ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

ಅಭಿಲಾಷಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ (अभिलाषितार्थ चिन्तामणि) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥ.  ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ಸೋಮೇಶ್ವರ III ಇದನ್ನು ರಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಆಹಾರ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಆಟಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಕಾವ್ಯ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯವು 11 ಮತ್ತು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಶ್ವಕೋಶ ಮಾದರಿಯ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಒಟ್ಟು 100 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐದು ಪರ್ವಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ಇದೆ. ಆಹಾರ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.  ಇದು ಭಕ್ತಿ ಸ್ತುತಿ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು (ಸ್ತೋತ್ರ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ಗ್ರಂಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 

 ಹೆಸರು 
ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ (मानसोल्लास) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನಸ (मनसा) ಅಥವಾ "ಮನಸ್ಸು" ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ (उल्लास) ಅಥವಾ "ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದು, ಆನಂದಪಡಿಸುವುದು" ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.  ಇದರ ಅರ್ಥ "ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತೋಷ, ಆನಂದದಾಯಕ "Sollasa, Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany (2012).  ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವನ್ನು ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಬಹುದು Nalini Sadhale and YL Nene (2010), Bhudharakrida (Royal Enjoyment on a Pleasure-mound) in Manasollasa, Asian Agri-History, Vol. 14, No. 4, pages 319–335Ullasa, Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany (2012), ಇದರರ್ಥ "ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂತೋಷ". 

ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು 5 ಪರ್ವಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 20 ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ "ವಿಂಶತಿ" (विंशति) ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ಪರ್ವಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ವಿಂಶತಿ ಎಂಬುದು ಪರ್ವದಲ್ಲಿನ 20 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.viMzati, Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany (2012)  
ಆಧುನಿಕ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು IAST ಕಾಗುಣಿತಗಳಾದ "ಮನಸೋಲ್ಲಾಸ",()  ಮತ್ತು "ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ" ದಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . 

ಇದನ್ನು ಅಭಿಲಷಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ (ಅಭಿಲಷಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ) (ಅಕ್ಷರಶಃ, ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಪಠ್ಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಮನಸೊಲ್ಲಾಸ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ತೋತ್ರ (ಸ್ತುತಿಯ ಕಾವ್ಯ) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ( ಸಂಸ್ಕೃತ : मानसोल्लास ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಭಾರತೀಯ ಪಠ್ಯವಿದೆ ,ಇದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆದಿ ಶಂಕರ ಅಥವಾ ಸುರೇಶ್ವರರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.Dakshinamurti Stotra, Dakshinamurti Stotra A Mahadeva Sastri (1895), see Preface sect
ion

ಕಾಲ
ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1129 ರಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ III ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ. ಅವರು 1127  ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜವಂಶದ ಮೂರನೇ ರಾಜರಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು  ಕ್ರಿ.ಶ. 1125 ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ . ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕ , ತೆಲಂಗಾಣ , ಪಶ್ಚಿಮ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ದಖ್ಖಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತುNalini Sadhale and YL Nene (2005), On Fish in Manasollasa (c. 1131 AD), Asian Agri-History, Vol. 9, No. 3, pages 177–199.

 ರಚನೆ 
ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸವು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಪದ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ. 

ಇದನ್ನು ಐದು ಉಪ-ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 100 ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐದು ವಿಂಶತಿಗಳು (20ರ ಉಪ-ಪುಸ್ತಕ) ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಕಾರಣ , ರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥೈರ್ಯಕಾರಣ , ಭರ್ತುರ್ ಉಪಭೋಗಕಾರಣ , ಪ್ರಮೋದಕಾರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡವಿಂಶತಿ.  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ಅದರ ಆಡಳಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಔಷಧ,  ಪಾಕಪದ್ಧತಿ, ಆಭರಣಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ-ಆಟಗಳು,  ಕ್ರೀಡೆ, ಆಭರಣ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.  ಪಠ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕೆ 2500 ಪದ್ಯಗಳು ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. 

ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ :
ಇಪ್ಪತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳು 
( ವಿಂಶತಿ )ಅಧ್ಯಾಯಗಳು
( ಅಧ್ಯಾಯ )ಶ್ಲೋಕಗಳು
( ಶ್ಲೋಕ )I. ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಕರಣ20308II. ರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥೈರ್ಯಕಾರಣ201300 ·III. ಭರ್ತುರ್ ಉಪಭೋಗಕಾರಣ201820IV. ಪ್ರಮೋದ ಕರಣ203219 V. ಕ್ರೀಡಾ ವಿಂಶತಿ201375

 ವಿಷಯ 
 ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಅರ್ಹತೆಗಳು: ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಕರಣ 
ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಕರಣ ವಿಂಶತಿಯು ರಾಜ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜನು ಸ್ಥಿರವಾದ, ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನೈತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ರಾಜನು ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿರಬೇಕು, ಕೋಪವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು, ಸದ್ಗುಣಶೀಲನಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ .  ರಾಜ, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು, ಇತರರಿಗೆ ಗಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು, ಸ್ವಯಂ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು, ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬೇಕು, ಬಡವರು ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪರರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದ ಮೊದಲ ವಿಂಶತಿಹೇಳುತ್ತದೆ .  ಪಠ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು. 

 ಆಡಳಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆ: ರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರಣ 
ಎರಡನೇ ವಿಂಶತಿ ರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥೈರ್ಯಕರಣ ವಿಂಶತಿಯು ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.   ಇದು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಅರ್ಹತೆಗಳು, ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸೇನಾಪತಿ (ಜನರಲ್) ಹೊಂದಿರುವ ಸೈನ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಪುರೋಹಿತರು ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ಖಜಾನೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರಾಚ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಜೆ ಡಂಕನ್ ಎಂ ಡೆರೆಟ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ , ಪಠ್ಯದ 2.8 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮೂರು ರೀತಿಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಮನಸೋಲ್ಲಾಸವು ರಾಜನ ಸಲಹೆಗಾರರ ​​ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವರು ದಾಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಶುಭ ಸಮಯವನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹಾರ್ಟ್‌ಮಟ್ ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ವಿದೇಶಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು . 

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತ ಆಡಳಿತ ರೂಪವನ್ನು ಪಠ್ಯವು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಯಾರಾದರೂ ಆಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಹತೆಯೊಂದಿಗೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜನ ಹತ್ತಿರದ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬೇಕು.  ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಪಠ್ಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ರಾಜನು ಆಡಳಿತಗಾರರು,ಕಳ್ಳಕಾಕರು, ಶತ್ರುಗಳು,ತನ್ನ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ದುರಾಸೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಪಠ್ಯವು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಈ ವಿಂಶತಿಯು ಶುಲ್ಕಾ (ತೆರಿಗೆ) ವಿಧಗಳನ್ನು ಸಹ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ  .  ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಗಡಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. .

ಎರಡನೇ ವಿಂಶತಿಯು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜ್ವರದಿಂದ ಗಾಯದವರೆಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವುಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಪೋಷಣೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾಯ 2.6 ರ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ Nalini Sadhale and YL Nene (2004), On Elephants in Manasollasa – 2. Diseases and Treatment, Asian Agri-History Vol. 8, No. 2, pages 115–127
}} ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯ ಔಷಧ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ .
 ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ: ಭರ್ತುರ್ ಉಪಭೋಗಕಾರಣ 

ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಕಿಚನ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯ ಸಂಪಾದಕಿ ಮೇರಿ ಎಲೆನ್ ಸ್ನೋಡ್‌ಗ್ರಾಸ್ ಪ್ರಕಾರ , ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಶತಮಾನ ಹಿಂದಿನದು .  ಹುದುಗಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಠ್ಯವು ಮೊದಲನೆಯದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನ ಹುದುಗುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ .  ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯವು ಹಸು, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ಗಿಳಿ, ನವಿಲು ಅಥವಾ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಮಾಂಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಹಂದಿಮಾಂಸ, ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸ, ಮೇಕೆ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ

ಈ ಪಠ್ಯವು ಸಿಹಿನೀರು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಅಮೃತ (ಮಕರಂದ), ಸಿಹಿನೀರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಿಷ (ವಿಷ) ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.   ಸೋಮೇಶ್ವರ III ಮಳೆ (ಶರತ್ಕಾಲ), ಬುಗ್ಗೆಗಳು (ಬೇಸಿಗೆ), ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು (ಚಳಿಗಾಲ) ದಿಂದ ಬರುವ ಸಿಹಿನೀರನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸೋಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಪಠ್ಯವು ಬಳಕೆಗೆ ಮೊದಲು ನೀರನ್ನು ಕುದಿಸಿ, ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯಲು, ಕುದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಪಠ್ಯವು ತ್ರಿಫಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪರ್ಯಾಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ , ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾವಿನಕಾಯಿ, ಪಾತಾಳ ಅಥವಾ ಚಂಪಕ ಹೂವು ಅಥವಾ ಕರ್ಪೂರದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಪಠ್ಯವು ತಾಜಾ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಪಾನಕ ಎಂಬ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ . 

ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದಲ್ಲಿ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ವೈನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ , ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳು ತಾಳಿಮದ್ಯ (ತಾಳೆ), ನಾರಿಕೇಲಸವ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಖಜುರಸವ (ಖರ್ಜೂರ) ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ . 

ಇದು ರಾಜನ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಹಾಲು ಆಧಾರಿತ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಗೋಲಮು (ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಡೋನಟ್), ಆಧುನಿಕ ಪಂಟುವಾ ಮತ್ತು ಲೆಡಿಕೇನಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ಆಧಾರಿತ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಘರಿಕಾ ( ಉದ್ದಿನ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹುರಿದ ಕೇಕ್‌ಗಳು) ನಂತಹ ಹುರಿದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

 ಆನಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ: ಪ್ರಮೋದ ಕರಣ 
ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಂಶತಿಯು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತಹ ಮನರಂಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯವು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮೊದಲ ಎರಡು ವಿಂಶತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಿಂತ ಈ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.  ಇದು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಸೋಮೇಶ್ವರ III ರ ಮಗ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ರಾಜ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ II ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥವಾದ ಸಂಗೀತ-ಚೂಡಾಮಣಿಯನ್ನು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥ ಅಕ್ಷರಶಃ "ಸಂಗೀತದ ಕಿರೀಟ ರತ್ನ" ಎಂದಾಗಿದೆ. 

ಈ ಪಠ್ಯವು ಅನೇಕ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂಡವ ಅಥವಾ ಹುರುಪಿನ ಶೈಲಿ (ಎಡ) ಮತ್ತು ಲಾಸ್ಯ ಅಥವಾ ಕಥಕ್‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶೈಲಿ (ಬಲ) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪಠ್ಯವು ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ವಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.  ತ್ರಿಪದಿ , ಅಧ್ಯಾಯ 4.16 ರಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕೊಯ್ಲಿನ  ಋತುವಿನಲ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದರೆ, ಷಟ್ಪದಿಯನ್ನು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಾರರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವರು. ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಧವಳ ಹಾಡಲಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಹೋಳಿ ಮುಂತಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚರಿ ಪ್ರಕಾರದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಚರ್ಯವು , ಪಠ್ಯವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ಯಾನದ ಹಾಡುಗಳಾಗಿದ್ದವು.  ಪಠ್ಯವು ಗಾನ (ಗಾನ) "ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ"ದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದೆ.  ಗೀತವು ಸಾವಧಾನವಾದ, ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ಮಂದ್ರ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸದ 4.17 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.  .  ಈ ಪಠ್ಯವು ಅಧ್ಯಾಯ 4.18 ರಲ್ಲಿ 450 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುಚ  ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ಪಠ್ಯವು ಆರು ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರು, ಅವರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ - ನಟ (ನಟ), ನರ್ತಕ (ನರ್ತಕಿ), ನರ್ತಕಿ ( ನರ್ತಕಿ ), ವೈತಾಲಿಕ (ಬಾರ್ಡ್), ಚರಣ (ಅಲೆದಾಡುವ ಪ್ರದರ್ಶಕ) ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಟಿಕ (ಚಮತ್ಕಾರ).  ಅವರ ದೇಹದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು (6 ಅಂಗ , 8 ಉಪಾಂಗ ಮತ್ತು 6 ಪ್ರತ್ಯಂಗ ) ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯವಾದ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆಯೇ ಇದೆ .  ನಂತರದ ಪಠ್ಯವು ನೃತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ 21 ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು 26 ಚಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 

ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ — ಅನುಕರಣೆ ( ನಾಟ್ಯ ), ಸೂಕ್ಷ್ಮ ( ಲಾಸ್ಯ ), ಹುರುಪಿನ ( ತಾಂಡವ ), ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ( ವಿಸಮ ), ಹಾಸ್ಯಮಯ ( ವಿಕಟ ) ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ( ಲಘು ). 

ನಾಲ್ಕನೇ ಉಪ-ಪುಸ್ತಕವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ,  ನಾಯಿ (ಗ್ರೇಹೌಂಡ್-ಮಾದರಿಯ) ರೇಸಿಂಗ್,Nalini Sadhale and YL Nene (2010), Sarameyavinoda in Manasollasa: Dogs for Recreation and Hunting, Asian Agri-History, Vol. 14, No. 3, pages 273–283  ಕುದುರೆ ರೇಸಿಂಗ್, ಆನೆ ರೇಸಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯವು ಎಂಟು ಸದಸ್ಯರ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲೊದ ಒಂದು ರೂಪದಂತಹ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ತಂಡ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ   . 

 ಆಟಗಳು, ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಾಮ: ಕ್ರೀಡಾ ವಿಷ್ಣುತಿ 
ಪಠ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಉಪಪುಸ್ತಕವು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಲೆ,Nalini Sadhale and YL Nene (2010), Bhudharakrida in Manasollasa, Asian Agri-History, Vol. 14, No. 4, pages 319–335  ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಲವಕ್ಕಿ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ವಿಲ್ ) ಮತ್ತು ಇತರ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಜಿಂಕೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾಡು ಆಟಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಇದು ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು, ಫಾಲ್ಕನ್ರಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ 35 ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ . 

ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸವು , ಪಠ್ಯವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ಎತ್ತರದ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳು, ಕೃತಕ ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿಯುವ ತೊರೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು.  ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಣ್ಣು, ಬೀಜಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ, ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಯಾವ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೆಡುವುದು ಉತ್ತಮ, ಇತರರನ್ನು ಯಾವಾಗ ನೆಡಬೇಕು, ನೀರುಹಾಕುವುದು, ಅತಿಯಾದ ನೀರುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಕಳೆಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.  ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವನ-ಕ್ರೀಡ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 40 ರೀತಿಯ ಮರಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . 

ಐದನೇ ಉಪ-ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಇತರ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ., ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಆಹ್ಲಾದಕರ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುವಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಪಠ್ಯವು ಶ್ರೀಗಂಧದಂತಹ ಸುಗಂಧ ಮರದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಪಠ್ಯವು ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ - ವಿದ್ಧ (ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ), ಅವಿದ್ಧ (ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ರೂಪರೇಷೆ) ಮತ್ತು ಭಾವ (ನಿರೂಪಣೆ).  ಪಠ್ಯವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,  ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕ್ರಯೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.


12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಠ್ಯವು ಮಹಿಳೆಯರ ಕಣ್ಣುರೆಪ್ಪೆಗಳು, ರೆಪ್ಪೆಗೂದಲುಗಳು, ಕೆನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದೋಳುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಿಲಕದ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.   ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. 

 ಪರಂಪರೆ 
ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,   ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ  ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ.  ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಮಂದಕ್ರಾಂತ ಬೋಸ್,  ಈ ಗ್ರಂಥವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ  ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಬ್ರೂನೋ ನೆಟ್ಟಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಂಡವು ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸವನ್ನು'' ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗಾಧವಾದ ಗ್ರಂಥ  ಕರೆದಿದೆ .

ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 (Presents powder manufacturing processes mentioned in Manasollasa)
 Walter Kaufmann (1965), Rasa, Rāga-Mālā and Performance Times in North Indian Rāgas, Ethnomusicology (Presents music theories in Natyasastra and Manasollasa)
Elise B. Barnett (1970), Special Bibliography: Art Music of India, Ethnomusicology
Scan of volume 1 (1925) of Shrigondekar's printed edition of the Manasollasa, University of Kentucky (in Sanskrit, first 4 vimshati) with English introduction
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಂಗಭೂಮಿ
ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ
ವರ್ಗ:12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು
ವರ್ಗ:ಅಡುಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ
ವರ್ಗ:12ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ