Şingal

Şingal Ordîxanê Celîl û Celîlê Celîl (1978). Zargotina kurda II. Naûka, Mosko, dever û bajarekî Başûrê Kurdistanê ye ku di navbera bajarê Mûsilê û tixûbê Îraqê û Sûriyê de ye. Di serhijmera sala 2006an de, hêşeta Şingalê nêzîkî 40.000 kesan bû. Xelkê Şingalê êzdî ne û bi kurmancî diaxvinJoyce Blau (1975). Le Kurde de 'Amâdiya er de Djabal Sinjâr: Analyse linguistique, textes folkloriques, glossaires. Librairie C. Klincksieck, Parîs.

Şingal hêjta bi awayekê fermî nebûye pareke ji Hikûmeta Herêma Kurdistanê. Çarenivîsa wê, digel çarenivîsa gelek ji bajar û stanên dî yên kurdî yên mîna Kerkûkê, Xaneqînê, Mexmûrê hêşta bi danûstandin û bicihbûna referandûm anko tevpirsiyekê ve girêdayî ye ko biryar e berî dawîbûna sala 2007an bicih bibin. Hikûmeta Bexdayê bi serokwezîriya Nûrî Malikî gelek jibo bicihkirina daxwazên kurdan rijd nîne.

 Êrişa tundîxwazên ya Daîşê ser Şingalê (meha tebaxa 2014) 

Di 3ê tebaxa 2014an de rêxistina tundrewên îslamî Daîşê di bin maskeya dîn de êriş anî ser gelê êzdî yê Şingalê û komkûjî pêk anî. Bi hezaran mîr hatin qetilkirin û jin û zarok jî revandin. Zarokên êzidî yên ku Daîşê revandin li gorî yên ji destê Daîşê reviyane dibêjin ku wan li navendên çekdarî fêrî şer dikin her wisa wan fêrî çawa xwe teqndinê jî dikin, ber çend mehaye li Mûsilê du zarokên êzdî xwe bi hêzên Iraqê ve teqandin, jinên êzdî yên sipehî û ciwan bi wan re dizewicin yên jiyê wan mezin jî ji bo xizmetê bi kar tînin.

 Rewşa îro ya êzîdiyên Şingalê (2019) 

 Erdnîgarî 

Bajarê Şingalê navenda devera Şingalê ye ko devereka stana Mûsilê ye. Bajar 522 metiran (1715 pêyan li ser astê deryayên azad bilind e. Şingal li 36° 19' bakur û 41° 51' rojhilat e.
 Lîstêya Gundên Şingalê 
 Jimare  Kurdî  Erebî   1  Adîkê عادکة 2  Barana بارانى  3  Bare بارة 4  Başok  باشک 5  Be'ac (Beac)  بعاج 6  Behrava   بحراف 7  Bekran برکان 8  Berdehilê بردحيل 9  Borik بورک 10  Cema جما 11  Çirî  جري 12  Çoko جوکو 13  Dihil دحل 14  Dugurî دکوري  15  Duhula دهولی 16  Dukorê دکورة 17  Eçima عجمى 18  Elî Sorka علی سورک  19  Eyîn El-Xezal عين الغزال 20  Gabarê گاباري 21  Gafirya کفرة  22  Gir Ezêr تل عزر 23  Gir Şebek تل شبک 24  Gir Zerik تل زرک 25  Girê Çemî تل جمي    26  Girove  کروفة 27  Guhbel کوبل 28  Gurra کورا 29  Hac Kerîm حاج کریم  30  Hatimiyê الحاتمیة  31  Hemdan حمدان 32  Hemê حم 33  Herdan حردان 34  Heyalê  حیال 35  Kanî Sarik  کاني سارک 36  Kaniya Eydu کانی عیدو 37  Kendalê  کندال 38  Kenroq کنروق 39  Kersê کرس 40  Koço  کوجو 41  Korkorkan کرککرکان 42  Kunruvî  کنرف 43  Mamizê  مامز 44  Mejnuniyê مجنونیة 45  Melag ملاک/ق 46  Namil نامل 47  Narincok  نارنجوک 48  Qabosiyê القابوسیة 49  Qeredax قرداخ 50  Qerokê قروک 51  Qeyrewan قیروان 52  Reşo  رشو 53  Rifeyi  الرافعیة 54  Rimbosê رمبوس 55  Şawirok  شاوروک 56  Sayer سایار 57  Sekiniya سکنیة 58  Sîba Şêx Xidir سب شیخ خدر 59  Sibayê سبایة 60  Sinunê سنون 61  Şkeve شکفة 62  Solax   سلاخ 63  Tappah  تاباح 64  Tel Benat تل بنات 65  Tel Ebosifkê تل ابوسفک 66  Tel Kerfenîs تل کرفنیس 67  Tel Qeseb تل قصب 68  Teref  طرف 69  Werdiyê الوردیة 70  Xirab bazar خرب بازار 71  Xanesorê خانصور 72  Xazuga خازوک 73  Yûsifka یوسفکی 74  Ziravkê زرافک 75  Zomanê زومان 76  Zorava  زوراف

 Etîmolojî 

Şengar bi erebî Sincar bi aşûrî Şiggor e. Di dema romayî de, ev nav di sedsala çaran de wek Singara hatiye qeydkirin. Ser serê wî çiyayî perestgeha çilmêra heye. Li gor nêrîna Îrec Kurdî, Şengar an Σίγγαρας, "Síngaras" ku navê kelên berxwedana îraniyan dijî romayiyan di Şengara niha de bûye ji peyva hevdanî ya seng+gara (senger) pêk hatiye. Jiber vê hegerê jî di aşûrî û yûnanî de bi du /g/ yan hatiye qeydkirin. Peyva gund û senger, berê ji bo ordîgeha leşkerî û kelat û bereyên şerî bi kar dihatin. Gund di peyvên gundikmela, cundîşapor, semergund heye. Navê senger jî herwesa li ser navên gundan heye wek senger, sunqur, sengeran, zengilan û hwd.

Ew der, nêzî şergeha binavdeng ya gogemilê di serdema hexamenişiyan de bûye. Bi giştî ew navçe navçeyên stratîjîk bûne. Niha jî her wesa ye. Sikkeyên wê serdemê jî hene ku qala wan kelan dikin ku navê wan sengere bûne û îraniyan têde dijî romiyan ber xwe dane.

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 www.world-gazetteer.com
 https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Bronze-Gordian_III_and_Tranquillina-l1parthica-singara_AE33_BMC_7.jpg
 http://www.forumancientcoins.com/gallery/albums/userpics/16475/Gordien%20Singara.jpg
 https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Singara.jpg/200px-Singara.jpg

Kategorî:Bajarên Başûrê Kurdistanê