Pope Leo XIV

Pope Leo XIV[a] (Robert Francis Prevost lan sha katambo; (14 September 1955) shima kura Coci Catholic bǝ kuru kərmai kəriye Vatican bǝ tun 8 May 2025 lan. Shima Pope yala America yǝ au Peru bə saa buro salak yǝ kartəna də. Shima kuru Augustinian kən uskuye kuru buro salakkin Pope Eugene IV lan Coci Catholic be fuwuzəna. Chicago lan katambo, Illinois, America lan, Prevost də cidanzə buroye də nadən am Augustinians yero cidazəna. Peru lan cidazəna saa 1985 lan səta 1986 ro saadənan kuru saa 1988 lan səta 1998 ro saadənan naptə pastor parish bǝ, cidama diocesanbe, maləmma seminary bǝ kuru cidawu. Shiga cardinal ro kalakca saa 2023 lan. Shidə prefect Bishops ye kuru kura komishin Latin America ye saa 2023 lan. Shidə Bishop Chiclayo ye Peru ye saa 2015 lan səta 2023 ro saadənan, kuru shidə general Order Saint Augustine ye saa 2013 ro saadənan. Prevost dəga Prefect Dicastery Bishops yero wallono, cida kura do sha kam kura papal ye ro səsangəna də

.
Kam America-a Peru-a indi, Leo də shima pope buro salakye United States au Peru lan. Shima pope buro salakbe suro hukuma Saint Augustine bǝn, kuru kən tulurmin suro hukuma Saint Augustineben.

Mottonzə episcopal ye dəro wumiya, In illo uno unum (Latin lan 'Suro falyen [Christ ande] fal'), Leo ye nəm tilo ro duno cina suro kawulinzə papal ye katəyen kuru awowa Pope Francis ye pontificate nzə gozə kozəna fəlezəna, alamanna nəm dawudi kerygma ro Jesus Christ ye-a, nəm tilo Jesus Christ ye-a. nəlefa-a, nəm ada-a sada'a-a, kuru nəlefa-a kotowo gartə-aro daraja co.

 Kǝnǝnga nzǝ buro yǝ 
Ngawar-a kaduwu-a

Hawar kura: Yalla Pope Leo XIV ye

Robert Francis Prevost də kəntawu Septemberye kawunzə 14, saa 1955 lan katambo, suro liita Mercy ye suro Chicago, Illinois yen. Yanzə, Mildred Agnes Prevost (nee Martínez), Chicago lan katambo fato jili tuskaata Louisiana Creole ye lan shidoni Chicago ro zuwuna də ward kən 7 me New Orleans ye lan. Baanzə, Louis Marius Prevost, shiye am Chicago ye, kərmai Italiya-a Faransa-a ye, shi də soja kəriwu dunyabe kən indimi United States ye dəwo buro salakkin mara njiye Normandy lan zəptəye dəga komanzə kuru dare cida Dragoon ye anəm France ye dəro cidazəna; Ilinoyis. Prevost də yanzəganawa kura indi mbeji, Louis Martin-a John Joseph-a.

 Kənənga buroye-a maaranta-a 
Fuwuram fato kəmba-falye, jalab kime, fato yakkatathumbFato Prevostbe nəmtadanzə Dolton, Illinoislan

Yallanzəro "Rob" lan nozana kuru sawa'anzəro "Bob" lan nozana, Prevost də Dolton, Illinois lan ciwono, bəla sənana Chicago ye anəmzə'a. Shidə parish St. Mary of the Assumptionye Riverdale karəngəyedən wurawono, na maarantaro lezənadən, choir lan kaiya sədin, kuru tada altarbero cidazəna.

Saa 1969 lan səta 1973 ro saadənan, Prevost də mowonti kura St. Augustine Seminary ye dəro kərawono, mowonti gana Saugatuck, Michigan ye lan; fatolan au yallanzalan bawo.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Tucker_2025_24-2 Suro seminari Augustinian ben, shiye wasika nəmzaye kəra gultuwuye səbandəna, sambisoro suro kitawu darajabedən suluyin, kuru kitawu saaben edita-in-chiefro cidazəna, kuru shidə katiwu majalis fuwurawabe kuru memba National Honor Society be.https://web.archive.org/web/20250508202601/https://www.newspapers.com/article/the-holland-evening-sentinel-robert-prev/171971875/ Shiye kuru mana-a gashiptə-aro njilarzəna, gashiptə majaliskuye lan gaska sədin.https://web.archive.org/web/20250509093655/https://www.newspapers.com/article/the-holland-evening-sentinel-robert-pre/171978267/ 

 Jamiya 
Prevost ye digiri ilmu isawube (BS) səwandəna jami’a Villanova ben, jami’a Augustinian be karəngə Philadelphia ben kara, suro saa 1977ben. Shiye Master of Divinity (MDiv) nasha kəlakəl adinbe Catholic be suro Chicago ben suro saa 1982ben səbandəna, kuru fiziya-a isawu-a kərazəna mowonti kura St. Rita be Casciabe suro Chicago ben loktu kəranzəben.[7][28] Shiye shari sharabe (JCL) suro saa 1984 lan səbandəna, ngawodən shari sharabe Doctorbe (JCD) suro saa 1987 lan səbandəna, indiso Jamiya Pontifical be Saint Thomas Aquinas suro Romeben səbandəna.[6] Shiye nazaru doctoratebedə shima kəra kəla faida am fatobe suro Order Saint Augustine ben.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Vatican_News_2025_8-1 Jamiya Villanova ye shiro degree darajabe kəla adamganaben suro saa 2014ben https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Mervosh_2025_30-0

 Cida buroye (1977-1998) 
Kǝltǝ-a kuru nǝm-malǝm adinbe buro salak be-a
thumb
Saa buro salakbe Prevostbe, au bəlin, naptə Augustinian ben coci Immaculate Conception be St. Louis, Missourilan wakawono.

Yim kəntawu Septemberye kawunzə 1, saa 1977 lan, Prevost də Order Saint Augustine yero kəllatə naptə bəlinyen, saa falro Coci Immaculate Conception ye dən napkono suro mashi St. Louis, Missouri yedən. Ngawo saa falyen, Chicago ro lezə kuru nəmzalumnzə buro salakbe kəntawu Septemberye kaunzə 2, saa 1978-lan gowono; shiye wadǝnzǝ kǝla kǝntawu Ogustabe kawunzǝ 29, saa 1981 lan sǝdǝna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Moral_Ant%C3%B3n_2014_7-1 Ngawo gana laayen, kəntawu Septemberye kawunzə 10, saa 1981 lan, Prevost dəga Thomas Gumbleton ye deacon ro kalaksəna St. Prevost də sha maləm adinbe ro kalakca Rome lan, Coci Santa Monica ye lan Bishop Jean Jadot ye kəntawu June ye kawunzə 19, saa 1982 lan. 

 Cida malǝmmabe lardǝ Peru ben 
Prevost də cida Augustinian ye Peru lan 1985 lan kəllatə, naptə kura kərmaiye Chulucanas ye lan cidazəna (1985-1986).https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Moral_Ant%C3%B3n_2014_7-1 Suro saa 1987 lan, ngawo nazaru doctorate ye faizənayen, shidə darekta cidaye kuru darekta cidaye kəriye Augustinian ye Yande shawari ngəlaye suro Olympia Fields, Illinois yen, kuru rokko kəra gultuwuye Augustinian Novitiate ye suro Oconomowoc, Wisconsin yen cidazəna, kawu Peruro waljinro. Loktu shiye Peru lan, Prevostye maləm adinbe Dominican be-a kuru ilmuma adinbe Gustavo Gutierrez-a kəllatə kuru shiga arziyizəna, shi duwo ilmu adinbe nəmkambe badizənadə.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Scaramuzzi_2025_37-1

Prevost ye saa mewu ro kəla seminary Augustinian ye Trujillo ye dəro kərazəna, shara canon ye kərazəna suro seminary diocesan ye dən,https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Vatican_News_2025_8-6 nəm kura kəraye ro cidazəna, shararam coci ye nasha dəye lan sharama ro cidazəna, kuru cidaram parish ye diya bərniye lan cidazəna.[36] Shiye kasadə Augustiniansbe am Peruvians be nəmkura adinbe-a nəmfuwumabe-aro gotəlan kənasartəna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-40 Shiye bana am Venezuela ye doni Peruro lezanadəro banazəna amma Venezuela yedəro nəmgadetə mbeji yaye.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Serra_2025_4-0  

Loktu zaman Fujimorato yen, Prevost ye kəndo kura lardəye Alberto Fujimori ye dəga zorzəna, hangal gənazəna kəla am do askərra Peru ye lan zalumtəna dəro, musamman maro Colina Group ro, loktu nəmzalumye Peru lan, kuru kəla riswa siyasayen. Suro saa 2017 lan, shiye shawari kura lardəye Pedro Pablo Kuczynski ye Fujimori 'a afuzəna də'a zorzəna, kuru Fujimori'a bowono "kəlanzəro nəm zalum kura-kura sədənaro gawura manazə".[39] Saa shiye Peru lan sədənaye shiro ilmu kəlanzəye kəla fitəna siyasaye-a nəm kalkal ba-ayen cina, hatta fərlan bəlawurozəna kəla diwalwa zauro zauro dalil cidanzə missionary ye bəla Lambayequeyedən.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-43 Shidə kuru nəm hakki adammanabe jama nasha Norte Chico be faitəma kəla fitəna karapka Marxist-Leninist-Maoist be Shining Path ben.https://www.atv.pe/noticia/leon-xiv-el-papa-que-enfrento-a-alberto-fujimori-cuando-era-obispo-en-chiclayo/  

 Kawu kəriye-a kawu jeneral-a (1998-2013) 
Suro saa 1998 lan, Prevost də sha karrada kəriye St. Augustine ye kəriye Yande shawari ngəla ye do Chicago lan dazənama dəro, cida də March 8, 1999 lan gozəna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Vatican_News_2025_8-2 Suro saa 2000 yen, shiye James Ray, maləm adinbe Augustinian be dəga, St. Ray də sha cida gumnatibe lan duwada tən saa 1991 lan dalil zortə tawadə'a kəla shiye duli gana'a nəmzalumzənayen. Prevost də dare sha zorzana dalil friary də mowonti manaye Coci St. Thomas ye dəga karəngəzəna nankaro.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-The_Pillar_2021_46-0 Ray də fato gadero sha 2002 lan kalakca ngawo bishops America ye doka zauro kəladən fəlezanayen.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-The_Pillar_2021_46-0 

Prior General Order Saint Augustine ye saa 2001 lan karrada, Prevost də saa arakkəro indi kazadalaro cidazəna har saa 2013 ro saadəna.https://web.archive.org/web/20250508202601/https://www.newspapers.com/article/the-holland-evening-sentinel-robert-prev/171971875/ Loktu shiye kura dunyabe Augustinianbedən, Prevostdə Romelan napsə kuru cidazəna. Saa 2013 lan səta 2014 ro saadənan, Prevost də darekta kəla kəltəye Convent of St. Augustine suro Chicago ye dəro cidazəna, kuru shima majalisa buro salak ye kuru wakil kəriye do Yandeye Shawari ngəla ye.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Vatican_News_2025_8-2 

 Bishop Chiclayo be (2015-2023) 
Coci St. Mary be suro Chiclayo, Peru ben, na Prevostdə bishop diocesanbe saa 2015lan səta 2023ro saadənan.
thumb
Yim kawu kəntawu be 3 kəntawu Novemberbe saa 2014-lan, Pope Francis ye Prevost'a kərmai Diocese Chiclayo yala Peru be-a bishop Sufar be-aro wallono. Shiga kəntawu Disembaye kawunzə 12, saa 2014 lan, Coci St. Mary ye suro Chiclayo yen Bishop kura James Green, Nuncio Apostolic ye Peruyedəye shiga səkkəna. Yim kawu kəntawube 26 kəntawu Septemberye saa 2015-lan, shiga Bishop Chiclayobero cado. Futu tawadə 1980ye kate Holy See-a Peru-aye məradəzəna yeyi,https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-55 Prevostdə kam Peru bero wallono kawu bishop ro waljinro.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Rich,_Dias_&_Horowitz_2025_31-1 

Yim kəntawu Julyye kawunzə 13, saa 2019 lan, Prevost dəga wakil jama malum adinbero wallono,https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2019/07/13/0589/01216.html kuru yim kəntawu Aprilye kawunzə 15, saa 2020 lan, shiye kərmai Callaobe apostolicro wallono. Suro samno Episcopal ye Peru yedən, majalis abadanro cidazəna (2018-2020) kuru shiga kura komishin ilmuye-a adaye-aro karrada suro saa 2019yen, kuru Caritas Peru ro banazəna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Rich,_Dias_&_Horowitz_2025_31-1 Bishop lan, shiye komishin diocesanbe kəla Integral Ecologyben kokkono kuru kamu laa shiro fuwuma ro walzəna.[56] Prevost ye Pope Francis'a lawartəma kəlanzəye kəntagə March ye kawunzə 1, saa 2021 lan, mana-a kəla cida bəlin Chicago au Rome lan sədinyen səsangəna. 
thumb
Prevost də sha zorzana kəla nəm zalumtə jima'iye zaksənayen loktu shiye Chiclayo lan dazənadən.[59][60] Suro saa 2022 yen, am do ne suro saa 2007 lan zalumtəna də, maləmma adinbe Ricardo Yesquen Paiva-a Eleuterio Vasquez Gonzáles-a ye wono Prevost də lamarnza kulastəro terəna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-66 Diocese Chicla yo ye wono Prevost ye kataffa kalkal zəga, Ana María Quispe-a yanzəganawa feroye-a kəla kəlzana suro April 2022 yen kəlanzaro am done tajirwadəye zamzana dəro, sandiya ndəlamzəgəna kəla kəlanzayen cida badizayinro, kuru kulashi done canonicalye badizana, jazadə Dorith of the Farith ro zuzəna. Ya’a ferowadəye suro saa 2024 lan kulashi kəla penal canonicalben tədənyi wono, kuru kulashi América Televisión bedəye kulashi cocidəbedə kalkal gənyiro tamozəna.https://www.americatv.com.pe/noticias/actualidad/exobispo-chiclayo-mantuvo-silencio-casos-abuso-sexual-n496492 

Jarida Peruvian be La Repúblicaro manajinlan loktu Bishop Chiclayo bedən, Prevostye wono: "Nyiga nəmzalum liitabe sədinro waljiya, hawardə yiwo. Zaktə-a nəmgərtə-adə wanye; adəye zauro tajirwa suwudin. Am doni nəmzalumye sandiya sətanadə bananye." kulashi sədəna kuru nəmzalum do am Sodalitium Christianae Vitae ye kərma dəro baro walzəna dəye sadəna so dəga fəlezəna—surodən nəm zalumtə jima’iye-a, zahirye-a, hangalye-a mbeji—Prevost də sambisoro banazə am do zalumtəna dəro bayanzəna kuru shima kam do zauro kasatkata ma suro Peru yen, shi do ne Pope Francis ro karzəna də. Salinas ye ruwozəna kəla maləmma adinye Peruvian ye do Sodalitium ro kəllata də Prevost ro bətərəm sadə kuru sha bannazayin kəla cidanzə Sodalitium ye Pope Francis ye baro sədənayen dalil nəm zalumtə jima’iye nankaro, kuru Prevost də Francis ye ilmu adin siyasaye karəngəzəna.

 Bishop-a kardinal-a ye (2023-2025) 
Kardinal Prevost loktu majaliskuye suro saa 2023
thumb
Pope Francis də Prevost'a karəngə kuru cidanzə fuwuzəna. Yim kəntawu Januarybe kawunzə 30, saa 2023, Francisye kərmai Bishopbe kura Bishopbe Chiclayo bero wallono. Prevost ye Peru lan naptə səraana fəlezəna, amma sonyayi Rome ro letə kasatkono.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-Bubola_76-0  

Yim kawu kəntawube 30 kəntawu Septemberye saa 2023 lan, Francisye Prevost'a kardinalro səkkə daraja kardinal-deaconbero cido kuru shiro kardinalro cido. Namtə prefect ye lan, shiye zauro faida'a sədəna nasha am episcopalro walzayin dəga kulastə-a kuru shawari kənjo-a lan, kuru shiye suro cociyen notənzə sərana.https://angelusnews.com/news/vatican/cardinals-prevost/ Cidawa anyiye su'anzə naptə kam kura papalyero hafsəgəna.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-NCR_2025_81-0 Suro kəntagə October saa 2023 yen, Francis ye sha wakil dicasteries gade tulur yero wallono, kuru shiro su komishin kəriye Vatican ye dəro suwudəna.  

Yim kawu kəntawube 6 kəntawu Februarybe saa 2025 lan, Francisye Prevost'a bishop kuraro kalaksəna, shiro bishop kura Diocese Albanobero cido. Yim kawu kəntawube 11 kəntagə Februarybe lan, shiga daraja-a daraja-a Bailiff Grand Cross be-a kuru ibada-a Order Maltabero Grand Master Fra' John Dunlapye sha wallono.https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV#cite_ref-87 Prevost də zauro cidazəna suro majalis kura Latin America-a Caribbean-a ye lan kuru samno majalis dəye suro Aguadilla, Puerto Rico yen suro kəntawu May ye saa 2023 yen sədin.

 Kǝrmai Papabe (2025-kǝrmagǝro) 
Karno
thumb
Kawu samnodəro, Prevost də sha fər sələmro gozana papabili nowata dəro gəretəgəmiya, [82] [83] amma shidə kəlakəlma Pope Francis ye kuru kam do nəm sulhu sədinma.[82] [84] Nǝm lardǝnzǝ America ye dǝ shima awo do sha karǝgǝnzǝro gǝrzǝyin ma, adǝye sǝkǝ duno siyasa United States ye dǝga ngalwozǝyin.[85] Ngawo kənatwunzəye shidə "dawu diwalbe daraja'a" wakiljinro kambiwuzana.[86] Sa fato hawarbe Italybeye Prevostdə fato Cardinal Raymond Burkebero gayinro turuna kawu samnodə badijinno, mana jili anyi darelan kattuwuro gulzana.[87]

Prevost də sha pope ro karrada kəntawu May ye kawunzə 8, saa 2025, yim kən indimi samnodəye, kəla karno kən diyaumen. Kawudo bəl suro Sistine Chapelben sa 18:07 CEST (UTC+2) lan fəlewono, jamaro pope kartəna fəlejin.[88] Ngawo karnonzə kasatsənayen kuru su papalnzəye gozənayen, Leoye cardinal amanzə so'a gozəna loktu Sistine Chapel lan suluwunadən. Cardinal Dominique Mamberti, shi do ne protodeacon gultin ma də, shima ada Latin ye dəga warmajiwo, Habemus papam, shi do ne Pope Leo XIV dəga jama mewu soro buro salak lan warmajiwo.

Leo ye kazəmu papal ye adaye stole-a mozzetta-a səkkəna, [91] kazəmu Pope Francis ye səkkənyi kəla salamtə dunyaro ngawo karnonzəyen.[92][93] Daji addressnzə buro salakbedə təlam Italian-a Spanish-a lan cina. Shiye awo Pope Francis ye warratazəna dəro kurnozəna, kuru Urbi et Orbi buro salak ye təlam Latin yen cina.[94][95]

Leo XIV də shima Pope buro salak ye do Saint Augustine ye lan kuru shima Pope kən indimi do America ye lan (ngawo Pope Francis yen). Pope kən 267 me, shidə kam indi Peru-a United States-aye. Shima Pope Americabe buro salakyewo, [101] futu shima buro salakkin United Stateslan katambowo. Shima kən indimi təlam Nasarabe manajinmawo, ngawo Nasara Adrian IV (r. 1154-1159) yen.[105] Leo də shima pope buro salakye ngawo kəriwu dunyabe kən indimi-a kuru loktu kəriwu Cold War-ayen katambowo, kuru adə nankaro shima buro salakye zaman Baby Boomerben katambowo.[106][107] Leo də shima pope buro salak ye do Order Saint Augustine ye lan, pope arakkə buroye də sandima pope gade do Augustinian Rule ye dəga zasayin ma.

 Laminte