Moond (Astronomie)

Enne Hėmmelzkörrper dä sisj_ömm_enne Planneet am driehe eß, weil_er_en ömrundt, dat ess_ene Moond.
Unß Ääd hätt eijne.
Diverrse anndere Planneete vun unß Sunn hann_er och wellshe, zom Deijl ettlijje.

 Moonde im unsəm Sunnesüßteem 
von inne noh ußße:

 Beij_m_Merrkuur 
Dä Merrkuur hätt_ere keeijn. 

 Beij der Veenuß 
De Veenuß hätt_ere och keeijn.

 Beij de Ääd 
Beij de Ääd leuf eijne Moond med öm de Sunn,
däß heiß och noch „Moond,“
un woo lange,
lange Zick der eijnzijje,
dä mer jekannt hätt.
Etß der Gallileo Gallilei met der Fernrüühr hätt die Einzishaadishkeijt beendt.
Ävver noh unsəm Moond heißen all die anndere Moonde jemeinsaam Moonde.

 Beij_em Machß 
Dä Machß hätt zwei Moonde die en ömkreise. Die heeßen:

 Phobos
 Deimos

 Beij_em Juppitter 
Dä Juppitter hätt 63 Moonde, die en ömkreise. Hee in der Leeß sin de jrützte sächs jenannt.

 Ganymed
 Kallisto
 Io
 Europa
 Himalia
 Amalthea

All andere Moonde vum Juppitter sin kleiner als 100 km im Doorchmesser. Ganymed ist mit 5262 km Doorchmesser noch jrösser als de Merrkuur.

 Beij_em Satturrən 
Dä Satturrən hätt 43 Moonde öm sich eröm. Och hee de jrützte oppjeliss.

 Titan
 Rhea
 Iapetus
 Dione
 Tethys

En Besuunderheit bei dä Satturrənmoonde is dat die Moonde Janus un Epimetheus alle vier Joor ihr Ömlaufbaan tuusche dun.

 Beij_em Urranuß 

Öm dä Urranuß kreise 27 Moonde. Die 4 jrützte heeßen:

 Titania
 Oberon
 Umbriel
 Ariel

 Beij_em Nepptuun 

17 jrössteteils kleeijne Moonde ömkreise dä Nepptuun. Die dreij jrötzte sin:

 Triton
 Proteus
 Nereid

Dä Triton lööff entjejenjesetzt zo dä Driirichtung vom Nepptuun. Dat is einmalisch in unserem Sunnesystem.

 Beij_em Pluuto 

Dä Pluuto hätt eene Moond un dä heeß Charon.

 Moonde in anndere Sunnesüßteeme 
Moonde in anndere Sunnesüßteeme sinn_er bißheer keijn entdekk woode.
Unß Technik künnt dat fö_de_Mommeng on_no_nit.

Saachjrupp:Astronomie