Enqere

Enqere (, bi tirkî: Ankara) paytexta Tirkiyê ye ku piştî bajarê Stembolê duyem bajarê herî mezin ê Tirkiyê ye. Enqere bi navê kevn wek Ancyra an jî Angora hatiye binavkirin. Bajêr li beşa navendî ya anatolyayê hatiye avakirin û nifûsa bajarî 5,1 milyon li navenda bajêr û 5,7 milyon e. Bajêr di dema osmaniyan de bajarokek piçûk ê bêqîmet bû. Paytextê osmaniyan bajarê Stembolê bû. Dema ku osmanî têk diçin û Stembol ji aliyê brîtaniyan ve ji destê osmaniyan tê stendin.

Enqere piştî damezrandina Komara Tirkiyê bajarokê wekê paytexta Tirkiyê tê ragihandin piştî ragihandinê Enqereyê mezin dibe. Li gund û navçeyên Polatlî û Haymana ku bi ser parêzgeha Enqereyê ve ye Kurdên Anatolya Navîn dijîn. Li navenda Enqereyê popûlasyonek girêng a Kurdan hene ku di salên 90î de ji bajarên cûrbecûrên Bakurê Kurdistanê koçê Enqerê bûne.

Enqere di navbera salên 280 û 64ê  de wekê paytexta dewleta kevnar a Keltî ya Galatyayê xizmet dike. Piştre di sedsala 25 û 7emê  de dibe parêzgeha Romayê ya bi heman navî. Bajêr di demên curbicur bûye bajarê hattiyan, hîtîtan, lîdyayiyan, frîgyan, galatiyan, yewnaniyan, farisan, romayiyan û bûye bajarê bîzansiyan.

Osmaniyan bajêr pêşî wekê Eyaleta Anatolyayê (1393 – dawiya sedsala 15an) û piştre jî wekê Angora Eyalet (1827–1864) û serbajarê Wîlayeta Angorayê (1867–1922) diyar kirine. Navenda dîrokî ya Enqereyê girekî zinarîn e ku 150 mêtre li ser qiraxa çepê Çemê Enqereyê ye ku çem şaxek ji Çemê Sakaryayê ye. Li ser girê zinarîn xirabeyên Keleha Enqereyê hene ku xirabeyên kelehê heta roja îro hatiye. Her çend hindik be jî li seranserê bajêr mînakên mîmariya romayiyan û osmaniyan hene. Bermahiyên romayiyan a herî balkêş Perestgeha Augustus e ku ji sala 20ê  ve maye.

Di 23ê nîsana sala 1920an de Meclîsa Neteweyî ya Mezin a Tirkiyeyê li Enqereyê hatiye avakirin ku di Şerê Rizgariya Tirkiyeyê de dibe navenda Tevgera Neteweyî ya Tirkiyeyê. Bajêr piştî hilweşîna Împeratoriya Osmaniyan di 29ê cotmeha sala 1923an de piştî damezrandina Komara Tirkiyeyê bûye paytexta Tirkiyeyê.

Bajêr di roja îro de navenda rêveberiya Tirkiyeyê ye û di heman demê de bajarekî bazirganî û pîşesazî ya girîng e. Enqereyê ji bo tora rêhesinî ya Tirkiyeyê navendek girîng e ku bi gelek bajarên der dor re bi tora rêhesinî ve hatiye girêdan.

 Nifûs 

 Wêne 

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

Kategorî:Bajarên Tirkiyeyê

Kategorî:Kurdên Anatolyaya Navîn
Kategorî:Paytextên Asyayê
Kategorî:Paytextên Ewropayê