Leyla Güven

Leyla Güven (jdb. 6ê gulan a 1964an, li Canbegê, parêzgeha Qonyeyê, Tirkiye) siyasetmedareke kurd e ku endama Partiya Demokratîk a Gelan e û hevseroka Kongreya Civaka Demokratîk û şaredara berê ya Wêranşarê ku wê di ve demê endama Partiya Civaka Demokratîk bû.

 Jiyana berî 
Zaroka heftemîn û herî biçûk a malbata wê, Güven zewacek bi pismamê wê re bi rêkûpêk kir û tê de du zarokên wê hebûn ku ew bi tena serê xwe mezin kir. Di 1980an de ji ber sedemên malbatî koçî Almanyayê dike û di 1985an de vedigere Tirkiyeyê.

Di sala 1994an de wê şaxa Qonyeyê ya Partiya Demokrasiya Gel (HADEP) damezrand. Çend salan wek Seroka Şaxa Jinan a Parêzgehê ya HADEPê çalak bû, heta ku partî di 2003an de hat hilweşandin. Di 2000ê de di xwepêşandaneke HADEPê de hat girtin. Di hilbijartinên herêmî yên 2004an de dema ku bû namzetê Partiya Sosyal Demokrat a Gel (SHP) bû şaredara navçeya Kuçukdikili ya Edeneyê.

Di 2006an de dîsa wekî yek ji îmzekerên daxwaznameya Roj TV ya ji serokwezîrê Danîmarkayê re hat darizandin. Di cotmeha 2007an de, ew yek ji wan pênc şaredaran bû ku ji ber ku hevxemiya xwe bi şaredarê girtî Osman Keser re ragihandibûn, hatibûn girtin. Di 20ê gulana 2008an de ew yek ji îmzekerên "Banga ji bo çareseriya aştiyane ya pirsa kurdî li Tirkiyeyê", ku di International Herald Tribune de hat weşandin, bû.

 Polîtîka 
Di hilbijartinên herêmî yên Tirkiyeyê yên 2009an de Güven wek şaredara Wêranşarê hat hilbijartin. Ew di îlona 2009an de wek endama Kongreya Konseya Ewropayê hat tayînkirin û di gotûbêja Civîna Plenî ya Kongreyê de, 14ê cotmeha 2009an, li ser rewşa demokrasiya herêmî li Bakurê Kurdistanê, axaftvaneke sereke bû. Di 24ê kanûna pêşîn a 2009an de, di operasyoneke mezin a li dijî siyasetmedarên kurd de hat binçavkirin. Dadgehkirina wê di cotmeha 2010an de dest pê kir. Li ser van girtinan, serokê ofîsa BBC li Stembolê pêşniyar kir ku dozgerên tirk "derfetên jixwe kêm ên diyalogê yên di navbera dewlet û hindikahiya wê ya herî mezin de jixwe kêm dikin digirin". Di gulana 2010an de, Thomas Hammarberg, Komîserê Mafên Mirovan ê Konseya Ewropayê, li zîndana Amedê çû serdana wê û daxuyaniyek da û dilgiraniya xwe li ser berdewamiya girtina gelek nûnerên herêmî yên kurd ên hilbijartî anî ziman.

Di tîrmeha 2014an de, piştî çar sal binçavkirinê, Güven bi 30 nûnerên din ên hilbijartî yên herêmî yên li Amedê hatibûn berdan. Di 26ê adara 2016an de tevî Hatîb Dîcle ji bo Hevserokatiya Kongreya Civaka Demokratîk hate hilbijartin.

Di 22ê çileya 2018an de Güven ji ber rexnekirina operasyona li Efrînê ya Artêşa Tirk hatibû binçavkirin û 9 roj şûnda hat girtin. Hat îdîakirin ku Kongreya Civaka Demokratîk ku ew hevserokatiya wê ye, di nava Koma Civakên Kurdistanê de ye û ji ber vê yekê ew bi damezrandin û rêveberiya rêxistineke qedexe hat sûcdarkirin. Di hilbijartina parlamenteriyê ya 24ê hezîrana 2018an de Güven wek parlamenterê Colemêrgê hat hilbijartin. Li gorî qanûnê weke parlamenter parêzbendiya wê ya parlamenterê hat dayîn û di 29ê hezîrana 2018an de ji aliyê dadger ve hat berdan. Dozgeriyê îtîrazê biryarê kir û beriya ku bê berdan biryar hat betalkirin. Piştî greva birçîbûnê û kampanyaya piştevaniya navneteweyî di çileya 2019an de hat berdan û di tîrmeha heman salê de derbasî parlamenterê bû.

Di îlona 2019an de, cezayê 6 sal û 3 mehan ji aliyê Dadgeha Bilind ve hat erêkirin, lê ji ber parêzbendiya wê ya parlamenterê nehat girtin. Wek parlementer piştgirî da şaredarên HDPê yên ku ji peywirê hatibûn dûrxistin. Ji ber gotina "Li dijî şerê li rojavaya Kurdistanê dengê xwe bilind bike" di dema êrîşa dewleta tirk a li ser rojavaya Kurdistanê de ji sala 2019an û vir ve ji ber propagandaya terorê tê lêpirsîn. Federasyona Mafên Mirovan a Navneteweyî dosyaya wê şermezar kir û ji rayedarên tirk xwest ku li gorî pîvanên mafên mirovan ên Neteweyên Yekbûyî tevbigerin. Di 4ê hezîrana 2020an de tevî siyasetmedarê HDPê Musa Farisogullari û rojnamevan û siyasetmedarê Partiya Gel a Komarî (CHP) Enis Berberoğlu ji parlamenterê hat dûrxistin û piştre ji ber mehkûmiyeta wê ya berê hat girtin. Di 9ê hezîranê de ji ber ku du cezayên wê yên girtîgehê ji bo serbestberdana wê hatin adaptekirin, hate berdan. Di 21ê kanûna 2020an de bi hinceta ku teşwîq li darxistin û beşdarbûna çalakiyan kiriye û bi îdiaya endama rêxistineke neqanûnî ya ku piştgiriya şoreşgerên kurd dike, zêdeyî 22 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn. Roja din Güven hat girtin. Di 17ê adara 2021an de serdozgerê dewleta tirk ê li Dadgeha Cezayê Giran Bekir Şahin serî li Dadgeha Destûra Bingehîn dabû û ji bo wê û 866 siyasetmedarên din ên HDPê 5 sal qedexeya siyasetê xwestibû.

 Greva birçîbûnê 
girêdan=https://en.wikipedia.org/wiki/File:8_mars_2019_-_Paris_R%C3%A9publique_(40356000093).jpg|thumb|Protestkirinên di dema greva birçîbûnê ya Leyla Güvenê
Guven dema di girtîgehê de bû di 7ê mijdara 2018an de ji bo protestokirina tecrîda li ser Abdullah Öcalan ê li girava Îmraliyê ku di pêvajoya aştiyê ya kurd-tirk de cih girtiye dest bi greva birçîbûnê kiriye, nêzî 250 girtiyên siyasî bi greva birçîbûnê ya bêdem û bêdorveger tev li Güven bûne. Di dema greva birçîbûnê de wê tenê vîtamîna B û şilekên şor û şekir dixwar. Di 25ê çileya 2019an de, piştî 79 rojan, Güven bi şertê darizandinê hat berdan. Piştî ku hat berdan, ji ber ku armanca wê ne azadiya Öcalan e, wê çalakiya xwe bidomîne. Di 4ê sibata 2019an de hemwelatiya Rûmetê ya Parîsê hat xelatkirin. Di 26ê gulana 2019an de diyar kir ku ji ber bidawîbûna tecrîda li ser Öcalanê wê dawî li çalakiya xwe ya birçîbûnê bîne. Di 10ê tîrmehê de wê sonda pêwîst xwar ku wê di parlamenterê de cih bigire.

 Çavkanî 

Kategorî:Çalakvanên kurd
Kategorî:Çalakvanên kurd ên jin
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 25an
Kategorî:Jidayikbûn 1964
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Siyasetmedarên girtî li Tirkiyeyê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên jin ên sedsala 21ê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Civaka Demokratîk