Теберди (суу)

Теберди () — Шимал Кавказда Къарачай-Черкесияда саркъгъан сууду, Къобанны сол джетегиди.

 Атыны къуралыуу 

Сууну орус аты р. Теберда, XIX ёмюрню ал сюреминде джазылгъан къарачайча Те(й)берди сёзден къуралгъандыЛ. В. Вегенер Опубликовано в путеводителе «От Марухи до Эльбруса» . Теберди(Те[йри] берди) элни атыбла, суугъада аталгъанды.

Алайа, бу топонимни талай тюрлю ангыларгъада болады. Бир вариантха кёре Теберди, «теберирге» деген этимден къуралгъада боллукъду. Ёзенде, Уллу Къарачайдан кёчгенле («теберилгенле») XVI—XVII ёмюрледе гитче элчикле къураб джашагъандыла. «Таб джерди» дегенден къуралыргъа боллукъду дегенле да бардыла. 

Дагъыда бир ангылатыу барды: сууну атын «те(йри) берди» деген сёзледен чыгъарадылаА. В. Твердый «Топонимический словарь Кавказа» .

 География билгиле 

Узунлугъу — 60 км, бассейнини майданы — 1080 км². Ызы — ууакъ ташлыды, уллу ташла бла тыйылыбды, чучхурлуду.
Баш Кавказ аркъадан саркъады эмда Къобан суугъа сол джанындан къошулады. Теберди, кёб суулуду, агъымы бек теркди, сууу уа башхагъа ушамагъан кёксюл бетли ариуду. Терен ёзени орман чегетле бла басылыбды эмда Кавказда эм ариуладан бириди. Ёзенде талай ариу тау кёл барды.

Суу ашамы къатышды, кёбюсюне (55 %) чыран-къарды (Тебердини бассейнинде 100 чакълы бир чыран барды). Эм уллу суулулугъу июль — августдады. Сууну орта джоюлууу (аягъындан 45 км-де) 27,2 м³/с.

Теберди сууда Теберди курорт шахар бла Къарачай шахар орналыбдыла.

Ёзен бла Аскер-Сухум джол ётеди.

Тебердини огъары кесегинде — Теберди заповедник орналыбды. Сууну бассейнинде альпинист лагерле бла турист базала бардыла.

 Джибериуле 
 Уллу совет энциклопедияда статья 
 Теберди сууну баш джаныны суратлары (Доммайны джанындан кёрюнюмю) 

Категория:Суула