Шайенн (Вайоминг)

Шайе́нн  (ингил. Cheyenne) — АБШ-ны шимал-кюнбатышда орналгъан Вайоминг штатны эм уллу эмда ара шахары. Шайенн Ларами округну административ арасыды.

 Географиясы 
Шайен шахар Вайомингны къыбыла-кюнчыгъыш кесегинде, Маунтин-Фронт сыртны шимал къыйырында тургъан мийик джалпакъта орналады. Шайен АБШ-де эм ортасыз орналгъан штатланы ара шахарладан бириси. Шайенны бютеулей территориясы - 63,79 км², аладан - 63,51 км² джер юсю, 0,11 км² суу юсю.

 Климаты 
Шайенн, сау Вайомингча джартыкъургъакъ континет климаты барды (Кёппени климат классификациясы бла BSk). Къыш суукъту, алая къургъакъты, январны орта температурасы бла −1,8 °C. Джай джылыды, июльну орта температурасы бла +20,8 °C. Джайны ичинде + 32 °C температурагъа джеткен 12 кюн болады. Джылгъа джауум - 400 мм.

 Тарихи 
Шахар къуралгъанды Дакота Территоиряда (ол заманда Вайоминг Дакота территорияны кесегиеди) АБШ-ны Бойсунмазлыкъ кюнню байрамында - 1867 джылны 4 июльда. Ол кюн генерал Гренвилл Додж темир Union Pacific Railroad темир джол компанияны штаб-фатарны орналгъан джерни сайлангъаны билдирирди, генерал-майор Кристофер Огер а ол джерден 5 км кюнбатышгъа темир джолну сакълары ючюн АБШ-ны аскерни форт къуралды.

Шайен тамырлы американ халкъы сыйы ючюн шахаргъа ат бердиле. 1867 джылны 10 августда Шайенны биринчи мэрни Хирам М. Хукну сайланадыла. Union Pacific компанияны темир джолу Шайенге 1867 джылны 13 ноябырьда джетди, биринчи поезд 14 ноябырьда келди. 

1868 джылны 25 июлда АБШ Вайоминг Территорияны къуралгъынды. 1869 джылны 7 майда Вайомингны биринчи губернатору Джон Аллен Кэмпбелл Шайенге келиб аны территоиряны ара шахары болгъанны билдирирди. 

1890 джылны 10 июлда Вайоминг Территория АБШ-ге Вайоминг штат болуб кирди. Штатны Капитолийни 1886 джыл бла 1890 джылны ортасында ишле бошадыла.

1920 джылда Шайенде аэропорту ачылды.

 Халкъы 
2020 джылда Шайенны бютеулей адам саны 65 132 адамгъа джетди.
Аладан:
 акъла — 77,1 %
 африкан америкачыла — 1,7 %
 латин америкачыла — 15,9 %
 индейлиле — 0,6 %
 азиатла — 1,5 %
 Гавайаны эм башха Шош океанны айрымканланы тамырлы халкълары — 0,2 %
 Эки эмда андан кёб къатыш раса болгъанла — 6,7 %.

 Экономикасы 
Шайенде эм уллу иш бериючюле: кърал иш сектор, аскер-хауа кючлени базасы эмда темир джол. Шахарны адам санына джыллы хайыр - 37 638 АБШ доллар. Шайеннде орналгъан эм айтылгъан компанияла: JKL Enterprises, Rocky Mountain Bank, Jones & Co. эмда Cheyenne Automotive Center.

 Шохлукъ джюрютген шахарла 
Шайенны бла шохлукъ джюрютген шахарла:

  Бисмарк, Шимал Дакота, АБШ
  Ваимеа, Гавайи, АБШ
  Ломпок, Калифорния, АБШ
  Хаммам-Сус, Тунис
  Лурд, Франция
  Тайчжун, Къытай Республика (Тайвань)
  Вогера, Италия
  Аккра, Гана

 Белигле 

Категория:АБШ-ны шахарлары
Категория:Вайомингны шахарлары
Категория:Шайенн (Вайоминг)