ರಥ ಪುಷ್ಪ

ರಥ ಪುಷ್ಪ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ರಥದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಕಾಡು ಹೂ, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಹೂಗಳ ಗೊಂಚಲು ಸೇರಿ ತೇರ್ (ರಥದ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಗಳಿದ್ದು ಐದು ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡ .ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಲ್ಲಿ ಪಗೋಡಾ ಫ್ಲವರ್ (pagoda flower), (Clerodendrum paniculatum), ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಇದನ್ನು ಹನುಮಾನ್ ಕೀರಿಟ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ Clerodendrum ಹೂ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗಿದೆ ಇದರ ಮೂಲ ಎಷ್ಯಾ ಬಾಗ, ಚೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ. ಬಾಂಗ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುವುದು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘ‍ಟ್ಟ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈಯಿಂದ - ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ವರೆಗೆ ಹೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯ. ಈ ಗಿಡ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಬರುವಾಗ ತೋಟ ಗದ್ದೆಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಹೂ ಆದಾಗ ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.

 ಹೆಸರುಗಳು  

 ತುಳು :‍ ತೇರ್‌‍ ಪೂ; ರಥ ಪುಷ್ಪ; ರಥ ಪೂ.
 ಕನ್ನಡ : ರಥ ಪುಷ್ಪ
 ತಮಿಳು : ಕೃಷ್ಣ ಕಿರೀಟಂ
 ಹಿಂದಿ : ಹನುಮಾನ್ ಕಿರೀಟಂ
 ಇಂಗ್ಲೀಷ್ : ಪಗೋಡಾ ಫ್ಲವರ್

ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆಸರು:‍ ಕ್ಲೆರೊಡೆಂಡ್ರಂ ಪಾನಿಕುಲೆಟಂ; ಕ್ಲೆರೊಡೆಂಡ್ರಂ ಡೈವರ್ಸಿಫೋಲಿಯಂ; ವೋಲ್ಕಾಮೆರಿಯಾ ಡೈವರ್ಸಿಫೋಲಿಯಾ

 ಉಪಯೋಗ 

 ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ 
 ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಮರಧ ಸಿಂಗಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ 
 ತಲೆಗೂ ಕೆಲವರು ಮುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.
 ದೈವೊ, ದೇವರಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ

 ವಿಶೇಷತೆಗಳು 

 ಕೊಂಕಣಿ ಜಾತಿಯವರು ಶ್ರಾವಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೂಡಿ ಕಟ್ಟುವಾಗ ಈ ಹೂ ಒಂದು ಪತಿವೃತೆ ಹೂ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿತ್ತಾರೆ.

 ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಈ ಹೂವಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.

ನೋಡಲು ರಥದ ತರಹನೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು ಇದೆ.
ಔಷಧೀಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗ:

ಪಗೋಡ ಸಸ್ಯದ ಹೂವು, ಎಲೆ ಹಾಗೂ ಬೇರುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧೀಯ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇರುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಹುಡಿ ಮಾಡಿ ಕೂಡಾ ಹಲವಾರು ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಸಿದ್ಧೌಷಧ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಸ್ಯದ ಭಾಗಗಳು ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕಯಾಗಿದೆ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು