Lîsteya xanedan û dewletên kurdan

Ev lîsteyeke xanedan, dewlet û herêmên otonom ên kurdan e. Heta sedsala 10an têgiha "kurd" bi maneyeke etnîkî nedihat bikaranîn û ji koçerên îranî yên li herêma di navbera Gola Wanê û Gola Ûrmiyeyê re "kurd" dihat gotin. Di çavkaniyên erebî yên serdema navîn de, "kurd" ji koçer û nîvkoçerên ku ne faris bûn û ne jî tirk bûn re dihat gotin.

 Dewletên destpêkî 


 Sadaqî (770–827)
 Deysemiyan (938–955)
 Hecbanî (906–1080)
 Eyşanîyan (898/9–961)
 Şedadî (951–1199)Amir Hassanpour, Nationalism and Language in Kurdistan, 1918-1985, Mellen Research University Press, 1992, p. 50.
 Rewadî (955–1071)
 Hesnewî (959–1014)
 Merwanî (983–1096)
 Enazî (990/91–1117)
 Şivankarî (sedsala 11an–sedsala 12an)
 Mîrektiya Gêlê (1049–1864, Bakurê parêzgeha Amedê)
 Hezarhespî (1115–1425)
 Eyûbî (1171–1341)R. S. Humphreys, Ayyubids, "Encyclopaedia Iranica", (August 18, 2011),
 Mîrektiya Bedlîsê (1187–1847)
 Mîrektiya Erdelan (sedsala 14an–1865 an 1868)
 Dewleta Zekarî (1161–1360)Alexei Lidov, 1991, The mural paintings of Akhtala, p. 14, Nauka Publishers, Central Dept. of Oriental Literature, University of Michigan, , , It is clear from the account of these Armenian historians that Ivane's great grandfather broke away from the Kurdish tribe of BabirVladimir Minorsky, 1953, Studies in Caucasian History, p. 102, CUP Archive, , , According to a tradition which has every reason to be true, their ancestors were Mesopotamian Kurds of the tribe (xel) Babirakan.Richard Barrie Dobson, 2000, Encyclopedia of the Middle Ages: A-J, p. 107, Editions du Cerf, University of Michigan, , , under the Christianized Kurdish dynasty of Zak'arids they tried to re-establish nazarar system...
 Mîrektiya Melkîşî (sedsala 13an–1663)
 Mîrektiya Mukriyan (sedsala 14an–sedsala 19an)
 Xanedana Zarinal (1448–1925)
 Mîrîtiya pazokî (1499–1587)
 Mîrektiya Sileyman (sedsala 15an–1838)
 Mîrektiya Soran (berî 1514an–1836)
 Mîrektiya Mîks (?–1846)

 Bermahiyên Xanedana Eyyûbiyan (sedsala 13an–sedsala 19an) 
Gelek pêkhateyên siyasî yên kurdan di serdema piştî hilweşîna Xanedana Eyûbiyan a di sala 1260an de geş bûn. Hin ji van desthilatdaran îdia dikir ku zuryetên eyûbiyan in.

 Xanedana Xoyê (1210–1799)
 Mîrektiya Çewligê (1231–1864)
 Mîrektiya Hesenkêfê (Mîrektiya Melîkan) (1232–1524)
 Mîrektiya Kilîsê
 Mîrektiya Şirwanê (?–1840î)
 Mîrektiya Hekarî (?–1845)
 Xanedana Zirkan (1335–1835)
 Mîrektiya Badînan (1339–1843)
 Mîrektiya Botan (?–1833)
 Mîrektiya Mehmûdî (1406–1839)
 Mîrektiya Pinyanîşî (1548–1823)

 Herêmên tampon di navbera Osmanî û Îranê de (sedsala 13em–19em) 
Di dîrokê de ji ber sedemên curbecur, pêkhateyên kurdan wekî herêmên tampon di navbera Împeratoriya Osmanî û Îranê de hebûn. Çend ji wan ev in:

 Xanedana Xoyê (1210–1799)
 Mîrektiya Paloyê (1495–1845)Nusret Aydın, Diyarbakır and Mirdasiler History, 2011, p. 304-305
 Mîrektiya Bradost (1510–1609)
 Mîrektiya Baban (sedsala 16an–1850)
 Xanadiya Tewrêzê (1757–1799)
 Xanedana Hesen Xanî li Pîş-e Kuh (1795–1820)
 Xanadiya Serabê (sedsala 18an) 

 Xanedanên din ên esil kurd 


 Xanedana Hemdaniyan (890-1004) - xanedan ji malbatekî ereb ve hatiye birêvebirin, lê di dema desthilatdariya wan de malbat bi kesên kurd re zewicî, piştî wê jî xanedan bûye kurdî.
 Xanedana Sefewiyan (1501–1736) – Ev xanedan qismen bi eslê xwe kurd bû.; .
 Xanedana Zendan (1751-1794) – Xanedan bi eslê xwe kurd lekî bû....the bulk of the evidence points to their being one of the northern Lur or Lak tribes, who may originally have been immigrants of Kurdish origin., Peter Avery, William Bayne Fisher, Gavin Hambly, Charles Melville (ed.), The Cambridge History of Iran: From Nadir Shah to the Islamic Republic, Cambridge University Press, 1991, , p. 64.
 Xanedana samaniyan (819-99) –Xanedan ji eslê fermandarê kurd Behram Çûbin dihat.Tamgaç (Dîvânü lugāti’t-Türk Tercümesi, I, s. 454)Güzelek (İbn Hurdâzbih, s. 39)Lê ew di asteke pir bilind de Farisî bûn û heta wekî "padîşahên Farisî" jî hatin binavkirin.

 Dewletên sedsala 20-21ê 

 Dewleta Kurd (1918–1919)
 Keyaniya Kurdistanê (1921–1924 û 1925)
 Kurdistana Sor (1923–1929) û Kurdistana Okrug (1930)
 Komara Agiriyê (1927–1931)
 Komara Mehabadê (1946–1947)
 Komara Laçînê (1992)
 Mîrnişîna Îslamî ya Biyare (2001–2003)

 Niha 

 Herêma Kurdistanê (herêma xweser li Iraqê, 1970–heta niha)
 Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûriyê (2012–heta niha)

 Nexşe 

 Mijarên têkildaar 

 Eyaleta Kurdistanê
 Mala Kayus
 Kardox

 Bîbliyografî 




























 Çavkanî 

 Girêdanên derve 
 Nexşeya dîrokî: Dewletên Kurdan di sala 1835an de
 Nexşeya dîrokî: Navçeyên siyasî yên kurdan û daxwazên erdnîgarî, 1919-98


Kategorî:Dîroka Kurdistanê
Kategorî:Hereketa serxwebûnê ya Kurdistanê
xanedan û dewletên kurdan
Kategorî:Mîrgehên kurdî
Kategorî:Welatên berê yên li rojavayê Asyayê
Kategorî:Xanedanên kurdan