Aboriya Koreya Başûr

Aboriya Koreya Başûr aboriyeke têkilhev a pir pêşketî ye ku ji aliye komên bi navê chaebols a ji komên malbatî pêk tê. GDPya çaremin herî mezin li Asyayê û dehemîn herî mazin li dinyayê ye. Koreya Başûr di navbera 2-3 jenerasyonan de ji asta dewletên heri feqîr hilweşiya bo asta dewletên herî dewlemend. Ev mezinbûna aborî wek Mûcizeya li Çemê Hanê ya ku Koreya Başûr xistiye di refên OECD û G-20 de tê zanîn. Koreya Başûr piştî Bûhrana Mezin hê jî yek ji dewlêtên herî bi lez mezin dibe ye.

Sîstema perwerdehî ya tund û sazkirina gelheyekî gellek motîvebûyî û perwedekirî, sedemên sereke yên teşvîkkirina teknolojiya bilind a dewletê û hilperîna bi lez a aboriyê. Ji ber tunebûna çavkaniyên xwezayî û gelheya gur, zêdebûna rêjeya gelheyê û çêbûna bazara mezêxer a naxweyî asteng dibe. Di 2014an de Koreya Başûr heftemîn ixracadkar a herî mezin û heftemîn îthaalatkar a herî mezin a li dinyayê bû.

 Dîroka aboriyê 
Piştî Şerê Koreyê, Koraye Başûr gelek feqîr bû û heta di salên 1960an de dahatê serane 79 dolar bû.

 Mezinbûna bi lez a di navbera salên 1960an û 1980yan 
Bi derbeya General Park Chung-hee re polîtîkayên aborî yên tund hatin lidarxistin. Ji bo teşvîkkirina pêşketinê, teşvîkên endûstriyê hatin dayîn û her wiha ji bo berhemên ji derveyî welêt tên hatin qedexekirin. Sistema fînansî hat netewekirin û bandora artêşê li ser bazarê hat kêmkirin.

 1990an û krîza finansî ya Asyayê 
Teşvîkên ji bo şîrketên wek Hyundai, Samsung û LG hatin zêdekirin. Û herwiha Koreya Başûr gelek alîkariyan ji DYAyê jî stend. Ev alîkarî bi deh salan berdewam kir. Piştî van bûyeran mazinbûna Koreya Başûr salane 8% zêde bû. GDPya dewletê ji 2,7 (1960) milyar dolaran gihişt 270 (1080) milyar dolaran.

 2000an 
Bi planên navendî û veberhênanên hikûmetê, Koreya Başûr heta 2001an salane 10% mezin bû lê bi hêdîbûna aboriya gerdûnî û bi kêmbûna ixracatê di sala 2001an de 3,3% mezin bû. Bi avakirina aboriyek lîberal û serbixwe, veberhênanên endûstrî, polîtîkayên pereyî yên tund Koreya Başûr heta sala 2007an bi wayek stabîl mezin bû. 

 Çavkanî