Хачыпсы

ХачыпсыЭльбрусоид: Карачаево-балкарско—русский словарь ( [Апсны́],  [Апхазе́ти]) — Тау Артыны кюнбатыш кесегинде, Къара тенгизни къыбыла-кюнчыгъыш джагъасында орналгъан регионду. Хачыпсы властланы юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Республика (), Гюрджюню юрисдикциясына кёре — Хачыпсы Автоном Республика (). Алгъада — Хачыпсы Социалист Совет Республика эм Хачыпсы Автоном Совет Социалист Республика (Гюрджю ССР-ге кирген) болгъанды.

Гюрджюню Конституциясына кёре Гюрджюню бир бёлюмюдю. Алай а 1992—1993 джыллада баргъан къазауатдан сора Хачыпсыны Гюрджю властла контролда тутмайдыла.

Хачыпсыны бойсунмаулугъун Россия Федерация (26 август 2008), Никарагуа (5 сентябрь 2008), Венесуэла (10 сентябрь 2009), Науру, Къыбыла Тегей эмда Преднестровье таныгъанды.

 Географиясы 
Хачыпсы, Къыбыла Кавказны шимал-кюнбатыш кесегинде, Псоу бла Ингури сууланы орталарында орналыбды. Шималда Россия бла, кюнчыгъышда уа Гюрджю бла чеклери барды, къыбыла-кюнбатышда Къара тенгизде джагъасы барды (узунлугъу — 210 км-ден кёб).

 Халкъы 

Хачыпсыда 240,7 минг чакълы бир адам джашайды. Аладан кёбюсю (51,5%) шахарлада. Ара шахары эмда эм уллу шахары — Согъумду (43,7 минг адам).

 Уллу шахарлары 

 Согъум
 Гагра
 Гудаута
 Джангы Афон

 Миллетлери 

 Джыл
 Гюрджюлюле 
 Хачыпсылыла 
 Оруслула
 Эрменлиле 
 Греклиле
 Бютеу
  1926
 36.3%(67,494)
 30.1%(55,918)
 6.7%(12,553)
 13.8%(25,677)
 7.6%(14,045)
 201,000
  1939
 29.5%(91,967)
 18.0%(56,197)
 19.3%(60,201)
 15.9%(49,705)
 11.1%(34,621)
 311,885
  1959
 39.1%(158,221)
 15.1%(61,193)
 21.4%(86,715)
 15.9%(64,425)
 2.2%(9,101)
 404,738
  1970
 41.0%(199,596)
 15.9%(77,276)
 19.1%(92,889)
 15.4%(74,850)
 2.7%(13,114)
 486,959
  1979
 43.9%(213,322)
 17.1%(83,087)
 16.4%(79,730)
 15.1%(73,350)
 2.8%(13,642)
 486,082
  1989
 45.7%(239,872)
 17.8%(93,267)
 14.3%(74,913)
 14.6%(76,541)
 2.8%(14,664)
 525,061
  2003
 21.3%(45,953)
 43.8%(94,606)
 10.8%(23,420)
 20.8%(44,870)
 0.7%(1,486)
 215,972


 Сурат галерея 

 Белгиле 

Категория:Танылмагъан къралла
Категория:Хачыпсы