Osun

Lardə Osun (/ˈoʊʃuːn/; Yoruba: Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun), loktu laan  lardədəye Osun lan nowotə, lardədə suro anəm-fəte Najeriya; gədi lan lardə Ekiti-a Ondo-a ye 84 km-a kuru 78 km-a, yala lan Kwara-a yǝ 73 km-a, anəm lan Ogun-a ye 84 km-a kuru fəte lan Oyo-a yǝ, nguwusoro nasha kuluwu Osun yǝn. Shi kəmoduwu Osun dǝro suzǝna, shi kəmoduwu dǝwo lardǝ dǝwa kǝlzǝyinma  dǝ shima kǝntagǝ-gǝdi lardǝ Oyo yǝ dǝn kǝntagǝ-gǝdibe kǝn 27 kəntawu August saa 1991 yǝ dǝn kuru shi bərninzǝ dǝ shima Osogbo.

Lardəwa Nigeria bǝ 36 dəlan, Osun shima sənana kən diyauwu yǝ suro nashanzə ben kuru shima kən mewun tilon tilowowo suro nəm ngəwu amye sandənadə shima miliyon 4.7 saa 2016 lan. Nasha geography lan, shi lardə də ndikate bəla'a cidibe Najeriya bǝ suro nashanzə nguwusoyen kuru bəla'a cidibe Guineabe dən garratə  ⁇ savanna mosaic yala lan. Awo'a na'a kura'a dǝ shima kuluwu dǝwo suronzan shi lardǝ dǝga sunzǝ, kuluwu Osun dǝwo suro lardǝye dǝga yaktin dǝn buron nasha kalangai anǝm-fəte lardǝye dǝga kuru Oyo State dǝwa kuru anǝm-fǝte ro lejin. Kuluwa gade faida'a sandima Erinle-a Oba-a, kuluwa Osun-a doni yala lan lejin kawu kuluwu Osun-a lejinna dən. Kǝskawa lardǝ bǝ dǝn sandima mona monkey-a, common kestrel-a, purple heron-a, kuru royal antelope-a, kuru nasha laa Nigeria-Cameroon chimpanzee-a kuru African forest elephant-a do sandiye kǝrmai sodǝa zauro karǝngǝnza sodǝa kǝndaram Ondo-a Ogun-a so dǝn kuntenro.

 Lamintǝ