Ruhollah Khomeini

Ruhollah Musavi Khomeini 

(17 May 1900 au 24 September 1902-a 3 June 1989) də kam kərmai Islam be Iran be, siyasama kuru kazaadala adinbe shidoni kazadala kura Iran be buro salakbe saa 1979 lan səta har kərmunzəro saa 1989 ro saadənadə. shima kərmai Islam be Iran bedə koksə kuru shima kazadala kura fitəna Iranbewo, shi doni Mohammad Reza Pahlavi'a kərmainzən səkkə kuru Mairi Iran be. Nasha raayiben shidə Islam ma Shia be, Khomeinibe raayiwanzə adinbe-a siyasabe-adə Khomeinismlan nowotə.

Khomeyn lan katambo, na kərmadə lardə Iranbe Markazi lan bowotindən, baanzə suro saa 1903 lan cezəna loktu Khomeinidə saa indi bas sətanadən. Gananzən Alquran-a Arabic-a kəra badiwono kuru kəranzə adinbedən yallanzə banazana, yanzəgana yanzəganabe-a yanzəgana kura-a kunten. Khomeinidə maləm adinbe darajaa suro Shi'ism mewun indimiyen, ayatollah, marja' ("futu nganzatəbe"), mujtahid au faqīh (gonyi shariabe), kuru kitawuwa 40-ga kozəna ləbtəma. Shiye kəla White Revolution yen kəriwutəye səkə shiga Bursaro 1964lan duwatə. Ngawo saa falye karəngayen, Najafro lewono, nadən manawanzə kəla tiwori siyasa adinbe kəla Guardianship of the Juristben cinadə Gomnati Islam bero sabkatə.

Khomeini də shima Time magazine ye kam saa ye suro saa 1979 ye lan kəla nəm dunonzə dinaye lan kuru sha "fuska Islam Shia ye suro ada nowata fəteye lan", na do sha nozana kəla banatə am do am sandiya gozanayen loktu kəriwu Iran ye lan, fatwa nzədə kəla kəriwu ruwotəma British Indian ye Salman Mudie States ro bowono. "Shatan kura" kuru Israeldə "Shatan gana". Ngawo kəriwudəyen, Khomeini shima kazadala kura lardədəye buro salakyewo, nasha shima adə suro dustur Islamic Republicben koktəna kəla shima kazadala siyasabe-a adinbe-a lardəbe kurawo, shi dəwo sətanadə har kərmunzəro. Loktunzə kərmaiyedə ngəwuso kəriwu Iran-Iraqbe saa 1980-1988bedəye gozəna. Ali Khamenei shiga waratatə yim kaunzə 4 Yuni sa'a 1989-lan.

Mauduwu kəla nəmkamye zauro tartəgəna, Khomeini də sha Imam Khomeini lan nozana suro Iran yen kuru ngawo kənatwunzə dunya sammason. Shi funeralnzǝdǝ am miliyon 10 saminro hadarzana, au fal suro uwuben nǝmnguwu am Iran be, shi funeral kura fal kuru samno amsobe suro gargamben.[7][8] Iran lan, kawarnzə dinarbe suro cemetery Tehranbe Behesht-e Zahrabedə na ibadabe am shiga nganzazanabero walzəna, kuru shiga sharaye "namtəyi" ro gozəna, kuru shiga zortədə sharaye haramzəgəna.[9] Ngawo kənatwunzəye shiga kam kərmai Islam be waltəm bəlintəgəbe-a, nəmkadiyi gade-gade-a, nəmkam kəlabe-a, lardəwa diyabe lardə Iran be fulutə-a, kuru kərmai kərmaiye-a kəriwutə-aro sorin.[10] Bastəwuye shiga zorzana kəla mana-a Nasarawa-a Semitic-a watə-a, kəndowa demokradiya-a watə-a, kuru hakki adammanabe zamtə-a surodən fursanawa siyasabe Iran be duwu kada cezəna suro saa 1988ben, [11][12] kuru adəgaima askərra duli faidatə zauro loktu kəriwu Iran-Iraq ben bǝtǝrǝm. [13] [14] [15]

 Lamintǝ