Akademiya Kurdî

Akademiya Kurdî () dezgeha fermî yê zimanî ye ku ji alîye Hikûmeta Herêmî ya Kurdistanê ve hatîye avakirin. Akademî li ser meseleyên zimanî otorîteya herî bilind e. Akademî li Hewlêrê ye û ji bo bipêşxistina zimanê kurdî û çareserkirina problemên zimanê kurdî dixebite. Serokê niha yê Akademiya Kurdî HemeSeîd Hesen e.

 Dîroka Akademîyê 
Akademîya Kurdî berdewamîya Korî Zanyarî Kurd e. Korî Zanyarî Kurd, piştî Beyana 11ê Adarê, li sala 1971ê li Bexdayê hat damezrandin û heta sala 1978ê li ser karê xwe berdewam bû.

Piştî damezrandina Hikûmeta Herêma Kurdistanê, Korî Zanyarî dîsa hat vejandin û li sala 1997ê, li gorî qanûna jimare 12ê ya ko li Parlamena Kurdistanê hat pejirandin, navê wê bû Korî Zanyarî Kurdistan. Kor bi wî navê xwe yê nû heta sala 2000ê berdewam bû. Paş ra, bi biryara jimare 95ê ya roja 13ê çiriya paşîn ya sala 2000ê ya Civata Wezîrên Hikûmeta Herêma Kurdistanê Dr. Şefîq Qezaz wekî serokê wê hat danan. Wê rewşê heta yekgirtina herdu îdareyên Hikûmeta Herêma Kurdistanê yên Hewlêr û Silêmanîyê li sala 2007ê, bi awayekî fermî û bi qanûneka nû ji Parlamana Kurdistanê navê wê hat guhartin û navê wê yê niha Akademiya Kurdî girt.

 Pêkhateya Akademîyê 
Li gorî benda 6ê ji qanûna Akademîyê, nabe ku endamên Akademîyê ji 9 kesan kêmtir û ji 15 kesan zêdetir be. Ji wan 5 kes endamên xwe-terxankirî ne. Anku ew endam divê bi tenê li Akademîyê bixebitin û nabe ku kareke dî yê wan yê fermî hebe.

Bi ser van 15 endaman ra, ku dibêjinê "endamên kara", endamên alîkar û endamên şerefê jî hene.

 Endamên Akademiyê 

 Gera 1ê (ji 22ê Tebaxa 2007ê heta 12ê Îlona 2011ê): 

 Dr. Şefîq Qezaz, serok
 Reşîd Findî, cîgirê serokî
 Azad Ehmed, Sekreter
 Dr. Necatî Ebdulla, endamê xwe-terxankirî
 Dr. Kemal Mezher Ehmed, endamê xwe-terxankirî
 Dr. Izedîn Mistefa Resûl, endam
 Dr. Nûrî Talebanî, endam
 Dr. Ebdilfetah Botanî, endam
 Dr. Mihsin Mehmed Hisên, endam
 Dr. Cemal Ebdol, endam
 Dr. Cebar Qadir, endam
 Dr. Wirya Emer Emîn, endam
 Mueyed Teyib, endam
 Mehmedê Mela Kerîm, endam
 Mhmed Eli Qeredaxî, endam

 Gera 2ê (ji 13ê Îlona 2011ê heta 12ê Îlona 1015ê): 

 Dr. Nûrî Talebanî, serok
 Azad Ehmed. cêgirê serokî
 Necatî Ebdulla, sekreter
 Kemal Mezher, endam
 Izedîn Mistefa Resûl, endam
 Şefîq Qezaz, endam
 Ebdilfetah Botanî, endam
 Mihsin Mehmed Hisên, endam
 Cemal Ebdol, endam
 Cebar Qadir, endam
 Wirya Emer Emîn, endam
 Mehmed Elî Qeredaxî, endam
 Farûq Emer Sidîq, endam
 Ebdurehman Mizûrî, endam

 Gera 3ê (ji 20ê Îlona 2015ê heta ): 

 Dr. Ebdilfetah Botanî, serok
 Necatî Ebdulla, cêgirê serokî
 Izedîn Mistefa Resûl, endam
 Mihsin Mehmed Hisên, endam
 Cemal Ebdol, endam
 Wirya Emer Emîn, endam
 Mehmed Elî Qeredaxî, endam
 Farûq Emer Sidîq, endam
 Ebdurehman Mizûrî, endam

 Gera 4ê (ji heta ): 

 Gera 5ê (ji 10ê Adara 2024ê heta niha): 
 Heme Seîd Heseh Fetah, serok
 Dr. Karwan Emer Ehmed, cîgirê serokî
 Dr. Lezgîn Çalî, sekreter
 Mueyed Teyib, endamê xwe-terxankirî
 Heme Ziyad Mewlûd Ehmed, endamê xwe-terxankirî
 Dr. Ehmed Qerenî (Ehmed Mehmed Mam Osman), endam
 Dr. Pexşan Fehmî Ferho, endam
 Tehsîn Doskî, endam
 Dr. Qeys Kakil Tewfîq, endam
 Dr. Ebdulwahid Idrîs Şerîf, endam
 Dr. Mihsin Ehmed Emer, endam

 Komîteyên Akademiyê 
Ji bo cîbicîkirina program û karên esasî yên Akademiyê, Encumena Akademiyê çend komîteyên xisûsî ji pisporên hemû zaravayên cuda yên zimanê kurdî ava kiriye, ku divê endamekî aktîv yê Akademiyê çavdêriyê li wan bike.

 Komîteya Ferheng û Termînolojiyê: Yek ji komîteyên sereke yên Akademiyê ye, karê wê yê sereke çapkirin û amadekirina ferhengên xisûsî ye di warê zaravayên cuda yên zimanê kurdî de. Yek ji wezîfeyên vê komîteyê dîtin û çêkirina termên kurdî yên orjînal di hemû warên cuda de ye.
 Komîteya Kovarê: Ji bo weşandina kovareke demsalî ya ilmî ya akademîk e ku heta nîvê sala 2014an 58 hejmar çap kirine.
 Komîteya Edebiyatê: Ji bo parastin û amadekirina berhemên edebî û tarîxî yên kurdî yên kevnar û modern.
 Komîteya Ziman: Ji bo tedqîqkirina li ser problemên zimanê kurdî bi hemû zaravayên wî ve girêdayî ye.
 Komîteya Destnivîs û Belgenameyan: Ji bo berhevkirina destnivîs û belgeyên kurdî yên bi kurd û Kurdistanê ve girêdayî ye.

 Girêdanên derve 
 Akademiya Kurdî di konferansa zimanî de çi kir ser berkê   (kulturname.com)

 Çavkanî 

Kategorî:Akademî
Kategorî:Çanda kurdî
Kategorî:Standardkirina zimanê kurdî
Kategorî:Zimanên Iraqê
Kategorî:Zimanê kurdî