ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ

ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ (2 ಮೇ 1920 – 30 ಜುಲೈ 1983)  pronunciation ⓘ ಅವರು ನಾಟ್ಯಸಂಗೀತಕ್ಕೆ (ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ) ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಗುಸ್ಲಿ ನಾಟಕವು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.

 ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ 
ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದರ್ಭ ಪ್ರದೇಶದ ಅಕೋಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುರ್ತಿಜಾಪುರದಲ್ಲಿ ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು. ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಧಾರ್ಕರ್ ಗಮನಿಸಿದರು, ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಾಲಿಯಾ ಮರ್ದನ್ (೧೯೩೫) ನಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.  ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ಹಲವಾರು ಗುರುಗಳಿಂದ, ವಿವಿಧ ಘರಾನ ಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.  ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ವಿ.ಡಿ. ಪಲುಸ್ಕರ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಶ್ರೀ ಶಂಕರರಾವ್ ಸಪ್ರೆ  ಅವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ತರಬೇತಿಯು ಸಿ. ರಾಮಚಂದ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಗುರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಶಂಕರರಾವ್ ಸಪ್ರೆ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ, ಅವರು ಕಿರಾನಾ ಘರಾನಾದ ಸುರೇಶ್‌ಬಾಬು ಮಾನೆ ( ಉಸ್ತಾದ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗ), ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾನಾದ ಅಸಾದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್, ಭೆಂಡಿಬಜಾರ್ ಘರಾನಾದ ಅಮನ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂಜನಿಬಾಯಿ ಮಲ್ಪೇಕರ್ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನಾದ ರಾಮಕೃಷ್ಣಬುವಾ ವಾಜೆ (ವಾಜೆಬುವಾ) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  ವಜೇಬುವಾ ಅವರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ದಿನನಾಥ್ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್, ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು, ಅವರನ್ನು ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ  ನಾಟಕೀಯ ಶೈಲಿಯ ಗಾಯನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 

ದೇಶಪಾಂಡೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಕಲಿಯಾ ಮರ್ದನ್, ದೂಧ್ ಭಾತ್, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟವಿನಾಯಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು,  ಮತ್ತು ಪಂಚಮವಿಲ್ಲದೆ ಯಮನ್ ರಾಗದ ರೂಪಾಂತರವಾದ ರಾಜ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ರಾಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಾಂತ್ ಲಿಮಾಯೆ,  ವಿಜಯ್ ಕೋಪರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ಪದ್ಮಾಕರ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 

ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ರಾಹುಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ. ಇವರು ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಘುಸಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಖಾನ್‌ಸಾಹೇಬ್ ಪಾತ್ರದಂತಹ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅವರ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ರಾಹುಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ " ಮಿ ವಸಂತರಾವ್" ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಸಂತರಾವ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ,  .

 ಪರಂಪರೆ 
ಡಾ. ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ,  ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾದ ವಸಂತೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಭರವಸೆಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ "ವಸಂತೋತ್ಸವ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ "ವಸಂತೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ".  

೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ದಕ್ಷಿಣ-ಮಧ್ಯ ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ (SCZCC) ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. 

ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ " ಮಿ ವಸಂತರಾವ್"  ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮೇ ೧, ೨೦೨೦ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್ -19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2022 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

ಹೆಸರಾಂತ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಂಡಲದ  ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ಪಂಡಿತ್ ಡಾ. ವಸಂತರಾವ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು.

 ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 



 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:೧೯೨೦ ಜನನ
ವರ್ಗ:Articles with hCards
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು