ಅರಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೊಳೆ ಆಲೂರು

ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳೆ ಆಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೪೯ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ || ಬುಟುಗ  ಇದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಟಕ್ಕೋಲಂನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂಜಾವೂರಿನ ಚೋಳರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇದು ಚೋಳ ರಾಜ | ಪರಾಂತಕರ ಮಗ ಕಿರೀಟ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ || ಬುಟಗಾ  ( ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ||| ಕೃಷ್ಣರ ಪ್ರಬಲ ಸಾಮಂತ) ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.Kamath (1980), p.83Sastri (1955), p.162Chopra, Ravindran and Subrahmanian (2003), p.97Sarma (1992), p.21, p.111 ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ 
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸರಳ ಯೋಜನೆ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ಗರ್ಭಗೃಹ ). ಒಂದು ಮುಖಮಂಟಪ ( ಸುಖನಾಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಚ್ಚಿದ ಹಾಲ್ ( ನವರಂಗ ಅಥವಾ ಮಹಾ ಮಂಟಪ ) ಮತ್ತು ತೆರೆದ, ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಮಂಟಪವು ನಂದಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಹೊರಗಿದೆ ( ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನ ಒಡನಾಡಿ) ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಂದಿಮಂಟಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಎತ್ತಿರುವ ಆಧಾರವು ( ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸರಳವಾದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ."Sri Arakesvara temple" . Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle. Archaeological Survey of India. Retrieved 15 November 2014.

ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎತ್ತರದ ಆಯತಾಕಾರದ ಲಂಬ ಚಪ್ಪಡಿಗಳು ಲಿಂಟಲ್‌ನವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಪುರುಷ ಡ್ರಮ್ಮರ್‌ಗಳನ್ನು ( ಡೋಲಾ-ನೃತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಚಿತ್ರಿಸುವ ರಿಲೀಫ್ ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಫಲಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಫಲಕವು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪುರುಷ ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರು ಮೃದಂಗ, ಪಿಟೀಲು, ರುದ್ರ ವೀಣೆ, ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಕಂಜೀರವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮೇಳಕ್ಕೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ( ದೇಸಿ ) ನೃತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.Sarma (1992) p.107 ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪ ಶಿಲ್ಪಗಳು ನಂದಿಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಮಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿನ ದುಂಡಾದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಮಿ-ದೇವರುಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚೋಳ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜಾದಿತ್ಯನ ಮೇಲೆ || ಬುಟಗಾರ ವಿಜಯವನ್ನು ಈ ಪರಿಹಾರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.Sarma (1992), pp.109-110 ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಮಹಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕ ಗ್ರಿಡ್ ("ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು") ಚಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ನೃತ್ಯ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ( ನಾಟ್ಯ ಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ( ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಯ ಅಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಆವೃತ್ತಿ), ಯಾಗೋ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ (ಶಿವ ದೇವರು "ಶಿಕ್ಷಕ"), ಸಪ್ತಮಾತೃಕಾ (ಏಳು ಆಕಾಶ ತಾಯಂದಿರು) ಮತ್ತು ೮ ನೇ-ಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಂಗಾ-ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.Sarma (1992), p.107

 ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 







 ಛಾಯಾಂಕಣ 

ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಶಿವ ಮಂದಿರಗಳು