ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ

ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ (ಸಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡಿ. ಎಸ್.)ವನ್ನು 1980ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಲಿಂಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕೃತ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಅನುಭವಗಳ ನೇರ ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಆರಂಭ. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸಮಾನತೆಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ, 1974), ಇತರರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು (ID1).

ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆ, ದಾಖಲೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ, ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಕೇಂದ್ರವು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. 

ಸ್ತ್ರೀವಾದದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಇದರ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆತಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರಚಲಿತ ಕಾಳಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ನ್ಯಾಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರೊ‍ಂದಿಗೆ ವಕಾಲತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೇಂದ್ರವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು, ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಅನೇಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಅವರು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವು ಮಹಿಳಾ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ  ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದು ಇದರ ಬದ್ಧತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಕೆಲಸ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯು ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನದ ನೋಟದಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವಂಚಿತರಾದವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದೆ.

ಅಂದಿನಿಂದ, ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಬೋಧನಾ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ವಿಶಾಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

 ಜಾಗತೀಕರಣ, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ
 ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ
 ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು
 ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
 ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸೂಚಕಗಳು
 ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಪೌರತ್ವ
 ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು
 ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ
 ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ
 ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
 ಮಹಿಳಾ ಚಳವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸ
 ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀವಾದ

 ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆ 
ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಟಸ್ಥತೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನೇರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಿಳಾ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ  ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗ್ರತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪಾಲುದಾರರಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.

 ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು 
ಸಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡಿ. ಎಸ್. 1984ರಿಂದ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಎಚ್ಐವಿಒಎಸ್, ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ಲಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡಿ. ಎಸ್. ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಿ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡಿ. ಎಸ್. ಯು ತಲೆಮಾರುಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯದೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅದು ಆಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 

 ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
 ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
 ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ಐ. ಸಿ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಆರ್) ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
 ಫೋರ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ