ತ್ರಿಪಿಟಕ

ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ

ತ್ರಿಪಿಟಕ (ಪಾಲಿ: तीपितका; ಅಕ್ಷರಶಃ "ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳು" ಎಂದರ್ಥ) ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಮುಖ್ಯ ಪಠ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಬೌದ್ಧ ಪಂಗಡಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ.     Tipitaka  Encyclopædia Britannica (2015)"Buddhist Books and Texts: Canon and Canonization." Lewis Lancaster, Encyclopedia of Religion, 2nd edition, pg 1252 ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬುದ್ಧನ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಸಮಯದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗಿನ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತ್ರಿಪಿಟಕವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ತ್ರಿಪಿಟಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಹಳ (ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

(ತ್ರಿಪಿಟಕಗಳು ಬೌದ್ಧ ಯುಗದ ಭಾಷೆಯಾದ ಪಾಲಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾದ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪಾಲಿ ಪದಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ, ಅನುವಾದದ ಅರ್ಥವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು.)
 ದ್ವಾದಸಂಗ (ಹನ್ನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳು) 
ದ್ವಾದಸಂಗ (ಅರ್ಥ - "ಹನ್ನೆರಡು ವಿಭಾಗಗಳು") ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವಿಧದ ಪ್ರವಚನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಶ್ರಾವಕಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಲಲಿತಾ-ವಿಸ್ತರ", "ಮಹಾಯಾನ ಸೂತ್ರ-ಲಂಕಾರ", ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಆಗಮ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಾನ ಸೂತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂಗರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 9 (ಪಾಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ). ಈ ವಿಭಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
 ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗರಗಳು 

 ಸೂತ್ರ (ಅರ್ಥ - ಸೂತ್ರ/ತಾನ) - ಗದ್ಯ ಪ್ರವಚನ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ನಾನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ" ಎಂಬ ನಿದಾನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆನಂದವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
 ಗಯಾ (ಅರ್ಥ - ಹಾಡು) - ಮಿಶ್ರ ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯ; ಮೊದಲು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ, ನಂತರ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶ.
 ಗಾಥಾ - ವಿಶೇಷವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಕವಿತೆ.
 ನಿದಾನ - ಬೋಧನೆ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ವಿವರಣೆ.
 ಇತಿಭೃಷ್ಟಕ (ಅರ್ಥ — "ಅದು ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ") — ಬುದ್ಧನ ಶಿಷ್ಯರ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳು.
 ನಾಟಕ — ಬುದ್ಧನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಕಥೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಬೋಧಿಸತ್ವನಾಗಿದ್ದನು.
 ಅಭೂತಧರ್ಮ — ಬುದ್ಧನ ಪವಾಡಗಳಂತಹ ಅಲೌಕಿಕ ಘಟನೆಗಳು.
 ಯಾಗದ — ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾದರಿಗಳು.
 ಉಪದೇ — ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು; ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ.
 ಉದಾನ (ಅರ್ಥ — ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಹೇಳಿಕೆ) — ಬುದ್ಧನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳು.
 ವೈಪುಲ್ಯ (ಅರ್ಥ — ವ್ಯಾಪಕ ಗ್ರಂಥ) — ವ್ಯಾಪಕ ಗ್ರಂಥ; ಮಹಾಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾಯಾನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
 ವೈಕರಣ (ಅರ್ಥ — ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ) — ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು.

 ಮಹತ್ವ 
ಬೌದ್ಧ ತ್ರಿಪಿಟಕವು ಹಲವಾರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಂಗೀತ, ಉಡುಪು, ಪದ್ಧತಿಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿನಯಾಪಿಟಕ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರ ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 'ಸುತ್ತಪಿಟಕ'ದ ದಿಘ ನಿಕಾಯವು ಮಿನ್ನ ಕಸ್ಸಪ, ಮಕ್ಖಲಿ ಗೋಸಲ, ಅಜಿತ್ ಕೇಶಕಂಬಳ, ಪಕುಧ ಕಚಾಯನ, ನಿಗಂಥ ನಟಪುತ್ತ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ ವೇಲತ್ತಿಪುತ್ತ ಎಂಬ ಆರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲಿಚ್ಛವಿಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತ್ಯಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿಪದ್ಧತಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 'ಅಭಿಧರ್ಮ ಪಿಟಕ' ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು