ಸಿರಿಮಾನೋತ್ಸವ

thumb
ಸಿರಿಮಾನೋತ್ಸವ, ( ಸಿರಿಮಾನು ಉತ್ಸವ, ಸಿರಿ ಮಾನು ಹಬ್ಬ/ಉತ್ಸವ, ಸಿರಿಮಾನು ಪಾಂಡುಗ ಎಂದೂ ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ವಿಜಯನಗರ ಪಟ್ಟಣದ ಪಿಡ್ಡಿತಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಸಿರಿ ಎಂದರೆ, ದೇವತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತು, ಸಮೃದ್ಧಿ. ಮಾನು ಎಂದರೆ "ಕಾಂಡ" ಅಥವಾ "ಕಮಾನು" . ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕ, ಸಂಜೆ ದೇವಾಲಯದ ನಡುವೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ,   ಉದ್ದವಾದ, ತೆಳ್ಳಗಿನ ಮರದ ಕೋಲಿನ (೬೦ ಅಡಿ ಅಳತೆ) ತುದಿಯಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನೇತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನು(ಕಮಾನು) ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೇವಿಯ ಆಪ್ತರಾದ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೇ ಬಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು. ಆಕಾಶದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾದ ಕೋಲಿನ ಮೇಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸವಾದರೂ ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹವು ಪೂಜಾರಿಯನ್ನು ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್ (ದಸರಾ) ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ .  ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಭಕ್ತರನ್ನು ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ APSRTC ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫೦ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 
೧೭೫೭ ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜನಾದ ಪೂಸಪತಿ ಪೆಡಾ ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಎರಡನೇ ಆನಂದನು ಕಿರೀಟವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ೧೭೬೦ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು. ಆತನೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಪತ್ನಿಯೂ ಸತಿಯಲ್ಲಿ (ಅಭ್ಯಾಸ) ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ ಪೆಡಾ ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ಅವರ ಪತ್ನಿ ರಾಣಿ ಚಂದ್ರಯಮ್ಮ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯನಗರ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜುವನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.

ವಿಜಯನಗರ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ೧೦೪ ದೇವಾಲಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶ್ರೀ ಪೈಡಿಥಳ್ಳಿ ಅಮ್ಮವರು ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೈಡಿಥಳ್ಳಿ ಅಮ್ಮವರು ವಿಜಯನಗರದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ (ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ). ಈ ಅಮ್ಮವರು ವಿಜಯನಗರದ ಮಹಾರಾಣಿಗಳ ಸಹೋದರಿ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಪೈಡಿಥಳ್ಳಿ ಅಮ್ಮವರು ವಿಜಯನಗರ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಪೈಡಿಮಾಂಬದ ಜನನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಜಯದಶಮಿಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಮಂಗಳವಾರ ವಿಜಯನಗರದ ಪೆದ್ದ ಚೆರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೈಡಿಮಾಂಬ ವಿಗ್ರಹವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

೧೭೫೦ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಯಕ ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಡಿ ಬುಸ್ಸಿ-ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ನೌ ಇಡೀ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬಳಿ ತಂಗಿದ್ದನು. ಚಿಕನ್ ಫಾಕ್ಸ್(ಮಸುಚಿ) ನಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತರು. ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿವಿಜಯನಗರ ಪೆಡಾ ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ಅದನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದಳವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ೧೭೫೬ರಲ್ಲಿ ಬುಸ್ಸಿ ರಾಜಮಂಡ್ರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ಅವರು ರಾಜಮಂಡ್ರಿ ಬುಸ್ಸಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ ನೀಡಿದರು ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿವೆ.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ೧೭೫೭ರ ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಕದನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಕೋಟೆಯು ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬೊಬ್ಬಿಲಿ ಸೈನಿಕರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿ ಶ್ರೀ ಪೈಡಿಮಾಂಬ ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಆದರೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವಿಜಯರಾಮರಾಜುವಿನ ಸಹೋದರಿ ಶ್ರೀ ಪೈಡಿಮಾಂಬ ಮಾತ್ರ ಸಿಡುಬಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವಳು ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿಜಯರಾಮರಾಜು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಳು. ಆಕೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಸೈನಿಕರ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆಕೆ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಪತಿವಾಡಾ ಅಪ್ಪಲನಾಯ್ಡು ಮೂಲಕ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ತೆರಳಿದರು. ಆದರೆ, ಅಷ್ಟರೊಳಗೆ, ಅವರ ಸಹೋದರ ವಿಜಯ ರಾಮ ರಾಜು ತಾಂಡ್ರಪ ರಾಯುಡು ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಆಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಆಕೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದ್ದಳು. ಪತಿವಾಡಾ ಅಪ್ಲನೈಡು ಆಕೆಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಆಕೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಅಪ್ಪಲೈಡುಗೆ ತಾನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು ಹಳ್ಳಿಯ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಆಕೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಪೆಡ್ಡಾ ಚೆರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ (ವಿಜಯನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೊಳವು ವಿಜಯನಗರಕೋಟೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ. ಮೀನುಗಾರರು ಪೈಡಿಮಾಂಬ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎದುರು ದೇವತೆಗಾಗಿ ವನಮ್ ಗುಡಿ ಎಂಬ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಇದು ಪೈಡಿಮಾಂಬದ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿತ್ತು, ಎರಡನೇ ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ಗಳ ಜಂಕ್ಷನ್ನಲ್ಲಿದೆ.

 ಮೆರವಣಿಗೆ 
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಮಂಗಳವಾರ ಸಿರಿಮಾನು ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿರಿಮಾನು ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಡ ಎಂದರ್ಥ. ಸಿರಿಮಾನು ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೧೫ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಪೈಡಿಮಾಂಬ ದೇವಿಯು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜಾರಿಯ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆ ವರ್ಷದ ಸಿರಿಮಾನು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದೆಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.  ಪೂಜಾರಿ ಸಿರಿಮಾನುವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಸಿರಿಮಾನುವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಮಾಲೀಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಮರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಿರಿಮಾನುವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿರಿಮಾನುವನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨ ಗಂಟೆಗೆ ಮೂರು ಲ್ಯಾಂಟರ್ ಜಂಕ್ಷನ್ಗೆ ತರಲಾಗುವುದು.  ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರು ಸಿರಿಮಾನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಿರಿಮಾನು ವಿಜಯನಗರ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪೈಡಿಮಾಂಬ ದೇವಾಲಯದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೩.೦೦ ರಿಂದ ಸಂಜೆ ೪.೦೦ ರವರೆಗೆ ೩ ಬಾರಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.   ಸಿರಿಮಾನುವಿನ ಮುಂದೆ ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಆಕಾರದ ರಥ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರು ಕೋಟೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಉತ್ಸವವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜರು ಪೂಜಾರಿಯವರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಮಹತ್ವ 
ಸಿರಿಮಾನು ರಥದ ಮುಂದೆ ಬಿಳಿ ಆನೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರು ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸಿರಿಮಾನು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸಿರಿಮಾನು ಮುಂದೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಅಂಜಲಿ ರಥದ ಮಹತ್ವ 
ಶ್ರೀ ಪೈಡಿಮಾಂಬ ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ನಿಧನರಾದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಿರಿಮಾನುವಿನ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ಅಂಜಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಐವರು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಥದ ಮೇಲೆ ಐವರು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕುಳಿತಿದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅಂಜಲಿ ರಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಛತ್ರಿಯಾದ ಪಲಾಧಾರವು ಅಂಜಲಿ ರಥದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯವಾಗಿದೆ.

 ಪಾಲಧಾರಾ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಬಲೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ 
ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆದ್ದ ಚೆರುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ, ಪಾಟಿವಾಡಾ ಅಪ್ಪಲನಾಯ್ಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಈಜುಗಾರರನ್ನು ಕರೆದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊರತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಛತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಶ್ರೀಮಾನು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಹಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವಂತೆ ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಪತಿವಾಡ ಅಪ್ಪಲನಾಯ್ಡು ಅವರ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸಿರಿಮಾನೋತಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ರಾಜರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು.https://web.archive.org/web/20120223203651/http://vizianagaram.nic.in/Jataras.html

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು