ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರವಿದೆ ಆದರೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪುರೋಹಿತ ಜಾತಿಯಲ್ಲೂ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.  ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು  ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಮಾಂಸದ ಜೊತೆಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಿವೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರವು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆಳವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ವೈದಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೭೦೦-೧೧೦೦) ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊದುತ್ತಿದ್ದರು , ಆದರೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು  ಬದಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೮ ನೇ ಮತ್ತು ೬ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ, ಸಂಸಾರ (ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರ) ಮತ್ತು ಕರ್ಮ (ನೈತಿಕ ಕಾರಣ) ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡವು, ಇದು ಸದ್ಗುಣಶೀಲ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವವು ತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಮಾಜದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಿಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಊಟಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿಯೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.

ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಉದಯವು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಜೈನಧರ್ಮವು ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಜೀವನಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ಮಿತವಾಗಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.೩೦೪-೨೩೨ ) ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಣಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಮಾಂಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನಂತರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಸಸ್ಯಾಹಾರವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಸಸ್ಯಾಹಾರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು, ನೈತಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೂಲಕ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು

 ಪದಾರ್ಥಗಳು 
ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೈನಂದಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ. ಧಾನ್ಯಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಡೈರಿ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರದ  ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯು ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದೆ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಮಸೂರ ಅವರೆ, ಕಡಲೆ, ಹೆಸರುಕಾಳು ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ಬೀನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟಗಳ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ ಅನ್ನ ಅಥವಾ ರೊಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಅಗತ್ಯ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟುನ್ನು ಪಕೋಡಾ ಮತ್ತು ಪಾಪಡ್‌ಗಳಂತಹ ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,  ಬಟಾಣಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣಿನ ಬಟಾಣಿಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಊಟಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ

ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯಂತಹ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹುದುಗುವ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ, ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ ಮತ್ತು ಧೋಕ್ಲಾದಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಲೇಬಿ, ಭಟುರಾ ಮತ್ತು ನಾನ್‌ನಂತಹ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುದುಗುವಿಕೆಯು ರುಚಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಸ್ವ-ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಈ ಏಕದಳ ಆಧಾರಿತ ಆಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
"ಮಸಾಲೆಗಳ ನಾಡು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಾರತವು ತನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಕೃಷಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಿಶಿನ, ಜೀರಿಗೆ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಮೆಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಿಮೆಣಸು ಮುಂತಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು,  ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಮಸಾಲೆಗಳು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತುಪ್ಪ (ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ಬೆಣ್ಣೆ), ಮೊಸರು (ಮೊಸರು), ಸುವಾಸನೆಯ ಹಾಲು, ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಮತ್ತು ಪನೀರ್ (ತಾಜಾ ಚೀಸ್) ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವು ದೈನಂದಿನ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಮಾಂಸ ಬದಲಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ,  ಮತ್ತು ಡೈರಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ತರಕಾರಿಗಳ ಕೃಷಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.೩೩೦೦-೧೩೦೦) ಹಿಂದಿನದು, ಆಗ ಬೇಳೆ, ಸೋರೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಸೊಪ್ಪು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಆಳವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವು ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ, ತರಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ, ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು 
ಉತ್ತರ ಭಾರತ

ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಹಾರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ,  ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಟಿ, ನಾನ್ ಮತ್ತು ಪರಾಠದಂತಹ ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ.  ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಫಲವತ್ತಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತವು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೇಳೆಗಳು (ಮಸೂರಗಳು) ಮತ್ತು ದಪ್ಪ, ಕೆನೆಭರಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತವಾದ ಮೇಲೋಗರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇವು ಪನೀರ್, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.  ಈ ಗ್ರೇವಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನ್ನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಬಿರಿಯಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುಲಾಗಳು ಹಬ್ಬದ ಊಟಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೋಲೆ ಭಟುರೆ (ಕಡಲೆ ಕರಿ ಮತ್ತು ಡೀಪ್-ಫ್ರೈಡ್ ಬ್ರೆಡ್), ಆಲೂ ಗೋಭಿ (ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಹೂಕೋಸು ಜೊತೆ ಕರಿ), ಸಾಗ್ ಪನೀರ್ ಮತ್ತು ಪನೀರ್ ಟಿಕ್ಕಾ ಸೇರಿವೆ.   

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯು ಸುವಾಸನೆಗಾಗಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಮಸಾಲೆಗಳಾದ ಮೆಣಸು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೆಂತ್ಯಗಳು ಆಹಾರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹೇರಳವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಖಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಜನಪ್ರಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಾರ್, ಅವಿಲ್, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ, ಇಡ್ಲಿ  ಮತ್ತು ದೋಸೆ ಸೇರಿವೆ.  

ಪೂರ್ವ ಭಾರತ

ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಲತೀರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾದ ಚಿರಾಪುಂಜಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.  ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ, ಮಣ್ಣು ತುಂಬಾ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಕೃಷಿಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೇರಳವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.  ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಾಲು ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಹ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.  ಶೋರ್ಶೆ ಬಾಟಾ ದಿಯೆ ಭಿಂಡಿ (ಸಾಸಿವೆ ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಕ್ರಾ ) ಮತ್ತು ಶುಕ್ಟೋ (ಕಹಿ ತರಕಾರಿ ಸ್ಟ್ಯೂ) ನಂತಹ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ.

ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ಮಿಶ್ತಿ ದಹಿ (ಸಿಹಿ ಮೊಸರು) ಮತ್ತು ನೋಲೆನ್ ಗುರ್ ರಸಗುಲ್ಲಾ (ಖರ್ಜೂರದ ಬೆಲ್ಲದ ಸಿರಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ) ನಂತಹ ಸಕ್ಕರೆ ತಿನಿಸುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 

ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತ

ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ( ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದಂತಹ ) ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ , ತರಕಾರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಚಟ್ನಿಗಳಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ .  ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಳ, ಬೇಳೆ, ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ಒಣ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು, ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಮೊಸರು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧೋಕ್ಲಾ , ಖಾಂಡ್ವಿ ಮತ್ತು ಥೆಪ್ಲಾ ಸೇರಿವೆ . ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿಗಳು ಸೇರಿವೆ,  ಪಾವ್ ಭಾಜಿ (ಬ್ರೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ತರಕಾರಿ ಮ್ಯಾಶ್) ಮತ್ತು ಭಿಂಡಿ ಮಸಾಲ (ಒಕ್ರಾ ಕರಿ) ನಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ . 

 ಪ್ರಭಾವ 
ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಮೂಲಕ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಪಟ್ಟಣದ ದೇವಾಲಯದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ.  ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಡುಗೆಯವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂ ಆಹಾರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ದೇವಾಲಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸಿದರು. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಈ ಅಡುಗೆಯವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ದಾಸಪ್ರಕಾಶ್ ಮತ್ತು ಸರವಣ ಭವನಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಡುಪಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸರಪಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೋದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ, ಸಾಂಬಾರ್ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿಯಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ಭೋಜನ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ, ಈ ತಿನಿಸುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.
ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಬೀದಿ ಆಹಾರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಹುರಿದ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಮೊಸರು, ಚಟ್ನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಖಾದ್ಯವಾದ ಚಾಟ್, ಆಹಾರ ಬಂಡಿಗಳು, ಅಡುಗೆ ಮೆನುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮಾಂಸರಹಿತ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. 
\== ಏರ್ ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ==
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಊಟಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಊಟಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವರಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು..

IATA ಊಟದ ಕೋಡ್ AVML (ಏಷ್ಯನ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟ) ವನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ, ಮೀನು, ಸಮುದ್ರಾಹಾರ  ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಲ್ಲದ ಊಟವಾಗುತ್ತದೆ. ತರಕಾರಿಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ತೋಫು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜೆಲಾಟಿನ್, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುವಾಸನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಊಟವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಇನ್ನೊಂದು ಆಯ್ಕೆಯೆಂದರೆ VJML (ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜೈನ ಊಟ) ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವುದು. AVML ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಬೀಟ್ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಮೂಲಂಗಿ, ಅಣಬೆಗಳು, ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

 ಗಮನಾರ್ಹ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
ಹೆಸರುಚಿತ್ರವಿವರಣೆಪನೀರ್ ಟಿಕ್ಕಾಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಪನೀರ್ ಅನ್ನು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾರಿನೇಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಓರೆಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಗ್ರಿಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧೋಕ್ಲಾಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಈ ಖಾದ್ಯವು ಸ್ಪಂಜಿನಂಥ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಖಾರದ ಕೇಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾವ್ ಭಾಜಿಮುಂಬೈನ ಈ ಖಾದ್ಯವು ಬ್ರೆಡ್ ರೋಲ್‌ಗಳನ್ನು (ಪಾವ್) ಟೊಮೆಟೊ ಗ್ರೇವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿ ಮೇಲೋಗರದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೋಲೆ ಭಾತುರೆಇದು ಕಡಲೆ ಕರಿ (ಚೋಲೆ) ಯನ್ನು ಡೀಪ್-ಫ್ರೈಡ್ ಬ್ರೆಡ್ (ಭಾಟುರೆ) ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ದಹಿ ವಡಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ (ದಹಿ) ಮುಚ್ಚಿದ ಡೀಪ್-ಫ್ರೈಡ್ ಡಂಪ್ಲಿಂಗ್ಸ್ (ವಡಾ) ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬೀದಿ ಆಹಾರ. ದಾಲ್ ತಡ್ಕಾಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಸಾಲೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಮ್ ಆಲೂಟೊಮೆಟೊ ಗ್ರೇವಿಯಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿದ ಹುರಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಆಧಾರಿತ ಕರಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಖಾದ್ಯ. ಮಿಸಲ್ ಪಾವ್ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಇದು, ಬ್ರೆಡ್ ರೋಲ್‌ಗಳು (ಪಾವ್), ಫರ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸುವ ಮೊಳಕೆ ಕರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಊಟವಾಗಿದೆ. ಮಿಶ್ತಿ ದೋಯಿಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಹಿಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಹುದುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಂಗಾಳಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ. ಪುಳಿಯೋಗರೆದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ನ ಖಾದ್ಯವಾದ ಇದು ಅನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ, ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು, ಕರಿಬೇವು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಶುಂಠಿ, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಇದಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಆಹಾರ
ವರ್ಗ:ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ