Mîxaîl Gorbaçov

Mîxaîl Sergeyevîç Gorbaçov (; jdb. , m. ) siyasetmedarekî sovyetî bû ku ji sala 1985an heya hilweşîna dewletê ya di 1991ê de serokê 8em û dawîn ê Yekîtiya Sovyetê bû.

Mîxaîl Gorbaçov li Prîvolnoye li herêma Stavropolê ya li başûrê Rûsyayê di malbeteke ûkraynî de ji dayik bûye. Dibistan bi mêdala zîv temam kiriye û piştre jî xwe li Zankoya Moskowê beşa qanûnê de xwe tomarkiriye. Dema kursê 10 a qedand di nav rêzên partiya komonîst ya Yekîtiya Sovyetê de hate qebûlkirin.

Di avdara sala 1985an de hate helbijartin jibo postê sekretêrê giştî yê partiya komonîsta Yekîtiya Sovyetê . Girbaçev piştî bû berpirsê Sovyetê dest bi proseya Pirîstroîka (veavakirin, vejîn) û Glasnast (zelalî) kir. Di encamê siyaseta Girbaçov de sala 1990 î yekemîn car di dîroka Sovyetê de desthilat ket destê perlemanê welat. 15ê meha adarê sala 1990 hate helbijartin jibo serokatiya Yekîtiya Sovyetê . Ji sala 1985 a heta sala 1991, têkiliyên Yekîtiya Sovyetê û rojava pêşketin. Bi saya siyaseta ku Gorbaçov meşand, şerê sar bi dawî hat, Almanya bû yek û rêkeftina kêmkirina çekên atomî hate îmzekirin. Jibo xebata ku kir, di sala 1990 î de bi xelata Nobel ya aştiyê hate xelatkirin. Di 15ê meha kanûna pêşîn sala 1991ê de Gorbaçov îstîqala xwe ji postê serokatiya Yekîtiya Sovyetê ragihand. Lê bivê yekê xebata Gorbaçov bi dawî nebû û di sala 1992 fondê velêkolînên civatî-aborî –siyasî bi navê Gorbaçov damezrand. Gorbaçov bi xurtî beşdarê jiyana siyasî ya Rûsyayê dibe. Di sala 1996an de jî bûye namzedê serokatiya Rûsyayê. Mîkayîl Gorbaçov sosyal demoqrate û partiya Sosyal Demoqrat li Rûsyayê damezrand .Ji sala 1992 heta sala 2008a Gorbaçov 266 serdan jibo welatên biyanî encamdan û nêzê 300 xelatên dîplomasî yên navnetewî wergirtine, ji bilî vê bi dehan pirtûk nivîsiye û ev pirtûk jibo gelek zimanên biyanî hatine wergerandin.

Di 30ê meha tebaxa sala 2022an de li Moskowê di temenê 91 saliya xwe de jiyana xwe ji dest daye. Sebeba mirina wî ji aliyên Ajansên Nûçeyên Dewleta Rusyayê wekê nexweşiyeke dirêj û giran hatiye ragihandin.https://www.nytimes.com/2022/08/30/world/europe/mikhail-gorbachev-dead.html

 Ramanên wî 
Wî dixwast di tevahiya YKSS (Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst)ê da reforman pêkbîne û bi sosyalîzmê Sovyetê dîsa birêvebibe. Li dijî hemî cureyên kevneperestiyê derket. Bi welatên rojavayî, bi taybetî bi DYA yê ra hevîtinên kêmkirin û bidawî anîna pêşbirka çekan pêk tîne. Li seranserê Sovyetê bayê nûjeniyê, demokrasiyê û lîberalîzmê radike. Lê hesabên wî bi dilê wî nameşe. Bayê azadiyê ji nişka ve sazûmaniya Sovyetê hildiweşîne. Tevahiya komarên Sovyetê azadiya xwe bidestdixin. Dûgel belawela dibe. Gorî hin ronakbîrên Rûs "Sosyalîzm diçe lê tiştekê nû nayê".

Li seranser cîhanê him alîgir û hezkiriyên wî, him jî dijberên wî gelek in. Wekî tevahiya serokên YKKSê, wî jî ji bo kurd û kurdistaniyan polîtîkayeke xwe nebû. Ji bo ji nû ve birêxistinkirina Kurdistana Sor, alîkarî neda kurdan. Bi welatên ku Kurdistan dagirkirine re têkiliyên aborî û cîrantiyê ji bo siyaseta wî ya herî girîngtir bû.

 Çavkanî 

 Dengê Rûsiya Beşa Kurdî 

Kategorî:Jidayikbûn 1931
Kategorî:Mirin 2022
Kategorî:Nûsazîparêz
Kategorî:Siyasetmedarên rûs
Kategorî:Xelatgirên Nobela Aştiyê
Kategorî:Yekîtiya Komarên Sovyet ên Sosyalîst