Абазалыла

Абазалыла — Кавказда джашагъан хачыпсы-черкес миллетледен бириди. Бек бурундан келген ёз атлары — аба́за-ды, кёблюк санда — абазакуа.

 Джашагъан джерлери 
Бусагъат заманда абазалыла кёбюсюне Россия Федерацияны Къарачай-Черкесия Республикасында джашайдыла, айырылыб онюч элде: Красный Восток, Къойдан, Кубина, Къара-Паго, Псыж, Элбургъан, Инжич-Чукун, Тапанта, Абаза-Хабль, Малоабазинка, Старокувинский, Новокувинский, Апсуа, Абазакт.

Бир талай абаза юйюр Адыгеяны Уляп элинде да джашайды.

Абазалыла дагъыда Тюркде, Сирияда, Хачыпсыда, Иорданияда, Мисирде джашайдыла, аладан биразы Кюнбатыш Европа бла АБШ-гъа да кёчгенди.

 Къысха тарихлери 
«Абаза» (неда «абазгла») деген этноним эм аны джюрютген халкъла антиклик авторланы чыгъармаларында бизни эрагъа дери V ёмюрден тюбеб башлайдыла. Сёз ючюн, буруннгугрек тарихчи Геродот (б. э. д. V ёмюр), буруннгу дунияны картасында Эвксин Понтну (Къара тенгизни) джагъасында джашагъан миллетлени санында, кораксла бла эм колхла бла бирге, абасгланы да сагъынады.

Абазалыланы тарих джуртлары — бусагъатдагъы Хачыпсыны эм Краснодар крайны территориясындады.

Этнография халда абазалыла талай къауумгъа (субэтносха) бёлюнедиле: аубекле, башилбайла, тамлыла, къызылбекле, шахгерийле, багла, баракайла, лоула, дударукла, бийбердиле, джантемирле, къылычла, кячла.

Абазалыла хачыпсылылагъа эм джууукъ миллетдиле, алай а черкеслиле бла бирге бек кёб джашагъанлары себебли абаза культурада хачыпсы элементледен эсе черкес элементле кёбдюле.

Диннге ийнаннган абазалыланы кёбюсю муслиманладыла (суннитле).

 Тиллери 

Абазалыла шималкавказ тил юйюрню хачыпсы-черкес къауумуна кирген абаза тилде сёлешедиле, тиллери эки диалектге бёлюнеди: ашхар бла ашуй диалектле. Литература тил ашуй диалектни тамалында къуралгъанды. Россияда джашагъан абазалыланы кёбюсю къабарты-черкес тил бла орус тилни да биледи.

Лингвистика халда абазалыла эки уллу къауумгъа бёлюнедиле: тапантала (ашуала) бла ашхаруала (шкаруала).

 Айтхылыкъ абазалыла 
 Мехмед Абаза-паша (1576—1634) — Османлы къралны визири.
 Абазин, Андрей Мехмедович (1634—1703) — Запорожье Аскерни Брацлав полковниги.
 Кешев Адиль-Гирей Кучукович
 Табулов, Татлустан Закериевич — джазыучу, поэт.
 Черкасский Василий Карданукович
 Али-Бей Абаза
 Кансав ал Гаури ибн Биберд
 Джегутанов, Кали Салим-Гериевич — джазыучу, поэт.

 Айгъакълаула 

 Белгиле 

 Адабият 



 Джибериуле 
 В. Б. Виноградов. Орта Къобан. Джердешле эм хоншула. Абазалыла
 Abazashta.com — абаза-хачыпсы милллет сайт
 «Шарпны» — абаза джаш тёлюню бирлиги
 Михаил Тхайцухов, «Абаза» деген атны юсюнден
 Надежда Емельянова, Мусса Экзеков. Абаза джурту юсюнден

Категория:Хачыпсы-черкес миллетле
*
Категория:Муслиман миллетле
Категория:Россияны миллетлери
Категория:Кавказны миллетлери
Категория:Адыгея
Категория:Къарачай-Черкесия