ವಯಾಂಗ್

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

ವಯಾಂಗ್ (           )  : ೮೦೩-೮೦೪ ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾವಾನೀಸ್ ರೂಪದ ಸೂತ್ರದ  ಬೊಂಬೆಯಾಟವಾಗಿದೆ.    ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ವಯಾಂಗ್  ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಗೇಮಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ  ಜೆಂಡರ್      ವಯಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಕಥೆಗಳ  ಮೂಲಕ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಆಖ್ಯಾನಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು.    ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ  ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಮುಂಜಾನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವಿರುತ್ತದೆ.,  ಜನರು ಪರದೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.  

ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು, ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಳನ್ನು ಬಾಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರುವಾತನ್ ಆಚರಣೆಗಳು (ಸುಕೆರ್ಟೊ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೆಡೆಕಾ ಭೂಮಿ ಆಚರಣೆಗಳು (ಹೇರಳವಾದ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು). ಸಮಾರಂಭಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಂಟೆನನ್ (ಜಾವನೀಸ್ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ) ಮತ್ತು ಸುನಟನ್ (ಸುನ್ನತಿ ಸಮಾರಂಭ) ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಗಳು, ಜನ್ಮದಿನಗಳು, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ' ನೆರಳು '   ಅಥವಾ 'ಕಲ್ಪನೆ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿದೆ . ವಯಾಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ ಎನ್‌ಗೋಕೊ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಮ( krama )ಸಮಾನಾರ್ಥಕವು ರಿಂಗಿಟ್(ringgit)ಆಗಿದೆ.  : 803-804 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಯಾಂಗ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. .

ಆಧುನಿಕ  ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ,ವಯಾಂಗ್ ಎಂದರೆ ಬೊಂಬೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು.  : 803-804 

 ಇತಿಹಾಸ 
ವಾಯಾಂಗ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೊಂಬೆ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. :  ಇದು  ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ,ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ  ಕಥಾಹಂದರದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ   ಆರಂಭಿಕ  ಪುರಾವೆಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಪಠ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾ. ಶ. ೧ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ. 

ನೆರಳು ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪವಾದ ನೆರಳು ನಾಟಕವು ಬಹುಶಃ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ-ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.   ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಪೂ೨೦೦  ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನುತೆಲುಗು ಭಾರತೀಯ ಥೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ  ಬೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಜೋಡಿಸಲಾದ ಬೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಹತ್ತಿರ ಹಿಡಿದು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಅದರ ಮೂಲದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆ, ಆಳ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಬೊಂಬೆ ನೆರಳು ಕಲಾಕೃತಿ ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ರಂಗಭೂಮಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಾಂಡನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  : 42–44, 65, 92–94, 278  ಬ್ರಾಂಡನ್ ಪ್ರಕಾರ, ವಯಾಂಗ್   ಬೊಂಬೆಗಳು ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. ಅವರು ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಗೇಮಲಾನ್, ವಿತ್ತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೆಟ್ರಿಕ್ ರೂಪಗಳು, ಬಾಟಿಕ್, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ಆರ್ದ್ರ ಭತ್ತದ ಹೊಲ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದಂತಹ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಯಾಂಗ್  ಏಷ್ಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ಬೊಂಬೆಗಳು ವಯಾಂಗ್ ಗಿಂತ  ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಯಾಂಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಜಾವಾನೀಸ್, ಸಂಸ್ಕೃತವಲ್ಲ . ಅದೇ ರೀತಿ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ  ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ( wayang kulit) ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ, ನಾಟಕವು ಬೌದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ.  : 

ಜಿ.ಎ.ಜೆ.ಹಝೇಉ( GAJ Hazeu) ಕೂಡ ವಯಾಂಗ್ ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೊಂಬೆ ರಚನೆ, ಬೊಂಬೆಯಾಟ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಧ್ವನಿಗಳು, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಾವಾನೀಸ್ ನಾಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಬೆಳೆದಿದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದಗಳು ಜಾವಾದಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಭಾರತದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಜೆ. ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.  ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಧೂಪದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ / ಅಲೆದಾಡುವ ಆತ್ಮಗಳಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪಣಕವಾನ್ ಭಾರತೀಯ ವೀರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾಗಿ   ಜಾವಾನೀಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ವಯಾಂಗ್ ಶಾಮನಿಸಂನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಎಸಿ ಕ್ರೂಟ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

 ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂಲ 
೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಜನರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.  : 42–44, 65, 92–94, 278   ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಶತಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಆರಂಭಿಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ್ದಾಗಿವೆ.  ಇದಲ್ಲದೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ( ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ), ತೋಲು ಬೊಮ್ಮಲಾಟ, ತೋಲ್ಪವಕೂತ್ತುಮತ್ತು ರಬನ ಛಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಚರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಬೊಂಬೆ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ವಯಾಂಗ್ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  

ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ಸೆಮರ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಬಹಳ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಯಾಂಗ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  :  ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾದ ಎರಡು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ರಾವಣ ಛಾಯಾ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಛೌ ನೃತ್ಯದಿಂದ ವಯಾಂಗ್   ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಜೀವನ್ ಪಾಣಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 

ವಯಾಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ್ದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾತರಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಬಲಿತುಂಗ್, ಡಾಲಿನನ್ ಸನ್ನದನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು. ಇದು ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: si galigī mavayaṁ buAt thyaṁ macarita bimva ya kumāra, ಅಂದರೆ 'ಬೀಮಾ ಕುಮಾರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಗೇಲಿಗಿ ಬೊಂಬೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು'.  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಗೇಲಿಗಿ ಒಬ್ಬ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶಕನಾಗಿರಬಹುದು, ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ರಾಜಮನೆತನದ ಯಾವುದೋ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾಭಾರತದ ನಾಯಕ ಭೀಮನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ಮಹಾರಾಜ ಶ್ರೀ ಲೋಕಪಾಲರಿಂದ ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಕುಟಿ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಶಾಸನವು  ಮೂರು ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: atapukan ( lit. '   ), aringgit ( lit. '   ), ಮತ್ತು abanwal / abanol ( lit. '   ). ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ರಿಂಗಿಟ್ (Ringgit) ಚರ್ಮದ ನೆರಳು ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]
ಕಹುರಿಪನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿ ಎಂಪು ಕನ್ವಾ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾಕವಿನ್ (ನಿರೂಪಣಾ ಕವಿತೆ) ಅರ್ಜುನವಿವಾಹದಲ್ಲಿ " santoṣâhĕlĕtan kĕlir sira sakêng sang hyang Jagatkāraṇa " ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರರ್ಥ, "ಅವನು ದೃಢ ಮತ್ತು 'ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಗಾರ'ದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್  ಪರದೆ."  kĕlir ಎಂಬುದು ವಯಾಂಗ್  ಪರದೆಯ ಜಾವಾನೀಸ್ ಪದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪದ್ಯವು ನಿಜವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ವಯಾಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶಕ್ತ ಜಗತ್ಕಾರಣ(Jagatkāraṇa) (ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಕಾರ) ಅಂತಿಮ ದಲಾಂಗ್ (ಗೊಂಬೆ ಸೂತ್ರಧಾರ) ಆಗಿ ಮರ್ತ್ಯರಿಂದ ಕೇವಲ ತೆಳುವಾದ ಪರದೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ವಯಾಂಗ್  ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರಿಂದ ವಯಾಂಗ್    ಪ್ರದರ್ಶನವು ಏರ್ಲಂಗಾ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ. ಈ ಅವಧಿಯ ಶಾಸನಗಳು ಅವಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಅರಿಂಗಿಟ್  ನಂತಹ ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. 

 ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ 

 ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ 

ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಎಮ್ಮೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್ ಅಥವಾ ತೈಲ ದೀಪವನ್ನು  ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯ  ಹಿಂದೆ ಹಿಡಿದಾಗ, ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಪಂಜಿ ಕಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.

ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್  ಪುನೋಕವಾನ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರಗಳ ಕುಟುಂಬವಿದೆ; ಅವರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವಿದೂಷಕ-ಸೇವಕರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಯ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೆಮರ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರು, ಅವರು ಮಾನವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ: ಗ್ಯಾರೆಂಗ್ (ಹಿರಿಯ), ಪೆಟ್ರುಕ್ (ಮಧ್ಯಮ), ಮತ್ತು ಬಾಗೊಂಗ್ (ಕಿರಿಯ). ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಂತರ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.  ಅವರು ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಯಾಬರೆಗೆ ಹೋಲುವ ಏನನ್ನಾದರೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ಬೊಂಬೆಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಸುರಕರ್ತಾ ನಗರ (ಸೋಲೋ) ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ ನಗರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ  ವಯಾಂಗ್  ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಬೊಂಬೆ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಮಾಂಗ್‌ಗುಂಗ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ, ಬನ್ಯುಮಾಸ್, ಸಿರೆಬನ್, ಸೆಮರಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್   ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಲೊಂಬೊಕ್ ನಿಜವಾದ ಜನರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು  ಹಾಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಕಳೆದ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿವೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹತ್ತಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪದಿಂದ ಹಾಕಲಾದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಂದು, ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್   ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೀಪದ ಬೆಳಕನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸುರಕಾರ್ತಾದ (STSI) ಆರ್ಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಡೋಸ (ಬಹಾಸಾ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ, ಇದು ಜಾವಾನೀಸ್ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ) ನಂತಹ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ  ವಯಾಂಗ್  ರೂಪಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಸ್ಪಾಟ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳು, ಬಣ್ಣದ ದೀಪಗಳು, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್   ಆಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕೈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಕಲಾವಿದರು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಚರ್ಮಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಆಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ರಂಧ್ರಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ). ನಂತರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜಿನ ಬಾಟಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ  ಮೊದಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಮೇಲಿನ ತೋಳುಗಳು, ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಳಗಿನ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೋಲುಗಳು) ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಆಧಾರ ಕೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಕುಶಲಕರ್ಮ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ವಯಾಂಗ್   ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಉನ್ನತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ  ಕೆಲವೇ ತಜ್ಞರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ 

ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪ್ರೇ ತಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬೇರೆ  ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಮದ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

 ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ 

ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಎಂಬುದು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಕೋಲು ಬೊಂಬೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮರದ ಕೋಲಿನಿಂದ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ತಲೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಂಬೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅವುಗಳ ಬಹುಮುಖತೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾ ಸುಂದನೀಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಮರದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಾಕ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನಂ, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವಾಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್: 803-804 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಕುಡುಸ್ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] 

ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್  ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ., ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪಾಸಿಸಿರ್ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ. ಇದು ಜಾವಾದ ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು  ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಮೂಲಕ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಬುಮೆನ್, ತೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಜೆಪಾರಾದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಮೆನಕ್ ಆಗಿ ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಿರೆಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಸೆಪೆಕ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ . ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನುಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನರನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ವಾಲಿ ಸುನನ್ ಕುಡಸ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾವಾದ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಈಗ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ., ಇದು ಬಂಡಂಗ್, ಬೊಗೊರ್ ಮತ್ತು ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಂದನೀಸ್ ಶ್ರೀಮಂತರಿಂದ ಜಾವಾನೀಸ್ ಮಾತರಂ ಕೆಜಾವೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಬಹುಶಃ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಗುಂಗ್‌ನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಗನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಮಾತರಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪೂರ್ವ   ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪುನಕಾವನ್ (ಸೇವಕರು ಅಥವಾ ತಮಾಷೆಗಾರರು) ಸುಂದನೀಸ್ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಟ್ ಅಥವಾ ಅಸ್ಟ್ರಾಜಿಂಗವನ್ನು ಬಾಗೊಂಗ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ದಾವಾಲಾ ಅಥವಾ ಉಡೆಲ್ ಪೆಟ್ರುಕ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಂದು ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಪೂರ್ವ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. 

 ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ 

ಈ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲವು ಪೂರ್ವ ಜಾವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜೆಂಗ್ಲ, ಕೆದಿರಿ ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಜೆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿಯಿಂದ ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಡೆಲಾರಸ್‌ರ ಕಥೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಕೋಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಡಮರ್ವುಲನ್ ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ನಾಯಕನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡಮರ್ವುಲನ್ ಒಬ್ಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಹುಡುಗ, ಅವನು ಧೈರ್ಯ, ಯೋಗ್ಯತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಯುವ ಪ್ರೇಮಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆರೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಬ್ಲಂಬಂಗನ್‌ನ ಆದಿಪತಿ (ವೈಸ್‌ರಾಯ್) ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ಸುಂದರ ರಾಣಿ ಶ್ರೀ ರತು ಕೆಂಕನವುಂಗುವಿನ ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರು ಮಿನಕ್‌ಜಿಂಗೊವನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಡಮರ್ವುಲನ್ ಕೆಂಕನವುಂಗುವನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಜಾಪಹಿತ್‌ನ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಲೇಡಿ ಅಂಜಸ್ಮಾರಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರೇಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದಲಾಂಗ್  ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಸಿಪ್ ಮತ್ತು ಜಗಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.


 ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ 

ವಾಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಸುರುಳಿ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಚಿತ್ರ ಲಾವಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆಗಳಿಗೆ ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಅದೇ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ-ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೂ ಸುರಾಕಾರ್ತಾ (ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿನ ಸೊಲೊ) ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪುಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾವಾಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಚೀನೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಅಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಒಬ್ಬ ಕಥೆಗಾರನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಸುರುಳಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತೊಗಟೆಯ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಎರಡು ಸೆಟ್ಗಳಿವೆ, ಇವು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ, ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಎರಡೂ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಪಸಿತಾನ್ ಮತ್ತು ವೊನೋಗಿರಿಯಲ್ಲಿ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ತೆರೆದ-ಬದಿಯ ಮಂಟಪಗಳು ಅಥವಾ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ, ಈ  ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ದೆಲಾಂಗ್ (ಸೂತ್ರಧಾರ) ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ವಾದ್ಯಮೇಳದವರು ಮತ್ತು  ಸಂಗೀತಗಾರ (ಲಂಬವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪಿಟೀಲು ತರಹದ ವಾದ್ಯ) ನುಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ದೆಲಾಂಗ್ ಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವು ಒಂದು ಕಥೆ ಅಥವಾ ಕಥೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜಿ ಪ್ರಣಯಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇವು ೧೨ ನೇ-೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜೆಂಗಾಲ, ದಹಾ ಮತ್ತು ಕೆದಿರಿ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಅರೆ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳಾಗಿವೆ. 

 ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ 


 ವಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್ 
ವಾಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆಂಗ್ (ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ವೇಯಾಂಗ್ ಟೊಪೆನ್ಗ್ ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ (ುಮೆನ್ನೈಟೆ) ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಜಂಗಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಥೆಗಳ ಪಂಜಿ ಸರಣಿಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಟಗಾರರು ವಾಯಾಂಗ್ ಟೋಪೆಂಗ್ ಅಥವಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೆಧೋಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಕೆಡ್ಹೋಕ್ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದು ಟೊಪೆಂಗ್ನಂತೆ 'ಮುಖವಾಡ' ಎಂದರ್ಥ. 

ಕೇದಿರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಚಂದ್ರ ಕಿರಾನಾ ಮತ್ತು ಜಂಗಾಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುವರಾಜ ರಾಡೆನ್ ಪಞ್ಜಿ ಅಸ್ಮರಬಂಗುನ್ ಕುರಿತ ಪ್ರೇಮ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಕಿರಣನು ದೇವಿ ರತಿಹ್ (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ) ನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಿ ಕಾಮಜಯ (ಪ್ರೀತಿಯ ಹಿಂದೂ ದೇವರು) ನ ಅವತಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಿರಾಣನ ಕಥೆಗೆ ಸ್ಮರದಹನ (ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಂಕಿ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಪುತ್ರ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೆರುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲತಃ, ಯೋಗಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸುರಕರ್ತ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ರೂಪವಾಗಿಯೂ ಹರಡಿತು.

 ಕಥೆಗಳು 
ವಯಾಂಗ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ, ಇದರ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಂಗ್ಕಪುರ (ಲಂಕಾ) ಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಕೇಡಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪಂಜಿ ಸ್ದಿರಣಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ-ಈ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಅವಳಿ ಜಾವನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜಂಗಲಾ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇಡಿರಿ) ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ವಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ 
ವಾಯಾಂಗ್ ಪೂರ್ವಾ (ಜಾವನೀಸ್ಃ يو ، ಲಿಟ್. 'ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಯಾಂಗ್':  ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ ಆಧರಿಸಿದ ವಾಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್, ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮತ್ತು ವಾಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಯಾಂಗ್ ಕುಲಿತ್ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ: 


 ವಯಾಂಗ್ ಪಂಜಿ 
ಕೇದಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪಂಜಿ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಈ ಕಥೆಯು ಜಂಗಲ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಲು (ಕೇದಿರಿ) ಅವಳಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಪ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೆಧೋಗ್ ( lit. ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   ) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ವಯಾಂಗ್ ವೋಂಗ್ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು.

 ರಾಡೆನ್ ಪಂಜಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಅಸ್ಮೊರೊ ಬಂಗುನ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಂಜಿ ಕುಡ ವಾನೆಂಗ್ಪತಿ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಇನು ಕೆರ್ತಪತಿ
 ಗಲು ಚಂದ್ರ ಕಿರಣ, ಅಲಿಯಾಸ್ ಸೆಕರ್ತಾಜಿ
 ಪಂಜಿ ಸೆಮಿರಾಂಗ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಕುಡ ನರವಾಂಗ್ಸ, ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕಿರಣನ ಪುರುಷ ವೇಷ
 ಅಂಗ್‌ಗ್ರೇನಿ

 ವಯಾಂಗ್ ಮೇನಕ್ 
(ಜಾವನೀಸ್ಃ ುಮೆನ್ನೈಟ್, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದಃ ಮೆನಾಕ್) ಎಂಬುದು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಾಯಕ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯೆಂಗ್ರಾನಾನ ವೀರೋಚಿತ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಾಯಾಂಗ್ ಕೈಗೊಂಬೆಯ ನಾಟಕಗಳ ಒಂದು ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಲೊಂಬೋಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೆನಾಕ್ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಜಾವಾದಲ್ಲಿ ವೇಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಅಥವಾ ಕೋಲು-ಗೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೊಂಬೋಕ್ನಲ್ಲಿ ನೆರಳು ಕೈಗೊಂಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದ ವೇಯಾಂಗ್ ಸಸಾಕ್ ಆಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು. ವಾಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮೆನಾಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬಹುಶಃ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬುಮೆನ್ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಮೆನಕ್ ಎಂಬ ಪದವು ಜಾವಾನೀಸ್‌ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಿರುದು, ಇದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ  ಸಹ, ಅವರ ಅನುಕರಣೀಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಎಂಬುದು ತನ್ನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ನಮ್ರತೆ ಮತ್ತು "ಅಬ್ರಹಾಮನ ಧರ್ಮ" ಎಂಬ ಏಕದೇವತಾ ನಂಬಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಪಾತ್ರ. ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕೋಪರ್ಮನ್‌ನ ಅವರ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೊಂದರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚೋದಕ ಪಾಟಿ ಬೆಸ್ತಾಕ್, ಇವರು ರಾಜ ನುರೆಸೆವಾನ್‌ನ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಪತ್ನಿ ದೇವಿ ಮುನ್ನಿಂಗ್ಗರ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಪೇಗನ್ ರಾಜರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೇಗನ್ ರಾಜರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜಯೆಂಗ್ರಾನ ಮುಂದೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೇಗನ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ತಂದೆಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಹಮ್ಜಾ ಇಬ್ನ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಮುತ್ತಲಿಬ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಮ್ಜಾ ಒಬ್ಬ ಉಗ್ರ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಿ ಕ್ರಿ.ಶ.೬೨೪  ರಲ್ಲಿ ಉಹುದ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ ಯಸಾದಿಪುರ I (೧೭೨೯-೧೮೦೨) ಸೆರಾತ್ ಮೆನಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 

 ಮರದ ವಯಾಂಗ್ ಮೆನಕ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ; ಇದು ಮಧ್ಯ ಜಾವಾದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.

 ವಾಂಗ್ ಅಗುಂಗ್ ಜಯಂಗ್ರಾನಾ/ಅಮೀರ್ ಅಂಬ್ಯಾಹ್/ ಅಮೀರ್ ಹಮ್ಜಾ
 ಪ್ರಭು ನರ್ಸೇವಾನ್
 ಉಮರ್ ಮಾಯಾ
 ಉಮರ್ ಮಡಿ
 ದೇವಿ ರೆಟ್ನಾ ಮುನಿಂಗರ್


೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಯಾಂಗ್ ವಾಹ್ಯು (    ) ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  ಜಾವಾನೀಸ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಹೋದರ ಟಿಮೊಥಿಯಸ್ ಎಲ್. ವಿಗ್ನಿಯೊಸುಬ್ರೊಟೊ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾವಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರಿಗೆ ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲು ಬಳಸಿದರು.  ಅದೇ ರೀತಿ,ವಯಾಂಗ್ ಸಾದತ್  (  ) ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಯಾಂಗ್ ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ, ಅಂತೆಯೇ ವಯಾಂಗ್ ಪಂಚಶೀಲ (wayang Pancasila) (  )  : 803-804 ವನ್ನು  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 

ವಯಾಂಗ್ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಹೇಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಟಿಂಟುವಾಯ್ ಚುವೊ ಮತ್ತು ದಲಾಂಗ್ ಪಾಕ್ ಡೈನ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್ಸ್ . 

 ಕಲಾವಿದ 

 ದಲಾಂಗ್ 

ದಲಾಂಗ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧಲಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕವಿ ದಲಾಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗೊಂಬೆ ಕಲಾವಿದರು.    ಅವರು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತು, ಕಥೆಯ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ದಲಾಂಗ್ ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು  ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ  ನಾಟಕೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ, ನಾಟಕವು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದಲಾಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.   

ಬಾಲಿಯ ಕ್ಲುಂಗ್‌ಕುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೋಣೆಯ ಛಾವಣಿಯ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಆ ಕಾಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್‍ನ    ಆಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಲಿನೀಸ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ (5 ರಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 15) ಮಿಮೀ — ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಇಂಚು — ದಪ್ಪ) ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೆ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಾಂಗ್  ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಪರೂಪ. [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ]

 ಸಿಂಧೆನ್ 
ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅಥವಾ ಸಿಂಧೆನ್ (ಜಾವನೀಸ್ನಿಂದ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕೈಕ ಗಾಯಕರಾಗಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲು ಹಾಡುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಪದವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕನು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗಾಯನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಸಿಂಡೆನ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು 'ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು' ಅಥವಾ 'ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವವರು' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ಪಸಿಂಧಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಪೆಸಿಂಧೆನ್ ಅನ್ನು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಡೆನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರಂಗಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ವಾರಾ ಮತ್ತು ಅಂಗಣ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಾರಾ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ 'ಸ್ತ್ರೀ' ಮತ್ತು ಅಂಗಾನಾ ಎಂದರೆ 'ಸ್ವತಃ' ಎಂದರ್ಥ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಾರಂಗಾನಾ ವಾಯಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೆನೆಂಗನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು.

 ವಿಯಾಗ 
ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ನುಡಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು ಎಂದರೆ ವಿಯಾಗಾ ಎಂಬ ಪದ. ವಿಯಾಗವನ್ನು ನಿಯಾಗಾ ಅಥವಾ ನಾಯಗಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ 'ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ'.

 ಪರಂಪರೆ 

 ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪದನಾಮ 

UNESCO ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವಯಾಂಗ್ - ಚಪ್ಪಟೆ ಚರ್ಮದ ಗೊಂಬೆ  ( wayang kulit ), ಚಪ್ಪಟೆ ಮರದ ಬೊಂಬೆ (  ), ಮತ್ತು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಮರದ ಬೊಂಬೆ (  ) ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ ರಂದು "ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇರುಕೃತಿ"ಯಾಗಿ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ನರು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. "Wayang puppet theatre - UNESCO Intangible Cultural Heritage". ich.unesco.org.

ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ವಯಾಂಗ್ ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು  ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್,ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ವಯಾಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ., ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್, ವಯಾಂಗ್ ಸುಕೆಟ್, ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್ . ಮುಖವಾಡಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ. (  ), ಗ್ಯಾಮೆಲನ್ ಮತ್ತು ವಯಾಂಗ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು. ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಸುರಿನಾಮ್, ಚೀನಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಭಾರತ, ಟರ್ಕಿ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 

ವಯಾಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕೋಟಾ ತುವಾ ಜಕಾರ್ತದಲ್ಲಿ ಜಕಾರ್ತಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಬಳಿ ಇದೆ.

 ಗ್ಯಾಲರಿ 


 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
 ಗರುಡ ವಿಷ್ಣು ಕೆನ್ಸೇನಾ
 ಜಾವನೀಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ 



 ಬ್ರಾಂಡನ್, ಜೇಮ್ಸ್ (1970). ಚಿನ್ನದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ — ಮೂರು ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ನಾಟಕಗಳು . ಹಾರ್ವರ್ಡ್.
 ಗುಲಾಮ್-ಸರ್ವರ್ ಯೂಸೋಫ್ (1994). ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯನ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಿಘಂಟು . ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.
 ಕ್ಲಾರಾ ವ್ಯಾನ್ ಗ್ರೊನೆಂಡೇಲ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ (1985). ದಿ ದಲಾಂಗ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ವಯಾಂಗ್ . ಡಾರ್ಡ್ರೆಕ್ಟ್, ಫೋರಿಸ್.
 ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1987). ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪ್ಲೇಸ್, ಜಾವಾನೀಸ್ ಸೆಲ್ವ್ಸ್ . ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.
 ಕೀಲರ್, ವಾರ್ಡ್ (1992). ಜಾವಾನೀಸ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್ . OUP.
 ಲಾಂಗ್, ರೋಜರ್ (1982). ಜಾವಾನೀಸ್ ನೆರಳು ರಂಗಭೂಮಿ: ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೀಕರಣ . ಉಮಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.
 ಮೆಲ್ಲೆಮಾ, ಆರ್‌ಎಲ್ (1988). ವಯಾಂಗ್ ಪಪೆಟ್ಸ್: ಕೆತ್ತನೆ, ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ . ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ರಾಯಲ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬುಲೆಟಿನ್ 315.
 ಮುಡ್ಜಾನಟ್ಟಿಸ್ಟೊಮೊ (1976). ಪೆಧಾಲಂಗನ್ ನ್ಗಯೋಗ್ಯಕರ್ತ . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ (ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ).
 ಪೊಪ್ಲಾವ್ಸ್ಕಾ, ಮರ್ಝನ್ನಾ (2004). ಏಷ್ಯನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜರ್ನಲ್ . ಸಂಪುಟ 21, ಪು. ೧೯೪–೨೦೨.
 ಸಿಗ್ನೆಲ್, ಕಾರ್ಲ್ (1996). ಜಾವಾದ ನೆರಳು ಸಂಗೀತ . ಸಿಡಿ ಕಿರುಪುಸ್ತಕ. ರೌಂಡರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಿಡಿ 5060.
 ಸೋಡರ್ಸೊನೊ (1984). ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್ . ಯೋಗ್ಯಕರ್ತಾ, ಗಡ್ಜಹ್ ಮದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.

 ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಬೊಂಬೆಯಾಟದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಸಿನಿಕ್ ಶೇಡ್ಸ್ (ವೇಯಾಂಗ್ ಬೆಬರ್, ಕುಲಿಟ್, ಕ್ಲಿಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಲೆಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)    .
 ಸೆಲೆಹ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಜಾವಾನೀಸ್ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಲೇಖನ
 ವಯಾಂಗ್ ಒರಾಂಗ್ (ವಯಾಂಗ್ ವಾಂಗ್) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ
 ವಯಾಂಗ್ ಕ್ಲಿಟಿಕ್: ಪಪಿಟ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನ.
 ವಯಾಂಗ್ ಗೊಲೆಕ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಒ. ಕೊಯೆನಿಗ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೊಂಬೆಗಳ ವಿವರಣೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ವಯಾಂಗ್ ಪಪಿಟ್ ಥಿಯೇಟರ್
 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾದ ವಯಾಂಗ್ ಗೋಲೆಕ್ ಮರದ ಕಡ್ಡಿ ಬೊಂಬೆಗಳು    . (ವಾಣಿಜ್ಯ ತಾಣ)
 ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಒಂದು ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಪೆಟ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಲೋಕನ (ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ)
 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ
 ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೆನಡಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಂಡ ವಯಾಂಗ್ ಕುಲಿಟ್ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.
 ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್
 ವಯಾಂಗ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರ್, ಸಮಕಾಲೀನ ವಯಾಂಗ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪ್ರಬಂಧ

ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು
ವರ್ಗ:ಗೊಂಬೆಯಾಟ