Salnameya kurdî

Salnameya kurdî, ev salname ye ku berê ji aliyê kurdan ve dihat bikaranîn.

Salnameya kurdî Newroz (li başûrê Kurdistan ji meha Adarê re Newroz dibêjin) rojeke kifşe û di salnama kurdî de bi "Sersalî" hatiye edilandin. Kurdan bi vê rewşê bi cîranên xwe daye nasîn jî. Ji xwe navê wê her karî ronahî dike û bi kurdî ye: new= nû, roz= roj, newroz= nû roj yanê roja nû, ne ku meha nû ye.

Di 21ê adarê 2016an de, li Newrozê de salnameya kurdî dikî bibî cejnan 1ê 2628.

 Salnameya nûjen a kurdan 
Gelek navên curbecur ji bo mehan tê bikaranîn. Navên mehên kurdî yên ji aliyê Enstîtuya Kurdî ya Stembolê ve hatine pejirandindin û di salnama Enstîtuyê de hatine weşandin ev in: Adar, Avrêl, Gulan, Pûşper, Tîrmeh, Gelawêj, Rezber, Kewçêr, Sermawez, Berfanbar, Rêbendan û Reşemî.

 Têgiha navên salnameya kurdan 
Ev nav hemî kurdî ne, kevn in, û têgihdar in jî. Xweza di her mehê de li gor werza xwe têgih distîne. Bi kurtî têgiha navên wan ev in:

 Adar: Kurtkirina "Avdar"ê ye. Ji xwe hinek herêm Avdarê bikartînin. Têgiha bi av, xwedî av, têrav dide. Him jî têgiha "av dikeve daran" dide.
 Avrêl: Ji peyvên av û rêl (daristana çiyan) hatiye himatê. Di vê mehê de av dikeve rêlan jî. Ango rêl jî şiyar dibin.
 Gulan: Meha gulan. Li Kurdistanê di vê mehê de gul tên çinîn.
 Pûşper: Hevedudaniya ji peyva "pûş" û "per" e. Ji giyayê ne diriyê hişkolek re "pûş" tê gotin. Di vê demê de giyayê çiyan wisa hişk dibe her wekî bi per in, ba lê dixe û difirîne. Lewra bi navê "Pûşper" hatiye bi nav kirin.
 Tîrmeh: Hevedudan î û ji wûşên "tîr" û "meh" pêk hatiye. Tîr naveke din ji bo Sirius e. Tîr stêrka herî ronî de ezmanan e. Navê mehê 'tîrmeh' ji vê sterkê tê, ji ber ku di dawiya vê mehê derdikeve.
 Gelawêj: Di vê mehê de, stêrka Gelawêj xwiyadibe û cîhan hêdî hêdî ber bi sermayê ve diçe.
 Rezber: Li Kurdistanê bi piranî tiriyên rezan di vê mehê de tên çinîn. Ji bo çi peyva birîn tê bikaranîn û çinîn nayê xebitandin. Lewra weşiyên (gûşiyên) tirî tên birîn. Ji ber vê yekê "Rezçin" ne rast e. Rezber bê xweşûş rast e.
 Kewçêr: Ji çêrîna kewan hatiye hevedudanî kirin. Di vê mehê de kewên koçber ber bi zivistanwarên xwe ve difirin û bi şev diçêrin. Li gor wê, ev meh weha hatiye bi nav kirin.
 Sermawez: Têgiha navê wê li ser e; sermayê tîne.
 Berfanbar: Ji barîna berfê ev nav lê hatiye kirin. Di vê mehê de gelek berf dibare, hişkî dikeve, serma zêde dibe û di serê mehê de çile zivistanê dest pê dike.
 Rêbendan: Ev nav ji bendkirina riyan hatiye girtin. Dewra berê çara berfavêtin û vekirina riyan tune bû. Ji ber vê yekê, gava qasek berf dibariya, pêşî li riyan dihat girtin. Ango dibû mîna bendan û bi hesanî riya derketinê ne dida. Ji xwe di mehên zivistanê de, li Kurdistanê zêde barîna berfê, tundiya bager û bapêçê û ketina şapan (aşîd) tê zanîn. Ev bûyer hemî ji sedemên bendkirina riyan bûn.
 Reşemî: Ev nav ji meha reş hatiye himatê. Her çiqas peyva "reş" bi têgiha peyvî ya ferhengî, rengdêra rengê reş e, lê bi biwêjkî bi têgiha xwerû, saf, sade tê bikaranîn. Wekî, mêrê reş, jina reş, leşkerê reş, zivistana reş û hwd...

 21-03  21-04  22-05  23-06  24-07  24-08  24-09  25-10  23-11  23-12  21-01  20-02  Cêjnan  Gulan  Zerdan  Puşper  Gelawêj  Xuweşan  Baran  Xêzan  Saran  Befran  Bendan  Reşemang  Interview with older Kurds from Southern Kurdistan in Exile Xakelêw  Gulan  Cozerdan  Puşper  Gelawêj  Xermanan  Rezber  Gelarêzan  Sermawez  Befranbar  Rêbendan  Reşeme  Kurdish-Persian Dictionary, A. Sharafqhandi "Hejar Tehran, Iran. 1991. Cêjnan  Gulan  Zerdan  Perper  Gelawêj  Nûxuşan  Baran  Xêzan  Saran  Befran  Bendan  Remshan  Kermanshahan and Its Ancient Civilization. Iraj Afshar. Tehran 1992. Xakelêw  Banemîr  Cozerdan  Pûşper  Gelawêj  Xermanan  Rezber  Xezellwer  Sermawez  Befranbar  Rêbendan  Reşemê  Historical Geography and Comprehensive history of Kermanshahan, M. ali Soltani. Vol. 2, Tehran. 1993. Xakelêw  Banemer  Cozerdan  Pûşper  Gelawêj  Xermanan  Rezber  Xezelwer  Sermawez  Befranbar  Rêbendan  Reşeme  The Kurdish calendar published by Sérwe the Kurdish Cultural Journal, Wirmí 1995. Xakelêw  Gulan  Cozerdan  Pûşper  Gelawêj  Xermanan  Rezber  Gelarêzan  Sermawez  Befranbar  Rêbendan  Reşeme  The Kurds: A Concise Handbook, Mehrdad R. Izady, Taylor & Francis Publishers, Washington, D.C., 1992. Nîskan  Gulan  Cozerdan  Trîmê  Gelavîj   Kewcêr   Sermaviz  Çileyê Pa. Sevba  Avdar  Interview with older Kurds from Northern Kurdistan in Exile Nîsan  Gulan  Hêzîran  Tîrmeh  Tebax  Elûn  Çiriya Pê.  Çiriya Pa.  Çileyé Pê.  Çileyé Pa.  Sebat  Adar  The Kurdish calendar published by PSK (Socialist party of Kurdistan) for year 2000 in Sweden.

 Herweha 
 Salname

 Çavkanî 

Kategorî:Çanda kurdî
Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Kurd