ಬಿಲಹರಿ

ಬಿಲಹರಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು 29 ನೇ ಮೇಳಕರ್ತ  ರಾಗ ಶಂಕರಾಭರಣಂ ನ ಜನ್ಯ ರಾಗ. ಇದು ಜನ್ಯ ರಾಗವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಮೋಹನಂ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗವಾದ ಶಂಕರಾಭರಣಂಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.Ragas in Carnatic music by Dr. S. Bhagyalekshmy, Pub. 1990, CBH Publications

 ರಚನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ 
ಬಿಲಹರಿಯು ಅಸಮಪಾರ್ಶ್ವದ ರಾಗವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ನಿಷಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಔಡವ-ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಗಂ (ಅಥವಾ ಓಡವ ರಾಗಂ, ಅಂದರೆ ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣ).Raganidhi by P. Subba Rao, Pub. 1964, The Music Academy of Madras ಇದರ  ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

 ಆರೋಹಣ :ಸ ರಿ₂ ಗ₃ ಪ ದ₂ ಸ  ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
 ಅವರೋಹಣ: ಸ  ನಿ₃ ದ₂ ಪ ಮ₁ ಗ₃ ರಿ₂ ಸ

ಈ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸ್ವರಗಳೆಂದರೆ ಷಡ್ಜ, ಚತುಶ್ರುತಿ ರಿಷಭ, ಅಂತರ ಗಾಂಧಾರ, ಪಂಚಮ ಮತ್ತು ಚತುಶ್ರುತಿ ಧೈವತ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು ಅವರೋಹಣ ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ <i id="mwTQ">ಸ್ವರಗಳನ್ನು</i> ನೋಡಿ.

ಈ ರಾಗಂ ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾದಮ್ (N2) ಅನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಾಗಿ ( ಅನ್ಯಾ ಸ್ವರ ) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಭಾಷಾಂಗ ರಾಗಂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೋಷಕ ಮಾಪಕದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಪಕವಾಗಿದೆ.

 ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು 
ಬಿಲಹರಿ ರಾಗಕ್ಕೆ ಹಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

 ಪುರಂದರ ದಾಸರಿಂದ ಶರಣು ಜನಕನ
 ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಬೆಳಗು ಜಾವದಿ ಬಾರೋ
 ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶೋಭಾನೆ. ಇದು 112 ಚರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜಕರಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
 ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಸನ್ನ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಹನುಮಾನ ಮನೆಯವರು
 ತ್ಯಾಗರಾಜರು ರಚಿಸಿದ ನಾ ಜೀವಧಾರ, ದೊರಕುನ ಇದುವಂತಿ ಮತ್ತು ಕಾನುಕೊಂತಿನಿ
 ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯ, ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ಶ್ರೀ ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ
 ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರಿಂದ ಸ್ಮರ ಸದಾ, ಆರಾಧಯಾಮಿ, ಗೋಪಾಲಂ ಸೇವಾಹಂ, ಪಾಹಿ ಪದ್ಮನಾಭ, ಜಯ ಸುಗನಾಲಯ, ಪಾಹಿ ಸರಸನಾಭ, ಸಂತತಂ ಭಜಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಖವ ತವ.
 ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಿಂದ ಪರಿತಾನ ಮಿಚಿತೆ
 ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ
 ಅನಾಮಿಲೋ ಮಹಬೂಬ್ ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮಾ ಅವರಿಂದ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಖಯಾಲ್ ಆಗಿದೆ
 ಪುರಯ ಮಮ ಕಾಮಂ ನಾರಾಯಣ ತೀರ್ಥರ ತರಂಗ
 ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ "ರಾ ರಾ ವೇಣು ಗೋಪಾಲ" ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರಜತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ
 ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ರಾಗ ಬಿಲಹರಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಮಿ ಮಾರೆರ್ ಸಾಗೋರ್ ಪರಿ ದೇಬೋ' ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
 "ಇಂಥ ಚೌಕ" ವೀಣೈ ಕುಪ್ಪಯ್ಯರ್ ರಚಿಸಿದ ವರ್ಣಂ

ಮಜವೈ ಚಿದಂಬರ ಭಾರತಿ ರಚಿಸಿದ ಮಾ ಮಯೂರ ತಮಿಳು ಕೃತಿ

 ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು 

 ಭಾಷೆ: ತಮಿಳು 
SongMovieComposerSingerOrumaiyudan Ninathu ThirumalaradiKonjum SalangaiS. M. Subbaiah NaiduSoolamangalam RajalakshmiUnnaikkandu NaanadaKalyana ParisuA. M. RajahP. SusheelaAval Melai SirithaalPachhai VilakkuViswanathan–RamamoorthyAlayamani Kathave ThalthiravaiThiruvarutchelvarK. V. MahadevanT. M. Soundararajan, Master MaharajanKondaliley MegamBala NagammaIllayarajaK.J. YesudasNee ondruthanUnnal Mudiyum ThambiMaaman VeeduEllam Inba MayyamMalaysia VasudevanUllasa PoongatreKolangalK.S. ChitraThendraleKadhal DesamA. R. RahmanMano, Unni KrishnanOmana PenneVinnaithaandi VaruvaayaaBenny Dayal, Kalyani MenonPoo Pookum OsaiMinsara KanavuSujatha MohanPookkale Satru OyevidungalIHaricharan, Shreya GhoshalKummi AdiSillunu Oru KaadhalSirkazhi G. Sivachidambaram, Swarnalatha, Naresh Iyer, Theni Kunjarammal, Vignesh, ChorusKadhal AnukkalEnthiranVijay Prakash, Shreya GhoshalVaanga Makka VaangaKaaviya ThalaivanHaricharan,Dr. NarayananAzhagiyeKaatru VeliyidaiArjun Chandy, Haricharan, Jonita GandhiVaan Engum Nee MinnaEndrendrum PunnagaiHarris JeyarajAalap Raju, Harini, Devan, PraveenThen KathuGethuHaricharan, Shashaa TirupatiMun Andhi7aum ArivuKarthik, MeghaKanna Nee ThoongadaaBaahubali 2: The ConclusionM. M. KeeravaniNayana NairSiru ThoduthalileLaadamDharan KumarBombay Jayashree, HaricharanPularaadhaDear ComradeJustin PrabhakaranSid Sriram, Aishwarya RavichandranRasavachiyeAranmanai 3C. SathyaSid SriramKaami KaamiTughlaq DurbarGovind VasanthaGovind Vasantha, Swastika Swaminathan

 ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಗಗಳು 
ಈ ವಿಭಾಗವು ಈ ರಾಗದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

 ಸ್ಕೇಲ್ ಹೋಲಿಕೆಗಳು 

 ಮೋಹನಂ ಸಮ್ಮಿತೀಯ ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಮಾಪಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಿಲಹರಿಯ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆಯೇ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಚನೆಯು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಪ ದ2 ಸ ಆಗಿದೆ : ಸ ದ2 ಪ  ಗ3 ರಿ2 ಸ
 ಮೋಹನಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂಬುದು ಶುದ್ಧ ಮಧ್ಯಮದ ಬದಲಿಗೆ ಅವರೋಹಣ ದಲ್ಲಿ ( ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಅವರೋಹಣ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರತಿ ಮಧ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣ ರಚನೆಯು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಪ ದ2 ಸ ಆಗಿದೆ :ಸ ನಿ3 ದ2 ಪ ಮ2 ಗ3 ರಿ2 ದ
 ಗರುಡಧ್ವನಿ ಬಿಲಹರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಣ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರೋಹಣ-ಅವರೋಹಣವು ಸ ರಿ2 ಗ3 ಮ1 ಪ ದ2 ನಿ3 ಸ : ಸ ದ2 ಪ ಗ3 ರಿ2 ಸ

ದೇಶಾಕ್ಷಿಯು ಬಿಲಹರಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ರಾಗವಾಗಿದೆ. ಆರೋಹಣವು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವರೋಹಣವು ಕಾಕಲಿ ನಿಷಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೈಶಿಕಿ ನಿಷಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

 ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ರಾಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ
ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ರಾಗಗಳು