Грек алфавит

Грек алфавитде 24 хариф барды.

Буруннгу грек алфавитде аны тышында:  (дигамма),  (сан),  (коппа),  (сампи) харифледа хайырланнгандыла. Дигамма къысха у харифни бергенди, коппа — к, сампи — с. Бу харифле грек алфавитге финикий алфавитден келгендиле. Анда ала семит тиллеге энчи болгъан тауушланы бергендиле. Классика грек алфавитде къуру санлада хайырланнгандыла (сан магъананы тутхан белгиле кибик).

Грек джазма, грек тилни тышында урум тилдеда хайырланнгандыУрум тилде джазмала, бу тил тюрк тиллени къыпчакъ-къуман тюб къауумуна киргенди«Атабыз» урум тилде. XX ёмюрге дери — Грецияны славян диалектлеринде да хайырланнганды.

 Харифле 

ХарифАтыАйтылгъаныФиникийтамалыЛатинтранслитерациясыСанмагъа-насыбур.-греквизан-тиябус. греккъ.-м.бур.-грекбус. грекбур.-грекбус. грекΑ αάλφαальфа20px|алеф алефa1Β ββήταбета (вита)20px|бет бетbv2Γ γγάμμαγάμαгамма20px|гимел гимелggh, g, j3Δ δδέλταдельта20px|далет далетdd, dh4Ε εέψιλονэпсилон20px|хе хеe5Ζ ζζήταдзета (зита), позже 20px|заин заинz7Η ηήταэта (ита)20px|хет хетe, ēi8Θ θθήταтета (фита)20px|тет тетth9Ι ιιώταγιώταйота, 20px|йод йодi10Κ κκάππακάπαкаппа20px|каф кафk20Λ λλάμδαλάμβδαлямбда (лямда)20px|ламед ламедl30Μ μμιμυмю (ми)20px|мем мемm40Ν ννινυню (ни)20px|нун нунn50Ξ ξξιкси20px|самех самехxx, ks60Ο οόμικρονомикрон20px|аин аинo70Π ππιпи20px|пе пеp80Ρ ρρωро, 20px|реш решr (: rh)r100<span style="font-size:133%;">Σ σ ςσίγμαсигма20px|шин шинs200Τ τταυтау (таф)20px|тав тавt300Υ υύψιλονипсилон20px|вав вавu, yy, v, f400Φ φφιфипроисхож-дениене ясноphf500Χ χχιхиchch, kh600Ψ ψψιпсиps700Ω ωωμέγαомега20px|аин аинo, ōo800

 Эски харифле 

Тюбюнде берилген харифле классика грек алфавитге кирмейдиле, алай а аланы ючюсю (дигамма, коппа, сампи) санланы грек алфавит джазылыууну системасында хайырланнгандыла, экиси уа (коппа и сампи) бусагъатха дерида хайырланадыла (дигамма византия заманда стигмагъа алмашдырылгъанды). Бир-бир архаик грек диалектлерде бу харифлени тауушш магъаналарыда болгъанды.

ХарифФиникийтамалыАтыЛатинтранслитерациясыАйтылгъаныСанмагъа-насыкъ.-м.архаикклассика.30px|30px|*</span> (вариантла)20px|вав уаудигаммаw630px|стигмаst630px|20px|хет хетхетаh -30px|20px|цаде цадесанs -30px|30px|* (варианты)20px|коф кофкоппаq9030px|30px|* (вариантла)20px|цаде цадесампиss, , ,900
* Арт кёзюуге дери Юникодда болмагъанлары себебли, бу символла компьютерлени асламысында терс кёрюнедилеGreek and Coptic:
  («памфилий дигамма») кириллицадагъы И и харифча болургъа керекди
  («хета») кириллицадагъы Н н харифни сол джарымы кибик
  («коппа») кирилличада баш онг джаны болмагъан Ч кибик
  («архаик сампи») кириллица Т т , къабыргъаларында энишге тартылгъан штрихлери бла

 Башха тилле ючюн хайырланнган харифле 

Грек алфавит грек тилден башха тилледе хайырланса, ол тилде болуб, грек тилде болмагъан тауушланы белгилер ючюн къошакъ харифле киргизилгендиле. Заман бла бу болумда джангы алфавитле къуралгъандыла, сёз ючюн, этруск, копт неда кириллица. Бир-бирледеде уа алфавит грек алфавитлей къалгъанды, къошакъ харифле уа кенгертилген грек алфавитни харифлери кибик къаралгъандыла.

ХарифФиникийтамалыТилАтыЛатинстранслитерациясыАйтылыууСанмагъа-насыкириллицададжерлибусагъатдагъы30px|20px|цаде цадебактрийшоsh -

 Грек харифлени кирилл транслитерациясы 

Грек хариф неда комбинацияларыЛат. суррогатКирилл 1Кирилл 2Бур.-слав.a, āааbбввgггngнгггnc, nkнкгкnxнксnchнхгхdддeэ/ееєzззēэ/еииthтфi, īиіc, kккlллmммnннxксoооū, ouуpппr, rhррsссtттy, и/ю/ви/вphффchххpsпсōоhг 

 Илмулада хайырланыу 

 Астрономия: илкерледе эм джарыкъ джулдузланы белгилеу.
 Математика: тюрлениучюлени, коэффициентлени, константаланы, ишлемлени (сёз ючюн, суммалашлдырыу — Σ).
 Геометрия: мюйюшлени, джассылыкъланы, бир-бирде фигураланы белгилеу.
 Физика: кёб тюрлю физикалыкъ ёлчемлени, константаланы белгилеу
 Химия: бир-бирде грек харифле органика биригиулени номенклатураларында хайырланады.

КодХарифКодХарифUnicodeααΑΑββΒΒγγΓΓδδΔΔεεΕΕζζΖΖηηΗΗθθΘΘιιΙΙκκΚΚλλΛΛμμΜΜννΝΝξξΞΞοοΟΟππΠΠρρΡΡσσΣΣττΤΤυυΥΥφφΦΦψψΨΨχχΧΧωωΩΩ

 Сейир фактла 

СССР-ни греклилери 1920—1930 джыллада къысхартылгъан грек алфавитни хайырланнгандыла, анда η, ξ, ς, ψ, ω харифле болмагъандыла. Бу алфавитде газетле эмда китабла басамаланнгандыла.

 Белгиле 

 Джибериуле 

 греко-орус транслитерация

Категория:Алфавитле