Girtiyên siyasî

Girtiyên siyasî, ev kesên in ku ji sedemên siyasî hatin girtin. Girtiyên siyasî, ji bo girtiyan nasnameyeke girîng e.

Li Kurdistane tevî ew qas şoreş û têkoşînan jî, hemû girtiyên ku ji vê dozê hatin girtin, li Sûriye, Tirkiye, Îran û Iraqê wekî girtiyên siyasî nehatin dîtin û pejirandin.

 Girtiyên siyasî yên kurd ên Tirkiyeyê 
Girtiyên Siyasî di sala 1980’î de bêhtir ketin rojeva kurdan û bi taybetî jî kurdên bakura Kurdistanê. Di sala 1980’ê de artêşa tirk li Tirkiyeyê darbeyeke leşkerî pêk anîbû û kurdên mixalif hemû hatibûn girtin.

 Kesayêtî yên girîng 
 Nav  Jidayikbûn  Sebebekê girtinê  Demê girtingehekê  Rewş Abdullah Öcalan  1948  Damezrênerê PKK’ê  1999–niha  Girtî li gîravê Îmralî Selahattin Demirtaş  1973  Serokê HDP’ê berê  2016–niha  42 sal ceza, girtî ye Figen Yüksekdağ  1971  Serokê HDP’ê berê  2016–niha  30 sal ceza, girtî ye Leyla Zana  1961  Parlamenter, çalakvan  1994–2004  10 sal girtîgeh, niha azad e Şêx Seîd  1865  Serokê şoreşa 1925an  1925  Hatî îdamkirin li Amedê Seyit Abdülkadir  1851  Serokê Civata Tealî ya Kurd  1925  Hatî îdamkirin Ahmet Türk  1942  Serokê DTP berê, şaredar  Gelek car  Girtî ye, ceza 10 sal Gültan Kışanak  1961  Şaredara Amedê berê  2016–niha  12 sal ceza Seyit Rıza  1863  Serokê şoreşa Dersimê  1937  Hatî îdamkirin

 Girtiyên siyasî yên kurd ên Îranê 
Li Îranê, kurdên siyasî ji dewra Paşayî heta niha hatine girtin û îdamkirin. Rejîma Îranê bi tundî li dijberî tevgerên kurdî teşwîsar kir.

 Kesayêtî yên girîng 
 Nav  Jidayikbûn  Sebebekê girtinê  Dem  Rewş Qazî Mihemed  1893  Serokê Komara Mahabadê  1946–1947  Hatî darîvekirin (31 Adar 1947) Mihemed Hûseyn Seyf Qazî  ?  Wezîrê Berevaniyê yê Mahabadê  1947  Hatî darîvekirin Sedr Qazî  ?  Parlamenterê Mahabadê  1947  Hatî darîvekirin Davûd Ebdolahî  ?  Çalakvanê siyasî yê kurd  2010–2024  Hatî îdamkirin (2 Çile 2024) Qasım Ebesteh  ?  Çalakvanê siyasî yê kurd  ?  Hatî îdamkirin (6 Mijdar 2023) Eyûb Kerimî  ?  Çalakvanê siyasî yê kurd  ?  Hatî îdamkirin (29 Mijdar 2023) Xosrêv Beşarat  ?  Girtîyê siyasî yê sinnî-kurd  2010–2024  Hatî îdamkirin (15 Gulan 2024) Saman Mihemmedî Xîyareh  ?  Girtîyê siyasî yê kurd  ?  Hatî îdamkirin (4 Cotmeh 2025)

 Girtiyên siyasî yên kurd ên Îraq û Başûrê Kurdistanê 
Li Îraqê di bin rejîma Sedam Hûseyn de (1979–2003), bi sed hezaran kurd hatin girtin, îşkencekirin û kuştin. Operasyona Enfal (1986–1989) wek jenosida kurdan tê nasîn.

 Kesayêtî û bûyerên girîng 
 Bûyer  Dem  Şîrove Operasyona Enfal  1986–1989  Nîzîkî 182,000 kurd hatin kuştin; bi sed hezaran hatin girtin Komkûjîna Barzaniyan  1983  5,000–8,000 mêr û kurên eşîra Barzanî hatin girtin û kuştin Girtîgeha Abû Îxrêb  1980–2003  Bi hezaran girtiyên siyasî yên kurd li vê girtîgehê hatin îşkencekirin şoşê Penalê  1991  Piştî Rabûna Gelî, rejîma Sedam gelek kurdên siyasî girt

 Girtiyên siyasî yên kurd ên Sûriyê 
Li Sûriyê, kurd di bin rejîma Beet û Esêdan de sêlê bi dirêj hatine zordarîkirin. Gelek çalakvan û siyasîtmedarên kurd hatin girtin.

 Kesayêtî yên girîng 
 Nav  Jidayikbûn  Sebebekê girtinê  Dem  Rewş Meş’el Temo  1958  Damezrênerê Tevgera Pêşeroja Kurd  2008–2010  Azad bû; di 7 Cotmeh 2011 de hat kuştin Salıh Muslim  1951  Serokê PYD berê  2018 (li Praga)  Hat girtin, lê azad bû Kemal el-Lebwanî  ?  Bijar û hunermendê kurd  ?  Girtî li girtîgeha Edra, ceza 15 sal Hebîb el-Salıh  ?  Çalakvanê kurd  ?  Girtî li girtîgeha Edra

 Çavkanî 
 Human Rights Watch – Kurdish Politicians Convicted
 Hengaw Organization for Human Rights
 Kurdistan Human Rights Network
 BBC – Abdullah Ocalan

Kategorî:Dîroka kurdan

Kategorî:Kom