Aysel Tuğluk

Aysel Tuğluk (jdb. 17ê hezîrana 1965an, li Xarpêtê, Bakurê Kurdistanê) siyasetmedareke kurd e ku yek ji damezrînerên Partiya Civaka Demokratîk bû. Aysel Tuğluk niha di Kocaeliyê di zîndaneke ji tîpa F e, sedema binçavkirinê wê bi nakokî ne.

 Jiyan 
Tugluk li Zanîngeha Stembolê hiqûq xwendiye û li wir mezûn bûye û piştre karê parêzerî kiriye. Ew berê endama Encûmena Lijneya Weqfa Lêkolînên Hiqûqa Civakî bû. Digel endamtiya Komeleya Mafên Mirovan, di heman demê de endama damezrîner a Komeleya Jinên Welatparêz ye. Di îtiraza Abdullah Öcalan a li Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê ya li dijî biryara wî ya li Tirkiyeyê de, wê wekî parêzer ji bo parastinê tevbigere.

 Kariyera siyasî 
Di 2007an di hilbijartinên parlamenterê Tirkiyeyê de bû berendamê tifaqa Hezar Hêvî û bû parlamenterê Amedê. Ji ber ku Aysel Tugluk 1 sal û 6 meh cezayê girtîgehê lê hat birîn, parêzbendiya parlamenterê asteng kir. Lê di kanûna 2009an de Dadgeha Destûra Bingehîn a Tirkiyeyê ew ji Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê derxist û 5 salan ji siyasetê qedexe kir. Dadgeha Destûra Bingehîn jî Partiya Civaka Demokratîk girt. Biryara Dadgeha Destûra Bingehîn li ser biryara ku wê û DTPê bi Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) re hene, ku rêxistineke ku ji bo bidestxistina armancên siyasî tundiyê red nake, hat dayîn. Wê û DTPê bi înkarkirina girêdanên bi vî rengî, li dijî tundiyê derketin. Tugluk di hilbijartinên giştî yên 12ê hezîrana 2011an de ji nû ve wekî parlementer hat hilbijartin û weke parlamenterekî serbixwe bû namzet.

 Hewldanên girtina wê 

 Doza 2007 û 2009an 
Di 2007an de ji ber belavkirina belavokên partiyan bi zimanê kurdî, ku li gorî qanûnê qedexe ye, 18 meh cezayê girtîgehê lê hat birîn.

Di 5ê sibata 2009an de Tugluk bi hinceta binpêkirina qanûnê ku di mîtînga 2006an de PKKê wekî lehengên hinekan bi nav kir, careke din dîsa ji aliyê dadgeha bajarê Amedê ve 18 meh cezayê girtîgehê li Tugluk hate birîn.

 Doza 2012an 
Aysel Tuğluk di hezîrana 2012an de ji ber 10 axaftinên ku kiribû bi hinceta "Li ser navê PKKê" û "li ser navê rêxistina PKKê propagandaya rêxistinê kiriye" 14 sal û 7 meh cezayê girtîgehê lê hat birîn.

Parêzerên wê îdia kirin ku wê bi armanca biratî û yekîtiyê axaftin pêk tîne. Rayedaran tenê çend hevokên ku ew pê razî nebûne hildibijêrin. Parêzerên bersûcan diyar kirin ku wan li Dadgeha Cezayê Giran îtiraz kirine.

 Doza 2018an û zîndankirin 
Di 26ê kanûna 2016an de hat girtin û di çileya 2018an de bi sûcdariya "Li dijî qanûna mîtîng û xwepêşandanan" salek û 6 meh cezayê girtîgehê lê hat birîn. Di adara 2018an de bi hinceta “serokatiya rêxistina PKKê” 10 sal cezayê girtîgehê lê hat birîn. Hat îdiakirin ku wê fermana Abdullah Öcalan girtiye, ji saziyên çapemeniyê yên nêzî PKKê re daxuyanî daye û tevlî merasîma cinazeyên gerîlayên PKKê bûye. Wê endamtiya rêxistina terorê red kir û tenê endama Kongreya Civaka Demokratîk (DTK) û Partiya Demokratîk a Gelan ku ne rêxistinên terorê ne, red kir.

Di 6ê îlona 2021an de parêzerên wê daxwaz ji rayedarên hiqûqî yên tirk kiribûn ku piştî îfadeya têkildarî pirsgirêkên wê yên tenduristiyê yên ku niha nehatine eşkerekirin dema ku ji 2016an ve di girtîgehê de ye, tedawiyê bikin. Saziya Tiba Edlî di rapora xwe de destnîşan kir ku ‘dikare di girtîgehê de bimîne’. Di daxuyaniya HDPê ya Ümit Dede de bal hat kişandin ser nakokiyên di raporên tenduristiyê de û bi parêzerên xwe re îtîrazek pêşkêşî "Lijneya Bilind a Saziya Tiba Edlî" kiriye.

 Doza Kobanê 
Tuğluk ji çileya 2021ê ve bi kuştina 37 caran, bê îhtîmal, û hewldana têkbirina yekitiya dewletê tê sûcdarkirin, ji ber ku piştgirî daye xwepêşandanên di cotmeha 2015an de li dijî qetlîameke muhtemel a li Kobanê ku tevî siyasetmedarên din ên HDPê di bin dorpêça Dewleta Îslamî ya Iraq û Şamê de bû.

 Derketina ji girtîgehê 
Tuğluk ji dema girtîbûna xwe 2 caran rakirin nexweşxaneyê û rewşa wê ya tenduristiyê xerab bû, heta ku di cotmeha 2022an de piştî rapora Saziya Tiba Edlî hat berdan.

 Çavkanî 

Kategorî:Endamên Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 23an
Kategorî:Endamên Parlamena Tirkiyeyê ya 24an
Kategorî:Jidayikbûn 1965
Kategorî:Kesên ji Elezîzê
Kategorî:Mirovên zindî
Kategorî:Parlamenterên jin
Kategorî:Parlamenterên Diyarbekirê
Kategorî:Parlamenterên Wanê
Kategorî:Parlamenter (DTP)
Kategorî:Siyasetmedarên girtî li Tirkiyeyê
Kategorî:Siyasetmedarên kurd ên Bakurê Kurdistanê
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Civaka Demokratîk
Kategorî:Siyasetmedarên Partiya Demokratîk a Gelan
Kategorî:Siyasetmedarên Tirkiyeyê