Anatomiya laşê mirovî

Laşê mirovî binyatekî sirûştî (physical) û sergihayî ye(entire) ji organîzma zîndewera mirovî (human being). Laşê mirov ji serî, milan, du lingan, ûstû, pişt, bejn , pî , zik û sîng pêk tê ye. Bilindiya navîn ya mirovê mest der dorê 1.6 m(5_6 ling) wek dirêjî. Zikmakî yan cenetîks roleke girîng dilîze di pirsgirêka dirêjiya bejna mirov bi riya cînîs(genes). Em dibêjin laşa yan gede mirov ji mirovê sax, û ji mirovê mirî re dibêjin cendek.

Laşê mirovan ji xane, şane, endam (organan) û koendaman (sîstemên fîziyolojî) pêk tê. Laşê mirovan bi riya zanista anatomî tê xwandin bo beşên geda mirov werê fehmkirin û nexweşiyên neyeksan werê nasîn.

 Endamên (organên) mirovan 

Endam an organ beşek e laşê mirov û zindiyên din in. Koma endeman dibin koendam(sîstem) wekî koendama henaseyê, koendama herisê û hwd.

sîstema organan karên endamên leşa mirov dimeşîne û rêzikirin dike (sîstemkirin dike). Bê van sîsteman bedena mirov kar nake û najî. Leşê mirov ji çend koendam an sîsteman hevbend dibe, navên wan:

 Koendama herisê
 Koendama hestê
 Koendama mîzê
 sîstema livînê
 Koendama lîmfê
 sîstema hormonan
 Koendama henaseyê
 sîstema gera xwînê
 sîstema pirbûnê
 Koendama zaûzê ya nêrê
 Koendama zaûzê ya mêyê
 Koendama demarê
 Koendama bergiriyê
 Koendama poşerê

Her sîstemekê kirdareke xwe taybet (special function) heye û şaşbûneke biçûk di kirdarê yek ji van sîsteman leşa mirov li hev dixe.

 Xane û şane 
 Xane
 Şane

 Koendama Peyker û Masûlkeyê 
 Hestiyepeyker
 tewerepeyker
 pelepeyker
 hestîbûn
 hestî
 kirkirk
 geh
 birrbirreya piştê
 masûlke
 lûsemasûlke
 peykeremasûlke
 dilemasûlke
 bîrdozîya xelîska deziyan
 parsû

 Dil û sîstema gerra xwînê 
 dil
 xwîn
 moxê hestî
 xwînber
 xwînhêner
 mûlûleyên xwîne
 xiroka sor
 xiroka spî
 perikên xwînê
 plazmaya xwînê
 hemoglobîn
 kêmxwînî
 guhaztina xwînê

 Koendam henaseyê 
 difin
 dev
 coga henaseyê
 qirrik
 gewrî
 borrîhewa
 Zengilor
 pişik
 navpençik
 alûgorkirina gazaên henasedanê

 Koendama herisê 
 dev
 diran
 ziman
 sorîçk
 gede
 pankreas
 rûviya zirav
 rûviya stûr /
 rûviya zêde
 rûviya kor
 zeravdank
 zerav
 kezeb

 Koendama mîzê 
 gurçik
 borîmîz
 mîzdank
 mîzerê
 Sîstema hormonan 
 rijên
 hîpofîz
 hîpotalamus
 hormonên herîsê
 hormona aldosteron
 hormona geşê
 hormona kortîkotropîn
 hormona prolaktîn
 hormona paratîroîd
 êstrocen
 procesteron
 hormona handerê tenê zer
 hormona handerê çikldanê
 însulîn
 rijenê tîmus
 pankreas
 rijênê adrenal
 guatir
 nexweşiya şekir

 Koendama demar 
 Demax
 mejî
 mejîk
 lakêşemox
 demarekoendama xweyî
 demarekoendama çêwe
 demarekoendama navendî
 dirkepetik
 demar
 demarexane
 demareşane
 gehînke
 tewere
 dendrît
 refleks

 Koendama hestê 
 hestê bînînê
 çav
 rengîne
 reqe
 korniye
 hawêne
 tore
 xaneya qoçekî
 xaneya çîlkeyî
 bîhîstîn
 guh
 guhê derve
 guhê naverast
 guhê navî
 hevsengî
 hestê bêhnkirinê
 difin

 çêjtin
 ziman
 çêjegopke
 çêja şîrîn
 çêja şor
 çêja tirş
 çêja tal
 çêja umamî
 sehkirin
 çerm
 por
 nînok
 hestewergir
 Endamên zayendî 
 Endam û pêkhateyên zaûzê yên nêran 
 koendama zaûzê ya nêrê
 sperm
 tovav
 çûk
 gun
 aloze
 lûleya guhêzer
 prostat
 çikildanên tovavê
 rijênê cowper
 Endam û pêkhateyên zaûzê yên mêyan 
 koendama zaûzê ya mêyê
 endamên derve yên koendama zaûzê ya mêyan
 zê
 gilik
 malzarok
 hêkdank
 oogenesîs
 coga hêkê

 Ducanî 
 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Integrative Biology 131: General Human Anatomy (Fall 2005) by Professor Marian Diamond

 "Anatomy of the Human Body". 20th edition. 1918. Henry Gray.
 Human anatomy in photo 
 Human Anatomy Lectures on Video and Other Learning Resouces 
 Terminologia Anatomica (names of anatomical features) on FIPAT site
 Human Body Maps (interactive human body) on HL.com


Kategorî:Biyolojî
Kategorî:Sîstema biyolojîk