Iraq

Iraq

Iraq də, [a] sha Republic of Iraq lan notəna, [b] shima lardə do fəte Asia yǝ, kalangaizə Saudi Arabia anəmlan, Turkey yalanzən, Iran gədinzən, Persian Gulf-a Kuwait-a anəmgədinzən, Jordan anəmfətenzən, kuru Syria fətenzən. Nəm faraknzədə kilomita square 438,317 (169,235 sq mi) kuru nəm nguwu amyedə miliyon 46 ma kozəna, adəye sha lardə kura kən 58 me nəm kura lan kuru kən 31 me nəm nguwu jamaye dunyalan. Baghdad, fato am miliyon 8 samin ye, shima bərni kura lardəye kuru shiro kurawo ba.

Karna kən 6 me BC lan baditəna, sədi nyama'a kate kəmoduwuwa Iraq be tigris-a euphrates-a yedə, mesopotamia lan bowotin də, cidi bərniwa kurebe-a, kəla furum zamanbe-a, mairiwa sumer-a, akkad-a, assyria-a yedə fuwuzəgəna. Kəlafərəm zaman bǝ shiro Cradle of Civilization gultində, lardə Mesopotamia bedə nizam ruwobe-a, isawu-a, zawal manəm kurube-a, loktu ngaltə-a, kalanda-a, ilmu shillewube-a, garegare-a, maara njiye-a, kuru doka-a suruna. Ngawo musləmma ye Mesopotamia zuzanayen, Baghdad də bərni kura caliphate abbasid yero wallono kuru bərni kura ada'a ilmuye'a dinaye ro wallono woktu zaman Islam ye Golden Age yedən, na do cidaramma jiri shiro House of Wisdom gultin dəye ro wallono. Ngawo bərnidə'a Mongols ye suro saa 1258 lan wurzana yen, nashadə zauro ngawotə badiwono dalil kwasuwa-a mairi'a kənasartəna-aye səkkə. Kuruson, Iraqdə faida adinbe mbeji adin kərista be-a, adin Yehudiya be-a, adin Yazidi be-a, adin Mandaeism be-a lan. Gargam kitawube zauro kura mbeji.

Tun kərmai kəlabe suro saa 1932 lan, Iraq ye fuwutə arziyi be-a askərrabe-a sətana kuru loktuwa nəmkəlafərəm ba-a kəriwu-ayen. Shidə nasha mairi Ottoman be hatta datəgəram kəriwu dunyabe kən tilomiben kara. Iraq də mburo walzənadə daji British ye suro saa 1925 ben kokkono. Mairi kəlanzəbero faltəna suro saa 1932 bǝn. Ngawo kərmai kəlabe suro saa 1958 bǝn, Iraq də kərmai kərmaibero wallono, buro salakkin Abdul Karif Arim Adully Qasim shiga jasha. Jami Ba'ath ye kərmaiya suro saa 1968 lan gozana, kəriye jamiyya falye koksana cidiya Ahmed Hassan al-Bakr yen kuru dare Saddam Hussein yen, shi do kəriwu Iran ro saa 1980 lan badizəna də kuru Kuwait ro saa 1990 lan badizəna də. fitəna-a kuru fitəna-a. Kərigə adə, kəriwu Iraq bǝ lan notənadə, saa 2011 lan dawono, saa 2013 lan səta 2017 ro saadənan, Iraq ye kəriwu gade sətana citə-a kənasar-a kərmai Islamic Statebe lan. Kudəro kəriwu ngawo kəriwubedə ganaro gozaa kozana, nəlefa'a dapcin rokko duno Iran bǝ cijin dən.[http://edition.cnn.com/2011/12/17/world/meast/iraq-troops-leave/index.html][https://web.archive.org/web/20230330011242/https://www.cfr.org/in-brief/how-much-influence-does-iran-have-iraq]

Majilas federalbe, Iraq də duno daube cijinro gotəna. Shidə fato am kadaye, kəndaram cidibe-a dabba karaabe-a. Am Iraq be ngəwunzaso musulumma, amma am ganadə suronzan kəristanna, Zoroastrians, Mandaens, Yazidis, Yarsanism, Yewudiwa. Iraqis sodə kaduwuwa gade-gade; nguwuso Arab-a, kuru Kurd-a, Turkmen-a, Yazidi-a, Assyria-a, Armenia-a, Domc-a, Persia-a Shabaki-a. Arabic-a Kurdish-adə sandima təlamma hukuma Iraqyewo, amma Suret-a, Turkish-a Mandaic-adə nashadən manatin. Iraq, fato kəndawu fetebe kura dunyalan mbeji də, cidaram kəndawu fetebe-a gasbe-a ngəwu mbeji. Kuruson bare-a bəladəriye-aro nowata. Kərma dəro, Iraq də waltə garjin bana lardə diyaye lan.https://en.wikipedia.org/wiki/Iraq#cite_ref-cia_3-3https://books.google.com/books?id=JJpnAAAAMAAJhttps://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/215-religious-and-ethnic-minorities-and-stateless-personshttps://www.constituteproject.org/constitution/Iraq_2005.pdf?lang=enhttps://www.ebrd.com/news/2023/ebrd-welcomes-iraq-as-its-latest-member.htmlhttps://documents1.worldbank.org/curated/en/846201597292562703/pdf/Iraq-Reconstruction-and-Investment.pdf

 Laminte 

Nakka:Countries