ದರ್ಪಣ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ

ದರ್ಪಣ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ 1949 ರಲ್ಲಿ ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ,   ಇದನ್ನು ಕಳೆದ ೩ ದಶಕಗಳಿಂದ ಮಲ್ಲಿಕಾ  ಸಾರಾಭಾಯ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಇಂಟರ್‌ಆರ್ಟ್, "ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಉತ್ಸವ"ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ "ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1998 ರಂದು ತನ್ನ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. 

 ನಾಮಕರಣ 
"ದರ್ಪಣ" ಎಂಬುದು "ಕನ್ನಡಿ" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿ ಪದವಾಗಿದ್ದರೂ ,  ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ರಂಗ-ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕುರಿತು ನಂದಿಕೇಶ್ವರರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಠ್ಯವಾದ " ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣ" , ("ಸನ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡಿ)" ಯನ್ನು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. 

 ಇತಿಹಾಸ 

ದರ್ಪಣ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು 

ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೆಲಸ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ದರ್ಪಣದ ಬೊಂಬೆಯಾಟಗಾರರು ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದ ಒಲೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಕೈಲಾಶ್ ಪಾಂಡ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ರಂಗಭೂಮಿ ವಿಭಾಗವು ಜನರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು "ಮಾ" ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭರತ ನಾಟ್ಯಂನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೂಲದಿಂದ ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಮೃಣಾಲಿನಿ ಸಾರಾಭಾಯಿ , ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಭಯಾನಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1980 ರಲ್ಲಿ "ದರ್ಪಣ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್", ಇಂದು ನಟ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಜಿಗ್ನೇಶ್ ಪಟೇಲ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಯಾದವನ್ ಚಂದ್ರನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ "ದರ್ಪಣ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್". ಇದಲ್ಲದೆ, 2009 ರಲ್ಲಿ CRANTI (ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್) ಅನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಭರತ್‌ಸಿಂಹ ಝಾಲಾ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ದೈನಂದಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಇಲಾಖೆಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 51 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ, 12.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ , ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ , ಲಿಂಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪರಿಸರ , ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು , ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯ , ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ , ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಜನಾಂಗ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು , ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು , ಬೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೋರ್ಡ್ ಆಟಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ . ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ , ಪರಿಸರ , ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು , ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ .

೧೯೯೯–೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೦೫–೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಕಲಾವಿದರ ನಿವಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.  ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ "ವಿಶ್ವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ನಂತರದ ಅಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು.


೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ, ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅಚ್ಯುತ ಕನ್ವಿಂಧೆಯನ್ನು ಸಾರಾಭಾಯ್ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. 

 ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು 
ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಭರತನಾಟ್ಯ , ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ, ಮೃದಂಗಂ , ಪಿಟೀಲು ಮತ್ತು ಕೊಳಲು, ಬೊಂಬೆಯಾಟ ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಇದರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮುಖಾಮುಖಿ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂವಹನವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವವರೆಗೆ ಇವೆ.

ಕೈಲಾಶ್ ಪಾಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಮಿನಿ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ನಟನಾ ಜೋಡಿಯ ನಾಟಕ ವಿಭಾಗವು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ದರ್ಪಣ ಯುವ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಂಗರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಮಧು ರೈ , ಲಾಭ್‌ಶಂಕರ್ ಠಾಕರ್ , ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಶಾ , ಸುಭಾಷ್ ಶಾ , ಚಿನು ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಹಸ್ಮುಖ್ ಬರಾಡಿ ಅವರಂತಹ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು . ಇದು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ರಂಗಭೂಮಿ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಿತು.

ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗವಾದ ಜನವಕ್, ಗೋವರ್ಧನ್ ಪಾಂಚಾಲ್ ಅವರ ಭಾವೈ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳಂತಹ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ . ದರ್ಪಣವು ಸಬರಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ನತ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಥ್ರಸ್ಟ್ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ ಅನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಕಲೆ
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ