Selanîk

Selanîk (bi yewnanî: Θεσσαλονίκη) duyem bajarê herî mezin yê Yewnanistanê e (bi hinekî zêdetirî milyonek niştecihên xwe li herêma metropolî) û paytexta herêma erdnîgarî ya Makedonyayê, herêma îdarî ya Makedonyaya Navîn û Makedonyaya Rojhilat û Trakyayê e. Bajar di zimanê yewnanî de wekî i Symprotévousa jî tê zanin ku bi rastî tê wateya "hev-paytext" e, ev nîşanek ji bo statuya wê ya dîrokî wekî bajarê "hev-hikûmdar" (Symvasilévousa) yê împeratoriya bîzansê li kêleka Konstantînopolîsê bû.

Selanîk li ser kendava Termaîk, li quncikê bakur-rojavayê Deryaya Egeyê ye. Li rojava bi deltaya Axîyosê ve hatiye dorpêçkirin. Şaredariya Selanîk, navenda dîrokî, di 2021an de nifûsa wê 319,045 bû, di heman demê de herêma metropol a Selanîkê 1,006,112 niştecih û herêma mezintir jî 1,092,919 niştecih hebûn. Ew duyem navenda aborî, pîşesazî, bazirganî û siyasî ya mezin a Yewnanistanê ye û navendeke veguhastinê ya sereke ji bo Yewnanistan û başûr rojhilatê Ewropayê ye, bi taybetî bi rêya bendera Selanîkê. Bajar bi festîval, bûyer û jiyana çandî ya zindî bi giştî tê naskirin. Bûyerên wekî Fûara Navneteweyî ya Selanîkê û Festîvala Fîlman a Navneteweyî ya Selanîkê salane têne lidarxistin. Selanîk Paytexta Ciwanan a Ewropayê ya 2014an bû. Ûnîversiteya sereke ya bajêr, Ûnîversiteya Arîstoteles, ya herî mezin li Yewnanistan û Balkanan e.

Selanîk di sala 315  de ji aliyê keyê Kassandroyê Makedonî ve hatiye damezrandin ku navê jina xwe Tesalonîk, keça Fîlîpê II yê Makedonî û xwişka Îskenderê Mezin, lê kiriye. Selanîk 40 kîlometre li başûrê rojhilatê Pela, paytexta Qiraliteya Makedonî, hatiye avakirin. Di serdema Romayiyan de, Selanîk, metropolek girîng bû û duyem bajarê herî mezin û dewlemend ê împeratoriya Bîzansê bû. Di 1430an de, bajar ji aliyê împeratoriya Osmanî ve hate fetihkirin û di nêzîkî pênc sedsalên desthilatdariya osmaniyan de ma, bi dêr, mizgeft û kenîşteyan re ku li kêleka hev dijîn, wekî benderek girîng û metropolek pir-etnîkî ma. Ji sedsala 16an heta 20an ew yekane bajarê bi piraniya cihûyan li Ewropayê bû. Di 8ê mijdara 1912an de ji împeratoriya Osmanî derbasî qiraliteya Yewnanistanê bû. Selanîk mîmariya bîzansî nîşan dide, di nav de gelek abîdeyên xristiyan û bîzansî, Cihê Mîrata Cîhanê û çend avahiyên cîhuyên romêyî, osmanî û sefardî.

 Nifûs 

 Jêder 

 Çavkanî 


 Girêdanên derve 

Kategorî:Bajarên Yewnanistanê
Kategorî:Cihên arkeolojîk ên Yewnana kevnare li Yewnanistanê
Kategorî:Kelepûra Cîhanê li Yewnanistanê