Zimanê çeçenî

Çeçenî (bi zimanê çeçenî "Nox-çhiyn mott", Нохчийн мотт) zimanê çeçenan, zimanê gelê Çeçen û Çeçenistanê ye. Piştî şoreşa bolşevîkan li Çeçenistanê, zimanê çeçenî li herêmê fermî bû. Di sala 1920an de Alfabeya erebî hate terikandin û latînî bû fermî. Di sala 1938an alfabeya krîl fermî ji bo nivîsînê bû. 

 Avakirin 
Çeçenî zimanekî bakurê rojhilatê Qefqasya ye. Bi Ingûşî ku ji nêz ve girêdayî ye, ku pê re astek mezin a têgihîştina hevûdu û ferhengek hevpar heye, ew şaxê Vainakh pêk tîne. 

 Zareveyên çeçenî 

 Akkîn
 Çeberloy
 Kîstîn
 Melkîn
 Îtûmkala
 Ploskost
 Vedeno

 Alfabe 
Alfabeyek ku ji Alfabeya latînî hatiye adaptekirin di sala 1925an de hatiye çêkirin. Di sala 1934 de di nivîsandina Ingûşî de gelemperî hate çêkirin. Lêbelê, ew di sala 1938 de hate hilweşandin.

 A a Ä ä B b C c Č č Ch ch Čh čh D d E e F f G g Gh gh H h I i J j K k Kh kh L l M m N n  O o Ö ö P p Ph ph Q q Qh qh R r S s Š š T t Th th U u Ü ü V v X x X́ x́ Y y Z z Ž ž 

 Tîpên hevwate yên kirîlî tîpên latînî 

KrîlîKrîlî hevwateHerfên latînî hevwateА ааA aАь аьаьÄ äБ ббэB bВ ввэV vГ ггэG gГI гIгIаĠ ġД ддэD dЕ ееE eЁ ёёЖ жжэЗ ззэZ zИ ииI iЙ йдоца иY yК ккK kКх кхкхQ qКъ къкъаКI кIкIаKh khЛ ллэL lМ ммэM mН ннэN nО ооO oОь оьоьÖ öП ппэP pПI пIпIаPh phР ррэR rС ссэS sТ ттэT tТI тIтIаTh thУ ууU uУь уьуьÜ üФ ффэF fХ ххэX xХь хьхьаХI хIхIаH hЦ ццэC cЦI цIцIаĊ ċЧ ччэC̦ c̦ЧI чIчIаШ шшэȘ șЩ щщэ(Ъ) ъчIогIа хьаьркƏ ə(Ы) ыы(Ь) ькIеда хьаьркЭ ээE eЮ ююyuЮь юьюьyüЯ яяyaЯь яьяьyäI IIаJ j
Di sala 1992 de, alfabeya Çeçen a bi eslê xwe Latînî hate pêşxistin. Piştî têkçûna hikumeta alîgirê veqetandina ji Rûsyayê, alfabeya kîrîlî ji nû ve hat vegerandin.

 A a Ä ä B b C c Ċ ċ C̦ c̦ Ċ̦ ċ̦ D d E e F f G g Ġ ġ H h X x  I i J j K k K̇ k̇ L l M m N n Ŋ ŋ O o Ö ö P p Ṗ ṗ Q q  R r S s Ș ș T t Ṫ ṫ U u Ü ü V v Y y Z z  Ə ə

 Belavbûn 
Li gorî daneyên Rûsyayê yên Cotmeha 2002, 1.330.000 kes bi çeçenî diaxivin. Ji bilî Rûsyayê, nifûsa Çeçen-axêv bi giranî li welatên Rojhilata Navîn belav bûye. Urdun yek ji van welatan e. Li Tirkiyê jî nifûseke çeçenaxêv heye, lê hejmara tam nayê zanîn. 

 Mijarên têkildar 

 Çeçenistan
 Çeçen

 Çavkanî 

Kategorî:Ziman
Kategorî:Zimanên Iraqê
Kategorî:Zimanên Rûsyayê
Kategorî:Zimanên Urdunê