Lîsteya fosîlên mirovî

Eve lîsteya jibermayiyên fosîlên mirovî yên herî girîng e. Heta îro bi hezaran fosîl hatine dîtin û peydakirina fosîlan berdewam dibe, ji ber vê çendê lîste ne temam e. Tevî ku hemû bi awayekî seranser bi Homo sapiens ve girêdayî nebin jî, têkiliya wan bi pêşiyên mirovê îro re heye. Pîvandina kevnbûna fosîlan bi metoda radyometrîk dihê kirin. Ma, tê wateya milyon salan berê; ka yan k, hezar salan berê.

 Zêdeyî 7 milyon salan berê 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih VebînerEosimias sinensis, Muzeya Carnegieyê. 45 MaEosimias sinensis1985ÇînLin Yipu Aegyptopithecus zeuxis,Skulls Unlimited.  DPC 2803 >31 Ma Aegyptopithecus zeuxis 1941 Misir Elwyn Simons Proconsul africanus, Skulls Unlimited.  KNM RU 7290 18 Ma Proconsul africanus 1948 Kenya Mary Leakey  KNM WK 16999 16-18 Ma Afropithecus turkanensis 1986 Kenya Richard Leakey  KNM WK 16950 16-18 Ma Turkanapithecus kalakolensis 1986 Kenya Richard Leakey 100px GSP 15000 10,5-12,5 Ma Sivapithecus indicus 1979 Pakistan D. Pilbeam û S. M. Ibrahim Shah 100px IGF 11778 8 Ma Oreopithecus bambolii 1872 Îtalya Paul Gervais  IVPP PA644 8 Ma Lufengpithecus lufengensis 1978 Çîn 

 3,5 milyon – 7 milyon salan berê 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih Vebîner 100px TM 266 - Toumai 7 Ma Sahelanthropus tchadensis 2001 Çad Alain Beauvilain, Fanone Gongdibe, Mahamat Adoum û Ahounta Djimdoumalbaye. 100px BAR 1000'00 6 MaOrrorin tugenensis 2000 Kenya Martin Pickford, Kiptalam Cheboi, Dominique Gommery, Pierre Mein û Brigitte Senut.  Ardipithecus ramidus,  National Geographic. Ardi 4,4 Ma Ardipithecus ramidus 1992 Awasha navîn, Etiyopya Tim White  Şopên homînîdan ên Laetoliyê,Modern Human Origins Şopên Laetoliyê 3,7 Ma Homînîdên duling 1976 Tanzanya Mary Leakey  LH 4, Modern Human Origins. LH 4 3,6 - 3,8 Ma Australopithecus afarensis 1974 Tanzanya Mary Leakey  KNM-WT, Modern Human Origins KNM WT 40000 3,5 Ma Kenyanthropus platyops 1999 Kenya Justus Erus

 2,5 milyon – 3,5 milyon salan berê: Australopîtekus (Australopithecus) 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih Vebîner Stw 573 - Pêbiçûk 3.3 Ma Australopithecus ? 1994 Afrîkaya Başûr Ronald J. Clarke 100px DIK-1 - Selam 3,3 Ma Australopithecus afarensis 2000 Etiyopya Zeresenay Alemseged  AL 200-1 3 - 3,2 Ma Australopithecus afarensis 1975 Etiyopya Donald Johanson  AL 129-1 3 - 3,2 Ma Australopithecus afarensis November 1973 Etiyopya Donald Johanson  K 12 - Abel  Australopithecus bahrelghazali 1995 Çad Michel Brunet 100px Lucy 3,2 Ma Australopithecus afarensis Di 30'ê sermaweza 1974'an de Etiyopya Donald Johanson AL444-2,Modern HumanOrigins  AL 444-2 3 Ma Australopithecus afarensis 1991 Etiyopya Bill Kimbel 100px STS 5 - Mrs. Ples (Misîs Ples) 2,6 - 2,8 Ma Australopithecus africanus 1947 Afrîkaya Başûr Robert Broom STS 14, Modern Human Origins  STS 14 2,6-2,8 Ma Australopithecus africanus 1947 Afrîkaya Başûr Robert Broom STS 52, Modern Human Origins  STS 52 Australopithecus africanus  STS 71 2,5 Ma Australopithecus africanus 1947 Afrîkaya Başûr Robert Broom

 1 milyon – 2,5 milyon salan berê: Homo 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih Vebîner 100px Taung 1 - Zarokê Taungê 2,5 Ma Australopithecus africanus 1924 Afrîkaya Başûr Raymond Dart 100px KNM WT 17000 - Kiloxê Reş 2,5 Ma Paranthropus aethiopicus 1985 Kenya Alan Walker Mirovê Wushanê, weirdasianews.com Mirovê Wushanê 2-2,04 Ma Homo erectus 1986 Çîn TM 1517 2 Ma Paranthropus robustus 1938 Afrîkaya Başûr Gert Terblanche 100px KNM ER 1813 1,9 Ma Homo habilis 1973 Kenya Kamoya Kimeu 100px KNM ER 1470 1,9 Ma Homo rudolfensis 1972 Kenya Bernard Ngeneo Australopithecus sediba,scientificamerican.com MH1 1,78-1,95 Ma Australopithecus sediba 2008 Afrîkaya Başûr Lee R. Berger  SK 48 1.8 Ma Paranthropus robustus 1948 Afrîkaya Başûr Robert Broom OH 24 - Twiggy 1,8 Ma Homo habilis 1968 Tanzanya Peter Nzube OH 8,Modern HumanOrigins  OH 8 1.8 Ma Homo habilis 1960 Tanzanya  100px OH - Zinj an jî Mirovê Bindeqşikîner 1,8 Ma Paranthropus boisei 1959 Tanzanya Mary Leakey 100px D 2700 1,8 Ma Homo georgicus 2001 Gurcistan  OH 7 1,75 Ma Homo habilis 1960 Tanzanya Jonathan Leakey 100px KNM ER 3733 1,75 Ma Homo ergaster 1975 Kenya Bernard Ngeneo  KNM ER 1805 1,74 Ma Homo habilis  Koobi Fora, Kenya STW 53,Modern HumanOrigins  StW 53 1,5 - 2 Ma Homo habilis sensu Lato anku ne dabeşkirî ye binihêre: Grine et al, 1996 1976 Afrîkaya Başûr A. R. Hughes SK 847,Modern HumanOrigins  SK 847 1,5 - 2 MaHomo habilis sensu Lato anku ne dabeşkirî ye binihêre: Grine et al, 1996 1949 Afrîkaya Başûr  DNH 7,Modern HumanOrigins  DNH 7 - Eurîdîke 1,5 - 2 Ma Paranthropus robustus 1994 Afrîkaya Başûr André Keyser  SK 46 1,5-2 Ma Paranthropus robustus 1949 Afrîkaya Başûr Robert Broom  OH 13 1,7 Ma Homo habilis 1963 Tanzanya N. Mbuika  KNM ER 406 1,7 Ma Paranthropus boisei 1969 Kenya Richard Leakey  KNM ER 732 1,7 Ma Paranthropus boisei 1970 Kenya Richard Leakey  KNM ER 23000  KNM WT 17400 1,7 Ma Paranthropus boisei  Kenya 100px KNM WT 15000 - Lawê Turkanayê 1.6 Ma Homo erectus an jî Homo ergaster 1984 Kenya Kamoya Kimeu  KNM ER 3883 1,4 - 1,6 Ma Homo erectus  Kenya Richard Leakey Lama Peninjê 1,5 Ma Paranthropus boisei 1964 Tanzanya Richard Leakey Chellean OH 9,Modern Human Origins  OH 9 - Mirovê Chelleyî 1,5 Ma Homo erectus 1960 Tanzanya Louis Leakey  KNM ER 992 1,5 Ma Homo ergaster 1971 Kenya Richard Leakey KGA 10-525 1,4 Ma Paranthropus boisei 1993 Etiyopya A. Amzaye Daka, nature.com Daka 1,0 Ma Homo Erectus 1997 Etiyopya Henry Gilbert

 200.000 – 1 milyon salan berê 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih Vebîner  Sangiran 4 < 1 Ma Homo erectus 1939 Îndonezya G.H.R. von Koenigswald Sangiran 2,Modern HumanOrigins  Sangiran 2 0,7-1,6 Ma Homo erectus 1937 Îndonezya G.H.R. von Koenigswald  Trinil 2Pithecanthropus-1an jîMirovê Javayê 0,7 - 1 Ma Homo erectus 1891 Îndonezya Eugène Dubois 100px  780 - 858k Homo antecessor an jî Homo erectus 1994 Atapuerca, Spanya Bermúdez û Arsuaga 100px Mirovê Pekîngê 680 - 780k Homo erectus 1921 Çîn Davidson Black  Ternifine 2-3 700k Homo erectus 1954 Alcerya C. Arambourg 100px Sangiran 17 700k Homo erectus 1969 Îndonezya S. Sartono Hexian PA830,Modern HumanOrigins  Hexian 400 - 500k Homo erectus 1980 Çîn 100px Kiloxê 5 (Miguelón) 400k Homo heidelbergensis 1992 Atapuerca, Spanya Bermúdez, Arsuaga û Carbonell Mirovê Altamurayê 400k Homo heidelbergensis   Altamura, Îtalya  Bodo,Modern HumanOrigins  Bodo 600k Homo heidelbergensis an jî Homo erectus 1976 Etiyopya A. Asfaw 100px Mauer 1 - Mirovê Heidelbergê 500k Homo heidelbergensis 1907 Almanya Daniel Hartmann  Ndutu   Sale  Mirovê Saldanhayê Mirovê Saldanhayê 500k Homo heidelbergensis 1953 Afrîkaya Başûr  100px Arago 21 - Mirovê Talteüllê 400k Homo heidelbergensis an jî Homo erectus 1971 Ketelonya, Fransa Henry de Lumley 100px Kiloxê Steinheimê 350k Homo heidelbergensis an jî Homo neanderthalensis 1933 Almanya Petralona 1,Modern HumanOrigins  Petralona 1 250 - 500k Homo erectus an jî Homo rhodesiensis 1960 Yewnanistan  100px Swanscombe Man 250k Homo heidelbergensis an jî Homo neanderthalensis 1935 Brîtaniya Mezin Alvan T Marston  Ngandong 7 250k Homo heidelbergensis an jî Homo erectus 1931 Îndonezya C. ter Haar û G. H. R. von Koenigswald 100px Broken Hill 1 - Kiloxê Kabwe  an jî Mirovê Rodesyayî 125 - 300k Homo rhodesiensis an jî Homo heidelbergensis 1921 Zambiya Tom Zwiglaar Dali,Modern HumanOrigins  Dali (fosîl) 209k Homo heidelbergensis an jî Homo sapiens 1978 Çîn Shuntang Liu

 50.000 – 200.000 salan berê: Homo sapiens (eynî cureyê mirovê îro ye) 
 Wêne Nav Dema hebûnê Cins Demavedîtinê Cih Vebîner  LH 18 Homo sapiens 1976 Tanzanya Mary Leakey Omo 1,Modern HumanOrigins  Omo 1 190k Homo sapiens 1967-1974 Etiyopya Richard Leakey Omo II,Modern HumanOrigins  Omo 2 ? Homo rhodesiensis an jî 'Homo sapiens ? Etiyopya Richard Leakey Kiloxê Hertoyê, ABC Science Bermahiyên Hertoyê 160k Homo sapiens idaltu 1997 - 2003 Awasha navîn, Etiyopya Tim White  Jebel Irhoud 1 160k Homo sapiens li dor 1991'ê Jebel Irhoud, Maroko   Jebel Irhoud 2 160k Homo sapiens li dor 1991'ê Jebel Irhoud, Maroko  Lama Jebel Irhoud 3,PhysOrg.com Jebel Irhoud 3 160k Homo sapiens li dor 1991'ê Jebel Irhoud, Maroko   Jebel Irhoud 4 160k Homo sapiens piştî 1991'ê Jebel Irhoud, Maroko  Tabun 1,Modern HumanOrigins  Tabun C1 120k Homo neanderthalensis 1967-1972 Îsraêl Arthur Jelinek Klasies,Modern HumanOrigins  Şikeftên ber çemê Klasiesê 125 - 75k Homo sapiens 1960 û dû re Afrîkaya Başûr Ray Inskeep, Robin Singer, John Wymer û Hilary Deacon Krapina C,Modern Human Origins  Krapina 100k Homo neanderthalensis 1899 Kroatya Dragutin Gorjanović-Kramberger 100px Skhul V 90 - 100k Homo sapiens 1933 Es Skhul, Çiyayê Karmelê, Îsraêl T. McCown and H. Moivus, Jr. 100px Qafzeh IX 90 - 100k Homo sapiens 1933 Qafzeh, Îsraêl T. McCown and H. Moivus, Jr.  Skhul IX  Homo sapiens ?  Es Skhul, Çiyayê Karmelê, Îsraêl  Qafzeh VI,Modern HumanOrigins  Qafzeh VI 90 - 100k Homo sapiens 1933 Nazareth, Îsraêl T. McCown and H. Moivus, Jr. 100px La Ferrassie 1 70k Homo neanderthalensis September 17, 1909 Fransa R. Capitan û D. Peyrony  La Quina 5 40-55k Homo neanderthalensis Fransa  La Quina 18 40-55k Homo neanderthalensis Fransa Çiyayê Circeoyê 1Modern HumanOrigins  Çiyayê Circeoyê 1 (Çîrçeo 1) 40 - 60k Homo neanderthalensis 1939 Îtalya Prof. Blanc Saccopastore 1,Modern HumanOrigins  Saccopastore 1 60k Homo neanderthalensis Îtalya Gibraltar 1Image atModern HumanOrigins  Gibraltar 1 Homo neanderthalensis 1848 Cîbraltar Lieutenant Flint Shanidar 1 (Şaneder 1) 60 - 80k Homo neanderthalensis 1961 Şaneder, Kurdistan, Iraq Ralph Solecki Amud 1,Modern HumanOrigins  Amud 1 Homo neanderthalensis Îsraêl Amud 7,Modern HumanOrigins  Amud 7 Homo neanderthalensis Îsraêl 100px La Chapelle-aux-Saints 1 60k Homo neanderthalensis August 3, 1908 Fransa A. û J. Bouyssonie û L. Bardon

 Ji 50.000 salan berê û kêmtir 
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#efefef;"
! Wêne
! Nav
! Dema hebûnê
! Cins
! Demavedîtinê
! Cih
! Vebîner
|-
| 100px
| Mirovê Mungoyê
| 60 - 40k
| Homo sapiens
| 1974
| Awistralya
|
|-
|
| Le Moustier
| 45k
| Homo neanderthalensis
| 1909
| Fransa
|
|-
|  Neanderthal 1,Modern HumanOrigins 
| Neanderthal 1
| 40k
| Homo neanderthalensis
| 1856
| Almanya
| Johann Carl Fuhlrott
|-
|  
| Denisova hominin - Jinika X
| 40k
| Homo ?
| 2008
| Rûsya
| Johannes Krause, et al.
|-
| Qafzeh VI,Modern HumanOrigins 
| Jebel Qafzeh 6
| 92 - 115k yan 30 - 55k
| Homo sapiens
| di salên 1930'an de
| Îsraêl
| R. Neuville û M Stekelis
|-
| 
| NG 6
| 27 - 53k
| Homo erectus
| 1931
| Îndonezya
| C. ter Haar û GHR von Koenigswald
|-
| 
| Kiloxê Hofmeyrê
| 36k
| Homo sapiens
| 1952
| Afrîkaya Başûr
|
|-
| Images of Peştera cu Oase 
| Peştera cu Oase
| 36k
| Homo sapiens
| 2002
| Romanya
|
|-
| 
| Mirovê Yamashita-Choyê
| 32k
| Homo sapiens
| 1962/1968
| Naha, Okinawa, Japon
| 
|-
| 
| Kro-Magnon 1
| 30k
| Homo sapiens
| 1868
| Fransa
| Louis Lartet
|-
| 
| Combe Capelle
| 30 - 35k
| Homo sapiens
| 1909
| Fransa
| O. Hauser
|-
| Predmosti 3,Modern HumanOrigins 
| Predmost 3
| 26k
| Homo sapiens
| 1894
| Çekoslovakyaya berê
| K.J. Maska
|-
| 100px
| LB 1 - Hobbit
| 18k
| Homo floresiensis  an jî  Homo erectus? 
| 2003
| Îndonezya
| Peter Brown
|-
| Minatogawa 1,Modern HumanOrigins 
| Minatogawa 1
| 16 - 18k
| Homo sapiens
| 1970
| Okinawa, Japon
|
|-
| 
| Tandou
| 15k
| Homo sapiens
| 1967
| Awistralya
| Duncan Merrilees
|-
| 
| Wadi Kubbaniya
| 8 - 20k
| Homo sapiens
| 1982
| Misir
| Fred Wendorf
|-
| Kow Swamp 1,Modern HumanOrigins 
| Kow Swamp 1
| 9k - 13k
| Homo sapiens
| 1968
| Awistralya
| A.G. Thorne
|-
| 
| Afalou 13
| 8k - 12k
| Homo sapiens
| 1920's
| Alcerya
| C. Arambourg
|-
| 
| Wadi Halfa 25
| 6k - 12k
| Homo sapiens
| 1963
| Sûdan
| G. Armelagos, E. Ewing û D. Greene
|-
|
| Wadjak 1
| 10 - 12k
| Homo sapiens
| 1888
| Îndonezya
| Eugene Dubois
|-
| 
| Mirovê Tepexpanê
| 11 - 5k
| Homo sapiens
| 1947
| Meksîk
| H. de Terra
|-
| 
| Cerro Sota 2
| 11k
| Homo sapiens
| 1936
| Şîle
| Junius Bird
|-
| 
| SDM 16704
| 4,9k - 11,8k
| Homo sapiens
| 1929
| DYA
| M.J. Rogers
|-
| 
| Lo 4b
| 6k - 9k
| Homo sapiens
| 1965-1975
| 
|H. Robbins û B.M. Lynch
|-
| 
| Ötzi, zilamê qeşahiyê
| 5,3k
| Homo sapiens
| 1991
| Çiyayên Alpê, newala Ötztal (di navbera Awistirya û Îtalyayê)
| Helmut û Erika Simon
|-
| 
| Kerma 27
| 3,5k
| Homo sapiens
| 1913-1916
| Sûdan
| G.A. Reisner
|-
| 
| Five Knolls 18
| 1,5k - 3,5k
| Homo sapiens
| 1925-1929
| Brîtaniya Mezin
| 
|-
| 
| Humboldt Sink
| <1500 salan
| Homo sapiens
| 
| DYA
|
|-
| 
| SCDG K102
| 300 - 400 salan
| Homo sapiens| 1982
| DYA
| C.S. Larsen
|}

 Kurtebêja peyvan a vê lîsteya fosîlan 
 AL - Herêma Afarê, Etiyopya
 ARA-VP - Paleontolojiya Mazmazkgelan a Aramisê, Etiyopya
 BOU-VP - Paleontolojiya Mazmazkgelan a Bouriyê, Etiyopya
 ER - Li rojhilatê gola Rudolfê, Kenya
 KGA - Konso-Gardula, Etiyopya
 KNM - Muzeya Neteweyî ya Kenyayê
 KP - Kanapoi, Kenya
 OH - Homînîda Olduvaiyê, Tanzanya
 SK - Swartkrans, Afrîkaya Başûr
 Sts,Stw - Sterkfontein, Afrîkaya Başûr
 TM - Muzeya Transvaalê, Afrîkaya Başûr
 TM - Toros-Menalla, Çad
 WT - Li rojavayê gola Turkanayê, Kenya

 Çavkanî 

 Çavkaniyên duyamî 
 Tattersall, Ian, Schwartz, Jeffery, Extinct Humans. Westview Press, Boulder CO, 2000, ISBN 0-8133-3482-9
 Larsen, Clark Spencer, Matter, Robert M, Gebo, Daniel L, Human Origins: the fossil record. Waveland Press, Prospect Heights, 1991, ISBN 0-88133-575-4
 Grine, F.E, Jungers, W.L, Schultz, J. (1996) Phenetic Affinities Among Early Homo Crania from East and South Africa. Journal of Human Evolution'' 30 pp. 189–225

 Girêdanên derve 
 http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/
 http://www.talkorigins.org/faqs/homs/specimen.html

 Ji Wikipedia bi zimanê îngilîzî (10.04.2010)

Kategorî:Fosîl
Kategorî:Lîste
Kategorî:Mirov
Kategorî:Werarbûna mirovî