ದೇವಾಡಿಗ

ದೇವಾಡಿಗ ಎಂಬುದು ಮೊಯ್ಲಿ, ಮೊಯಿಲಿ, ಸೇರಿಗಾರ  ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಜಾತಿ. ದೇವಾಡಿಗರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಾಡಿಗರು ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಈ ಜಾತಿಯ ಅನೇಕ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಡಿಗರು ಬೇರೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಬಲವಾಸಿ (ದೇವಾಲಯದ ಸೇವಕರು) ಯರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ದೇವಾಡಿಗ (ಮೊಯ್ಲಿ) ಮತ್ತು ತುಳು ದೇವಾಡಿಗ (ಮೊಯ್ಲಿ).  ಮೊದಲು ಇವೆರಡೂ ಅಂತರ್ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದವು.

 ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 
ದೇವಾಡಿಗರು ಮೂಲತಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾರವಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತುಳು ದೇವಾಡಿಗರು ತುಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕನ್ನಡದ ದೇವಾಡಿಗರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಬಂಧು ಬಳಗದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಎರಡೂ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

 ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ದೇವಾಡಿಗ ಎಂಬ ಪದವು ದೇವ (ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆ), ಮತ್ತು ಅಡಿಗ (ಸೇವಕರು) ಅಂದರೆ ದೇವರ ಸೇವಕರಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 
ದೇವಾಡಿಗರು ಸೌತ್ ಕೆನರಾದಲ್ಲಿ ಕೆನರೀಸ್ ಮಾತನಾಡುವ ದೇವಾಲಯದ ಸೇವಕರು.  ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೀ ಎಚ್‌ಎ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಅವರು ದೇವಾಡಿಗರ ಕುರಿತು "ಇದು ಸೇವಕರ ವರ್ಗ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಂಗೀತಗಾರರು" ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಹಲವಾರು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಯೂರ ವರ್ಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ,  ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ದೇವಾಡಿಗರು ಇತರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ತುಳು ದೇವಾಡಿಗರು ಮಾತನಾಡುವ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತುಳು ಮಾತೃವಂಶದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು (ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟು) ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇತ್ಯಾದಿ) ದೇವಾಡಿಗರು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕನ್ನಡ ದೇವಾಡಿಗರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಪಿತೃವಂಶೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು (ಮಕ್ಕಳ ಕಟ್ಟು) ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತಹ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

 ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 
ರಕ್ತಸಂಬಂಧ: ಕುಂದರಣ್ಣಾಯ, ಸಾಲಿಯಣ್ಣಾಯ, ಬಂಗೇರಣ್ಣಾಯ, ಕಜ್ಜಣ್ಣಾಯ, ಕರಿಯಣ್ಣಾಯ, ಭೂತಿಯಣ್ಣಾಯ, ಗುಜ್ಜರಣ್ಣಾಯ ಮತ್ತು ಕೊಚಟಬೆಟ್ಟಣ್ಣಾಯ ಇವರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಎಂಟು ಮಾತೃವಂಶೀಯ ಕುಲಗಳು (ಬರಿ).  ಮದುವೆಯ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವರು ಈ ವಿಲಕ್ಷಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು (ವಂಶಾವಳಿಗಳು) ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಯಾರಿಗಳೆಂದರೆ : ಬಂಗೇರ, ಶಾಲಿಯನ್, ಗುಜರನ್, ಸೆರಿಯನ್, ಅಡ್ಡಿಯರ್, ಗುಂಡ್ರಣ್ಣ, ಉಪ್ಪಯ್ಯನ, ಇತ್ಯಾದಿ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಉಪನಾಮಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.   ಗಾಣಿಗ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಮರಾಟಿ, ಪಂಬದ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಟಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗಿಂತ  ಇವರನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ನಾಯರ್ ದೇವಾಡಿಗರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

 ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ 
ದೇವಾಡಿಗನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾತಿ ಪರಿಷತ್ತು ಅವರ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರಿಕಾರ ಈ ಜಾತಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ‘ದೇವಾಡಿಗ ಸುಧಾರಕ ಸಂಘ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜಾತಿ ಸಂಘವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗುಂಪಿನ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪಂಚಾಯತ್ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ರಸ್ತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

 ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ 
ದೇವಾಡಿಗರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಲ್ಲುಟ್ಟಿ, ಗುಳಿಗ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಬಾರಿರೆ ಜಾರಂದಾಯ, ರಾಹು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕುಲದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರಸು ಮಂಜೋಷ್ಣವರನ್ನೂ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೆಂಕಟರಮಣ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಶಿವ, ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪವಿತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾಶಿ, ತಿರುಪತಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಶೃಂಗೇರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.   ದೇವಾಡಿಗರ ಕುಲದೇವತೆ ಬಾರ್ಕೂರಿನ ಶ್ರೀ ಏಕನಾಥೇಶ್ವರಿ, ಇದು ಅಳುಪ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪರಿವಾರ ದೈವಗಳಿರುವ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವು ಜನವರಿ  ೨೦೧೭ ರಿಂದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ  ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲಸೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳು ೨೨ ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಹಿಂದೆ, ಗುರಿಕಾರ (ಜಾತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಆದರೆ ಈಗ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಪವಿತ್ರ ತಜ್ಞರ ಪಾತ್ರ. ಅವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ, ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ, ಶಿವರಾತ್ರಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ದೀಪಾವಳಿಯಂತಹ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಡಿಗರು ವೈಷ್ಣವರು ಮತ್ತು ತುಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವರ ಪುರೋಹಿತರು. ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನಯನ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ದೇವಾಡಿಗ (ಪಿತೃವಂಶೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ) ಕುಟುಂಬಗಳು ಮದುವೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರ ದಾರವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.  ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಅಂತರ್ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬಂಧ 
ದೇವಾಡಿಗರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೋಲು ಬಾರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಪಾತ್ರವು ಅಂತರ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ನಾಯರ್ ಅವರಿಂದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬಂಟ್, ಬಿಲ್ಲವ, ಕುಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗಾಣಿಗ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಮರಾಟಿ, ಪಂಬದ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಂತರ್ಜಾತಿ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೇಗುಲಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ  ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕ-ಕಾರ್ಮಿಕ, ಶಿಕ್ಷಕ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವವರು. ಇವರ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ.

 ವರ್ಣ ವರ್ಗೀಕರಣ 
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು (ಸುಮಾರು ೧೪೮೦ - ಸುಮಾರು ೧೬೦೦),  ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದ್ದರು. ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವೈತ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಕವಿ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಬಹುಶ್ರುತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಬಡಗಿಗಳು, ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗರು ಮತ್ತು ದೇವಾಡಿಗರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ನೇಮಿಸಿದರೆಂದು  ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. 

 ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಗಳು 
ಕೆಲವರು ದೇವಾಡಿಗರನ್ನು ನಯೀ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ (ಸವಿತಾ ಸಮಾಜ / ಕ್ಷೌರಿಕ/ ಮಂಗಳ) ಸೇರಿದವರೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದೇವಾಡಿಗ ನಾಯೀ ಸಮುದಾಯದವರಲ್ಲ. ಅವರು ಶಹನಾಯಿ ಮತ್ತು ಡೋಲುಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮರಣ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇವಾಡಿಗ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮುದಾಯ. ದೇವಾಡಿಗ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಸಮುದಾಯ. ಈ ಎರಡು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮುದಾಯದವರು.

 ಮೀಸಲಾತಿ ಸ್ಥಿತಿ 
ದೇವಾಡಿಗರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ (ಒ‌ಬಿ‌ಸಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉಪನಾಮಗಳು
ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು
ವರ್ಗ:ಜಾತಿಗಳು