B (tîp)

B (bixwîne: bê) tîpa duyem a alfabeya kurdî ye. B dengekî konsonant e ku navê wê yê dengnasî ”girteka dulêvî ya bilerz e. Ev deng di alfabeya kurdî-latînî de – û di piraniya zimanên bi alfabeya latînî dinivîsin de – bi
awayê ”B” (gir) û ”b” (hûr) tê nivîsîn. Di alfabeya dengnasî ya navneteweyî de jî ew wek [b] tê
nîşankirin. Di alfabeya kurdî-erebî de ew wek ب tê diyarkirin. Bi alfabeya kurdî-krîlî ew wek Б
(gir) û б (hûr) dihat nivîsîn. http://www.kulturname.com/wp-content/Denge-B.pdf

 Girdek û hûrdek 
 Tîpa girdek: B
 Tîpa hûrdek: b

 Dîrok 
 MisirîPr Fenîkî bēt Yewnanî beta Etruscan B Roman B Runic beorc Uncial B Insular B Blackletter B Antiqua B Modern Roman B  64px|Egyptian hieroglyphic house 45px|Phoenician beth 50px|Greek beta 30px|Etruscan B 20px|Roman B 15px|Runic B 20px|Uncial B 40px|Insular b 40px|Blackletter b 50px|Antiqua B 50px|Roman B & b

Wek ku me got, di kurmancî de B niha li destpêka gelek peyvan peyda dibe: ”ba, bar, baran,
bend, ber, befr/berf, bilind, birin, biyolojî, bizin, (ji) bo, borî/borrî, boş, bum, burc, buxar, bûk,
bûn, bûstan…”
Hin peyv ji van bi eslê xwe biyanî ne. Bo nimûne, ”bum, buxar” ji erebî, ”borrî” ji tirkî û
”biyolojî” bi rêya fransî ji yûnanî ye. Lê dîsa jî piraniya nimûneyên me peyvên xwemalî ne: ”ba,
bar, baran, ber, berf/befr, birin, bizin…”
Lê heke em li dîrok an etîmolojiya van peyvan binêrin, em ê bibînin ku gelek ji wan bi eslê xwe
ne bi B bûn. Bo nimûne, ”baran” bi kurmancî, soranî û farisî bi B ye. Lê heke em li hin ziman û
zaravayên din yên îranî yên nû û bi taybetî jî yên kevn binêrin, em ê bibînin ku ew peyv di wan
zimanan de ne bi B lê bi V yan W dest pê dike:
- kurdiya başûrî2: waran
- hewramî: waran
- zazakî: varan
- pehlewî: varan
- mazenderanî: variş
- avestayî: vara-
- belûçî: gwariş
…
Bi heman awayî peyva berf/befr bi gelek zimanên îranî bi V yan W dest pê dike: kurdiya
başûrî ”wefr”, pehlewî ”wefr”, sogdî ”wefre”, mazenderanî ”vefr”, avestayî ”vefre”, zazakî
”vewre”, hewramî ”wewre / werwe”, sanskrîtî ”gebhre”… 

 Çavkanî 

Kategorî:Tîpên latînî