Îlam (parêzgeh)

Parêzgeha Îlamê yek ji parêzgehên dewleta Îranê ye ku li rojavayê Îranê ye. Axa vê parêzgehê gelek hişk e û i nav parêzgehên Îranê de kêmtirîn daristan li vê parêzgehê hene. Bakurê parêzgehê çiyayî ye û başûrê parêzgehê bi giştî ji deştan pêk tê. Navenda parêzgeha Îlamê bajarê Îlamê ye. Parêzgeha Îlamê ji rojava ve cîranê Iraqê, ji başûr ve cîranê parêzgeha Xûzistanê, ji rojhilat ve cîranê parêzgeha Loristanê û bakur ve jî cîranê parêzgeha Kirmaşanê ye.

Parêzgeha Îlamê ji layê neft û gazê gelek zengîn e.

 Gel 
Îlam ji gelên cûrbecûr tê de dijîn, bi piranî Kurd digel 89.6%, li dû Lurs bi 6.4%. Li Abdanan, Dehloran û Mehran pirraniya niştecîyan bi rêzdarî bi Kurdî û Lûrî diaxivin. Li Darreh Shahr, piraniya niştecî di Laki û Lurish de diaxivin, û di heman demê de hin eşîrên Lurs mîna Shuhans, Seleyverzis û Kaydkhordeh ku li deverên başûr û rojhilatê parêzgehê dijîn hene. Bakur bi piranî ji eşîrên Kurd ên ku bi du zaravayan diaxivin dijîn: Kalhuri û Feyli. [13] Piraniya wan Feylî ne, wek yên wan Kurdên Malekshahi, Khezel, Arkawâzi, Beyrey û (Ali şanêrwan). Piraniya nişteciyan li parêzgeha Ilam misilmanên şiî ne.

 Ziman 
Pirraniya ziman xelkê îlam Kurd in.Zarava gelê îlam kelhorî û feylîyê

 Şaristanên Îlamê 

Navçeyên parêzgehê û bajarên parêzgehê ev in  Malpera fermî ya amarên Îranê, dabeşkirina parêzgeha Îlam  :

 Awdanan (navçe): Abdanan, Serabbax, Mormorî
 Çerdawel (navçe): Asmanawa, Serawellê, Şewaw, Towhîd (Çerdawel)
 Îlam (navçe): Husênawa an jî Îlam, Çwar
 Eywan (navçe): Eywan, Zerne
 Bedre (navçe): Bedre (Îlam), Çeşme Şîrîn
 Dereşar (navçe): Dereşar, Majîn
 Dêluran (navçe): Dêluran, Pehle, Mîme, Mûsiyan
 Sîrwan (navçe): Lomar
 Melekşahî (navçe): Erkewazî, Melekşahî, Mehr
 Mehran (navçe): Mehran, Salihawa
 Heleyran (navçe): Towhîd (Heleyran)

 Parêzgehên kurdnişîn 
250px|thumb|Sinorên Rojhilata Kurdistanê
 Çarmihal û Bextiyarî (parêzgeh)
 Kurdistan (parêzgeh)
 Azerbaycana Rojava (parêzgeh)
 Xorasana Bakur (parêzgeh)
 Hemedan (parêzgeh)
 Kirmaşan (parêzgeh)
 Îlam (parêzgeh)
 Luristan (parêzgeh)
 Xûzistan (parêzgeh)
 Kûgîluyî û Buwêr Ehmed (parêzgeh)
 Fars (parêzgeh)
 Bûşehr (parêzgeh)
 Tehran (parêzgeh)

 Rêvebirina îdarî 
Bi dûçûna rêvebirina îdarî ya Îranê, navên parçeyên dabeşkirî û rêvebirên parçeyan wiha ye Malpera fermî ya amarên Îranê, dabeşkirina Îranê :

+ Rêveberina îdarî ya Îranê Cûreyên dabeşê  Ostan (parêzgeh)  Şehristan (şaristan, qeza, navçe)  Bexş (nahiye)  Dehistan (gundistan)  Şehr (bajar)  Rusta (gund) Rêvebirê îdarî  Ostandar (parêzgar)  Fermandar (qeymeqam)  Bexşdar (rêveberê nahiyê)  Bexşdar (rêveberê gundistanê)  Şehrdar (şaredar)  Dehyar (muxtar) Navê rêvebirinê  Ostandarî (parêzgarî)  Fermandarî (qeymeqamî)  Bexşdarî (rêveberiya nahiyê)  Bexşdarî (rêveberiya gundistanê)  Şehrdarî (şaredarî)  Dehyarî (muxtarî)

 Çavkanî 

 Bîbliyografî  
 Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2000/2001). Kurdistan - Dabeşî Kargêrî Terrîtorî 1927-1997.
 Xefur, Ebdulla (Abdulla Ghafor) (2001). Kurdistan - Rûpêw û jimarey danîştuwan.
 Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik (2015). "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies. 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423
 Aliakbari, Mohammad; Gheitasi, Mojtaba; Anonby, Erik (2015). "On Language Distribution in Ilam Province, Iran". Iranian Studies. 48 (6): 835–850. doi:10.1080/00210862.2014.913423