Xanedana Şedadî

Şedadî (carina Şeddadî tê nivîsandin) navê dewletekê ye ku di sala 951'ê (340´ê hicrî) de ji aliyê Şedadiyan ve li herêma Erana bakurê Azerbeycanê (Başûrê Qefqezê) hatiye damezrandin. Vê dewleta Kurdan heta sala 1164'an xwe ser piyan girt. Bajarê Anî (li Qersê, Tirkiye), Tibîlîsî (Gurcistan), Demirqapî, Qerebax, Naxçivan, Gence (li Azerbeycanê ye), Dvîn (li Ermenistanê ye).

 Dîrok 
Dewleta Şedadiyan, di sala 951ê miladî de bi destê Muhemmedê kurê Şedad ve li (Başurê Qafkasya) hatiya sazkirin. Ev dewlet, yek ji wan dewletan Kurda yên ku di dema Îslamiyatê da hatine sazkirin. Bi rasti ev dewleta kurdî, gelek xurt û temen (umir) direj buyê. Sinoren wê pir fireh bûye, hemu bi vê dewletê ve girêdayi bûne. Di wê demê de li başur ji, hikûmeta Merwaniyan, li rojhilat hikûmeta Hesnewiyan hebûye. Ev devlet ji aliye cardeh hikûmdarên Şedadî ve hatiye îdarekirin. Lê belê bi êrîşa Melikşah hukumdarê Selçuqî li ser wê herêmê di sala 1075an de dawî lê hatiye.

Piştî dîlketina Salar Marzûban Muhemmedê keyayê Musafirogullari di sala 948an de Mihemed Şedad Qartû (Mihemedê kurê Şedad) cihê wî girt. Muhemmed Şedad Qartû pêşî tenê keyayê Debîlê bû, lê di 951ê de li tevahiya Azerbaycanê bû desthilat. Herçend tê gotin ku dewleta Şedadiyan di sala 1164an de hilweşiyaye jî em ji kitêbeyeke ku Key-Siltanê Şedadî li Aniyê daye nivîsandin dizanin ku wî heta 1198an desthilatdariya xwe meşandiye. Li gor hin çavkaniyan Şedadî bi êrîşa xundekarê Selcûqiyan Melikşah bi ser vê herêmê de di sala 1075an de hilweşiyane, lê xwiyaye ew bi vê êrîşê qels bûne û heta sala 1198an jî xwe girtine.

 Hikûmdarên Şedadî 
 Li Gence û Dwînê 
 Muhemmedê kurê Şedad li Dvînê (951-971 zayînî)
 Elî Leşkerî kurê Muhemmed li Genceyê (971-978 z.)
 Merzuban kurê Muhemmed (978-986 z.)
 Fezl I kurê Muhemmed (986-1031 z.)
 Ebu'l-Feth Mûsa kurê Fezl I (1031-1034 z.)
 Elî Leşkerî II kurê Mûsa (1034-1049 z.)
 ?Enûşirwan kurê Elî II Leşkerî (1049 z.)
 Ebûeswar Şewur (1049-1067 z.) (li Dvînê 1022-; li Genceyê 1049-)
 Fezl II kurê Ebu'l-Eswar Şawur (1067-1073 z.)
 ?Eşot kurê Şawur I (1067 z.)
 Fezl III (Fezlûn) kurê Fezl II (1073-1075 z.)

 Li Aniyê 
 Ebû Şuca' Menûçehr kurê Ebi'l-Eswar Şawur I (1072 z.)
 Ebû'l-Eswar Şawur II kurê Menûçihr (1118 z.)
 Fezl IV (Fezlûn) kurê Ebi'l-Eswar Şawur II (1125-1130 z.)
 Xûşçihr kurê Ebi'l-Eswar Şawur II (?1131 z.)
 Mehmûd kurê Ebi'l-Eswar Şawur II (?1131 z.)
 Fexreldîn Şedad kurê Mehmûd (?1154 z.)
 Fezl V kurê Mehmûd (1155 z.)
 Şahenşah kurê Mehmûd (1164-1174 z.)
 Sultan (?=Şahenşah) kurê Mehmûd (1174 z.)

 Çavkanî 

 Kitêb 
 Bosworth, Clifford Edmund (2004). The new islamic dynasties - a chronological and genealogical manual, Edinburgh University Press, Edinburgh. ISBN 0-7486-2137-7

Kategorî:Avabûnên 951ê
Kategorî:Desthilatdarên kurd
Kategorî:Dewletên dîrokî
Kategorî:Dewletên kurdan
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1190î de hilweşiyan
Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Hilweşînên 1199an

Kategorî:Xanedanên kurdan