parastina jîngehê hate naskirin. Piştre ew wekî Waliyê Navçeya Paytext (Daerah Khusus Ibukota) Jakarta hate hilbijartin.Jakartas Hoffnung. In: taz.de, 22. September 2012. Ew zû navûdengê neteweyî bi dest xist. Ew ji hêla gelek medyayê ve bi serokê berê yê Dewletên Yekbûyî Barack Obama re hate berawirdkirin ji ber ku dişibihe wî.Yenni Kwok: ‘Indonesia’s Obama’ Is Actually Nothing of the Sort.  In: Time, 20. Mai 2014.Till Fähnders: Joko Widodo gewählt. Ein Hoffnungsträger wird neuer Präsident Indonesiens. In: Frankfurter Allgemeine, 24. Juli 2014.

Di Adara 2014 de, ew ji aliyê partiya xwe, Partiya Demokrat a Têkoşînê li Îndonezyayê (PDI-P), wekî berendam ji bo hilbijartinên serokatiyê di 9ê tîrmeha 2014an de, ku sêyemîn hilbijartinên serokatiyê yên rasterast li Îndonezyayê ye, hate destnîşankirin.Megawati memberi restu Jokowi dicalonkan jadi presiden. In: tribunnews.com, dema xwendinê: 24.08.2014 Namzetê wî yê cîgirê serokomar Mihemed Jusuf Kalla (Golkar) bû, ku ji sala 2004 heta 2009 di bin serokatiya Susilo Bambang Yudhoyono de cîgirê serok bû. Li gorî encamên fermî yên komîteya hilbijartinê ya 22 Tîrmeh 2014, Jokowi li hember hevrikê xwe Prabowo Subianto (Gerindra) bi %53,15 dengan bi ser ket. Prabowo di destpêkê de encam nas nekir.Indonesien: Verlierer Prabowo will gegen Wahlergebnis klagen dema xwendinê: 2014-07-23 Lêbelê piştî biryara Dadgeha Destûra Bingehîn, encam derbasdar hatin ragihandin, piştî ku Prabowo têkçûna xwe qebûl kir.

Di 20ê Cotmeha 2014an de, Jokowi wek heftemîn Serokê Îndonezyayê sond xwar.

Di nîsana 2019an de ew di hilbijartinên serokatiyê de ji nû ve hate hilbijartin, dijber dîsa Prabowo Subianto bû. Anketên piştî hilbijartinan diyar kirin ku Jokowi dê di hilbijartinan de bi ser bikeve, û enstîtûyên rapirsiyê ew ji sedî 55 ê dengan dîtin.Indonesien: Amtsinhaber Joko laut Hochrechnung voran Maler: orf.at, dema xwendinê: 2019-04-17 Jokowi roja piştî hilbijartinê xwe serketî daxuyand, lê ev yek ji aliyê berendamê dijber Prabowo ve nehat naskirin, wek hilbijartinên berê.Nach Wahl in Indonesien: Widodo erklärt sich zum Sieger Malper: tagesschau.de, dema xwendinê: 2019-04-18 Pênc hefte piştî hilbijartinên serokatiyê, Jokowi bi fermî ji hêla komîsyona hilbijartinê ve wekî serketî hate pejirandin. Li gorî vê yekê ji sedî 55,5 ê dengan wergirtiye û dikare heta sala 2024’an rêveberiya xwe bidomîne. Namzetê dijber Prabowo Subianto, ku encama fermî ya dawî qebûl nekir, ji sedî 44,5 derket.Nach Wahlsieg: Widodo bleibt Präsident Indonesiens Malper: tagesschau.de, dema xwendinê: 2019-05-21 Piştî hilbijartinê, Widodo Kabîneya Pêşketî ya Îndonezyayê ava kir, ku di nav de Prabowo Subianto jî wek Wezîrê Parastinê ye.

Joko Widodo zewicî ye û sê zarokên wî hene. Radyo amator e, nîşaneya banga wî YD2JKW ye.Indonesia’s New President, Vice President are Radio Amateurs. In: arrl.org. 21. Oktober 2014, abgerufen am 2. August 2019. Ew misilman e lê tê gotin ku di nêrîna xwe de laîk e.The Economist: Indonesian politics are becoming less predictable|Sammelwerk=The Economist], dema xwendinê: 2019-08-05

 Dîtinên wî yên siyasî wek Serok 
çep|thumb|249x249px|Widodo piştî erdhej û tsunamî ya Sulawesi ya 2018-an serdana gundê wêrankirî yê Petobo dike.

 Binesazî 
Pêşkeftina binesaziyê taybetmendiyek bingehîn a siyaseta Widodo ye. Di dema serokatiya wî de projeyên sereke yên rê, rêyên hesinî û benderê hatin destpêkirin.Dream state: Widodo struggles to build his vision for Indonesia Malper: Fincancial Times, dema xwnedinê: 15.02.2021 Wekî din, piştî ku di sala 2014 de dest bi kar kir, wî ragihand ku ew ê 50.6 milyar dolarên Amerîkî ji bo berfirehkirina binesaziya deryayî bide. Hema hema nîvê wê ji bo berfirehkirina benderên stratejîk.Indonesia sneaks up on Singapore with flurry of port projects, dema xweindinê: 2021-02-15 Projeyek din a mezin jî avakirina girêdana trenê ya bilez a di navbera Jakarta û Bandungê de ye, ku lêçûna wê 6 milyar dolar e. Rêwî dê herî dereng di destpêka sala 2023-an de biqede û ji hêla konsorsiyûmek Sîno-Endonezya ve wekî beşek ji Însiyatîfa Yek Kember, Yek Rê ya Chinaînê tê çêkirin. Di bin Jokowi de, lêçûnên li ser binesaziyê her sal bi qasî 10 mîlyar dolar zêde bûye. Di encamê de deynê neteweyî di çar salên ewil ên wezîfeya wî de du qat zêde bûye.Indonesia's government debt ahead of 2019 presidential election: a real economic concern? Dema xwendinê: 2021-02-15

 Siyaseta Aborî 
Digel projeyên binesaziyê yên ku hatine behs kirin, Widodo netewebûnek qismî ya çavkaniyên girîng da destpêkirin. Pargîdaniya neftê ya dewletê Pertamina niha hilberandina neftê ji zeviyên ku berê ji hêla Total, Chevron an Inpex ve dihatin birêvebirin, digire. Armanc ew e ku zêdetir petrol û benzîn li welat bimîne da ku kêm were îthalkirin. Indonesia's push to nationalize energy assets could chill foreign investment, dema xwendinê: 2021-02-15
Di bin kontrola Widodo de, hikûmeta Endonezyayê duyemîn kana sifirê ya herî mezin a cîhanê, kana Grasberg xist bin kontrola xwe. Ev berê ji hêla pargîdaniya Amerîkî Freeport-McMoRan ve hatibû xebitandin. Armanca tedbîran ew e ku rêjeyek mezin a dahatê li welat bixwe bimîne.Economic nationalism is back in Indonesia as election approaches, dema xwendindê: 2021-02-15

 Veguheztina paytext 
Piştî ku Widodo di sala 2019-an de ji bo cara duyemîn hate hilbijartin, wî bi sosret veguhestina paytexta Endonezyayê ragihand. Paytexta nû li parêzgeha Kalimantan Tîmûr li girava Borneo ye û dê bi tevahî were avakirin. Widodo hêvî dike ku ev proje dê zexta li ser duyemîn bajarê herî mezin ê cîhanê, Jakarta, kêm bike û xetera karesatên xwezayî kêm bike. Paytexta berê li ser navê Zengala Agir ye, ku bi çalakiya xwe ya bilind a erdhejê û xetereya tsunamis tê zanîn. Wekî din, Jakarta di bin metirsiya binavbûna binê behrê de ye, heya sala 2050-an ji sêyeka bajêr dibe ku di bin avê de bimîne. Lêçûna avakirina bajarê nû 30 mîlyar euro ye.DW: Neue Hauptstadt im Dschungel von Borneo, 26.08.2019, dema xwendinê: 2021-02-15

 Reforma Hiqûqa Cezayê 
Plana Widodo ya ji bo reformkirina qanûna tawanan protestoyên li seranserê welat derxist. Bi taybetî bendek ku cinsiyeta derveyî zewacê û cinsiyeta hevzayendî sûcdar dike, bi nakok bû. Her wiha di pêşnûmeyê de heqareta li rûmeta Serokatî hate kirin. Kurtajên ku ji ber sedemên wek destavêtin an jî hewcedariya tibbî nayên kirin jî dê bên sûcdarkirin. Pêşnûmeya qanûnê dê rê li ber belavkirina zanyariyên der barê ducaniyê de jî bigire.Indonesia's criminal code: what is it, why does it matter, and will it be passed?, demo xwendinê: 2021-02-15Indonesia: Draft Criminal Code Disastrous for Rights, dema xwendinê: 2021-02-15 Piştî nerazîbûn û rexneyên mezin ên ji derve, pêşnûme hat taloqkirin.Indonesia postpones vote on bill criminalizing sex outside marriage, dema xwendinê: 2021-02-15}}

 Gendelî 
Dema ku wî dest bi wezîfeyê kir, Widodo wekî siyasetmedarek ku ji gendeliyê bêpar bû dihat hesibandin. Niha ew bi têkbirina ajansa serbixwe ya dijî gendeliyê (Komisi Pemberantasan Korupsi, KPK) tê tawanbar kirin. Piraniya lêpirsînên KPK endamên partiyên di hevpeymaniya Widodo de ne.Corruption in Jokowi's Indonesia, dema xwendinê: 2021-02-15 Dema ku vê ajansê kurê hevalbendê wî yê siyasî Megawati Sukarnoputri kir hedef, Widodo alîgirê Megawati bû. Pêşnûmeqanûnek hat pêşkêş kirin da ku rayeyên saziya têkoşîna li dijî gendeliyê bisînor bike.The weakening of Indonesia’s Corruption Eradication Commission, dema xwendinê: 2021-02-15

 Qanûna Omnibus ji bo afirandina karan 
Di 2ê Mijdara 2020an de, Widodo "Qanûna Afirandina Kar" an "Qanûna Omnibus" îmze kir. Ew projeyek sereke ye di serdema wî ya duyemîn de, ku ji bo geşkirina mezinbûna aborî ya welat hatî çêkirin.Bureaucratic Cuts, Talent Development Imperative for Indonesia 2045: Jokowi, dema xwendinê: 2021-02-15Indonesian President Joko signs contentious omnibus Bill into law, dema xwendinê: 2021-02-15 Bi vê qanûnê 1187 rûpelî zêdetirî 70 qanûnên heyî wê bên guhertin. Ew herwiha rêgezên jîngehê sivik dike, mafên karkeran sînordar dike û armanc dike ku burokrasiyê kêm bike. Banka Cîhanî pêşnûmeya qanûnê erênî dinirxîne.World Bank Statement on Omnibus Law - Job Creation, dema xwendinê: 2021-02-15 Ji ber vê yekê xwepêşandanên girseyî û grevên rêxistinên hawirdorê û sendîkayan dest pê kirin.Omnibus bill reveals Jokowi’s bedfellows, dema xwendinê: 2021-02-15

 Cezayê îdamê 
Di dema wezîfeya wî de, heta Gulana 2019, bi giştî 19 cezayê îdamên darvekirin, bi piranî ji ber qaçaxçitiya narkotîkê û hwd. li dijî Awûstralya, Brazîlya û Nîjeryaner.Zeit Online: Todesstrafe: Australien kündigt Rückruf des Botschafters aus Indonesien an, dem xwenidnê: 2015-09-14}}Franzose wegen Drogenschmuggels in Indonesien zum Tode verurteilt, dem xwendinê: 2021-02-15

 Pirtûk 

 Ben Bland: ''Man of contradictions: Joko Widodo and the Struggle to Remake Indonesia.'' Penguin, Docklands 2020, ISBN 978-1-76089-724-6.

 Cavkanî 

Kategorî:Jidayikbûn 1961
Kategorî:Mirovên zindî