Şemzînan

Şemzînan (bi tirkî, Şemdinli) yek ji navçeyên Colemêrgê ye. Navê navenda bajêr Nawşar e.

 Navê herêmê 
Ew herême bi navêt Şemzîna û Şemdîna jî yê hatiye gotin û baskirin lê belê navê wêderê li eslê da Şemsdîna ye. Kurd herweto carcar dibêjne wê navçê Navçiya û dibêjine bajêrê wê Navşar.

Tewawî kitêbêt berê Şemzînan bi navê Şemsdîna, yêt naskirine, bo nimune li kitêba Mîr Şerefxanê Bitlîsî, Şerefname, yan li kitêba W. A. Wigram The cradle of mankind, life in eastern Kurdistan. Nimûneyek dî, xirîteya Şemsdîna ye, ku ingilîsiya li duwahiya sedsalêt 19ê zayînî yê çêkiri û navê Şemsdîna yê bikar înaye.

Şêx Ubeydulayê Nehrî, yê navdar, li dîwana helbestêt xwe da bi farisî yê nîvîsî:


Yanî navê wê navçê li eslê xwe da Şemsedîn danabûn lê belê nav xelkê bi Şemzîna dihête gotin û bi wi navî navûdeng yê bûye.

Hem Nikitin û hem jî Mînorskî navê Şemdînan yê bikar anîne.

Vasîlî Nîkîtîn (Basile Petrovich Nikitine) li kitêba xweda, bi navê Kurd û Kurdistan, (wergêrê farisî, Mihemed Qazî) yê nivîsî, ku damezrênerê binemala Begzada (Beyzadêt Hekarî, Amêdiyê, Kilîsê, Şemzîna û Tergewerê) mêrek bûye bi navê Mîr Şemsedîn, ku Şemsdîna bi navê wi Mîr Şemsedîni yê hatiye navkirin.

Ewê binemalê, yanî Beyzada, heta dewrê Şêx Ubeydela li Şemsdîna hikûm dikirin. Dewrê Şêx Ubeydela li sala 1870ê zayînî qawet kete destê Seyîdêt Nehriyê.

Nehrî heta sala 1930ê zayînî navenda Şemsdîna bûye, ku paşi hingî Navşar binavê Şemzîna (Şemdînlî) yê bûye navenda Şemsdîna.

Li Başûrê Kurdistanê jî hin malbatên Şemzînî hene ku li herêmên cuda dijîn. Hin ji wan di nav eşîra Hirkî de tên nasîn û li Erbîl, Duhok û herêmên nêzîkî wan bi cîh bûne. Li ser livên Çiyayê Helgûrdê du malbatên ku bi navê Şemzînî tên nasîn hene, ku bi eslê xwe ji Şemzînan (Şemdlî) hatine koçkirin û ev du malbat jî beşek in ji eşîra Herkî.

Navên du malbatên wan ev in: Malbata Îbrahîm Osman Şorayî Şemzînî, Malbata Med Hemad Şorayî Şemzînî

Ji bilî wan, malbatekî din jî tê zanîn, lê ji ber ku agahiyên wê ne temam in, bi awayekî fermî nehatiye weşandin. Her weha, gelek malbatên mezinên din jî hene ku di sedsalên dawîn de ji Şemzînan ve koç kirine Başûrê Kurdistanê û li derdora Erbîl û Duhokê bi cîh bûne.

 Eşîrên herêmê 
Li Şemsdîna çar eşîr dijîn: Begzade (li gel Bayî û Mela Bemboyî),Herkî, Gerdî û Oramarî û Zerza. Dewrê mîretiyê sê binamalêt Begzade (Musabegî, Bênturî û Şêxanî) her salê yêk dibû mîr. Mîri desteyek çekdarêt taybetî hebûye, ku digotinê Xunxor.

 Dîrok 
 Sala 1880ê- Serhildana Şêx Ubeydullah Nehrî
 1925- Şêx Evdilqadirê kurê Şêx Ubeydullah hate bidarvekirin.
 15ê Tebaxa 1984ê şerê PKKê digel Dihêya Sêrtê li Şemzînan dest pê kir.
 Di mijdara 2005'an gele Şemzînan serhildanek pêk anî, Bûyera Şemzinan.

 Gundên Şemzînanê 
+ Gundên Şemzînanê Gundên navendî  Mezre (gundên girêdayî) Bêtkar  Bezeno Bentûr  Dînarte, Demar, Kolîta Bayê  - Bêmbo  Meydan, Deravî, Raşîdan Bedevî  - Bêdav  Deh Dêman  Melyan, Helankê, Mîrava, Nîksa, Tîsê Evlîyan  Rûyan Gare  Masîro, Şavûte, Kelyaşîn, Meleyan Gûlankê  Soranser, Spîndarok, Alkeva, Balekan, Dûrê, Harûna, Aşağı Korgan, Çevre, Üzümkıran, Yukarı Korgan, Kanîrihan, Talê Helane  - Herkî  Zîzan Kelaşk  Nêrkole, Kadana, Gîman, Kepenekyan, Xezne, Bêbab, Nêrkol, Mezre, Girkê, Çemê Sofî Welî, Nêrkolana Jorî, Şêxan, Feqîyan Katûne  Ballı, Xosrava, Şikeftan, Zêrik, Zêvkan, Kûle, Katûna Jorî Mezre  Bêgoza Jêrî, Bêgoza Jorî, Sersilte, Tevsiyan, Kelêtan, Çem Nehrî  Bêşemsî, Bêxirdî, Bemlate, Tûrî, Beyteran, Navrezan, Rûbûnis, Tuva, Kerketî Nêrdoş  Bîyahole, Sêvê, Kola, Tûyê, Tûya Jêrî Nûxeylan  Bêzelê, Gûlkan Salaran  Yukarı Yaylapınar, Spîndarê, Bêzelan, Dûyî, Derûkî Sûrûnis  Derbanî, Derya Şepetan  Sararo, Meydan, Elde, Dereboyu

 Girêdanên derve 
 Nexşe 

 Çavkanî 

 Harita Umum Müdürlügü 1:800,000 (1934).
 "Köylerimizin adlari" (1928).
 Ergin Öpengin (Şemsdîna), 2009.
 Vital Cuinet (1891/2001). "La Turquie d'Asie".
 Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997.
 Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan.