Letonya

Letonya an jî Komara Letonyayê (fermî bi letonî Latvijas Republika, lîvonî Leţmō Vabāmō) welateke li Bakurê Ewropayê ye. Letonya ew yek ji welatên baltîk (Estonya, Letonya, Lîtvanya). Paytexta Letonyayê Rîga ye.

 Dîrok 
Letonyayê di 18ê çiriya paşîn 1918an de serxwebûna xwe îlan kir. Letonya di navbera salên 1940 û 1945an de ji aliyê Yekîtiya Sovyetê û Almanyaya Nazî ve hat dagirkirin. Piştî şer Letonya ket bin serweriya Sovyetê. Di 1991ê de Letonya serxwebûna xwe bi tevahî nû kir. Letonya di 2004an de bû endameke tam a Yekîtiya Ewropî.

 Erdnîgarî 
Firehiya xakên Letonyayê li derên herî fireh bakur başûrî de 210 km û rojava rojhelatî de jî 450 km e. Rûerda wê 64.589 km² ye û tixûbên wê bi temamî 1.370 km ye. Tixûbên Letonyayê bi çar welatan re hene: Estonya li bakurê (333 km), Rûsya li rojhilatê (332 km), Belarûs li başûrê rojhilat (161 km) û Lîtvanya başûrê (544 km) wê dikevin. Ew bi Deryaya Baltîkî li rojavayê (498 km) dorpêçkirî ye. Cihê herî bilind ê Letonyayê Gaiziņkalns e, bilindahiya wî 312 metre ye. 54% ji axa Letonya daristan in û 29% ji axa wê kêrî çandiniyê tê.

Çemên mezin ên Letonyayê ev in: Daugava, Gauja, Venta û Lielupe. Gola wê ya herî mezin Rāznas e.

 Herêmên Letonyayê 
Letonya bi 10 bajarên dewletê (valsts pilsētas) û 33 herêm (novadi).

 Gel 
Li Letonya bi gelemperî zimanên letonî û rûsî tên axaftin. Letonî zimanê dewletê yê welêt e û zimanê lîvonî li hin deveran zimanek fermî ye.

Li Letonyeyê 62% letonî, 27% rûsî, 3% belarûsî, 2% ûkraynî û polandî dijîn.Central Statistical Bureau of Latvia, 2011

 Dînên Letonyayê 
Derbarê ayîna gelê Letonyayê de 80% xiristiyan (2011: protestan 35%, katolîk 24%, ortodoks 19%) ne; 19% ateîst û agnostîk in.
400px|thumb|Herêmên Letonyayê (2021)

 Bajarên mezin (2020) 
 1. Rîga – 614.618
 2. Daugavpils – 80.627
 3. Liepāja – 67.964
 4. Jelgava – 55.336
 5. Jūrmala – 50.248
 6. Ventspils – 33.372
 7. Rēzekne – 26.839
 8. Ogre – 22.978
 9. Valmiera – 22.971
 10. Jēkabpils – 21.629 11. Salaspils – 17.905
 12. Tukums – 16.691
 13. Cēsis – 14.815
 14. Sigulda – 14.396
 15. Olaine – 10.324
 16. Kuldīga – 10.109
 17. Bauska – 9.840
 18. Saldus – 9.679
 19. Talsi – 8.816
 20. Dobele – 8.731

 Werziş 
Li Letonyayê werzişa herî giring hokeya ser cemedê û basketbol in. Futbol û tenîs jî giring in.

 Wêne 

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Official tourism portal of Latvia

Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî
Kategorî:Dewletên endamê NATOyê
Kategorî:Dewletên komarî
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1918an de hatine avakirin
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin
Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê

Kategorî:Welatên Baltîk