ಬ್ರಜನಾಥ ಬಡಜೆನಾ

ಬ್ರಜನಾಥ ಬಡಜೆನಾ (೧೭೨೯-೧೭೯೯) ಒಡಿಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ; ಒಡಿಶಾದ ಧೆಂಕನಾಲ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ಸಮರ ತರಂಗ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸ ಲಾವಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧೆಂಕನಾಲ್‌ ರಾಜನ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದ ಇವರ ಸಮರ ತರಂಗ ಲಾವಣಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ರಾಜನು ಅವರಿಗೆ *ಬಡಜೆನಾ* ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದನೆಂದು ಪರಂಪರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

 ಕುಟುಂಬ 
ಬ್ರಜನಾಥರ ಹುಟ್ಟುಹೆಸರು ಬ್ರಜನಾಥ ಪಟ್ನಾಯಿಕ್; ತಂದೆ ಬಾಲುಕೇಶ್ವರ ಪಟ್ನಾಯಿಕ್. ಇವರು ಕರಣ  ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ಮನೆತನವು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ರಘು ಅರಖಿತ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಜನಾಥರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ, ಹಿಂದೀ, ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ಧೆಂಕನಾಲ್ ರಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

 ಬರಹಗಳು 
ಬ್ರಜನಾಥರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಯಂತ್ರ ಪರಿಚಯವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈಗಲೂ *ತಾಳೆಒಲೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ* ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ.

ಅವರು ಹಲವು ಬಗೆಯ ರಚನಾ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸುಮಾರು ೧೭೭೦ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಚತುರ ಬಿನೋದ  (ನಾಲ್ಕು ವಿನೋದ ಕತೆಗಳು) ಒಡಿಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೊದಲ ಕಥನಪ್ರಬಂಧವೆನಿಸಿದೆ. ಯುವರಾಜ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯೇ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು. ಒಳಹೊಕ್ಕು–ಹೊರಬರುವ ಉಪಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕೃತಿ.

ಬ್ರಜನಾಥರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಸಮರ ತರಂಗ — ೧೭೮೧ರ ಮರಾಠ–ಧೆಂಕನಾಲ್ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಲಾವಣಿ. ಅವರು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕೃತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಖರತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಲಾವಣಿಯನ್ನು ಧೆಂಕನಾಲ್‌ ರಾಜನು ಮೆಚ್ಚಿ ಇವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪದ ನುವಾಗಾಂ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಉಂಬಳಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ಒಡಿಯಾ ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಾವಣಿಗಳು 

 ಅಂಬಿಕಾ ಬಿಲಾಸ
 ಬಿದೇಶ ಅನುಚಿಂತ
 ಬಿಚಕ್ಷಣ
 ಚಂಡಿ ಮಾಲಾಸ್ರಿ
 ದಸಪೋಯಿ
 ಗೋಪೀ ಬಿಲಾಪ
 ಕೇಳಿಕಾಲನಿಧಿ
 ರಾಜಾಂಕು ಚಳೋಕ್ತಿ
 ಜನನ ಓ ಸಂಗೀತ
 ರಾಜಾಸಭಾ
 ಸಮರ ತರಂಗ
 ಶ್ಯಾಮರಸೋತ್ಸವ

 ಒಡಿಯಾ ಗದ್ಯ 

 ಚತುರ ಬಿನೋದ

 ಹಿಂದಿ ಕವಿತೆ 

 ಗುಂಡಿಚಾ ಬಿಜೆ

 ನಂತರದ ಜೀವನ 
ಕವಿ–ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಜನಾಥರ ಜೀವನ ಸುಲಭವಿರಲಿಲ್ಲ. ಧೆಂಕನಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಿಯೋಂಜರ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರಿಂದ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕಾಯ್ತು. ಜೀವನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರು ಪುರಿಯಲ್ಲಿ, ಗಜಪತಿ ಇಮ್ಮಡಿ ದಿಬ್ಯಸಿಂಹದೇವನ ಆಡಳಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು