ಮಹಾಕಪಿ ಜಾತಕ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ಮಹಾಕಪಿ ಜಾತಕವು ಬುದ್ಧನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಬೋಧಿಸತ್ವನಾಗಿದ್ದಾಗ , ವಾನರರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಡೆದ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ Jataka Or Stories of the Buddha's Former Birth, Volumes 1 to 2, E. B. Cowell, Asian Educational Services, 2000 p.37
. 

 ಕಥೆ 
ಬೋಧಿಸತ್ತನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾನರರ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದ, ರುಚಿಕರವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೈತ್ಯ ಮಾವಿನ ಮರದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ವಾನರ ಗುಂಪನ್ನು ಅವನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದನು<ref>Jaರವನ್ನು ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಾರದು ಎಂದು ಬಯಸಿ, ವಾನರಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಎಲ್ಲಾ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡವು, ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಣ್ಣು ಬಿದ್ದು ತೇಲುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇರುವೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಒಂದು ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಅದು ಬಹಳ ಕೆಳಗೆ ತೇಲುತ್ತಾ ಮೀನುಗಾರನ ಬಲೆಗೆ ಸಿಲುಕಿತು. ಅವನು ಆ ಬೃಹತ್ ಹಣ್ಣನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು, ಅವನು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿದನು, ಅವರು ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಾವು ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅವನು ಅದರ ರುಚಿ ನೋಡಿದನು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸುವಾಸನೆಯು ಅವನ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ಕಲಕಿತು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವರು ಅದನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಪರಿವಾರದವರು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಇದ್ದ ಕೊಂಬೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟರು.

ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸತ್ತ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನ್ಯವು ಬಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ರಾಜನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಮಂಗಗಳು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಿಗೆ ಮರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಬೋಧಿಸತ್ತನು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ ಮಾವಿನ ಮರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಎರಡು ಬಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದನು. ಅವನು ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಮರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ತನಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾರಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತ ಹಗ್ಗದ ಭಾಗವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಮರೆತು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಕೋತಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಲು ಹೇಳಿದನು. ದಾಟಿದ ಕೊನೆಯ ಮಂಗವು ಬೋಧಿಸತ್ತನನ್ನು ಸಲಹೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬೋಧಿಸತ್ತನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಾರಿ ಅದನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.
ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿದ ರಾಜನು ಬೋಧಿಸತ್ವನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಭಾವುಕನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕರೆತಂದು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಬೋಧಿಸತ್ವನನ್ನು ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಕೇಳಿದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅವರ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯೇ ಅವನ ಏಕೈಕ ಗುರಿ.

 ಭರ್ಹತ್ ಸ್ತೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣ 
ಈ ಜಾತಕ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧನು ಹಿಂದಿನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ವಾನರ ರಾಜನಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ ಕೋತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಾನವ ರಾಜನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನದಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಮಂಗಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮೀನಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ, ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಮಾನವರು ಅವನು ಬಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ (ನಿರಂತರ ನಿರೂಪಣೆ), ಈಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಬುದ್ಧನು ರಾಜನಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

 ಸಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣ 
ಸಾಂಚಿಯ (ಸ್ತೂಪ ಸಂಖ್ಯೆ 1, ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರ) ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪದ ಫಲಕದ ಕೆಳಗೆ , ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಗಂಗಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಕ್ಕೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಮಂಗಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಾವಿನ ಮರವಿದೆ, ಆದರೆ ಮಂಗಗಳ ರಾಜ ಮಾವಿನ ಮರದಿಂದ ಎದುರು ದಡದವರೆಗೆ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಮಂಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಫಲಕದ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎಡಕ್ಕೆ, ರಾಜ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣದಿಂದ ಬೋಧಿಸತ್ವನ ಕಡೆಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ರಾಜನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮಾವಿನ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಬೋಧಿಸತ್ವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಜಾತಕ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜನಿಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ