Mêş û mûr

Mêş û mûr, buxik an buhik (bi latînî, Insecta) çîneke di nav girêçikpêyan de ye. Zêdeyî milyonek cureyên mêş û mûran hene li ser riwê erdê; balbalok, kulî, perîdank, mêşhingiv, mêşên cuda cuda, kêzik, mûrî û gelek cureyên din dikevin vê çînê.

 Şayes 

 Morfolojî û fizyolojî 
rast|280px|thumb|Şêwenasiya buxikê
A- Serê B- Sîng C- Zik 
   1. antenna
   2. ocelli (jêr)
   3. ocelli (jor)
   4. çavê lihevsiwarkirî
   5. mêjî (mêjiyî ganglia)
   6. prothorax
   7. Qapê xwînê yê piştî
   8. boriyên zengilok  (sode bi spiracle)
   9. mesothorax
  10. Li bin sîngê
  11. baskê pêşî
  12. baskê paşî
  13. mid-gut (aûik)
  14. boriyê piştî (Heart)
  15. hêkel
  16. hind-gut (rûvî, tortorîk & zotik)
  17. zotik
  18. coka hêkelê
  19. benê rehikê (abdominal ganglia)
  20. Malpighian tubes
  21. tarsal pads
  22. kulaban
  23. tarsus
  24. lûlaqa zirav
  25. femur
  26. trochanter
  27. fore-gut (crop, gizzard)
  28. Koma rehikî ya sîngî
  29. coxa
  30. Toşpiya xwazeyî
  31. Koma rehikî ya binesoriçikî
  32. Beşên dêv.

 Reftar 

 Dabeşandin 
 Dabeşandin <div style="width:105%; max-height:600px; overflow:auto;"> Insecta Monocondylia -Archaeognatha - 470 Dicondylia Apterygota -Thysanura<200  -Monura Pterygota Paleoptera -Ephemeroptera- 2,500–<3,000 -Odonata- 6,500  Neoptera -Blattodea – 3,684–4,000 -Coleoptera – 360,000–400,000 -Dermaptera – 1,816 -Diptera – 152,956 -Embioptera – 200–300 -Hemiptera – 50,000-80,000 -Hymenoptera – 115,000 -Lepidoptera – 174,250 -Mantodea – 2,200 -Mecoptera – 481 -Megaloptera – 250–300 -Neuroptera – 5,000 -Notoptera – 30 -Orthoptera – 24,380 -Phasmatodea – 2,500–3,300 -Phthiraptera – 3,000–3,200 -Plecoptera – 2,274 -Psocoptera – 5,500 -Raphidioptera – 210 -Siphonaptera – 2,525 -Strepsiptera – 596 -Thysanoptera – 5,000 -Trichoptera – 12,627 -Zoraptera – 28Kladograma refên mayî yên buxikan e, bi çend cureyên di her ref de. Baş binêre ku eger Apterygota, Palaeoptera û Exopterygota di refên paraphyletic da bin.

Bineçîna Apterygota
 Archaeognatha
 Thysanura
 Monura (fosîl)
Bineçîna Pterygota
 Jêreçîna Paleoptera (dibe ku parafîletîk be)
 Ephemeroptera
 Palaeodictyoptera (fosîl)
 Megasecoptera (fosîl)
 Archodonata (fosîl)
 Diaphanopterodea (fosîl)
 Protodonata an Meganisoptera (fosîl)
 Protanisoptera (fosîl)
 Triadophlebioptera (fosîl)
 Protozygoptera an jî Archizygoptera (fosîl)
 Odonata - Zencere, moza zêrîn û hwd.
 Jêreçîna Neoptera
 Serekoma Exopterygota (?)
 Caloneurodea (fosîl)
 Titanoptera (fosîl)
 Protorthoptera (fosîl)
 Plecoptera
 Embioptera
 Zoraptera
 Dermaptera
 Orthoptera - Kulî, cobir û hwd.
 Serekoma pêşniyarkirî ya Dictyoptera
 Phasmatodea (?)
 Grylloblattodea (?)
 Mantophasmatodea (?)
 Blattodea - Zirkêtk, zirqîtik an zirxîtik
 Isoptera - Termît an textekawûs
 Mantodea - Balbalok
 Serekoma pêşniyarkirî ya Paraneoptera
 Psocoptera - Spiha kitêban
 Thysanoptera
 Phthiraptera - Spih
 Hemiptera - Kêzik
 Serekoma Endopterygota
 Hymenoptera - Mûrî, mêşhingiv, pîzalok, pîzang û hwd.
 Coleoptera - Bezimk, bizimk, gawuk an textebît
 Strepsiptera
 Raphidioptera
 Megaloptera
 Neuroptera
 Serekoma pêşniyarkirî ya Mecopteroidea/Antliophora
 Mecoptera
 Siphonaptera - Kêç
 Diptera - Mêş
 Protodiptera (fosîl)
 Serekoma pêşniyarkirî ya Amphiesmenoptera
 Trichoptera
 Perîdank - Pelatînk, perperok, pîrika titijê, gazûz û hwd.
 Incertae sedis
 Glosselytrodea (fosîl)
 Miomoptera (fosîl).

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Insects of North America
 Overview of Orders of Insects
 A Safrinet Manual for Entomology and Arachnology SPC
 Tree of Life Project  – Insecta, Insecta Movies 
 Insects of Brazil 
 Insect Morphology  Overview of insect external and internal anatomy
 Fossil Insect Database  International Palaeoentological Society
 UF Book of Insect Records
 InsectImages.org 24,000 high resolution insect photographs
 BBC Nature:  Insect news, and video clips from BBC programmes past and present.
 The Nature Explorers  Many insect video clips.

Kategorî:Canewerên ku di sala 1758an hatine saloxandin
Kategorî:Entomolojî