Gever

Gever () yek ji navçeyên Colemêrgê ye û navçeya herî mezin a Colemêrgê ye. Gever yek ji navçeyên xwedî nifûsa qerebalixe ku di statuya navçeyê de ye. Gever her çiqas di statuya navçeyê de be jî di salên dawî de bi wergirtina koçberên ji gundên derdorê ji Colemêrgê mezintir bûye.

Gever navçeyek Bakurê Kurdistanê ye ku li ser sinorên Bakurê Kurdistanê, Rojhilata Kurdistanê û Başûrê Kurdistanê cih girtiye.

 Dîrok 
Tê texmînkirin ku navçe bajarekî pir kevnar e ku dîroka navçeyê ji i 7000 sal berî zayînê vedigere. Berî zayînê di sala 1000an de Ûrartûyan li herêmê jiyan kirine.

Navê navçeyê di tomarkirinên sala 1855an de wek "Gevar" hatiye nivîsandin û di tomarkirinên sala 1898an de jî wek "Dîze" hatiye nivîsandin. Navçe di Şerê Cîhanê yê Yekem de bajar ji aliyê Rûsyayê ve tê dagirkirin û di 5ê gulana sala 1918an de jî ji dagirkeriya Rûsyayê tê rizgarkirin.

Gever di sedsala 19an de navçeyeke Lîvasiya Hekariyê ku bi ser Parêzgeha Wanê ve bû. Di sala 1936an de Gever wekî navçe hatiye ragihandin. Navê berê yê navenda navçeyê di wan salan de Dîze bû.

Gever di salên 1990î de ku gundên herêmê ji aliyê hikûmetên tirk ve têne valakirin navçe rastî pêleke zêde ya koçberiyê hatiye. Tevî ku di çileya sala 2016an de hatibû rojevê ku navenda parêzgeha Colemêrgê di çarçoveya tevdbîrên îdarî de veguhezînin Geverê lê heta niha nehatiye bicihanîn.
 Erdnîgarî 
Gever yek ji navçeyên Bakurê Kurdistanê ye ku li ser sinorên Bakurê Kurdistanê, Rojhilata Kurdistanê û Başûrê Kurdistanê hatiye avakirin. Li bakur navçeya Elbak a Wanê, li rojhilat sinorê Rojhilata Kurdistanê li aliyê başûr Başûrê Kurdistanê û li rojava jî Colemêrgê cih girtiye. Navçe li ser deşteke bilind ê ku di nav çiyayan de ye hatiye ava kirin. Bilindahiya Deşta Geverê nêzîkî 2000 mêtre ye. Firehiya Deşta Geverê 15 kîlomêtre ye û dirêjahiya deştê 40 kîlomêtre ye.
 Avhewa 
Ji ber ku Deşta Geverê di nav qadeke girtî de ye bi daketina hewaya sar bi zivistanên sar derbas dibe. Di demsala payîzê de avhewaya sar bi gelemperî li Geverê û li Colemêrgê serdest e.

 Navdarên navçeyê 
 Ayhan Geverî
 ismet Buldan
 Pervin Buldan
 İrfan Aktan
 Savaş Buldan
 Esat Canan
 Necdet Buldan

 Herêm û gundên Geverê 
Bajarokên girêdayî Geverê: Xirwate, Bajêrga Mezin
+ Gundên Geverê Gundên navendî  Mezre (gundên girêdayî) Aved  Dedîn, Tirdêne Alekanan  - Anûr  - Bajêrga Biçûk  - Bilindbasan  - Befircan  Badava, Gewrik, Xirwateng, Member Babanis  Birîcan, Zîve, Deris, Sîsar, Sûyink, Simehîlk Bêsitkî  Zevîsora Jêrî, Zevîsora Jorî, Gipe Bîyan  - Bolûk  Arinc, Kelê Civyan  - Çilik  - Darê  - Dêlezî  Dêrîşk, Bîrbila, Xurekana Jêrî, Xurekana Jorî, Banî Dirbêsan  Dotkan Elver  - Gagewran  - Gilord  - Herînk  - Hês  - Hacîyan  Mêrgan, Rezkê Hirmîn  Alyava, Kendalok, Mitirban, Meşkan, Wargenima, Derav, Serişkevtê Heleyîs  Herekîsa Jêrî, Koşkê, Sûlik Kampa Ertoşê  - Kûnerûvî  Şatax, Nêrdan, Mezrayê Kûnerûvî, Hirçgûza Jêrî, Hirçgûza Jorî Kinyaniş  Sêvê, Rêzûk Kerpêl  - Kaport  Kûçe Kertinîs  - Kiyat  - Kokeb  - Metolanis  Axespî, Mekanis, Dêrik, Erdal, Helîşik, Niziran, Kevlê Melebayî, Veriskî, Kevlê Merebayî, Sekran Memkan  - Memkava  Yekmala Jêrî, Kilban, Mûşan, Yekmala Jorî Manîs  Dizberan, Gove Mexsûdava  - Miçîç  - Niziran  Xûlan, Bazîdan, Kanîreş, Şimte Oremar  Aqar, Avetir, Çeman, Firavînk, Çemparêzan, Zêrê, Xiyarte Orşe  - Pagê  - Peranîs  Silord, Gove, Hîsark, Zêvkan Pîrzalan  Çardîwar Piştqesr  Berbînî, Xanîxecê, Pagê, Erbaş Peylan  Nêbar Qadyan  Xalidava, Manûnan Sat  Berkevî, Mela Yasîn, Rezûk, Gundê Jorî Soryan  Zêrêl, Rezûk, Birdik, Avyan, Basan, Okçular, Gulepîr Silîvana  - Sûsyan  - Serdeşt  - Sêgûzan  - Sekran  Navdiyan Sorê  - Şahê  - Sînava  - Şitazin  Serpêl Şakîtan  - Şîşemzîn  Mîranava, Xûrekana Jorî Şavûte  Şervan Şahgilord  Gundê Jîr, Gove, Memişte, Veregoz, Berdereş, Serangêl Şûke  Birye, Şêxmeman Tilorana Jêrî  Tilorana Jorî, Taxa Nû Tekûrava  Kalanis Talane  Elsan, Mate, Midî, Zêrenî, Birîxan Tivanî  - Wezîrava  - Xelkan  Ayîr, Baştazin, Mêrg Xalane  - Xilxês  Pîlonk, Gulank Zîzan  -

 Herêma Pinyanîşiyan 
  Xirwate ()
 Bajêrga Biçûk ()
 Kiyat ()
 Zêvkan
 Sorê ()
 Pîlonk
 Herînk ()
 Dizberan ()
 Şakîtan ()
 Kerpêl () Manîs ()
 Peranîs
 Kertênîs ()
 Qadyan ()
 Şatax ()
 Hês ()
 Heleyîs ()
 Xilxês ()
 Gulank ()
 Anûr () Simehîlk 
 Tekurawa ()
 Kalanis ()
 Gagewran ()
 Xalane ()
 Niziran ()
 Hirçgîza Jor 
 Hirçgîza Jêr 
 Mezra
 Kûneriwî ()

 Herêma oremariyan 
 Oremar ()
 Gipe
 Sat ()

 Herêma doskiyan 
 valign="top" 
 Ciwyan    (tr:Gürdere)
 Mexsûdawa ()
 Pîrzalan ()
 Piştqesr ()
 Glord()
 Şaglord() Slord
 Sûsyan()
 Memberê ()
 Befircan (
 Berdereş ()
 Serangêl ()
 Memişte ()
 weregoz ()
 Sêgizan ()
 Herînk () Silivana ()
 Gewrik    (tr:Çiçeközü)
 Xirvateng ()
 Feqişêx ()
 Berbini ()
 Xanîxeci ()
 Govanê ()
 Xelkan()
 Ayîr()
 Baştazin()} Mêrg    ()
 Bisitki    (tr:Suretli)
 Gipe    ()
 Zevesor ()
 Haciyan ()
 Mêrgan ()
 Rezkê ()

 Herêma diriyan (Gelyê Diriyan) 
  Bajêrga Mezin ()
 Awyan
 Arinc
 Boluk
 Nawdiyan ()
 Kelê ()
 Xwrekana Jor
 Xwrekana Jêr
 Çilik
 Elwer ()  Yêkmala Jêr ()
 Yêkmala Jor ()
 Darê ()
 Kaport ( )
 Pagê ()
 Zîzan
 Çardîwar
 Tiloran ()
 Kûçe ()
 Memkawa ()
   Miçîç ()
 Orşe ()
 Nêrdan ()
 Nêbari ()
 Mûşan ()
 Kilban ()
 Alyawa
 Kendalok
 Peylan ()
 Sekran()
   Basan ()
 Dêlezi ()
 Şaê ()
 Dirbêsan ()
 Zêrêl ()
 Kokeb ()
 Soryan


 Herêma ertoşiyan 
 Serdeşt ()
 Qampa Ertoşiyan ()

 Çavkanî