Metroya bajarê New Yorkê

Metroya bajarê New Yorkê, (bi inglîzî: New York City Subway) toreke metroyê ye ku li bajarê New York a Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye. Metroya New Yorkê di 9ê cotmeha 1863an de hat vekirin û yekem rawestgeha metroyê di 27ê cotmeha 1904an de hatiye vekirin. Metroya New Yorkê, yek ji kevintirîn pergalên veguheztina navbajariyên li cîhanê ye. Sîstema metroya New Yorkê xwediyê tora metroya herî mezin a cîhanê ye û dirêjahiya tora metroyê 1370 kîlomêtre ye. Metro, ji 27 xet û 472 rawestgehan pêk tê.

Metroya New Yorkê, ji xeynî hinek xetên ku di rewşên wekî acîl û karesatan de nîv-dem dixebitin, her rojên salê, 24 saetan dixebite. Di warê hejmarên rêwiyan ên salane de, pergala herî qelebalix a veguhestina navbajariyê li Nîvkada rojava û cîhana rojava ye. Metroya New Yorkê nehemîn pergala herî qelebalix a metro ya li cîhanê ye. Di sala 2017an de metroyê zêdeyî 1,72 mîlyar rêwî, di nava hefteyê de 5,6 mîlyon rêwî û di dawiya hefteyê de jî bi giştî 5,7 mîlyon rêwî ragirtiye.

 Dîrok 
Metroya New Yorkê yekem car di 9ê cotmeha 1863an de wekî xetek trenê ya li ser erdê hate çêkirin. Di salên 1870an de tuneleke wagonên bin erdê ku 95 metre dirêj dibe û di xebatê de bû, ji aliyê Alfred Ely Beach ve hate çêkirin. Yekem xeta trênê ya binerdê ya New Yorkê di 27ê cotmeha 1904an de hate çêkirin. Ev xet ji şaredariyê heta ceddeya 145emîn û Broadwayê diçû. Dirêjahiya wê 14,7 km bû û 28 rawestgehên xetê hebû. Xet ji hêla Pargîdaniya Transît Rapid a Interborough (IRT) ve dihate xebitandin. Piştre re xetên metroyê di sala 1905an de heta Bronx, di 1907an de heta Brooklyn û di 1915an de heta Queens hatin dirêj kirin.
 Xetên Metroyê 
 Nîşan Xet Rê IRT (Division A) Xeta IRT Broadway-Seventh Avenueê 25px|link=1 (New York metrosu) Broadway–Seventh Avenue Local Van Cortlandt Park–242nd Street - South Ferry 25px|link=2 (New York metrosu) Seventh Avenue Express Wakefield–241st Street - Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue 25px|link=3 (New York metrosu) Seventh Avenue Express Harlem–148 Street - New Lots Avenue Xeta IRT Lexington Avenueê 25px|link=4 (New York metrosu) Lexington Avenue Express Woodlawn - Crown Heights–Utica Avenue/New Lots Avenue 25px|link=5 (New York metrosu) Lexington Avenue Express Eastchester–Dyre Avenue/Nereid Avenue - Flatbush Avenue–Brooklyn College/New Lots Avenue 25px|link=6 (New York metrosu)25px Lexington Avenue LocalPelham Bay Park Express Pelham Bay Park/Parkchester - Brooklyn Bridge–City Hall Xeta IRT Flushingê 25px|link=7 (New York metrosu)25px Flushing LocalFlushing Express Flushing–Main Street - 34th Street–Hudson Yards Xeta Shuttleê 25px 42nd Street Shuttle Times Square - Grand Central BMT/IND (Division B) Xeta IND Eighth Avenueê 25px|link=A (New York metrosu) Eighth Avenue Express Inwood–207 Street - Ozone Park–Lefferts Boulevard/Far Rockaway–Mott Avenue/Rockaway Park–Beach 116th Street 25px|link=C (New York metrosu) Eighth Avenue Local 168th Street - Euclid Avenue 25px|link=E (New York metrosu) Eighth Avenue Local Jamaica Center–Parsons/Archer - World Trade Center Xeta IND Sixth Avenueê 25px|link=B (New York metrosu) Sixth Avenue Express Bedford Park Boulevard/145th Street - Brighton Beach 25px|link=D (New York metrosu) Sixth Avenue Express Norwood–205th Street - Coney Island–Stillwell Avenue 25px|link=F (New York metrosu) Queens Boulevard Express/Sixth Avenue Local Jamaica–179th Street - Coney Island–Stillwell Avenue 25px|link=M (Metroya New Yorkê) Queens Boulevard/Sixth Avenue Local Forest Hills–71st Avenue - Middle Village–Metropolitan Avenue Xeta IND Crosstownê 25px|link=G (Metroya New Yorkê) Brooklyn-Queens Crosstown Court Square - Church Avenue Xeta IND Second Avenueyê 25px|link=Y (Metroya New Yorkê) Second Avenue Local 125th Street - Hanover Square Xeta BMT Nassau Streetê 25px|link=J/Z (Metroya New Yorkê) Nassau Street Local Jamaica Center–Parsons/Archer - Broad Street 25px|link=J/Z (Metroya New Yorkê) Nassau Street Express Jamaica Center–Parsons/Archer - Broad Street Xeta BMT Canarsie 25px|link=L (Metroya New Yorkê) 14th Street–Canarsie Local Eighth Avenue - Canarsie–Rockaway Parkway Xeta BMT Broadwayê 25px|link=N (Metroya New Yorkê) Broadway Express Astoria–Ditmars Boulevard/96th Street - Coney Island–Stillwell Avenue 25px|link=Q (Metroya New Yorkê) Second Avenue/Broadway Express/Brighton Local 96th Street - Coney Island–Stillwell Avenue 25px|link=N (Metoya New Yorkê) Broadway Local Forest Hills–71st Avenue - Bay Ridge–95th Street 25px Broadway Local Astoria–Ditmars Boulevard - Whitehall Street–South Ferry Shuttle Hattı 25px Franklin Avenue Shuttle Franklin Avenue - Prospect Park 25px|link=Rockaway Park Shuttle Rockaway Park Shuttle Broad Channel - Rockaway Park–Beach 116th Street

 Çavkanî 

Kategorî:Torên metroyê