Slovenya

Slovenya, bi fermî Komara Slovenyayê (bi slovenî: Republika Slovenija), welateke li Ewropa ye. Serbajarê Slovenyayê Ljubljana ye. Li rojava bi Îtalyayê, li bakur Awistirya, li bakur-rojhilatê Mecaristan, li başûrrojhilat bi Kroatya û li başûrrojavayê bi Deryaya Adriyatîkê re sînordar e. Slovenya bi piranî çiyayî û daristanî ye,  20,271 kîlometre çargoşe (7,827 mîl çargoşe) ye, û nifûsa wê 2,1 mîlyon (2,108,708 kes) ye.

Sloven ji %80ê nifûsa welêt pêk tînin. Slovenî, zimanê Slaviya Başûr, zimanê fermî ye. Slovenya xwedan avhewaya parzemînê ya bi piranî nerm e,  ji bilî Peravên Slovenya û Alpên Julian. Avhewayek bin-spî digihîje ber dirêjahiya bakur ên Alpên Dînarîk ên ku welêt di rêyek bakur-rojava-başûr-rojhilat de derbas dikin. Alpên Julian li bakurê rojava xwedî avhewaya alpî ye. Li bakur-rojhilatê baskê Pannoniyayê, avhewa parzemînî bêtir diyar dibe. Ljubljana, paytext û bajarê herî mezin ê Slovenyayê, ji aliyê erdnîgarî ve li nêzî navenda welêt e.

Slovenya di dîrokê de xaçerêya ziman û çandên Slavî, Almanî û Romanî bûye. Xaka wê beşek ji gelek dewletên cihê bûye: Împeratoriya Romayê, Împeratoriya Bîzansê, Împeratoriya Karolînyayê, Împeratoriya Romayê ya Pîroz, Keyaniya Mecaristanê, Komara Venedîkê, Parêzgehên Îlîrî yên Yekem Împeratoriya Napoleon a Fransî, Împaratoriya Awistirya, û Împeratoriya Awistirya-Mecaristanê. Di çiriya pêşîn a 1918 de, Sloveniyan bi hev re Dewleta Sloven, Kroat û Sirb ava kirin. Di çileya pêşîna 1918 de, ew bi Keyaniya Serbistanê re bûne Keyaniya Yûgoslavyayê. Di dema Şerê Cîhanî yê Duyem de, Almanya, Îtalya û Mecaristanê Slovenya dagir kirin û pêve kirin, bi herêmeke piçûk veguherî Dewleta Serbixwe ya Kroatya, ku dewletek nazîst a ku nû hatibû îlankirin. Di sala 1945 de, ew dîsa bû beşek ji Yûgoslavyayê. Piştî şer, Yûgoslavya bi Bloka rojhilatê re hevalbend bû, lê piştî parçebûna Tîto-Stalîn a sala 1948-an, ew qet nebû endamê Pakta Warşovayê, û di sala 1961 de ew bû yek ji damezrînerên Tevgera Ne-Peymanan. Di hezîrana 1991an de, Slovenya bû komara yekem ku ji Yûgoslavyayê veqetiya û bû dewletek serwer a serbixwe.

Slovenya welatek pêşkeftî ye, bi aboriya xweya bilind di Indeksa Pêşkeftina Mirovî de pir zêde ye. Rêjeya Gini newekheviya dahata wê di cîhanê de di rêza herî nizim de dide. Ew endamê Neteweyên Yekbûyî, Yekîtiya Ewropayê, Herêma Euro, Herêma Schengenê, OSCE, OECD, Konseya Ewropayê û NATOyê ye.

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

 Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
 Government of the Republic of Slovenia
 Hiking in Slovenia

Kategorî:Avabûnên 1991ê li Ewropayê
Kategorî:Dewletên endamê Neteweyên Yekbûyî
Kategorî:Dewletên endamê NATOyê
Kategorî:Dewlet û herêmên ku di 1991ê de hatine avakirin
Kategorî:Endamên Konseya Ewropayê