Franz Liszt

Franz Liszt (bilêv bikin: Frants Lîst) (1811-1886), muzîkdaner û piyanovanê navdarê mecar ko afirîner û babê resîtalên piyanoyê yên tek dihêt hesibandin.

 Jînenîgar 
Ew li gundê Raiding li Mecaristanê hat dinyayê. Li sala 1823ê bi daybabên xwe ra çû Parîsê û jihê xwe wekî piyanovanekê çeleng peytkir.

Ew 12 salan li Fransayê ma û bi gelek rewşenhizrên wî çaxî ra, mîna muzîkdanerê fransî Hector Berlioz û nivîskar Victor Hugo û helbestvanê alman Heinrich Heine hevalînî kir. Paşra, heta sala 1847ê, ji bo heyama 8 salan li hemî Ewropayê geriya.

Li sala 1848ê heta 1861ê li dîwana dûkê mezin ê Weimarê rêveberê muzîkê bû. Li sala 1861ê çû Romê û dest bi xwîndina teolojiyê kir. Paşmaya jiyê wî di navbera Weimar, Rom û Bûdapeştê bi danan û fêrkirina muzîkê derbaz bû.

Karên piyanovanê polonî yê Frédéric Chopin tesîr liser Lîstî danaye.

 Bandora wî 
Lîsr bi yek ji nûafirînkarên harmoniyê li sedsala 19ê navdar e. Ew nemaze di warê bikaranîna Kordên Kromatîk da desrhel bû. Wî di warê form an qalibê muzîkê da jî nûafirandinek heye ko bi leimotiv navdar bûye. Ew di vê teknîkê da guhartinan di têman (bi îngilîzî: thematic transformation) da çêdikit.

Muzîka wî ya piyanoyê jibo jenînê gelek zehmet e û wî gelek şiyanên nû nundirî piyanoyê kirin.

 Karên wî 
 Sonata piyanoyê di B Mînorê da (1853)
 12 meşqên hilbir (transcedental) ji bo piyanoyê (1851)
 20 Rapsodiyên Mecarî (1846-1885)
 6 meşqên paganînî ji bo piyanoyê (1851)
 Konsertoya piyanoya hijmar yek di E Flatê da (1849)
 Konsertoya piyanoya hijmar du di A Majorê da (1848)
 Karekê sê pişkî bi navê Salên Ziyaretê (1855, 1858, 1877)
 Demko Miroslav: Franz Liszt compositeur Slovaque, L´Age d´Homme, Suisse, 2003.

Kategorî:Jidayikbûn 1811
Kategorî:Mirin 1886
Kategorî:Muzîkdaner
Kategorî:Muzîkvanên ji Parîsê