ಜಿ.ಎನ್. ದೇವಿ

ಜಿ.ಎನ್. ದೇವಿ (ಗಣೇಶ್ ನಾರಾಯಣದಾಸ್ ದೇವಿ, ಜನನ ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦) ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಆದಿವಾಸಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮರಾಠಿ, ಗುಜರಾತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಪುಸ್ತಕ ಆಫ್ಟರ್ ಅಮ್ನೇಷಿಯಾ (೧೯೯೨). ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ತೊಂಬತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ
ಜಿ.ಎನ್. ದೇವಿ ಅವರು ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಶಿವಾಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಯುಕೆಯ ಲೀಡ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಲೀಡ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯವೇತನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟಿಎಚ್‌ಬಿ ಸೈಮನ್ಸ್ ಫೆಲೋ (೧೯೯೧–೯೨) ಮತ್ತು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಫೆಲೋ (೧೯೯೪–೯೬) ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೦ ರಿಂದ ೧೯೯೬ ರವರೆಗೆ ಬರೋಡಾದ ಮಹಾರಾಜ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು (ಡಿಎನ್‌ಟಿ) ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಈ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬರೋಡಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಕೇಂದ್ರ, ತೇಜ್ಗಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಡಿಎನ್‌ಟಿ-ರೈಟ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೫೦ ಬಹುಭಾಷಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಿವಾಸಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ, ದೇವಿಯವರು ಗಾಂಧಿನಗರದ ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ (೨೦೦೩-೨೦೧೪) ಮಾನವಿಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ಧಾರವಾಡದ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ (೨೦೧೫-೧೮), ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ-ಟಿಐಎಫ್ಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಬೈದ್ ಸಿದ್ದಿಕಿ ಚೇರ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ (೨೦೨೨-೨೩) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಂಬೆಯ ಸೋಮಯ್ಯ ವಿದ್ಯಾವಿಹಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಕಲಾವಿದರು, ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ (ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ) ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅವರು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಆಂದೋಲನವು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಡಾ.ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಜಿ.ಎನ್. ದೇವಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್, ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ೨೦೧೪ ರ ಜನವರಿ ೨೬ ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆಫ್ಟರ್ ಅಮ್ನೇಷಿಯಾಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೩) ಮತ್ತು ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಎಸ್‌ಎ‌ಎ‌ಆರ್‌ಸಿ ಬರಹಗಾರರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮರಾಠಿ ಪುಸ್ತಕ ವನಪ್ರಸ್ಥ್ ದುರ್ಗಾ ಭಾಗವತ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ದೇವಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಹಕ್ಕುಗಳ ಕ್ರಿಯಾ ಗುಂಪಿನ (ಡಿಎನ್‌ಟಿ-ಆರ್‌ಎ‌ಜಿ) ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ೨೦೧೧ ರ ಲಿಂಗ್ವಾಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.

ಕೆಲಸಗಳು
 ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಥಾಟ್ (೧೯೮೭)
 ಅಮ್ನೇಶಿಯಾ ನಂತರ (೧೯೯೨)
 ಆಫ್ ಮನಿ ಹೀರೋಸ್ (೧೯೯೭)
 ಇಂಡಿಯಾ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಟ್ರೆಡಿಷನ್ ಅಂಡ್ ಮಾಡರ್ನಿಟಿ (ಸಹಸಂಪಾದನೆ, ೧೯೯೭)
 ಇನ್ ಅನದರ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ (೧೯೯೨)
 ಇಂಡಿಯನ್ ಲಿಟರರಿ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್: ಥಿಯರಿ & ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟೇಶನ್ (೨೦೦೨). 
 ಪೇಂಟೆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್: ಎ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಲಿಟರೇಚರ್ (ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೦೨).
 ಎ ನೊಮಡ್ ಕಾಲ್ಡ್ ತೀಫ್ (೨೦೦೬)
 ಕೀವರ್ಡ್ಸ್: ಟ್ರುತ್ (ಕೊಡುಗೆದಾರ, ದಿನಾಂಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ)
 ವಾನಪ್ರಸ್ಥ (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ, ದಿನಾಂಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ)
 ಆದಿವಾಸಿ ಜೇನ್ ಚೆ (ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ, ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ, ದಿನಾಂಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ).
 ದಿ ಜಿ.ಎನ್. ಡೆವಿ ರೀಡರ್ (೨೦೦೯)
 ದಿ ಬೀಯಿಂಗ್ ಆಫ್ ಭಾಷಾ (೨೦೧೪)
 ಸಂವಾದ್ (ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ೨೦೧೬)
 ದಿ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ವಿಥಿನ್: ಆನ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ (೨೦೧೭).
 ತ್ರಿಜ್ಯ (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ, ೨೦೧೮)
 ದಿ ಕ್ವೆಷನ್ ಆಫ್ ಸೈಲೆನ್ಸ್ (೨೦೧೯)
 ಕೌಂಟರಿಂಗ್ ವಯಲೆನ್ಸ್ (೨೦೧೯)
 ಬೀಯಿಂಗ್ ಆದಿವಾಸಿ: ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್, ಎನ್ಟೈಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್, ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲುಷನ್(ಸಹ-ಸಂಪಾದನೆ, ೨೦೨೨). 
 ಮಹಾಭಾರತ: ದಿ ಎಪಿಕ್ ಆಂಡ್ ದಿ ನೇಷನ್ (೨೦೨೨)
 ಬದಲಾತಾ ಭಾರತ್

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
 ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ
 ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
 Adivasi Academy, Tejgadh- founded by G. N. Devy
 Archival Material at Leeds Library : G. N. Devy 
 Books at Google Books : G. N. Devy

Transcription of Devy's TED talk about life and death of languages

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಧನಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ
ವರ್ಗ:Articles with short description