Hiseyîn Axayê Çongdeve

Hiseyîn Axayê Çongdeve (b.? m.1842) kurê Şemdîn Axayê (b.1750, m.1807) serokê eşîra redkîye. Beşeka eşîra Redkî li Rewanê dijiya û ev herêma di bin destê Rûsan de bû. Vê malbatê li wir ji ber bapîrê xwe Şemdîn Axa, paşnava Şemseddînov hildabû. Di çavkaniyên Rûsan de ev malbata wek Kurdên Şemseddînov derbas dibin [Averyanov, P. İ. (1900). Kurdy v Voynakh Rossii s Persiyey i Turtsiyey. Tiflis: Tipografiya Ştaba Kavkazskogo Voyennogo Okruga]. Piştî mirina bavê xwe Şemdîn Axa, Hiseyîn Axa dibe serokê eşîrê [Yakup Karataş, Beyazıd Sancağı ve İdarecileri (1700-1914.]. Di pirtûka Mele Mahmûdê Bazîdî ya bi navê Camî'yê Rîsaliyan û Hîkayetan bi zimanê kurmancî' de, di derheqê Hiseyîn Axa de du çîrok hene [Mela Mahmûdê Bazîdî, Camî'yê rîsaliyan û h'îkayetan bi zimanê kurmancî]. Her wusa di pirtûka Seydayê Tîrêj ya bi navê Serpêhatiyên kurdan di derheqê Hiseyîn Axa de çîrokek heye [Tîrêj, Serpêhatiyên kurdan, 1992, Şam ]. Hiseyîn Axa di sala 1842an de li Qaqizmanê gundê Kêrsê dimire û wî gundê Pifika Şêxa ya ser bi Qaqizmana Qersê çal dikin. Di sala 1960î de di erdhejekê de merzelê wî yê wek kumbetan xera dibe. Piştî mirina wî, kurê wî Şemdîn Axayê Piçûk dibe serokê eşîrê. Sirmelî Memed Paşa yê ku Evdalê Zeynikê dengbêjê wî bû, xwarziyê Hiseyîn Axa ye.[Belge: Başbakanlık Osmanlı Arşivi, HAT. 1/18-C 8 Temmuz 1820 ]

 Di kilameke Evdalê Zeynikê de Hiseyîn Axa 
Ey mîr
Hayde bavo...
Axayo de siyar be,
Mîrê min siyar be,
Ji siyara siyarekî rindî karîbar be.
Di ser dilbijûyê Erebî hûr da xar be,
Di wêrana Deveboynê da xar be,
Şayol li milê teyî rastê ye, nêzîk e
Lêxe, di Sînega Êzdiya ra
Di Çemçê ra, di warê Huseyîn Axa de xar be,
Li ber derê Gulî Cewar Axa,
Axayê Torina Kose û Huseyîn Axayê Çongdeve peya be,
Fîncanek qawe vexwe,
Bira can û bedena te belav be,
Bira ji bona kekê min zewq û şîfa be...[Ahmed Aras, Evdalê Zeynikê, weşanên Nûbihar, 2019.] .

 Çavkanî 

Kategorî:Kurdên Împeratoriya Osmanî
Kategorî:Mirin 1842
Kategorî:Redkî
Kategorî:Serokeşîr