ಅನಾರ್ಕಲಿ

ಅನಾರ್ಕಲಿ (ಅಕ್ಷರಶಃ ' ಹೂವು') ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊಘಲ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಂನಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಿಳೆ.  ನಂತರ ಆತ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದನು. ತಾವೈಫ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ತವಾಯಫ್ ಷರ್ಫ್-ಉನ್-ನಿಸಾ  ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಊಹಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಸಲೀಂಅಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಮುಂದೆ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದನು.  ಈ ಪಾತ್ರವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ೧೯೬೦ ರ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೊಘಲ್-ಎ-ಅಜಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 
೧೬೦೮ರ ಆಗಸ್ ೨೪ರಂದು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಲಿಯಂ ಫಿಂಚ್ ಅವರ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಖಾತೆಗಳು 
ಸಲೀಂ ಮತ್ತು ಅನಾರ್ಕಲಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಥನಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಲಿಯಂ ಫಿಂಚ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೆರ್ರಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಪರವಾಗಿ ಬಯಾನಾ ಖರೀದಿಸಿದ ಇಂಡಿಗೊ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಫಿಂಚ್, ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಸಾವಿನ ೧೧ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ೧೬೧೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಹೋರ್ಗೆ ತಲುಪಿದರು.  ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಅವರ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ....ಇದು ಅಕ್ಬರನ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಅವನ ತಾಯಿ ಡಾನ್ ಶಾಳ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಶಾ ಸೆಲಿಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಅವಳ ಹೆಸರು ಇಮ್ಮೇಕ್ ಕೆಲ್ಲೆ, ಅಥವಾ ಪೊಮ್ಗ್ರಾನೇಟ್ ಕೆರ್ನೆಲ್) ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ರಾಜನು [ಅಕ್ಬರ್] ತನ್ನ ಮೊಹೊಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಅವಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.  ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮರಣಹೊಂದಿದಳು. ಮತ್ತು ರಾಜನು [ಜಹಾಂಗೀರ್] ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಚದರ ಉದ್ಯಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಭವ್ಯವಾದ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು  ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ.  ಆತನು ಬಯಸಿದ ಸಮಾಧಿಯ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಜೌನ್ಟರ್ನೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡದಾದ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಸಿಕ್ಕ್-ವಿಲಿಯಂ ಫಿಂಚ್)ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಕ್ಬರ್ ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಬಾಗ ಸುತ್ತುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಜಹಾಂಗೀರ್, ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಗೋಡೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಚದರ ಉದ್ಯಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು.Flinch, William (1921). Foster, William (ed.). William Flinch (PDF). Humphrey Milford Oxford University Press. p. 166. {{cite book}}: |work= ignored (help) ನೀಡಿದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ಸಮಾಧಿಯ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು.

ಫಿಂಚ್ ಭೇಟಿಯಾದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಬರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿ ಅನಾರ್ಕಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದನು.  ಆದರೆ ಅವನ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನದೇ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು ಎಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಟೆರ್ರಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

 ದಂತಕಥೆಗಳು 
ಬಾಲಬನಿಲಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹುಪಾಲು ದಂತಕಥೆಗಳು ಅಕ್ಬರನ ಅಂತಃಪುರದ ದಾಸಿಯಾದ ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ, ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೇವಕಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.  ಮುನಿಲಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಸಲೀಮ್‍ನ ತಾಯಿ ಮರಿಯಮ್-ಉಜ್-ಜಮಾನಿ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳು.  ತನ್ನ ಮಗ ಸಲೀಂ ಮತ್ತು ಅನಾರ್ಕಲಿ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ನಂತರ, ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಅಕ್ಬರ್ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಬರನು ಅನಾರ್ಕಲಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಸಲೀಂ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.  ಬಲಬನಿಲಾರ್ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ದಂತಕಥೆಯು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

 ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣವಾದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಚನಗಳು 

 ಶಾಸನ 
ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಸಮಾಧಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆಃ Could I behold the face of my beloved once more,
I would thank God until the day of resurrection.
 ~ Majnun Salim Akbar Koch, Ebba (2010). Necipoğlu, Gülru (ed.). The Mughal Emperor as Soloman, Majnun, and Orpheus, or The album as think tank for allegory. Leal Karen. BRILL. pp. 277–312 & Footnote:62. ISBN 978-90-04-18511-1. {{cite book}}: |work= ignored (help) ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಟಾಪ್ಸ್ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನ ಪುಸ್ತಕ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಮೊಘಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, (ಪುಟ ೧೭೧ ಎನ್. ೧೮) ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕೆಲ್ಟನ್ ಈ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದವುವೆಂದು ಕವಿ ಸಾದಿ  ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

 ಮಜ್ನುನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ 
ಎಬ್ಬಾ ಕೋಚ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮಜನೂನ್ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾಜನೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.  ಆತ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಹುಚ್ಚನಾಗಿದ್ದನು. ಎಬ್ಬಾ ಕೋಚ್ ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮಜ್ನುನ್ ಎಂದು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ೧೬೧೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಮಜ್ನುನ್ ಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.  ಆತ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೈಲಾ ಮತ್ತು ಮಜ್ನುನ್ ಎಂಬ ಪ್ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಜೋಡಿ ಸಾರಸ್ ಕ್ರೇನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು.Koch, Ebba (2010). Necipoğlu, Gülru (ed.). The Mughal Emperor as Soloman, Majnun, and Orpheus, or The album as think tank for allegory. Leal Karen. BRILL. pp. 277–312 & Footnote:62. ISBN 978-90-04-18511-1. {{cite book}}: |work= ignored (help) ಕೋಚ್ ಅವರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದನು. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮ್‌ನಾಥ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಲೀಂ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಜ್ನುನ್ (ಅವರ ಸ್ವಂತ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಪ್ರೇಮಿ) ಎಂದು ಬರೆಯಲು ಯಾರಿಗೂ ಧೈರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.  ನಾಥ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಅಕ್ಬರನನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೂ ೧೫೯೯ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಕ್ಬರನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅನಾರ್ಕಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವನ ಮಧುತ ಪ್ರೇಮ ಬಹುಶಃ ಅಕ್ಬರನಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು.

 ಅನಾರ್ಕಲಿ ಯಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಊಹೆಗಳು 
 ಅದು ಕೇವಲ ದಾಳಿಂಬೆ ತೋಟವಾಗಿತ್ತು.
 ತನ್ನ ಮಗ ಜಹಾಂಗೀರನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನಾರ್ಕಲಿ.
 ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು (ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರ ದಾನಿಯಲ್ನ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಳು), ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಗ ಜಹಾಂಗೀರನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
 ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಜಹಾಂಗೀರನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಸಾಹಿಬ್-ಇ ಜಮಾಲ್ ಅಥವಾ ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

 ಕೇವಲ ಒಂದು ದಾಳಿಂಬೆ ತೋಟ 
ಖಾಲಿದ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಭೋಗವಿಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಉಪಪತ್ನಿಯ ಅವನ ದಂಗೆಕೋರ ಮಗನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಬಹಳ ಅಸಂಭವವಾಗಿದೆ.  ಮೊಮ್ಮಗ ದಾರಾ ಶಿಕೋಹ್ ತನ್ನ ಕೃತಿ "ಸಾಕಿನಾತ್ ಅಲ್-ಔಲಿಯಾ" ದಲ್ಲಿ ಸಂತ ಮಿಯಾನ್ ಮಿರ್ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ದಾಳಿಂಬೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಹಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ದಾರಾ ಸಹ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. "ಲಾಹೋರ್ ಪಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್" ನ ಲೇಖಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಕೀರ್‌‍ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಮೂಲತಃ ಜಹಾಂಗೀರನ ಪತ್ನಿಯೊಬ್ಬರಾದ ಸಾಹಿಬ್-ಇ-ಜಮಾಲ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಉದ್ಯಾನದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.  ನಂತರ ಸಮಾಧಿಗೆ  ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಸಮಾಧಿಯೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

 ಸಾಹಿಬ್-ಇ ಜಮಾಲ್ 
ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಕೀರ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಸಮಾಧಿಯು ಸಾಹಿಬ್-ಇ ಜಮಾಲ್ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು.  ರಾಜಕುಮಾರನ ಎರಡನೇ ಮಗ ಸುಲ್ತಾನ್ ಪರ್ವೇಜ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಲೀನ ಝೈನ್ ಖಾನ್ ಕೋಕ ಅವರ ಮಗಳಾದ ಸಲೀಮ್ ಅವರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿ. ೧೫೯೬ರ ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ಝೈನ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಮಗಳು ಸಲೀಮ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.  

ಅನಿರುದ್ಧ ರೇ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ೧೫೯೯ನೇ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಸಲೀಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.  ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಆತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರೆ ಆತನ ಉಪನಾಮ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಬರ್ ೧೫೯೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೬ರಂದು ಲಾಹೋರ್ನಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಬರ್ ೧೫೯೯ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪತ್ನಿ ಸಾಹಿಬ್-ಇ ಜಮಾಲ್ ೧೫೯೯ರಲ್ಲಿ ನಿಧನಳಾದಳು ಎಂದು ರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಷಾರ್ಫ್-ಉನ್-ನಿಸ್ಸಾ 
ಹರೂನ್ ಖಾಲಿದ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೪೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ತೆಹ್ಕಿಕತ್-ಇ-ಚಿಶ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಚಿಶ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರನು ಅನಾರ್ಕಲಿ ಅಥವಾ ಷರ್ಫ್-ಉನ್-ನಿಸಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ನೆಚ್ಚಿನ ಉಪಪತ್ನಿಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.  ತೆಹ್ಕಿಕತ್-ಇ-ಚಿಶ್ತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಅಕ್ಬರ್ ದಖ್ಖನ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅನಾರ್ಕಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಚಿಸ್ತಿಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನೊಂದಿಗಿನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಜಹಾಂಗೀರ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ಅಕ್ಬರನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದ ಸಮಯ ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.Khalid, Haroon (17 August 2018). "Humble Origins". Imagining Lahore: the city that is, the city that was. Penguin Random House India. ISBN 978-93-5305-199-0. OCLC 1051299628. ದಖ್ಖನ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಕೆಂಪು ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಅಕ್ಬರನ ಮಗ ಜಹಾಂಗೀರನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದಳು ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥನವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.   ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೂ ಸಹ ಇದೇ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಲತೀಫ್ ಅವರ ೧೮೯೨ರ ಪುಸ್ತಕ ತರೀಖ್-ಎ-ಲಾಹೋರ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಷರ್ಫ್-ಉನ್-ನಿಸ್ಸಾ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.Findly, Ellison Banks (1993). Nur Jahan, empress of Mughal India. New York: Oxford University Press. p. 123. ISBN 1-4237-3663-X. OCLC 191946585. ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫೈಂಡ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರ ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ನಾದಿರಾ ಬೇಗಂ ಆಗಿತ್ತು.  ಪ್ರವಾಸಿ ಫಿಂಚ್ ಪ್ರಕಾರ ಅವಳು ಡೇನಿಯಲ್ನ ತಾಯಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.Balabanlilar, Lisa (2021). The emperor Jahangir: power and kingship in mughal india. London: I.B. Tauris. pp. 122, 123, 124. ISBN 978-1-83860-045-7. OCLC 1151195232. ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಉಪಪತ್ನಿಯೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಆತ ನೀಡಿದ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ, ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಬಳಿಗೆ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ಮರಳಿರುವುದನ್ನು ಅಕ್ಬರ್ ಗಮನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ಶಂಕಿಸಿ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಿಸಿದನು.  ಅದನ್ನೇ ಫಿಂಚ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದನು. "ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ರಾಜ [ಅಕಬರ್] ತನ್ನ ಮೊಹೊಲ್ನ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಅವಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸತ್ತಳು"... ಲಿಸಾ ಬಾಲಬನಿಲಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಕನಿಷ್ಠ ೨೦ ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಸಾವಿನ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊಹಿಸಿದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಜಹಾಂಗೀರನ ಹಲವಾರು ಮದುವೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಅವನಿಗೆ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರವೂ ಮದುವೆಯಾದನು.  ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಮತ್ತು ಅನಾರ್ಕಲಿಯವರ ದಂತಕಥೆ ಉಳಿದಿದೆ.  ಅಲಿ ತಾಜ್ ಅವರ ೧೯೨೨ ರ ನಾಟಕ 'ಅನಾರ್ಕಲಿ' ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ನಂತರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಲತೀಫ್ ಅವರ ಅದೇ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಾಲಿದ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

 ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ 
ಮೇಲಿನ ಎರಡು ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಃ ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮೊಘಲ್ ಲೇಖಕ ಅಬ್ರಹಾಂ ಎರಾಲಿ, "ಅಕ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಸಲೀಂ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಎಡಿಪಾಲ್ ಸಂಘರ್ಷವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಕುಮಾರ ದಾನಿಯಲ್ ಮಿರ್ಜಾನ ತಾಯಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಆತ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅಬುಲ್ ಫಜಲ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಾಲಿ ತನ್ನ ಊಹೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಲೀಂನ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಬರನ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರು ಒಂದು ಸಂಜೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದನು. ಕಾವಲುಗಾರರ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಅಕ್ಬರನ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಅಲೆದಾಡಿದನು.Eraly, Abraham (1997). The last spring: the lives and times of the great Mughals. New Delhi. ISBN 978-93-5118-128-6. OCLC 983835171.{{cite book}}:  CS1 maint: location missing publisher (link) ಫಜಲ್ ಪ್ರಕಾರ, ಸಲೀಂ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು.  ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ಆತನು ಒಳನುಸುಳುವವನು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದನು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಗಮಿಸಿ ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಹೊರಟಿದ್ದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಸಲೀಂನ ಗುರುತು ತಿಳಿಯಿತು.  ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಂ ಆಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರನ ಅಸಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಹುಚ್ಚು ಮನುಷ್ಯನ ಕಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪರಿಹಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎರಾಲಿಯ ಊಹೆ ಅಸಂಭವವಾಗಿದೆ.Parihar, Subhash (8 April 2022). "The Tribune - Windows - Featured story". www.tribuneindia.com. Retrieved 28 July 2022. ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜಕುಮಾರ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರ ತಾಯಿ ೧೫೯೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.  ಇದು ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

 ನೂರ್ ಜಹಾನ್ 
ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಪತಿ ಶೇರ್ ಆಫ್ಘನ್ ೧೬೦೭ರಲ್ಲಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಸಾಕು ಸಹೋದರ ಕುತುಬುದ್ದೀನ್ ಕೋಕನೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದನು. ನೂರ್ ಜಹಾನ್‌ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ೧೬೧೧ರ ಮೇ ೨೫ರಂದು ಅವಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು. ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಲಿಸಾ ಬಲಬನಿಲಾರ್ ಅವರ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆಕೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು.  ಆದರೆ ಅಕ್ಬರ್ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಜಹಾಂಗೀರು ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದಾಗ ಆತ ಆಕೆಯ ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಂದು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.  ಅಜ್ಞಾತ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಶೇರ್ ಆಫ್ಘನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯು ೧೫೯೯ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಸುಮಾರು ೨೨ ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಾಲದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಡವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.  ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವನ ತಂದೆ ಅಕ್ಬರ್ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಗಣನೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾಥ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೆನಿಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಈ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಯಾವುದೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾಥ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಆಫ್ಘನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಜಹಾಂಗೀರ್ ನೂರ್ ಜಹಾನ್‌ಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.  ಆದರೆ ಅಕ್ಬರ್ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು ಎಂದು ಡಿ ಲಾಟ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರವಾಸಿ ಪೆಲ್ಸರ್ಟ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾಥ್ ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಾರ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ನೂರ್ ಜಹಾನ್‌ನ ಮೊದಲ ಗಂಡನನ್ನು (೧೬೦೭) ಕೊಲೆ ಮಾಡಿ, ಆತನ ಪ್ರೇಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಘರ್ಷದ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ್ದು ಅಸಾಧ್ಯವೇನಲ್ಲ.

ದಂತಕಥೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.Balabanlilar, Lisa (2021). The emperor Jahangir: power and kingship in mughal india. London: I.B. Tauris. pp. 122, 123, 124. ISBN 978-1-83860-045-7. OCLC 1151195232. .. Popular legend, once again drawn to the romantic life of the Mughal king, suggests that Jahangir had met and fallen in love with Mihrunnisa long before her husband's death, some versions even directly implicating Jahangir in his murder. These stories have no credibility. Had Jahangir been jealous of Istajlu's marriage to Mihrunnisa, it would be very hard to explain Jahangir's years of patronage and extravagant reward for the warrior, or the nearly four years between the death of her husband and her subsequent marriage to the emperor. Mughal accounts support the claim that Jahangir had met Mihrunnisa when she was a widow residing in the imperial harem, during the Nowruz festivities when the women of the Mughal family, joined by wives and daughters of the nobility, created a private Meena bazaar for themselves, selling small items to each other and donating the proceeds to charity ... The Emperor Jahangir married Mihrunnisa on the 25th of May 1611.Hasan, Masudul (2009). History of Islam (Rev. ed.). New Delhi: Adam Publishers & Distributors. p. 425. ISBN 978-81-7435-019-0. OCLC 241437504.  ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಅವಳು ೩೦ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರ್ ೪೦ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದನು ಎಂದು ಹಸನ್ ಮತ್ತು ಬಲಬನಿಲಾರ್ಸೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಗರೋಡಿಯಾ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಾದ ಶೇರ್ ಅಫ್ಘಾನ್ ನಂತರ, ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅವರು ಮೇವಾರ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶೇರಾ ಅಫ್ಘಾನ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ನೂರ್ ಜಹಾನ್ರೊಂದಿಗಿನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರೇಮದ ದಂತಕಥೆಯು ಅಸಂಭವವಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ಬರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಜಹಾನನ ತಂದೆ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆತನ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದನು.  ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದನು. ೧೬೦೭ರಲ್ಲಿ, ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ವಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು.  ಆಕೆ ಸುಂದರಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಬುದ್ಧಿವಂತಳಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದಳು.

ಮರಣದ ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೧೬೪೫5ರಲ್ಲಿ ನೂರ್ ಜೆಹಾನ್ ನಿಧನ ಲಾಹೋರ್ನ ಶಹದಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಧಿ ಜಹಾಂಗೀರನ ಸಮಾಧಿಯ ಬಳಿ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 

 ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ 
ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆರ್. ನಾಥ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಜಹಾಂಗೀರ್‌ಗೆ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪತ್ನಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.  ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಜ್ನುನ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿಪದವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆಃಮಹಾ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಯಾರ್ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮಜ್ನುನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸಂಭವವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೋಡಲಿಲ್ಲವೇ? ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಅವಳು ಅವನ ವಿವಾಹಿತ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಅವನ ಪ್ರಿಯಕರನಷ್ಟೇ. ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಯಿಯಾಗುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅವನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕವೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಇದು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಪ್ರೇಮಿಯ ವಿಫಲ ಪ್ರಣಯದ ಪ್ರಕರಣವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ರಾಜಕುಮಾರನು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.  ಆದರೂ ಈ ವರ್ಷ ೧೫೯೯ರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದರೆ, ಅವನು ಅವನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದನು.Nath, Ram (1982–2005). History of Mughal architecture. Vol. III. New Delhi: Abhinav. p. 79. ISBN 0-391-02650-X. OCLC 9944798.Parihar, Subhash (8 April 2000). "The Tribune - Windows - Featured story". www.tribuneindia.com. Retrieved 21 July 2022.  ಅದೇ ವರ್ಷ ಶೇರ್ ಆಫ್ಘನ್ (ನಂತರ ನೂರ್ಜಹಾನ್ ಬೇಗಂ) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು.  ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರನು ತನ್ನ ಎರಡು ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಎಷ್ಟು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದನೆಂದರೆ ಅವನು ಅಕ್ಬರನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವಷ್ಟು ದೂರ ಹೋದನು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 

 ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ 
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.ಯಾರು?ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಯದ ಸಾಲುಅನಾರ್ಕಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ- ಎಂದು ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಮಿ-ಅನಾರ್ಕಲಿ
 ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇದು ಲಾಹೋರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಳಿಂಬೆ ಉದ್ಯಾನದ ಹೆಸರು.ಮಜ್ನುನ್ ಸಲೀಂ ಅಕ್ಬರ್ಸ್ವತಃ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫೬೯-೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೭
ಆಳ್ವಿಕೆ: ೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೬೦೫-೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೨೭ಅಕ್ಬರ್ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರನ ತಂದೆಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫೪೨-೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬೦೫
ಆಳ್ವಿಕೆ: ೧೫೫೬ರಿಂದ ೧೬೦೫ಡೇನಿಯಲ್ ಮಿರ್ಜಾಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಮೂರನೇ ಮಗ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಸಹೋದರ.೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫೭೨-೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೬೦೫ಸಾಹಿಬ್ ಇ-ಜಮಾಲ್ ಹೆಂಡತಿ [೨೫] ಸಲೀಂನ ಎರಡನೇ ಮಗ ರಾಜಕುಮಾರ ಪರ್ವಿಜ್ ತಾಯಿ. ಹೆರಾತ್ ಖ್ವಾಜಾ ಹಸನ್ನ ಮಗಳು, ಅವಳನ್ನು ಝೈನ್ ಖಾನ್ ಕೋಕಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಳುಸಾವು ೨೫ ಜೂನ್ ೧೫೯೯ಖಾಸ್ ಮಹಲ್ಝೈನ್ ಖಾನ್ ಕೋಕಾ ಮಗಳು
೧೫೯೬ರ ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ಸಲೀಮ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.ಖ್ವಾಜಾ ಹಸನ್ ಅವರ ಮಗಳುಸಲೀಂನ ಪತ್ನಿ ಅಂದರೆ ಜಹಾಂಗೀರ್<span lang="fr" id="mwAVE">ನೂರ್</span> ಜಹಾನ್ (ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮೆಹರ್-ಉನ್-ನಿಸ್ಸಾ,ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ (ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ) ಪತ್ನಿ ೧೬೧೧ರಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಆಕೆ ಜಹಾಂಗೀರನ ನೆಚ್ಚಿನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು.೩೧ ಮೇ ೧೫೭೭-೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬೪೫ 

 ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು 
ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯ. ಆಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕವಾದ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಇಮ್ತಿಯಾಜ್ ಅಲಿ ತಾಜ್ ಅವರು ಉರ್ದು ವಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದು ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ನಾಟಕವನ್ನು ಲವ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಮೊಘಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.  ಇದು ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ತಾಜ್ ಅಕ್ಬರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ತವಾಯಿಫ್ ಕುರಿತಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಮೂಕ ಚಿತ್ರವಾದ ಅನಾರ್ಕಲಿ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಆರ್. ಎಸ್. ಚೌಧರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆತ ಅದನ್ನು ೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀನಾ ರಾಯ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ದೇವಿ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು.  ಕುಂಚಾಕೋ ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.
೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ, ಕೆ. ಆಸಿಫ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರ ಮೊಘಲ್-ಎ-ಆಜಮ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಮಧುಬಾಲಾ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಬಟ್ಲರ್ ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್‌‍ನ  ಪ್ರಕಾರ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹರಡಿದ ವದಂತಿಯಂತೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್ ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದನು. ಮೊಘಲ್-ಇ-ಅಜಮ್ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಂತಕಥೆಗೆ ಒಂದು ತಿರುವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಸ್ವತಃ ಅನಾರ್ಕಲಿಯು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ತಿರುಚುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಆದರ್ಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.  ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಕ್ರೂರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಸ್ಕೋಫೀಲ್ಡ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೯ರRajadhyaksha, Ashish; Willemen, Paul (1999). Encyclopaedia of Indian cinema. British Film Institute. ISBN 9780851706696., ತೆಲುಗು ಸೂಪರ್ಸ್ಟಾರ್ ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮರಾವ್ ಅವರು ಅಕ್ಬರ್ ಸಲೀಂ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ನಂದಮೂರಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಸಲೀಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೀಪಾ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.


ಅನ್ವರ್ ಕಮಲ್ ಪಾಷಾ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಖಮರ್ ಅಜ್ನಾಲ್ವಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಇಮ್ತಿಯಾಜ್ ಅಲಿ ತಾಜ್ ನಾಟಕ/ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೂರ್ ಜೆಹಾನ್ ಅವರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನಾರ್ಕಲಿ ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಶೋಯೆಬ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಅವರ ಕಿರು ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಷ್ಕ್ (ಲವ್) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಇಮಾನ್ ಅಲಿ ಅನಾರ್ಕಲಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಏಕ್ತಾ ಕಪೂರ್ ಅವರ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ಜೋಧಾ ಅಕ್ಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಹೀನಾ ಪರ್ಮಾರ್ ಅವರು ಆಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಾನಿಯಾ ತೌಕೀರ್ ಯುವ ಅನಾರ್ಕಲಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.Jodha Akbar. Zee5.Heena Parmar is Salim's Anarkali. Times of India.Jodha Akbar zeroes in on li'l Anarkali and Haider. Times of India.Salim Anarkali . Voot.Salim Anarkali fame Sonarika Bhadoria writes a love-filled note for her former co-star Shaheer Sheikh. Times of India  "ದಾಸ್ತಾನ್-ಎ-ಮೊಹಬ್ಬತ್... ಸಲೀಂ ಅನಾರ್ಕಲಿ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಹೀರ್ ಶೇಖ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಸಲೀಂ ಮತ್ತು ಸೋನಾರಿಕಾ ಭಡೋರಿಯಾ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ಟಿ.ಎ.ಜೆ. ಎಂಬ ವೆಬ್ ಸರಣಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ನಂತರ 'ಅನಾರ್ಕಲಿ' ಸರಣಿಯ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.  

 ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ 
 Tomb of Anarkali
 <i><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Layla_and_Majnun" rel="mw:ExtLink" title="Layla and Majnun" class="cx-link" data-linkid="283">Layla and Majnun</a></i>
 Anarkali Bazaar
 Madhubala
 ಮಧುಬಾಲಾ

 ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 
 Dad, Aisha. 2022. 'Through the Looking Glass': The Narrative Performance of Anarkali. Doctoral dissertation, Harvard University Graduate School of Arts and Sciences.
 Nath, Prof R.. India As Seen by William Finch (1608-11 A.D): (With an Introduction to Medieval Travelogue). N.p., Independently Published, 2020.
 Sen Gupta, Subhadra. MAHAL: Power and Pageantry in the Mughal Harem. India, Hachette India, 2019.
 Early Travels in India, 1583-1619. India, Alpha Editions, 2020.
 Choudhry, Zulfiqar Ali. Anarkali. United Kingdom, Whyte Tracks publishing, 2017.
 Khawaja, Mabel Deane. “The Entombed Slave Girl of the Moguls: A Victim of Imperialism.” International Journal of Critical Cultural Studies, vol. 14, no. 2, June 2016, pp. 1–9. EBSCOhost, https://doi.org/10.18848/2327-0055/cgp/v14i02/1-9.
 Moosvi, Shireen. The invention and persistence of a legend—The Anārkalī story. Studies in People's History, Volume: 1 issue: 1, page(s): 63-68. Article first published online: June 1, 2014; Issue published: June 1, 2014  https://doi.org/10.1177/2348448914537345
 Schofield, Katherine Butler. (2012), The Courtesan Tale: Female Musicians and Dancers in Mughal Historical Chronicles, c.1556–1748. Gender & History, 24: 150-171. https://doi.org/10.1111/j.1468-0424.2011.01673.x
 Sharma, Sunil. “Forbidden Love, Persianate Style: Re-Reading Tales of Iranian Poets and Mughal Patrons.” Iranian Studies, vol. 42, no. 5, 2009, pp. 765–779., 
 Glover, William J.. Making Lahore Modern: Constructing and Imagining a Colonial City. United Kingdom, U of Minnesota Press, 2008.
 Lal, Ruby. Domesticity and Power in the Early Mughal World. United Kingdom, Cambridge University Press, 2005.
 Chaudhry, Nazir Ahmad. Anarkali, Archives and Tomb of Sahib Jamal: A Study in Perspective. Pakistan, Sang-e-Meel Publications, 2002.
 Bāqir, Muḥammad. Lahore: Past And Present (being An Account Of Lahore Compiled From Original Sources). India, Low Price Publications, 1996.
 Asher, Catherine Ella Blanshard, et al. Architecture of Mughal India. United Kingdom, Cambridge University Press, 1992. p 118.
 Quayum, Mohammad A. "From A String of Sweet Pearls, Vol. II (1922)". The Essential Rokeya. Leiden, The Netherlands: Brill, 2013. https://doi.org/10.1163/9789004255876_004 Web.
 H.Beveridge, Visit to Umarkot, Calcutta Review. India, University of Calcutta, 1900. Page 67, 68, 69

 Panjab Gazetteer. India, n.p, 1883. Page 177.

 ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ 
 Bombay Cinema's Islamicate Histories. United Kingdom, Intellect Books Limited, 2022.
 Ray, Neil. The Autobiography of Time: The Saga of Human Civilization: Ambition, Greed and Power from the Dawn of Man. United Kingdom, Archway Publishing, 2020. Semi fiction
 Sharma, Manimugdha. Allahu Akbar: Understanding the Great Mughal in Today's India. India, Bloomsbury Publishing. 2019
 Isaac, Megan Lynn. Suzanne Fisher Staples: The Setting Is the Story. United Kingdom, Scarecrow Press, 2009.
 Sundaresan, Indu. The Twentieth Wife: A Novel. United States, Washington Square Press, 2003.
 Reviewed Work: Anarkali, a Sanskrit Play in ten acts, by V. Raghavan Palsule, G. B. Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, vol. 54, no. 1/4, 1973, pp. 301–03. JSTOR, .
 Taj, Afroz. Two Anarkalis: Saghar Nizami’s Dream Drama and the Deconstruction of the Parsi Theatre. Southeast Review of Asian Studies Volume 32 (2010), pp. 177–92.
 DÉSOULIÈRES, ALAIN. Religious culture and folklore in the Urdu historical drama Anarkali, revisited by Indian cinema. Book: Indian Literature and Popular Cinema, 2007. Routledge ISBN 9780203933299
 Rini Bhattacharya Mehta (2011) Ur-national and secular mythologies: popular culture, nationalist historiography and strategic essentialism, South Asian History and Culture, 2:4, 572-588, 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಮೂಲಗಳು 





 ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು 

 ಅನಾರ್ಕಲಿ ಸಮಾಧಿ-ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ (Archived 25 August 2016)

ವರ್ಗ:CS1 errors: periodical ignored
ವರ್ಗ:CS1 maint: location missing publisher
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations
ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್