ಬುರ್ರಕಥಾ ಮೇಳ

ಬುರ್ರ ಕಥಾ ಮೇಳವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಒಂದು ಜನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು.ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು.೧೯೭೭.ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ.ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ.ಪ್ರಸಾರಾಂಗ.ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ.೧೯೯೬. ಈ ಕಲೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೋಲಾರ, ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲಾವಿದರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕರಪಾಲ ಮೇಳವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಬುರ್ರ ಕಥಾ ಮೇಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬುರ್ರಾಕಥಾ ಕಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದ ಪೂಸಲಿನವರು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಮೂಲತಃ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲೆಯ ಮೂಲ ಕಲಾವಿದರು ಜಂಗಮರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿನ ಜಂಗಾಲಿಗರು ಇದರ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬುರ್ರ ಕಥೆಯ ಮೂಲ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಭಾಗದ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತಹ ಬುರ್ರಕಥಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಪಾಲ ಮೇಳದ ಮೂಲವೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಂಗಮ ಕಥೆ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.https://www.bookbrahma.com/book/karapala-mela ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಬುರ್ರಕಥೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಬುರ್ರಕಥೆಯನ್ನು ತಂಬೂರಿ ಕಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ತಂತ್ರಿ+ಬುರಿ=ತಂಬೂರಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಚಪ್ಪಕ ಕಥಲು, ತಂಬೂರಿ ಕಥಲು, ನಾಜರ್ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಬುರ್ರಕಥಾ ಮೇಳದವರು ಹಾಡುವಂತಹ ಹಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ತುಣುಕು ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಂದು ಕೊಡುವಂತಿದೆ.

ಬುರ್ರ ಎಂದರೆ ಬುರುಡೆ ಅಥವಾ ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ದುಂಡಾಗಿ ಟೊಳ್ಳಗಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬುರುಡೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬುರ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ತಂಬೂರಿ ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಟೆಗಳು ಈ ಬುರ್ರ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ತಂಬೂರಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು ಗುಂಡಾಗಿ ಮತ್ತು ಟೊಳ್ಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬುರ್ರ ಕಥೆಯು ಮೂಲಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕ ಇವರು ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕೊರಳಿಗೆ ನೇತು ಹಾಕಿದ ತಂಬೂರಿ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿ, ಕೈಗೆ  ಗಗ್ಗುರಿ ಧರಿಸಿ ತಂಬೂರಿ ಮೀಟುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸಹಕಲಾವಿದರು ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗುಮ್ಮಟೆ ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕನ ಕಥೆ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೇಳ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬುರ್ರ ಕಥೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಥೆಗಾರನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡುಗಳು, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಹಾವಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವೇಷ ಭೂಷಣ
ಬುರ್ರ ಕಥೆಯ ಕಲಾವಿದರ ವೇಷ ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಾದ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಗಾರ ಮಾತ್ರ ಅಂದವಾಗಿ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದನು ತಲೆಗೆ ಝರಿ ರುಮಾಲು ಪೇಟ, ಸಾಧಾರಣ ನಿಲುವಂಗಿ, ಕರಿಯ ಕೋಟು, ಹೆಗಲಿನಿಂದ ಇಳಿಬಿದ್ದ ಝರಿಯ ಶಲ್ಯ, ಬಿಳಿ ಕಚ್ಚೆಪಂಚೆ, ಕಾಲಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆ, ಎಡಗೈಯ ತೋರುಬೆರಳು ಹಾಗೂ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಗಗ್ಗುರಿಗಳು, ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ತಂಬೂರಿ, ಹಣೆಗೆ ವಿಭೂತಿ ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದ ಸಹ ಕಲಾವಿದರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಡಿವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಾದ್ಯಗಳು
ಬುರ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಬೂರಿ, ಗುಮ್ಮಟೆ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳು. ಈ ತಂಬೂರಿಯನ್ನು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀಲಗಾರರ ತಂಬೂರಿಯನ್ನ ಹೋಲುವ ಈ ತಂಬೂರಿ ನಾಗರಹೆಡೆಯಂತೆ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ತಂಬೂರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನಾದ ಮೂಡುವಂತೆ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಹೂಜಿಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಮ್ಮಟೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣು, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಗಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಗುಮ್ಮಟೆಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ತೆರೆಯುತ್ತಾ, ಕೆಳಭಾಗದ ಚರ್ಮದ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಗೈಯಿಂದ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಮ್ಮಟೆ ಮತ್ತು ತಂಬೂರಿ ನಾದಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಶ್ರುತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಬಲ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು
ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೂ ಮೇಳ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬುರ್ರಕಥಾ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ರಂಗಸಜ್ಜಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.https://xn--3rc7bwa7a5hpa.xn--2scrj9c/dictionary/kannada/%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B8%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86/ ಆಹ್ವಾನಿತರ ಮನೆಯ ಜಗಲಿ ಅಥವಾ ಪಡಸಾಲೆ ಅಂತಹ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಊರಿನ ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಊರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಜನರು ಬುರ್ರಕಥಾ ಮೇಳವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರು ಕಥೆ ಹೇಳುವಾಗ ಗೋವಿಂದ, ಹರಹರ ಮಹಾದೇವ ಎಂಬಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಕರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಕಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮುಗ್ಗುರು ಮರಾಟಿಲು, ಕಾಂಬೋಜ ರಾಜ ಕಥ, ಪೆದ್ದ ಬೊಟ್ಟಿಲ ರಾಜ, ಕಾಮಮ್ಮ ಕಥ, ಕಾಟಮರಾಜ ಕಥ,  ಪಠ್ಯಾಯ ಪಾಪಡು, ದೇಶಿಂಗ ರಾಜ ಕಥ, ಬಲ್ಲಾಳ ರಾಜನ ಕಥ, ಶ್ರೀಮಾಳ ಕಥ, ಬಾಲನಾಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ ರಾಮ.https://glorioushinduism.com/2017/12/27/kambhoja-kingdom/ ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಾಗಮ್ಮನ ಕಥೆಯ ಹಾಡಿನ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ತಂದಾನಾನಾ ತಂದಾನಾ ತಂದಾನ ತಾನ

ತನತಂದನ ತಾನ ತಂದಾನತಾನ ||ಸೊಲ್ಲು||

ಕೇಳಿಂತ ಸಭೆಗೊಳ ತಂದಾನ

ಕೇಳಿಂತ ಪ್ರಭುಗಳ ತಂದಾನ

ಕಲ್ಲವಾದ್ಯೆಲ್ಲ ತಂದನ

ಪುಣ್ಯವಂತ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ

ಸತ್ಯವಂತೆ ಶಿವ ಬಾಲನಾಗಮ್ಮನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತೀನಿ 

ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ, ಹಿಮ್ಮೇಳದವರು ತಂದಾನಾನಾ ತಂದಾನಾ ಎಂಬ ಸೊಲ್ಲನ್ನು ಹಾಡಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.https://www.thehindu.com/features/cinema/balanagamma-1942/article2662737.ece ಕಥೆ ಹೇಳುವಾಗ, ಪ್ರಧಾನ ಹಾಡುಗಾರ ಹಾಡುವಾಗ ಹಿಮ್ಮೇಳದವರು ಗಳಾಮೇಲು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಕಥೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆಯ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾಡಿನ ಸೊಲ್ಲು ಮತ್ತು ಲಯಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕಥೆಯ ನಡುವೆ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಉಪಕಥೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಥೆಯು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಥೆಗಾರರು ಅದನ್ನು ಒಂದೇ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.https://enrouteindianhistory.com/storytelling-of-andhra-pradesh/

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಜನಪದ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಆಚರಣೆ