Болид

Болид ( ,   — «темир садакъ» сёзден) —   джарыкълыгъы −4m  аз болмагъан (Венерадан джарыкъ) неда эсленнген мюйюш ёлчемлери болгъан метеордуСтатья «Болид» из БСЭ. Халкъла арасы астрономия бирликде «болид» сёзню официал айгъакълауу джокъду.

Бек джарыкъ болидлеге суперболид дейдиле.

Болидлени учууларыны траекториясы асламысы бла гиперболалы болады. Джерни атмосферсаына кирсе болидле букъу бла ионлашхан газладан ыз (къуйрукъ) къоядыла. Джерге болидледен айрылыб метеоритле тюшерге боладыла. Учуу тауушну  Дагъыда Электрофон болидге къара неда радиобайламны бузукълугъун келтирге болады.

Уллу болидлени кюндюз да кёрюрге болады. Эм уллу болидлени бирине Бенешов саналады. Аны джарыкълыгъы −21m джулдуз ёлчемде болгъанды (тенглешдириуге: Айны джарыгъы −13m, Кюнню −26m). Сихотэ-Алинь метеороидни тюшюую уа  «кюнден джрыкъ» болгъанды, «кёлекке бергенди» (тюшюу кюндюз болгъанды) эмда «кёз къаматханды» . Болидлени сынчакълар ючюн АБШ-да, Канадада, Европада болид къармаула къуралгъадыла. Алай а алай эффектив болалмагъандыла. Бусагъатда болидлени космосдан джолдашла къарайдыла  Болууну метеоритика тинтеди.

Файл:Bolide.jpg

 Юлгюле 
 1718 джылны 19-чу мартында Галлей  2,5 верста диаметри болгъан, 476 вёрста мийикликде(Галлейни ёлчегени)  болидни сынчыкълагъанды, ол «Кюн кибик джарытханды».И.Фелкнер: Астрономія для любознательныхъ людей. Кіевъ, 1892 г., с. 103

 Белгиле 

Категория:Астрономия