Sudan

Sudan,  hukumamen Republic of Sudan, shima lardǝ do yala-gǝdi Africa bǝ wo. Anəm-fətenzən Central African Republic'wa, Chad'wa fətenzən, cidi Libya 'wa yalafətenzə'a, Egypt'wa yalanzən, kuluwu kime'a gədilan, Eritrea'wa Ethiopia 'wa anəmgədinzən, kuru anəm Sudan'wa. Sudan də nəm nguwu am miliyon 50 karənga suro saa 2024 yen kuru kilomita square 1,886,068 (mil square 728,215)sətana.

shiga lardə Africa bǝ kən yakkəme nəm kuranzaro sədin kuru shima kən yakkəme nəm kuranzawo suro Arab Leaguebǝn. Shima lardə kura nasha Africaye-a kuru Arab League-a lan hatta South Sudan ye 2011 lan yeksəna dəro; Bərni kura Sudan ye kuru bərninzə zauro jama nguwu'a də shima Khartoum.

Nasha do kərma Sudan lan bowotin də Khormusan (c. 40000-16000 BC) ye shadazəna, ada Halfan yǝ (c. 20500-17000 BC), Sebilian (c. 13000 BC-10000 BC),  Ada Qadanbe (c. 15000-5000 BC),  kəriwu Jebel Sahababedə, kəriwu buro salak be dunyalan nowatadə, saa 11500 BC yeyi, ada A-Group be  (c. Saa 3800 BC-3100 BC), Mairi Kerma bǝ (c. 2500-1500 BC), mairi Egypt bǝ bəlin (c. 1500 BC-1070 BC), kuru mairi Kush bǝ (c. 785 BC-350 AD). Ngawo Kush ye sukurinan, am Nubiaye mairiwa kərista be yakkə Nobatia, Makuria, kuru Alodiaa cetando.

Kate karni 14th-a 15th-ayen, Sudan nguwuso hangal-hangallin am Arab bǝ nabsana. Karnu kən 16 lan səta 19ro saadənan, Sudan dawubewa gǝdiya bǝwa Funj sultanate sandima sunotin, amma Darfurdə fətenzən sunotin kuru Ottomansdə gədinzən sunotin. Suro saa 1811 lan, Mamluksodə kəre Dunqulahlan kokkada naptə na kasuwu kaliwabe nankaro. Cidiya kərmai Turco-Egyptian ye Sudan yen ngawo saa 1820s yen, kəndo kala'a kasuwuye də nasha yala-anəmye lan fəlangzəna, kara'wa bətərəmtə nasha anəm lardəye lan tədin, kuru kala'a Egypt'wa mairi Ottoman yewa ro gozayin. 

 Laminte