Îslahiye

Îslahiye, Eslahiye an Avasîm navçeyeke Dîlokê ye. Nifûsa wê 80.174 e. Bilindbûna axa herêmê ji deryayê 518–670 m ye. Tirkan bajarok di sala 1933'î de bi Dîlokê ve girêdane. Lê herêmê asta pişavtina kurdan gelek biserketî ye. Gelek saziyên pişavtinê yên dewleta tirk li herêmê li ser kar in.

 Dîrok û bingeha navê navçeyê 

Bingeha bajêr di dema Medan de wekî gundekî hatiye avêtin. Bi destketina Grekan gund mezin bûye û Grekan (Yewnanan) jê re gotine Nîkopolîs. Di dema Medan de ji herêma ku îro navçe lê ava ye re, Avasîm (gorî qeydên Grekî, Aphasimma) dihatibûye gotin. Bajarok gelek caran ji aliyê Mongol, Rom (Tirk) û Ereban ve hatiye rûxandin û talankirin. Herêm herçendî ji aliyê Osmaniyan ve hatibe dagirkirin jî, ti carî îdareya Romiyan nepejirandibû. Gelek caran serhilhanên eşîrên Celalî, Sekbanî hwd ên li dijî desthilatdariya Osmanî, rûdane. Osmaniyan jî bo nifûsa Kurdan kêm bikin, gelek koçberên Tirkman, Yörük û hin malbatên Ereban ên bo Osmaniyan dixebitîne anîne li vir bicihkirine.

Di destpêka 1800'î de Osmanî êdî ji destê Kurdên herêmê neçar e û biryara artêşeke taybet bo binpêkirina serhildanên Kurdan digire. Sala 1853'î bi navê Firqeya Îslahiyê (Tr: Firka-î Îslahiye) hêzeke çekdarî dadimezirîne û li dijî Kurdan û Asûrîyan bikartîne. Wekî serleşker bi navê Dervîş Paşa kesekî berpirisiyar dike. Ev hêz ji Alban, Erebên peyayên Osmanî, Tirkman, Çerkez, Gurcî û hin mehkûmên giran ên Balkanî pêkdihat. Ev hêz qetlîamên mezin pêk tîne. Êla Qerefeqiyan bi tevayî ji holê radike. Pirraniya zilamên Çêlikan di hefteyekê de dikujin. Tevahiya herêmê dagirdikin û Kurdan dikujin, sirgûn dikin û dest didin ser dewlemendiya wan. Di demekê kurt de navê herêmê jî êdî dibe Îslahiye. Ango bi gorî Tirkan, Kurd li vir hatina Îslehkirin, tirsandin û teslîmgirtin. Di dema şerê cîhanî yê yekem de herêm ji aliyê Brîtanî û Fransiyan ve tê dagirkirin. Dewleta Tirk Kurdên herêmê bi navê "Biratiya Îslamê û pejirandina Kurdistanê" dixapîne û li dijî wan birêxistin dike. Kurd bi qehremanî Fransiyan beredervedikin.

Bi navê Elo Axa, Îsmaîl Axa, Mirşîd Axa, Paro, Qereyilan hwd gelek Kurdên navdar li dijî Fransiyan şer dikin û Fransiyan dikin der. Lê pişti avakirina Komara nû ya Romiyan, hebûna Kurdan jî nayê bibîranîn û ev kesana yan tên kuştin, sirgûnkirin an wan wekî xaîn didin nîşandan. Heya bigire hin siyasetmedarên Tirk wan wekî Tirk jî binavdikin.

 Gundên Îslahiyê 

Navê fermî (1928) Qeza: CebelberketNahiye: ÎslahiyeNavê kurdî (2008)Navê bi tirkî (2008)? AğabeyAxaler AğalarobasiAlace Alaca? Arfali? AşağibilenlerBurûnsizler BurunsuzlarKewecîler ÇerçiliÇinarlî ÇinarliÇolaqler ÇolaklarDegirmencik DeğirmencikAlbistanhiyuxî Elbistanhüyüğü? Esenler? GüngörenXanaxzî HanağziHesenlûg HasanlökÎdîllî IdilliQebaqler KabaklarQalayciq Kalaycik? Kaleobasi? Karacaören? Karakaya? Karapinar? KarapolatQeyabaşî Kayabaşi? KazikliQîrîqçalî Kirikçali? Köklü? Kozcağiz? Kuşçumustafa? Örtülü? Şahmaran? TandirTellîBan (?)Telli? TürkbahçeTesbî Yağizlar? Yelliburun? YeniköyYesemek Yesemek? YeşilovaErebûşaxî Arapuşaği (Bayraktepe)Belîkanlî Belikanli (Güllühüyük)? Çibik (Çubuk)Întîllî Intilli (Kozdere)Kestan Kestan (Yeniceli)Melîkanlî Melikanli (Ortakli)Musikanlî Müsikanli (Akinyolu)Şerîkanlî Şerikanli (Bilenler)HeltanlîXaldiyan (?)Haltanlı (Altinüzüm)

 Çavkanî 

Kategorî:Navçeyên Dîlokê