Айрымкан

Айрымкан неда айрыкам — тёрт джанындан да суу бла къуршаланнган эмда суудан дайым (тенгизни эм бек кёлтюрюлюуюню сагъатында да) мийик болгъан джер кесекди. Айрымканла материкледен ёлчелерини гитчеликлери бла башха боладыла (эм гитче континент болгъан Австралиядан юч къатха гитче Гренландия, майданы эм уллу айрымканнга саналады). Айрымканла бирем-бирем боладыла эмда къауумла — архипелагла боладыла.

 Айрымканланы тюрлюлери 

Айрымканла, джаратылгъанлары бла эмда материклеге кёре орналгъанлары бла айырылыб таныладыла. Алай а тамал бёлюнюу, тенгиз сууда орналгъан айрымканлагъа эмда тузсуз сууда орналгъан айрымканлагъа бёлюнюудю.

География орналгъанларына кёре океанладагъы эмда тенгизледеги айрымканла — континентни (материкни), джаяу зонаны эмда океанныкъыла боладыла.

Тенгиз суу орунлада орналгъан айрымканла джаратылгъанларына кёре бёлюнедиле:

 тамырлы магъаданладан къуралгъанла;
 сууну (толкъунланы) аккумулятив иши къурагъан;
 откъусладан эмда балчыкъвулкандан къуралгъанла;
 коралладан къуралгъанла.

 Майданлары 30 000 км²-ден кёб болгъан айрымканла 
 № Айрымканны аты Майданы (км²) Кърал 1 Гренландия 2 175 600  Дания 2 Джангы Гвинея 790 000  Индонезия эмда  Папуа — Джангы Гвинея 3 Калимантан (Борнео) 737 500  Бруней,  Индонезия,  Малайзия 4 Мадагаскар 587 041  Мадагаскар 5 Баффинни Джери 507 451  Канада 6 Суматра 425 000  Индонезия 7 Хонсю 227 414  Япония 8 Уллу Британия 219 000  Великобритания 9 Виктория 217 291  Канада 10 Элсмир 196 236  Канада 11 Сулавеси 174 600  Индонезия 12 Къыбыла айрымкан 150 737  Джангы Зеландия 13 Ява 126 700  Индонезия 14 Шимал айрымкан 114 050  Джангы Зеландия 15 Ньюфаундленд 108 860  Канада 16 Куба 105 007  Куба 17 Лусон 104 688  Филиппинле 18 Исландия 102 828  Исландия 19 Минданао 94 630  Филиппинле 20 Ирландия 84 406  Уллу Британия эмда  Ирландия Республика 21 Хоккайдо 78 073  Япония 22 Сахалин 76 400  Россия 23 Гаити 74 700  Гаити эмда  Доминикан Республика 24 Банкс 70 028  Канада 25 Шри-Ланка 65 268  Шри-Ланка 26 Тасмания 60 637  Австралия 27 Девон 55 247  Канада 28 Шимал айрымкан, Джангы Джер 48 904  Россия 29 От Джер 47 992  Аргентина эмда  Чили 30 I Александрны Джери 43 200  •  •  Антарктида 31 Аксель-Хайберг 43 178  Канада 32 Мелвилл 42 149  Канада 33 Саутгемптон 41 214  Канада 34 Маражо 40 100  Бразилия 35 Шпицберген 39 044  Норвегия 36 Кюсю 36 555  Япония 37 Джангы Британия 36 514  Папуа — Джангы Гвинея 38 Тайвань 35 801  Къытай Республика 39 Хайнань 33 572  Къытай Халкъ Республика 40 Уэльсли принцни айрымканы 33 339  Канада 41 Къыбыла айрымкан, Джангы Джер 33 275  Россия 42 Ванкувер 31 285  Канада 43 Тимор 30 777  Кюнчыгъыш Тимор эмда  Индонезия

 Австралия 
Адетге кёре Австралияны гитче континентге санайдыла, алай а Австралияны айрымкан неда айрымкан-материк кибик тюшюннгенле да бардылаАвстралия — остров-континентЭкзотическая страна Австралияhttp://www.bkc-abroad.ru/library/category/avstraliya/[Архив рубрики ‘Австралия’].

 Россияны эм уллу айрымканлары 
 Сахалин
 Шимал
 Къыбыла

 Белгиле 

*