Kerkûk

Kerkûk (asûrî: ܐܪܦܗܐ, tirkî: Kerkük, erebî: كركوك, Karkuk) bajarekî Başûrê Kurdistanê ye ku li gorî belgeyên dîrokî bajarekî dîrokî yê Kurdistanê ye. Di roja îro de rewşa bajêr di navbera Hikûmeta Herêma Kurdistanê û Iraqê tê gengeşekirin. Kerkûk li gorî destûra bingehîn a Hikûmeta Kurdistanê wek paytexta herêmê tê qebûlkirin.

Bajarê Kerkûkê serbajarê parêzgeha Kerkukê ye. Di çaxa deshilatdariya Sedam ew bajar ket ber Helmeta Te'rîb kirin (erebandin) û kurdên wê hatin derkirin u ereban ji bajarên din ve re hatin nîştecêkirin. Kerkûk mezintirîn bîrên petrola Kurdistanê li xo girtiye, mîna Babegurgur.

 Madeya 140 
Piştî jinavbirin û rûxandina rejîma Sedam Huseyîn di sala 2003an de, kurd û ereban li hev kirin ku meseleya Kerkûkê û wan deverên din ku li derveyî desthilatdariya kurdî ne – weke Şingal, Xaneqîn, Mexmûr û hîn deverên din – lê ji aliyê tevgera kurdî weke beşek ji Kurdistanê tên hesibandin, bi riyeke qanûnî werin çareserkirin. Ji bo vê yekê hin made di Destûra Iraqê hatin bicihkirin. Destpêkê madeya 58an ya destûra Iraqê çareserkirina pirsgirêka wan deveran destnîşan dikir, paşê ev made bû madeya 140ê ya destûra Iraqê. Li angora madeya 140 jî ew meseleya wan deverên arêşedar – û ji wan jî bajêrê Kerkûkê – bi sê qonaxan tê çareserkirin.

Di qonaxa yekem de divê kurdên awarebûyî vegerin cihên xwe yên berê û bihên qerebokirin û erebên ku ji cihên xwe hatine derxistin li cihên xwe yên berê vegerin û ew jî bihên qerebokirin. Di qonaxa duyem de divê serhejmarî bihê encamdan û di qonaxa sêyem jî de gerek referandum bihê sazkirin, da ku bihê naskirin ka dê çarenivîsa evan deveran çi be. Ev prosesa han li gor made divîyabû di dawiya sala 2007a de bi dawî bihata, lê ji ber hinek pirsgirêkan (bi fermî pirsgirêkên teknîkî, lê di rastiyê de pirsgirêkên siyasî, yanî lihevnekirina kurd û ereban) bo şeş mehan hate paşvexistin û pîştî şeş mehan dîsa nehat bicihkirin û dîsa hate paşvexistin.

 Gundên qezaya Kerkûkê di sala 1957an de 
 Kerkûk (navend)
 Aliyawe
 Bilawe
 Cebel Bor
 Cebîde Mayil
 Dukanî Rehîm
 Dumîle
 Elbufişke
 Goçekî Biçûk
 Goçekî Gewre
 Gogçe
 Hesarî Ehmed Nazim
 Hesarî Bekre Efendî
 Hesarî Hacî Ewla
 Îmam Elî
 Kurdemîr
 Kurka Çal
 Kurey Medhubî
 Mirate Sexîr
<td width="45%" valign="top">
 Mirate Kebîr
 Mensûriyey Taze
 Necim Kelawî
 Niwîş
 Nîtirî Gewre û Giçike
 Penca Elî
 Qisîr
 Rehîmawa
 Rimil Asî
 Saqizlî
 Sêkaniyan
 Sone Golê
 Surediyê Xuwarû
 Şorawî Sedîq Beg
 Talbendlî
 Tobizrawey Sedîq Beg
 Xanuwekanî Kurey Kompaniye
 Xulîce
 Yarwelî

 Navdarên bajêr 
 Ebdurehman Xalisê Talebanî
 Şêx Rizayê Talebanî
 Çopî

 Mijarên têkildar 
 Pirsa Kerkûkê

 Jêder 

 Çavkanî 
 Ebdulla Xefur (2001). Pêristî gundekanî Kurdistan - Pêristî gundikanî Başûrî Kurdistan leser jimêrî salî 1957da. Stokholm.