Варшава

Варша́ва ( ) — территориясы бла эмда халкъы бла Польшада эм уллу шахарды, 1596 джылдан бери къралны ара шахарыды. Шахарны юсю бла Висла суу ётеде.

 Тарихи 

 Этимологиясы 

Биринчи кере шахарны аты XIV ёмюрде къол джазмалада тюбейди: Warseuiensis деб (1321 джыл) эмда Varschewia деб (1342 джыл), XV ёмюрде уа Warschouia деб (1482 джыл).

Тарихчиле бла лингвистлени кёбюсю, шахарны аты — Warszewa («Варшныкъы») сёзден чыкъгъаннга санайдыла, бу сёз а уа — Warsz (Warcisław, Wrocisław атны орта ёмюрледе популяр болгъан къысха формасыды) адам атдан къуралгъаннга.

Халкъда уа Warszawa ат, Wars чабакъчыны аты бла аны юй бийчеси болгъан Sawa атлы русалканы атын бир-бирине къошхандан къуралгъанды деген оюм джайылыбды. Сава русалка, шахарны символуду.

 Орта ёмюрле 
Онунчу ёмюрден башлаб бусагъатдагъы Варшаваны территориясында бир талай джерлешим болгъаны документал халда белгилиди, аланы орталарында эм кючлю Bródno бла Jazdów kamion болгъандыла.

Варашавада биринчи агъачдан къурулушла XII ёмюрге литвалыла бла ишленнгендиле, ташдан а уа — Тевтон орденден джакъланыу нюзюр бла XIV ёмюрге.

 Джангы заман 

XV—XVI ёмюрледе Варшава — Мазовия бийликни аралыгъыды, 1596—1795 джыллада — поляк королла бла литва уллу бийлени резиденциясыды, 1791—1795 джыллада — Речь Посполитаяны ара шахарыды, 1807—1813 джыллада — Варшава герцоглукъну (де-факто француз протекторатда), 1815-1915 джыллада — Поляк Патчахлыкъны (Россия империяны къурамында). 1918 джылдан 1939 джылгъа дери Варшава Польша Республиканы ара шахары болгъанды, 1944 джылдан 1989 джылгъа дери уа — Поляк Халкъ Республиканы ара шахары.

Экинчи дуния къазауатны заманында оккупацияны кёзюуюнде (1939 — 1944 дждж.) Генерал-губернаторлукъну административ аралыгъы Краковда орналгъанды. Варшаваны арасын нацистле 1944 джылда къурутхандыла.

 Эм джангы заман 

1989 джылдан бери Варшава, бусагъатдагъы Польша Республиканы ара шахарыды. Экинчи дуния къазауатдан сора шахар тынгылы ызыны ишленнгенди эмда илмулу реставрацияны айырма юлгюсю кибик ЮНЕСКО-ну Бюдеудуния осуйлукъны эсгертмелерини санына къошулгъанды.

 Административ джарашдырылыуу 

Варшава 18 гминадан (райондан) къуралады:
Оригинал аты Аты  Халкъы  МайданыMokotów  Мокотув  217 651  35,4 км²Praga Południe  Прага Полудне  187 845  12,24 км²Wola  Воля  143 996  19,26 км²Ursynów  Урсынув  137 716  44,6 км²Bielany  Беляны  136 485  32,3 км²Śródmieście  Средместье  135 000  15,6 км²Targówek  Таргувек 124 316  24,37 км²Bemowo  Бемово  100 588  24,95 км²Ochota  Охота  93 192  9,7 км²Praga Północ  Прага Пулноц  74 304  11,4 км²Białołęka  Бялолэнка  64 000  74 км²Wawer  Вавер  62 656  79,71 км²Żoliborz  Жолибож  50 934  8,5 км²Ursus  Урсус  44 312  9,35 км²Włochy  Влохи  36 276  28,63 км²Rembertów  Рембертув  21 893  19,30 км²Wesoła  Весола  18 482  22,6 км²Wilanów  Вилянув  14 032  36,73 км²Бютеулей   1 690 821  517,90 км²

 Галерея 

 Къарнаш шахарлары 
Варшава, бу шахарлагъа къарнаш шахар болады:

  Ковентри, Уллу Британия (1957)
  Сан-Диего, АБШ (1960)
  Чикаго, АБШ (1960)Chicago Sister Cities 
  Мадрид, Испания (1981)
  Дюссельдорф, Германия (1989)
  Хамамацу, Япония (1990)
  Иль-де-Франс Регион, Франция (1990)
  Торонто, Канада (1990)
  Берлин, Германия (1991)
  Гаага, Нидерландла (1991)

  Стамбул, Тюрк (1991)
  Тель-Авив, Израиль (1992)
  Харбин, Къытай (1993)
  Москва, Россия (1993)
  Киев, Украина (1994)
  Тайбэй, Къытай Республика (1995)
  Сент-Этьен, Франция (1995)
  Сеул, Корея Республика (1996)
  Санкт-Петербург, Россия (1997)
  Грозный, Россия (1997)

  Рио-де-Жанейро, Бразилия (1997)
  Вильнюс, Литва (1998)
  Париж, Франция (1999)
  Ханой, Вьетнам (2000)
  Вена, Австрия (2001)
  Рига, Латвия (2002)
  Астана, Къазахстан (2002)
  Осло, Норвегия (2005)
  Будапешт, Маджар (2005)
  Бангкок, Таиланд (2010)

 Джибериуле 
 Варшаваны официал порталы 
 Варшаваны официал турист порталы 
 Орус тилде турист сайт 
 Орус тилде турист сайт 
 Warszawa.pl 
 Варшава шахарны тарихи 

Категория:Шахарла