Hemedan

Hemedan (bi farisî: همدان) bajarê herî mezin û navenda îdarî ya parêzgeha Hemedanê ye û yek ji bajarên Rojhilata Kurdistanê ye.

Tê bawer kirin ku Hemedan di nav bajarên herî kevn ên Rojhilata Kurdistanê de ye. Di çavkaniyên klasîk de wekê Ekbatana (bajareke kevnar ê kurdan) hatiye binavkirin. Dibe ku di sala 1100  de ji aliyê suryaniyan ve hatibe dagirkirin. Diroknasê yewnaniya kevnar, Hêrodotos, dibêje ku li dora 700 salê  de bajêr paytexta dewleta kurdan a Medya yê bû.

Hemedan li navenda çiyayî ya ku li quntara Çiyayê Elvendê (3574) hatiye avakirin. Bajar 1850an mêtre ji asta deryayê bilind e.

Bajarê kevn û şûnwarên wî yên dîrokî havînê bala geştiyaran dikişîne. Nîşaneyên sereke yên vî bajarî nivîsa Gêncname, abîdeya Îbn Sîna û abîdeya Baba Tahirê Uryan in. Li bajêr zimanê sereke farisî û kurdî ye.Mohammad Jalal Abbasi-Shavazi, Peter McDonald, Meimanat Hosseini-Chavoshi, "The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction", Springer, 2009. pp 100-101: "The first category is 'Central' where the majority of people are Persian speaking ethnic Fars (provinces of Fars, Hamedan, Isfahan, Markazi, Qazvin, Qom, Semnan, Yazd and Tehran..."

 Avhewa 
Hemedan xwedan avhewa parzemînî ya havîna germ e ku bandora wê li ser deryaya navîn heye, di derbasbûna bi avhewaya nîv-ziwa sar de. Li bajêr havînên germ û ziwa û zivistanên sar û berf derbas dibe. Dibe ku di rojên herî sar de germahî dakeve binê -30 °C. Barîna berfê di zivistanê de gelemperî ye û ev dikare heya du mehan berdewam bike. Di havîna kurt de, hewa germ e û bi piranî tav e.

Germahiya herî nizim a tomarkirî: -34,0 °C di 7ê çileya 1964an de

Germahiya herî bilind a tomarkirî: 40,6 °C di 14ê tîrmeha 1989an de.

 Nifûs 

 Galerî 

 Çavkanî 

 Girêdanên derve 

Kategorî:Bajarên Rojhilatê Kurdistanê
Kategorî:Hemedan (parêzgeh)