Johannes Kepler

https://en.wikipedia.org/wiki/Johannes_Kepler#cite_ref-1Johannes Kepler

Sha chasambo yim findin tulurin bǝ lan kintawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwu miyon luko uwun fitulurrin tilon bǝ lan sha katambo (27-Dec-1571)

 Kǝrmu Nzǝ 
Yim miyon luko uwun bǝ lan kintawu jimada auwal bǝ lan suro saa duwu miyon araskin fyakkin bǝ lan bawono (15-nov-1630).Johannes Kepler dǝ shi kam cidi Germany bǝ kureman attǝyǝy shi malum lisawu bǝ. (Mathematician, Astronomer, optician, natural philosopher, astrology and lutheran theologian.

 Kenengan nzǝ buro yǝ 
Kepler də kawunzə 27 Disemba saa 1571 lan casambo, bəla Mairibe Free Weil der Stadt (kərmadə nasha nasha Stuttgart suro lardə Jamusbe Baden-Württemberg). Kakanzə, Sebald Kepler də, shima Mayor bərnidəyewo. Sa Johannes katambodən, arzinyi fato Keplerbedə fulutin. Babanzǝ, Heinrich Kepler, kǝnǝnga zauro ngǝla sǝwandǝna, kuru shiye yallanzǝ kolzǝna sa Johannes saa uwuro walzǝnadǝn. Shidə kəriwu saa fiskuye Netherlands lan bawonoro təmazana. Yanzə, Katharina Guldenmann, fero fato fatowa amsoye, shidə kurunma kuru kajimma. Johannes də yanzəganawa arakkə mbeji, suronzan yanzəganawa indi-a yanzəganawa feroye fal-a də kənəngatə har kurazana. Kawu katambo, shiye wono shi ganadə duno ba kuru dondi. Sonyayi, shiye ngǝwusoro bǝlawuroma fato kakanzǝbedǝga kurnozǝna kǝla ilmunzǝ isawuben.

Shiga gananzən ilmu shillewubero yitagattəgə kuru shiga zauro səraana shi duwo kəndəganzə sammason gojinma. Saanzə arakkəlan, shiye Great Comet saa 1577bedə asuwono, shiye ruwozəna kəla shiga "yanzəye shiga na kuruwuro gozə shiga kururo."[23] Suro saa 1580ben, sa'anzə ləgarlan, awo gade kəla shillewuben asuwono, kəngal kəlta, shiye taksəna kəla shi quippea kuru "called to kime".[23] Attəson yayi, kwasuwa shiro smallpox gultindəye shiga kururam duno-a muskonzə-a kolzəna, adəye raktənzə nasha ilmu falakbe asutəbedəga dabcin.

Suro saa 1589 lan, ngawo mowonti manabe-a, mowonti Latinbe-a, kuru mowonti ilmube Maulbronnbe-a lan, Keplerbe Jamiya Tübingenben kərawono. Na shimadən, falsafa cidiya Vitus Müller ben kərawono kuru ilmu tauhidbe cidiya Jacob Heerbrand ben kərawono (fuwura Philipp Melanchthonbe Wittenberglan), shi duwo Michael Maestlinro kəra gulzənadə loktu shi fuwuraben, hatta Tübingenlan suro saa 1590ben kuraro wallono.[26] Shiye kəlanzəga ilmuma isawube zauro ngəlaro fəlezəna kuru su ilmu shillewube zauro nowata səbandəna, fuwurawa amanzəro horoscope fəlejin. Cidiya amariya Michael Maestlinben, Tübingen be shehu ilmube isawube saa 1583 səta 1631ro saadənan, [26] shiye fasal Ptolemaicbe-a fasal Copernicanbe-a kəla təgəndo dunyabe-a səliwu. Shidə loktudən Copernicanro wallono. Suro gashiptə fuwurawa bǝn, shiye heliocentrismdəga kururam theoreticalbe-a kuru theologicalbe-a indison faizəna, shiye wono Kawusudə shima duno dunyabedəga suwudinno.[27] Waziri coci Lutheran be ro waltə səraana dəman, shiga cocidəro təmowonyi dalil nzasarawanzə Formula of Concord'a gadezəna nankaro.[28] Dareram kəranzəben, Keplerro sha maləmma isawube-a ilmu shillewube-aro shawari sadəna mowonti Protestantbe suro Grazben. Shiye nəm kuradə suro kəntawu April ye saa 1594 lan kasatkono, sa'anzə 22 lan.[29]

 Lamintǝ