Kirchroa

Kirchroa (Óp 't Limburjiesj: Kèrkraoj of Kirkroa; Hollendsj: Kerkrade; Duutsj: Kirchrath) is ing jemeende en ing sjtad in 't zuudoste va Hollendsj Limburg. De lu kalle hei 't Kirchröadsj, inne Ripuarische dialek, wie óch i Bóches, Zumpelveld en i Vols. Jet jans angesj wie de mieëtste Limburjer kalle.
De sjtad hauw óp d'r 31e jannewaar va 2019 45.699 i-woeënere. D'r Burjemeester is 't Petra Dassen-Housen van 't CDA. Ieëmoals woare 't Duutsje Roa (Herzogenrath) en Kirchroa tsezame ing sjtad mit d'r naam Roa. De sjtad bejon rónks-erum 't kloeëster va Rolduc tse wase. Allewiel likt de jrens mit Limburg en 't Duutsj durch Roa en sjeit Kirchroa va Roa (Herzogenrath). Tsezame mit Heële, Lankjraaf en, a jen angere zie va de jrens, Oche en Roa, is Kirchroa ing min of mieë anee jewase jroeëssjtad woeëde. De jemeendets Roa en Kirchroa weëde hu tse daags de "Europasjtad" of "Eurode" jenómpd. Nit wied doa-oave likt Oche.

Sjtadsjesjiechte
De sjtad hat jing jesjiechte wie jroeëse handelssjtad, woadurch me i Kirchroa ummezuns zal zukke noa vöal auw jebäuer. Zie is vuur 't wiechtiegste deel noa d'r krig entsjtange - de nui sjtadsvieëdele völle de löcher óp tusje de auw dörper, die me döks nog jód tseruk ziet. Wieër is Kirchroa bekankd um zieng wieë anlaag, jadens wie d'r Botaniesje Jaad, die de i-woeënere lóf mósse jeëve. Tsezame mit Heële en Lankjraaf weëd Kirchroa waal "Parksjtad Limburg" jenómpd. I 2005 is i Kirchroa d'r ieësjte richtieje Limburgse zoo/deerjaad ópjange: d'r Jaiajaad.

Wie vöal plaatsje i Limburg, woar Kirchroa óch i d'r Roeëmiesje tsiet al jehoesd. Archeologiesj óngerzuk hat zoeëjaar woeënoeng oes de prehistorie bewieëze. De ieëtsjte moal dat 't dörp weëd jenómpd woar i 960, in dat joar woeët in 't dörp Rode/Roa ing kirch jejrund. Mit 't kloeëster va Rolduc koam de plaatsj in de Middelieëwe hoeëg, en i 1630 woeët 't bis herliegheet ekstemeerd. Noa d'r Achtsiegjöarieje Krig bloof de plaatsj in Sjpaniesje heng, sjpieëder jong 't uvver i Österiechse. Tseer 1815 is Kirchroa vuur 't jruetste deel Hollendsj, bis ing jrensaffeer mit Pruse d'rvuur zörjet dat 't i tswai jesjtukkerd woeët - Doe kroog 't deel óp 't Duutsj d'r naam Roa of Hertseroa, de Nuisjtraos en d'r Wórm woeëte de jrens.

Al in 't 12de joarhónged woeëte i Kirchroa koale jewonne. Noa d'r Frantsueziesje tsiet zunt de koele i kótte tsiet jroeëser woeëde; durch de immiejratsiejoeën waset Kirchroa tsejeliechertsiet mit, van e jroeës dörp bis ing richtieje sjtad. Noa 1900 woeët 't evver durch Heële uvverhoale.

D'r Joep/ D'r Joepeman, ózze koempel is e bild óp d'r maat.

Wappe
Óp 26 fibberwaar 1887 krig Kirchroa van d'r Hoeëge Road van Adel e wappe tsouwjekaank, dat ziech zoeë liet umsjrieve:

In ee veld va jood (jeël) 't bild van d'r H. Lambert, jekleed mit pluviale va keël (roeëd), mit mantelkrans va jood, woa-ónger inne alba va zilver (wies), hoadend i jen rechterhank ee zjweëd va zilver en i jen linke inne bisjofssjtaf va jood; haufweëg oeskómmend hinger ee sjild va zilver, beloa mit inne lieëw va keël, mit doebbele sjtart, jetónk en jekrald va jood; hinger 't sjild pikkelhammere en sautoir.

Vuur de Franse tsiet maachet Kirchroa as sjepebank en herliechheed deel oes van 't Land va Roa. D'r lieëw va keël is 't wappe va (Hertse)Roa. D'r Lambert is d'r petroeën va Kirchroa. Ooch op ao zieëjele zunt dizze tswai simbole tse vinge. Bij 't aavroage van 't wappe woar Kirchroa al ing jrosse koempelesjtad, vandoa dat de tswai pikkelhammere as simbole va jenne koel woeëte tsouwjevoogd.Heraldrywiki - Kerkrade
Historische inweunertsale
Hei-ónger is jód tse zeen wie 't dörp Kirchroa vanaaf d'r tswaide helft van d'r nüngtsiende ieëw oeswees bis ing riechtieje sjtad. Doatseënuëver sjteet dat d'r krimp hei ooch ieëder begós: me zuut dat al in de joare zessieg. Dizze krimp jeet bis op d'r daag van hüj durch.

 Joar  Tsaal  Waas (jans Limburg) 1830  3.425Volkstsellóng 1830  -- 1840  3.830Volkstsellóng 1840 - Limbörg  +11,8% (+5,6%) 1849  4.240Volkstsellóng 1849 - Hertiegdóm Limburg: jemingdesjewies indelóng va jen provins  +10,7% (+4,3%) 1859  4.800Volkstsellóng 1859 - Plaatsjlieje indelóng  +13,2% (+4,4%) 1869  5.037Volkstsellóng 1869 - Egentlieje of jetselde bevölkeroeng in eder jemingde van 't riek  +4,9% (+4,5%) 1879  6.105Volkstsellóng 1879 - Limburg: plaatsjlieje indelóng  +21,2% (+7,0%) 1889  7.017Volkstsellóng 1889 - Limburg  +14,9% (+6,8%) 1899  9.389Volkstèlling 1899 - Limbörg  +33,8% (+10,2%) Joar  Tsaal  Waas (jans Limburg) 1909  15.666Volkstsellóng 1909 - Plaatslieje indelóng  +66,9% (+17,8%) 1920  25.494Volkstsellóng 1920 - Plaatsjlieje indelóng  +62,7% (+32,6%) 1930  36.705Volkstsellóng 1930 - Plaatsjlieje indelóng  +44,0% (+25,1%) 1947  40.641Volkstsellóng 1947 - Plaatsjlieje indelóng  +10,7% (+24,2%) 1956  47.131Woeënóngtsellóng 1956 - Wiechtiegste jejeëves per jemingde  +16,0% (+27,3%) 1960  49.184Volkstsellóng 1960 - Bevölkeroeng va jemingde en óngerdele va jemingde  +4,6% (+7,4%) 1971  47.350Volkstsellóng 1971 - Plaatsjlieje indelóng  -3,7% (+13,9%)

Bemerkoenge
 Alle tsale zunt nog oane Ejelze wat ieësj in 1982 bij Kirchroa koam.
 De tsale vuur 1971 zunt aafjerunk óp janse vunneftsale.

Rillatief entwiklóng van 1830 bis 1971
(logaritmische sjoal; v1830=100)

Jrun: Jemingde Kirchroa
Bloa: Provins Limburg

Eveneminte
 Orlandofestival, e joarlichs festival vuur kamermoezziek.
 Wereld Muziek Concours, veerjoarlichs internationaal moezziekfestival.

Jehuchte en buurtsjappe
Jehuchte en buurtsjappe va Kirchroa:
Berenboesj (Berenbos) 
Blieërhei (Bleijerheide)
Eresjteng (Erenstein)
Egelze (Eygelshoven) 
Haander (Haanrade) 
Ham
De Heilust (Heilust)
De Hoots (Holz)
De Jraat (Gracht) 
Kaalhei (Kaalheide) 
Kloeësterbusj (Kloosterbos)
Krichelenberg (Krekelenberg) 
Kirchroa (Kerkrade)
De Klink (Klink)
De Loeët (Locht)
't Muucherveld (Mucherveld)
Nulled (Nulland)
Panneshei
Rolduckerveld
Sjevemet (Chèvremont) 
Sjpekhei (Spekholzerheide) en Ónger Sjpekhei
Terwinsele
Valkenhoeze (Valkenhuizen)
Vauputs
De Vink

Bekinde Kirchröadsjer
 Willy Brokamp, foesballer MVV, Ajax en Oranje
 Wiel Coerver, bekankde foesbaltrainer
 Piet Giesen, foesballer va Roda Sport, PSV, ADO, Fortuna, AS Oostende en 't Nederlands elftal
 Frans Haselier, buutereedner
 Gerard Hoenen, foesballer van Roda Sport, PSV, MVV
 Andrew van Horssen, óesvinger en politieker
 Sjaak Janssen, buutereedner
 Ger Kockelkorn, politieker
 Ralf Krewinkel, politieker
 Wiel Kusters, diechter en sjriever
 Tij Kools, sjriever en publicist
 Niek Ploum, zenger, sjriever
 Ludwig Rutar, bekind va Leni & Ludwig
 Hein Simons, zenger
 Yvonne Timmerman-Buck, vuurzitter Ieësjte Kamer
 Jack Vinders, theaterman en zenger
 Paul Weelen, sjriever en dichter
 Frans Wiertz, bissjof 
 Thijs Wöltgens, politieker

Dörpsveraine
 D'r Wawwel, dialekverain
 Harmenie Sint Pancratius Nullet

Extern linke
Startpajina vuur Kirchroa
Website va vootbalclub Roda JC

 Rifferensies 

Quelle

Saachjrupp:Kirchroa
Saachjrupp:Stadt en Holland