Derûnnasî

Derûnnasî yan jî psîkolojî şaxeke zanistê ye ku li ser hiş, fikir û tevgera mirovan û candarên din lêkolînan dike. Qada psîkolojiyê tevgerên mirov û candaran, hem diyardeyên zanebûn û hem jî diyardeyên nezanebûnî û pêvajoyên psîkolojîk ên wekî raman, hest û motîvasyonan vedihewîne. Psîkolojî dîsîplîneke akademîkê pir berfireh e ku dikare zanistên xwezayî û zanistên civakî bi hev re lêkolîn bike. Psîkologên biyolojîk li têgihîştina taybetmendiyên nûjen ên mêjî digerin ku dîsîplînê bi zanistên rîşeyê (neuroscience) ve girê bidin. Bi psîkolojiyê zanyarên civakî û psîkolog armanc dikin ku tevgera kes û koman fem bikin.

Ji kesên pispor an lêkolîner re ku bi dîsîplînê re têkildar in wekê psîkolog (hinek caran wekê derûnnas) tê binavkirin. Ji bo qada zanyariyê ya psîkologan li gorî qada pisporiya wan ji bo hinek psîkologan dikare wekî zanyarên tevgerê û ji bo hinek psîkologên din jî dikare wekê zanyarên zihnî (fêmî) werin dabeş kirin. Cûreyek din ên psîkologan pêvajoyên fîzyolojîk û norobiyolojîk ên ku di bin fonksiyon û tevgerên zanyariyê de ne lêkolînên dikin.

Psîkolog beşdarê lêkolînên li ser têgihiştin, zanîn, baldarî, hest, hişmendî, tecrûbeyên subjektîf, motîvasyon, fonksiyona mêjiyê û kesayetiyê dibin. Qada ku psîkolog pê re eleqedar dibin têkiliyên navkesane, berxwedana psîkolojîk, berxwedana malbatê (berxwedana malbatekî li hemberî bûyerên neyînî) û qadên din ên di nav psîkolojiya civakî ne. Di heman demê de hişê bêşiûr jî dihesibînin. Psîkologên lêkolînê rêbazên empîrîk bikar tînin ku têkiliyên sedem û pêwendiyê di navbera guhêrbarên psîkososyal de destnîşan bikin. Hinek ji psîkologên klînîkî û psîkologên şêwirmendiyê baweriya xwe bi şiroveyên sembolîk tînin.

 Psîkolojiya bingehîn an hîmê derûnnasiyê 

 Perwerdeya metodên derûnnasiyê, dibistanên derûnnasiyê
 Derûnnasiya giştî
 Derûnnasiya biyolojîk
 Derûnnasiya gihîştinê
 Derûnnasiya civakî
 Derûnnasiya kesayetî û cudatiyê

 Derûnnasiya bi zanîstiyên din re kar dike 

 Derûnnasiya klînîkê
 Derûnnasiya aborîzaniyê
 Derûnnasiya perwerdeyê

 Destewajey serekî saykolojî (alfûbêy) 
lê ra xiştekêk le desrewajey serekî dete nîşandan, ke derwanête buarêkî Frewan le têoryekan û bernamey xwêndinekan. Desitnîşan bo babete têorîyekan, taybete bo têoriyek yan têoriyekan.

 Hest
 kesayetî
 Nasname
 Xud
 Bîrkirdinewe
 Peresendin

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Danasîna derûnnasiyê
 Bineşaxên derûnnasiyê 
 Di Psîkolojîyê De Rêbaz û Teknîkên Lêkolînê 
 Têkiliya Psîkolojî û Zanistên Din 
 Nêzîkayîtêdanên Psîkolojîk û Taybetmendiyên Wan 


Kategorî:Zanistên helwestî