Черкесск

Черке́сск — Россияда шахарды, Къарачай-Черкес Республиканы ара шахарады. 

Кавказ тауланы этеклеринде, Къобан сууну онг джагъасында орналгъанды.

 Тарихи 
 XIX ёмюр 
1804 джыл 4-чю Хопёр полкну къазакълары бла, Къобан чек сызда аскер бетджан кибик къуралгъанды. Алайда 1790 джыл орус аскерле Германны башчылыгъы бла Батал-Пашаны башчылыгъында 40 минглик тюрк аскерлени къаушатхандыла. 

1825 джылны къачында редутдан узакъ болмай Ставрополь губерниядан къазакъла стансеге тамал саладыла, атында да Баталпашинская атайдыла (къарачайча Пашинка ат джюрюгенди), джерлешим хорлагъанны тюл. хорланнганны аты бла аталгъаны бек сейирди.

1880 джылда Баталпашинская стансе уездни аралыгъы болады, 1886 джылдан башлаб а уа бёлюмге аралыкъ этедиле. Станседе мюрзеу сатыу айныйды, агъаз санагъатла къураладыла.

 XX ёмюр 
1918 джыл Баталпашинскаяны инарал Шкуро кючлейди. Станицаны къолгъа алгъандан сора ол мобилизация баямлайды. 1919 джылны 5-чи январында Шкурону аскерлери Нарсананы кючлейдиле, анда техника бла усталаны джыйыб, Шкуро Баталпашинскаяда Акъ аскерге кереклени чыгъарыуну башлайды. Деникинчилени къолларында Къарачай бла Черкес 1920 джылны джазына дери къаладыла. Н. Князева. В такой войне не бывает героев // День республики, № 177 от 25.09.2008..

1922 джылдан башлаб стансе Къарачай-Черкес автоном областха аралыкъ болады. Область эки юлешиннгенинден сора, 1926 джылдан башлаб  — центр Черкес миллет округга, 1928 - 1957 джыллада уа — Черкес автоном областха аралыкъ этеди.

1931 джыл стансе шахар статусну алыб Баталпашинск атха ие болады.

1934 джыл Баталпашинск Сули́мов атны алады, ол заманда РСФСР-ни Совнаркомуну председатели Д. Е. Сулимовха аталыб. 1937 джылда Сулимовну тутадыла эмда ёлтюредиле, андан сора шахаргъа ол заманда СССР-ни ич ишлерини наркомуну аты бла Ежово-Черкесск ат бериледи, 1939 джыл Н. И. Ежов да туталыда, ол заманда шахарны атындан аны тукъумун къоратыб, бусагъатдагъы атын къоядыла.

1957 джыл къарачайлыла кёчкюнчюлюкден къайтхандан сора, алгъыннгы Къарачай автоном область бла Черкес автоном областны джерлеринде джангыдан Къарачай-Черкес автоном область къуралады, Черкесск да аннга аралыкъ болады. 1991 джылдан бери уа Къарачай-Черкес Республика ара шахарыды.

 Халкъы 
2010 джылда баргъан бютеуроссия тергеуге кёре, Черкесскеде 121, 4 минг адам джашайды .

 Джашагъанланы саны, адам 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2009 джылныянварынаЧисленность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1.01.2009 г.2010 джылны январына Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1.01.2010 г. 2010 19 355 28 645 41 709 67 186 90 833 113 060 116 244 116 733 116 455 121 439

Миллет къурамы:
Миллет 2002 джыл, адамЭтнокавказ. Национальный состав КЧР по переписям 1926—2002 2010 джыл, адамСтаткомитет КЧРоруслула 64 530 (55,5 %)  69 785 (54,7 %) къарачайлыла 16 011 (13,8 %)  20 954 (16,4 %) черкеслиле 14 672 (12,6 %)  16 836 (13,2 %) абазалыла 9 473 (8,1 %)  10 505 (8,2 %) ногъайлыла 1 755 (1,5 %)  1 872 (1,5 %)украинлиле 1 520 (1,3 %)  билги джокътегейлиле 702 (0,6 %)  билги джокъгреклиле 470 (0,4 %)  билги джокъбашха миллетле 7 111 (6,1 %)  7 592 (6,0 %)   

Шахарда 80 миллетни келечиси джашайды.

 Экономикасы 
 Химия производство объединение
 Заводла:
 сууукълатыучу мешиналаны заводу
 резин-техника затланы заводу
 гитче-вольт аппаратураны заводу
 цемент завод
 Derways автомобиль завод

 Белгиле 

Категория:Къарачай-Черкесияны шахарлары