Tîbetnasî

Tîbetnasî dîsîplînek zanistî ye ku bi xwendina zimanan û çanda giyanî û madî ya Tîbetê mijûl dibe.

 Dîrok 
Rojhilatnasê mecar Sándor Kőrösi Csoma wek damezrênerê Tîbetnasiyê tê hesibandin. Berî wî, , ku di xizmeta Akademiya Împeratorî ya Zanistî ya Rûsyayê de bû (îro ), rêzimaneke zimanê tîbetî nivîsand û li ser zimanê tîbetî bi xurtî xwend Jährig û endamên din ên Birayên Morawî ji sala 1765an vir ve gelek salan di bin Kalmukan li ser Volga de dijîn, û di doza Jährig de wê hingê jî di bin Buryatan de li . Van gelên mongolî tîbetî wekî zimanê xwe yê wazê bikaranîn. Daxwaza herî mezin a salê ku biçin Tibetê ji ber tevliheviyên dîplomatîk ên bi Chinaînê re çu carî pêk nehat. Mîsyona Kalmukan li  (Volgograd) li ser Volga zanyariya Ewropî ji bo cara yekemîn zanyariyek berfireh a hem zimanê Mongolî, ango Kalmukî, û Tîbetî da. Destnivîsên Tîbetî û Kalmukî di nîvê duyemîn ê sedsala 18 an de bi riya  hatin pirtûkxaneya zanîngehê li Göttingen. Yekem mamosteyê akademîk ê Tîbetî li cîhana rojavayî fransayî  (1811-1894) bû, yê ku di 31ê kanûna paşîn a 1842an de dersa xweya destpêkî ya Tîbetî li  li Parîsê pêk anî.

Navendên berbiçav ên Tîbetnasiya ewropî di sedsala 20 an de Roma (, ), Viyana (), Parîs () û Înglistan (, ) bûn. Beşdariyên Tîbenasên ji Danîmarka, Norwêc, Mecaristan, Çekya, Rûsya û nemaze Japonya ji bo lêkolîna li ser Tibetê bi heman awayî girîng bûn. Li Çînistanê jî, lêkolîna Tîbetî di dawiya sedsala 20an de pêşve çû.

Ji bo çend dehsalan, Tîbetnasî geşedanek navneteweyî ya pir mezin jiya, ku ev bi taybetî di civînên nav -dîsîplînî yên IATS () de ku her sê salan carekê têne li dar xistin eşkere ye. ISYT () ku ji sala 2007an vir ve bi navgîniya birêkûpêk pêk tê, delîla zêdebûna eleqeya ji bo lêkolîna Tîbetî ye. Qadên lêkolînê yên nû ji berjewendiya etnolojî û şûnwarnasiyê di vedîtina Tîbet de derdikevin.

 Xwendin 
Lêkolîna Tîbetnasiyê dikare fîlolojî, dîroka wêje û ziman, dîroka felsefe û olê, dîrok, dîroka zanist û hunerê, cîvaka Tîbet û Bûdîzmnasiyê bigire nav xwe.

 Mijarên lêkolînê 
Fikra sereke ya lêkolînê li sazî û dezgehên lêkolîn û hînkirinê yên Tîbetî bi gelemperî Budîzma Tîbetî ye û qurs bi fêrbûna Tîbetî ya klasîk û hem jî zimanê danûstendinê yê Tîbetî re mil bi mil dimeşe.

 Mijarên têkildar 
 Lîsteya tîbetnasan

 Lîteratur 
 Tsering Shakya: The Development of Modern Tibetan Studies. In: Robert Barnett (Hg.): Resistance and Reform in Tibet, University of Indiana Press, Bloomington/Indianapolis 1994, ISBN 0-253-31131-4, S. 1–14.
 Yuan Zhou: Tibetology in China. China Intercontinental Press, Beijing 1995, ISBN 7-80113-071-5.
 Wang Yao 王堯: A Brief Introduction to Tibetology in China. In: Nihon chibettogakkai kaihō 日本西蔵学会々報 36.25–29 (März 1990).

 Girêdanên derve 
 Abteilung für Kultur und Geschichte Indiens und Tibets, Universität Hamburg 
 Fachgebiet Indologie und Tibetologie, Universität Marburg 
 Zentralasien-Seminar der Humboldt-Universität zu Berlin 
 Universität Leipzig Institut für Indologie und Zentralasienwissenschaften 
 Institut für Indologie und Tibetologie Universität München
 China Tibetology Research Center ( bi tîbetî, çînî û îngilîzî )
 Tibetan & Himalayan Digital Library
 Tibetologie an der Universität Bonn 
 Institut für Südasien-, Tibet- und Buddhismuskunde an der Universität Wien

Kategorî:Lêkolînên Asyayê
Kategorî:Tîbet