Zimanê ketelanî

Ketelanî ( ), zimanekî romanî ji koma hind û ewropî ye. Zimanê ketelanî ji aliyê 9,5 milyon kes ve li Ketelonyayê, li herêma otonom Valensiya, li giravên Balear, li Andorrayê (li Andorrayê zimanê fermî tenê ketelanî ye, lê li vir bi fransî û spanî jî dipeyivin), li Roussillonê (), li rojhilata Aragonê û li bajarê Alghero () jî tê peyvîn. Zimanê ketelanî ji zimanê latînî tê. Ji sedsala 15an û vê de ew di bin bandora spanî ango kastîlî de maye. Her çiqas ev ziman biser spanî de here jî (mînak: cercar / buscar, restar / quedar, vós / vostè, û her wiha). Gerek mirov wî wek zaravayekî spanî nebîne, ji ber ku ew zimanek serbixwe ye û zaravayên xwe yên taybet hene.

Li hember spanî a ku bû zimanê fermî yê dewleta spanî, ketelan bi daxwazeke xort bi zimanê xwe axivîn û li hember spanî sekinîn. Ji bo ku zimanê wan bibe zimanê fermî yê herêma ketelonî daxwazeke wan a xurt hebû. Ev daxwaza wan bi mirina dîktator Franco re hat cih. Parlamena spanî di sala 2004an de ev daxwaz li komisiyona Ewropayê kir, bi seba ku 9 milyon kes li Ewropayê bi ketelanî dipeyivin (zêdeyî maltayî û estonî).

Îro hîn ev daxwaz ne hatiye pejirandin. Têkiliyên zaravayên ketelanî ji 95% in (ji 95% hev fam dikin). Du zaravayên sereke yên vî zimanî hene. Zaravayê yekem keteloniya rojhilat e, yê ku li Barselona , li Girona, li giravên Balear û li Roussillon tê axaftin. Yê duyem jî keteloniya rojava ye, yê ku li bakur rojava, li Lleida û Valensiya tê axaftin.

 Rewşa îroyîn a zimanê ketelanî 

Bi kurtî, mirov dikare bibêje ku rewşa zimanê ketelonî wesa ye (2007):

Ketelonya ()
 7.134.797 akincî, 84,7% pê diaxive, 97,4% ketelanî fehm dike

Herêma Valensî () an Welatê Valensî ():
 4.806.908 akincî, 53% pê dipeyive, 75,9% ketelanî (valensî) têdigehê

Giravên Balear ():
 1.001.62 akincî, 74,6% pê xeber dide, 93,1% ketelanî fehm dike

Ketelonyaya Bakur (), ango li Roussillonê:
 422.297 akincî, 37,1% pê dixive, 65,3% ketelanî têdigehê

Andorra (li vî welatê pîrenêyî jî zimanê ketelanî fermî ye):
 78.549 akincî, 78,9% pê dipeyive, 96% fehm dike

Navçeya rojhilatî ya Aragonê (Franja del Ponent):
 45.357 akincî, 88,8% pê deng dikin, 98,5% ketelanî têdigehê

Bajarê L'Alguer yê Sardînyayê:
 40.257 akincî, 61,3% pê diaxive, 90,1% fehm dike.


 Zaravayên ketelanî 

 Ketelaniya rojhilatî (bi ketelanî: dialecte oriental)
 zaravayê rûsilyonî an yê bakurî (li navçeya Roussillon a Fransayê)
 zaravayên navendî
 zaravayê transisyonê
 zaravayê salat
 zaravê tarragonayî
 zaravayên balearî (yên giravên Balear)
 zaravayê malyorkayî
 zaravayê menorkayî
 zaravayên eivissayî û formenterayî
 zaravayê algerî (yê bajarê L'Alguer li Sardînyayê)

 Ketelaniya rojavayî (bi ketelanî: dialecte occidental)
 zaravayên bakur-rojavayî
 zaravayê palyarsî
 zaravayê rîbagorzayî
 zaravayê tortosayî
 zaravayên valensiyayî
 zaravayê valensiyayî-bakurî
 zaravayê valensiyayî-navendî (yê apitxat)
 zaravayê valensiyayî-başûrî
 zaravayê malyorkayî li Valensiyayê

 Çend hevokên bi ketelanî 

 Kurdî Zimanê ketelanî Rojbaş! Hola, bon dia! Tu çawan î? Com estàs? Ez baş im, spas, tu çawan î? Estic bé, gràcies, i tu com estàs? Tu ji kûderê yî? D'on ets? Ez ji Kurdistanê me, ez kurd im. Soc del Kurdistan, soc kurd (nêr), soc kurda (mê).Tu bi ketelanî/bi kurdî dizanî?Parles català? Parles kurd? Hindik. Una mica. Bi xatirê te! Adeu! Em ê hev bibînin! A reveure! Êvarbaş! Bona tarda! Şevbaş! Bona nit!

 Çavkanî 

COM ensenyar català als adults. Mapes per a l'estudi de la llengua catalana, 6 (1989). Departament de Cultura, Barcelona.

 Girêdanên derve 

Kategorî:Welatên Ketelanî
Kategorî:Zimanên romanî
Kategorî:Zimanên Aragonê
Kategorî:Zimanên Sardînyayê