Ömer Seyfettin

Ömer Seyfettin ( jdb. 1884 li Gönen (Parêzgeha Balıkesir), m. 6ê adara, 1920 li Stembol) yek ji girîngtirîn nivîskarên Împeratoriya Osmanî ya paşîn bû. Ew wekî kevneşopekî wêjeya tirkî tête hesibandin û di serî de bi kurteçîrokên xwe navdar bû, yên ku bi vê yekê têne vegotin ku ew zimanê devkî yê tirkî di zaravayê wê ya Stenbolê de wekî zimanê wêjeyî bikar tînin.

 Jiyan 
Ömer Seyfettin li Gönen li Parêzgeha Balıkesir li nêzîkê qeraxê başûrê Deryaya Marmara di 1884 de hate cîhanê. Bavê wî Ömer Şevki Beg di arteşa osmanî de efser bû û bi eslê xwe ji Qefqasyayî bû, dibe ku ji malbatek Çerkez ji hoza Hatkoy bû. Tê gotin ku ew bi karakterekî hişk û otorîter bû, dibe ku ji ber qewirandina wî be piştî bidawîbûna şerê Rûs-Kafkas di sala 1864î de. Diya wî, Fatma Xanım, ji malbatek rewşenbîrên stenbolî bû, pir oldar bû û pir caran jê re ji Quranê dixwend. Ew di jiyana paşîn de ji bo nivîskêr wekî xalek berdewam a referansê ma.

Ji ber karê bavê, malbat neçar ma ku timûtim bar bike. Ji 1893 18mer di bin çavdêriya apê xwe Koca Mustafa Paşa de hate Stenbolê, ku wî piraniya xwendina xwe li dibistanên leşkerî ( Mekteb-i Harbiye-i Şahane, ya navdar jî tê de) girt. Ji 1906 de wî li Izmir Dibistana Leşkerî ya Îzmirê mamostetî kir. Di vê demê de ew fêrî fransî bû û bi raya hevalên xwe Baha Tevfik û Necip Türkçü bi ramanên ewropî-rojavayî re ket têkiliyê. Di 1909 de ew hate veguheztin arteşa sêyemîn, ku li Selanîkê bi cih bû û di serî de li Balkanan şerê yekîneyên gerîllayên netewperest ên Xiristiyan kir.Wekî din, yekîneya wî artêşê bingehek ji rêza duyemîn a makezagonî ava kir. Serpêhatiyên vê demê di gelek çîrokên wî de têne xuyang kirin.

Ew di 1910an de dest bi weşana kovaran kir û di 1911an de ji leşkeriyê veçixwand da ku bala xwe bide nivîsandinê. Ew bi lez bû hevkarê kovara Genç Kalemler (Pênûsên ciwan) li Selanîkê, ku di destpêkê de bi sernavê Hüsn-ü Şiir (Bedewî û Helbest) derket. Piştî ku sansûr di 1908-an de hate nerm kirin, ew beşek ji dîmena çapemeniyê ya geş bû. Her çend bi bingehî ji wêjeyê re hatibû nezirkirin jî, di çarçoveya salên qeyranê yên împaratoriyê de, ew cihê nîqaşên cihêreng, pir polîtîk bû.

 Berhem 
Binaviya Ömer Seyfettin di bingeh de li ser kurteçîrokên wî tête damezirandin - her çend ji sedsala 19an de wekî teşeyek wêjeyî belav bûbe jî, ew bû yê ku ji bo danasîna janrê di wêjeya tirkî de herî zêde kir. Ew bi karanîna zimanê gelêrî yê tirkî têne xuyang kirin. Bi berhevdana bi zimanê dewleta Osmanî re, ev ji berî her tiştî tê wateya hêsankirinê: Gotinên deynkirî yên Farisî û Erebî, yên ku ji mêj ve wêjeya osmanî vedibêjin, di ferhengê de têne belav kirin; Di rêzimanê de, pirjimarên Erebî û têkiliyên cinsî yên Farisî bi hêmanên hêja yên zaravayê Tirkî hatine guhertin. Bi tevahî zêdeyî 130 çîrok heya nuha ji hêla wî ve hatine belge kirin, hin ji wan neqediyayî ne. Ji ber ku wî timûtim bi bernavkan nivîsand, dibe ku ev hejmar zêde bibe. Ji hêla mijarî ve, çîrok bi giranî li ser mijarên gelerî hatine damezrandin û ew dikarin li pênc koman werin veqetandin: nivîsarên xwejînenîgarî , fabilan, çîrokên dîrokî, çîrokên şer û mijarên rojane yên hemdem.

 Berhemên wî 

 Çirok 

 1/2
 Acaba Ne İdi?
 Acıklı Bir Hikâye
 Açık Hava Mektebi
 Akşam Sefası
 Ant
 Antiseptik
 Apandisit
 Ashab-ı Kehfimiz
 Asilzadeler
 Aşk Dalgası
 Aşk ve Ayak Parmakları
 At
 Ay Sonunda
 Ayın Takdiri!
 Bahar ve Kelebekler
 Baharın Tesiri
 Balkon
 Başını Vermeyen Şehit
 Beşeriyet ve Köpek
 Beyaz Lale
 Beynamaz
 Bilgi Bucağında
 Binecek Şey
 Bir Çocuk Aleko
 Bir Hatıra
 Bir Hayır
 Bir Kayışın Tesiri
 Bir Temiz Havlu Uğruna
 Bir Vasiyetname
 Birdenbire
 Bit
 Bomba
 Boykotaj Düşmanı
 Busenin Şekl-i İptidaisi
 Büyücü
 Cesaret
 Çakmak
 Çanakkale'den Sonra
 Çirkin Bir Hakikat
 Çirkinliğin Esrarı
 Dama Taşları
 Deve
 Devletin Menfaati Uğruna
 Diyet
 Dünyanın Nizamı
 Düşünme Zamanı
 Eleğimsağma
 Elma
 Erkek Mektubu
 Ezeli Bir Roman
 Falaka
 Ferman
 Fon Sadriştayn’ın Karısı
 Fon Sadriştayn’ın Oğlu
 Forsa
 Foya
 Gayet Büyük Bir Adam
 Gizli Mabet
 Gurultu
 Hafiften Bir Seda
 Harem
 Havyar
 Herkesin İçtiği
 Heykel
 Horoz
 Hürriyet Bayrakları
 Hürriyet Gecesi
 Hürriyete Layık Bir Kahraman
 İffet
 İhtiyarlıkta mı Gençlikte mi?
 İki Mebus
 İlk Cinayet
 İlk Düşen Ak
 İlk Namaz
 İnat
 İrtica Haberi
 Kaç Yerinden?
 Karmanyolacılar
 Kaşağı
 Kazın Ayağı
 Kerâmet
 Kesik Bıyık
 Kıskançlık
 Kızıl Elma Neresi?
 Koleksiyon
 Korkunç Bir Ceza
 Kurbağa Duası
 Kurumuş Ağaçlar
 Küçük Hikâye
 Külah
 Kütük
 Lokanta Esrarı
 Mahcupluk İmtihanı
 Makul Bir Dönüş
 Mehdi
 Mehmaemken
 Memlekete Mektup
 Mermer Tezgâh
 Miras
 Muhteri
 Müjde
 Mürebbiye
 Nadan
 Nakarat
 Namus
 Nasıl Kurtarmış?
 Nezle
 Niçin Zengin Olmamış?
 Nişanlılar
 Pamuk İpliği
 Pembe İncili Kaftan
 Perili Köşk
 Piç
 Pireler
 Primo Türk Çocuğu
 Rüşvet
 Sahir'e Karşı
 Sebat
 Sivrisinek
 Sultanlığın Sonu
 Şefkate İman
 Şîmeler
 Tam Bir Görüş
 Tarih Ezeli Bir Tekerrürdür
 Tavuklar
 Teke Tek
 Tenezzüh
 Terakki
 Teselli
 Topuz
 Tos!
 Tuğra
 Tuhaf Bir Zulüm
 Türbe
 Türkçe Reçete
 Tütün
 Uçurumun Kenarında
 Uzun Ömür
 Üç Nasihat
 Velinimet
 Vire
 Yalnız Efe
 Yaşasın Dolap
 Yemin
 Yeni Bir Hediye
 Yuf Borusu Seni Bekliyor
 Yüksek Ökçeler
 Yüz Akı
 Zeytin Ekmek

 Helbest 

 Aşk
 Aveng-i Ezhar
 Bahar Rüzgârı
 Bir Nale-i Hicran-ı Muvakkat
 Buse-i Mader (mensur)
 Hediye (mensur)
 Hicrân-ı Müzmin
 İcab-ı Sevda (mensur)
 Kaşkar
 Kır Sineği (mensur)
 Kurşun Kalem (mensur)
 Mefkure
 Oh, Sus!..
 Pembe Menekşe (mensur)
 Saat
 Sarhoşluk
 Sevdiğime
 Telhi-i Âmâl
 Terâne-i Giryedâr
 Türk Dünyası (Kaşgar)
 Yâd-ı Melûl
 Yalnızlık
 Yıkık Han

 Risale 

 Yarınki Turan Devleti

Kategorî:Jidayikbûn 1884
Kategorî:Mirin 1920
Kategorî:Nivîskarên tirk
Kategorî:Romannivîsên sedsala 20an