Uganda

Uganda,[b] hukumamen Republic of Uganda,[c] shima lardə do gədi Africa ye lan cidi bawo. Gədinzən Kenya sha kalangaiyya, yalanzən Sudan Anəmye, fətenzən Democratic Republic of Congo, Anəm-fətenzən Rwanda, kuru anəmnzən Tanzania. Nasha anəmyedə nasha laa kəmaduwu Victoria be mbeji, shidoni Kenya-a Tanzania-a yakkatadə.￼

Uganda də sha mairi Bugandaye lan bowotə, shidoni nasha kura anəmye zamzənadə, Kampala kunten, kuru təlamzə Luganda də zauro manatin; təlam do hukumaye shima Nasara. Nashadə kaduwuwa kada kasharu, kawu kufu Bantuyeya Nilotic yeya saa 3,000 kozənalan isayinro. Karapkawa anyi mairiwa duno'a alamanna Mairi Kitara yeyi koksana. Kənde kasuwuwu Arab be suro saa 1830sbe-a kuru kulashiwu British be suro dareram karnu kən 19thbe-adə shima badiyaram lardəwa diyabeye dunonzawo.

British ye Protectorate Uganda ye suro saa 1894 yen kokkono, adəye fuwuro siyasa'a fuwujinro fuwuzəna. Ugandaye kərmai kəlabeye suro saa 1962yen ciwondo, Milton Obote shima Waziri burwoyewo. Shi Mengo Crisis 1966 yedə kəriwu kura mairi Buganda ye'a suwudəna, kuru lardədə'a nizam majaliskuye lan kura lardəye ro kalaktə'a. Idi Amin be kərmainzə askərraye suro saa 1971yen səsangənadə shima kərmai nəmzalumye duwo am kada cezəna-a razəgə ngawotə-a suwudə, hatta suro saa 1979yen shiga kərmaidən cotulowo.

Yoweri Museveni ye karapka kəriwuwa lardəye (NRM) də kərmaiya səmowona suro saa 1986 yen ngawo kəriwu kəriwuwa saa arakkəye lan. Adəye nəlefa-a wuratə razəgəbe-a suwudəna, amma kəndowa nəmzalumye-a hakki adammanabe-a latədə gozaa kowada. Datəgəram kərmai kura lardəye baro diwo-a, karnolan nəmzalum-a nəmzalum-a, hangalza kəla fuwu demokradiya Ugandabeyen səsangəna.

 Lamintǝ