Hêvî (rêxistin)

Hêvî () cemiyeteke edebî ya telebeyên kurd bû ku di 9ê tebaxa 1912an (rûmî 27ê temûza 1328an) de li Stembolê hatiye damezrandin. Hêvî yekem rêxistina legal a telebeyên kurdan bû ku di nav cemiyetên ku li Stembolê beriya 1914an hatine avakirin de cemiyeta herî imr-dirêj û aktîv bû.

Merkeza cemiyetê li semta Sirkeci ya Stembolê bû. Şaxên wê li Erzîrom û Lozanê jî hatine avakirin. Cemiyet bi qezeteya Bangê Kurd ya Babanzâde Cemal li Bexdayê têkilî danî.

Armanca cemiyetê pêşxistina kultura kurdî û danasîna kurdîtiyê bû ku ji bo vê hedefê cerîdeyên bi navê Rojî Kurd, Hetawî Kurd û Yekbûn neşr kirin.

Endamên cemiyetê piştî destpêkirina Şerê Cîhanî yê Yekem xistin ordiya osmanî û dawî li cemiyetê hat.

 Avakirin 
Cemiyeta Hêvî ji aliyê  (Zinar Silopî) û çend hevalên wî ji  wekî Omer Cemîlpaşa, Fûad Temo û Cerahîzâde Zekî yê Dîyarbekirî ve li semta Sirkeci ya Stembolê hatiye avakirin. Omer Cemîlpaşa bû sekreterê giştî ya cemiyetê, dûre Memdûh Selîm kete cihê wî. Di wextekî kurt de endamên cemiyetê 200î derbas bûn.

 Armanc 

Komele, bi esasî dixwest ku divê Kurd ji prensîbên Wilsonê îstîfade bikin. Rêxistinê şaxên xwe, li Stenbol û Amedê ava kir û her wiha di avakirina Cemiyeta Tealiya Kurdistanê de ji gelek alîkariya wê çêbû.Vê rexistinê bi navê "Hînkerê Zimanê Kurdî" pirtûkek amade kirin di sala 1921 de. Di pêşgotina pirtûkê de ev hatiye nivîsandin, bi sernavê çend gotin " Ev kitêba piçûk û nehêja (Hînkerê Zimanê Kurdî) em çap dikin rêberkî bibe bo wan hevalan ku zimanê kurdî nizanin. vî eserê xwe da em dixwazin bi tenê (peyivîn)a zimanê kurdî hîn bikin. Loma em baş bala xwe nedane li imla û qawaîd. Wezîfa adilandina ew (nivîsîn) ku baş bi zimanê me nayê çêkirin ev girêdana qawaîdeme ku hêja ne mezbûte em dihêlin bo ustad û zanan. Hingî ji desta me hatiye em xebitîne galegal çawa tê gotin usa bê nivîsin. Bi nivîsîna ev kitêb carkî dî ji baş baş xuya dibe em çiqa hewce adilandina wan herfan e. "Hêvî Civata Talebe Kurdan" dilşaye bi serkirina ev kitêb lê xebatê xwe neh salan. "Hêvî Civata Telebê Kurdan" Ev nivîs bi soranî û tirkî jî heye.

 Girtin 
Piştî destpêkirina şerê yekê yê cîhanê, endamên vê komeleyê ku bi piranî ji ciwan û xwendakaran pêk dihat, xistin nav artêşê de û kirin leşker. Hêvî belav bû, lê piştî şerê endamên Hêvî dîsa kom bûn û bi çend endamên Cemiyeta Tealiya Kurd rêxistina Teşkîlata Îçtimayiyetê saz kir.

 Bêhtir Xwendin 
Derbarê vê rêxistinê de gelek nivîs, lêkolîn û qûncik hatine nivîsîn, Malmîsanij û Abdullah Keskin jî derbarê vê rêxistinê de pirtûkek bi navê 'Kürt Talebe-Have Cemiyeti' nivîsandiye.

 Endam 
 Mihemed Mihrî Hîlav

 Not 

 Çavkanî 

 Bîbliyografî 


Kategorî:Rêxistinên kurdan
Kategorî:Rêxistinên ku 1912an de hatine avakirin
Kategorî:Rêxistinên neteweperwerê kurd