ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗ

ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗ  (ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ)ವು ಎಂಟೆರೊ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೋಂಕು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ವರ ಬಂದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕೈ, ಪಾದ, ಬಾಯಿ,  ಪೃಷ್ಠ ಮತ್ತು ತೊಡೆಸಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಉಬ್ಬಿದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈರಸ್‌ ತಗುಲಿದ ೩-೬ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದದ್ದುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಅದರಷ್ಟಕ್ಕೇ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನಿಕಟ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ, ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆಯಿಂದ ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಲದ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತದೆ.  ಕಲುಷಿತ ವಸ್ತುಗಳು ಸಹ ರೋಗವನ್ನು ಹರಡಬಹುದು. ಇ‍ದಕ್ಕೆ ಕೋಕ್ಸ್ಯಾಕೀವೈರಸ್ ಎ೧೬  ಮತ್ತು ಎಂಟೆರೊ ವೈರಸ್‌ ೭೧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.  ಕೋಕ್ಸ್ಯಾಕೀವೈರಸ್  ಮತ್ತು ಎಂಟೆರೊ ವೈರಸ್‌‌ನ ಇತರ ತಳಿಗಳು ಸಹ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜನರು ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಹರಡಿಸಬಹುದು."Hand Foot and Mouth Disease". CDC. August 18, 2015. Archived from the original on May 16, 2016. Retrieved May 14, 2016. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ವೈರಸ್‌ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಗಂಟಲು ಅಥವಾ ಮಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.

ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗ ಇರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ೭ ರಿಂದ ೧೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾವಾಗಿಯೇ ಗುಣಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ."Causes & Transmission". CDC. August 18, 2015. Archived from the original on May 14, 2016. Retrieved May 15, 2016. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.Longo, Dan L. (2012). Harrison's Principles of Internal Medicine (18th ed.). New York: McGraw-Hill. ISBN 978-0-07174889-6. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಔಷಧಿ ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜ್ವರ ಮತ್ತು ನೋವಿನ ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಗೆ, ಐಬುಪ್ರೊಫೇನ್‌ನಂತಹ  ನೋವು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪಿರಿನ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ರೋಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, ನಿರ್ಜಲೀಕರಣಗೊಂಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಂಟ್ರಾವೆನಸ್ ದ್ರವಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ, ವೈರಲ್ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್  ರೋಗವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು  ಜ್ವರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯ ಹುಣ್ಣು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ  ತರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.

ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನರ್ಸರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ  ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.Kaminska, K; Martinetti, G; Lucchini, R; Kaya, G; Mainetti, C (2013). "Coxsackievirus A6 and Hand, Foot, and Mouth Disease: Three Case Reports of Familial Child-to-Immunocompetent Adult Transmission and a Literature Review". Case Reports in Dermatology. 5 (2): 203–209. doi:10.1159/000354533. PMC 3764954. PMID 24019771. ೧೯೯೭ ರಿಂದ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ   ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ, ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಯಸ್ಕರಿಗೂ ಬರಬಹುದು."Hand Foot and Mouth Disease". CDC. August 18, 2015. Archived from the original on May 16, 2016. Retrieved May 14, 2016. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕಾಲು-ಬಾಯಿ ರೋಗ (ಗೊರಸು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು.

 ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ  ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಜ್ವರ, ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ದಣಿದ ಭಾವನೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ದಟ್ಟಗಾಲಿಡುವವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ಗಾಯಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಫ್ಲಾಟ್ ಡಿಸ್ಕಲರ್ಡ್ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಬ್ಬುಗಳ ದದ್ದುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳ ನಂತರ ವೆಸಿಕ್ಯುಲರ್ ಹುಣ್ಣುಗಳು ಅಂಗೈಗಳು, ಪಾದಗಳು, ಪೃಷ್ಠದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತುಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು. ದದ್ದುಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ತುರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ,Hoy, NY; Leung, AK; Metelitsa, AI; Adams, S (2012). "New concepts in median nail dystrophy, onychomycosis, and hand, foot and mouth disease nail pathology". ISRN Dermatology. 2012 (680163): 680163. doi:10.5402/2012/680163. PMC 3302018. PMID 22462009. ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ತುಂಬಾ ತುರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ನೋವಿನ ಮುಖದ ಹುಣ್ಣುಗಳು, ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಅಥವಾ ಗಾಯಗಳು ಮೂಗು ಅಥವಾ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.Kaminska, K; Martinetti, G; Lucchini, R; Kaya, G; Mainetti, C (2013). "Coxsackievirus A6 and Hand, Foot, and Mouth Disease: Three Case Reports of Familial Child-to-Immunocompetent Adult Transmission and a Literature Review". Case Reports in Dermatology. 5 (2): 203–209. doi:10.1159/000354533. PMC 3764954. PMID 24019771. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೭-೧೦ ದಿನಗಳ ನಂತರ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರುಪದ್ರವವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್, ಮತ್ತು ಪೋಲಿಯೊದ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸೇರಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

 ಕಾರಣ 
ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಪಿಕಾರ್ನಾವಿರಿಡೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಕೋಕ್ಸ್ಯಾಕೀವೈರಸ್ ಎ೧೬ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.Repass GL, Palmer WC, Stancampiano FF (September 2014). "Hand, foot, and mouth disease: Identifying and managing an acute viral syndrome". Cleve Clin J Med. 81 (9): 537–43. doi:10.3949/ccjm.81a.13132. PMID 25183845. ಎಂಟ್ರೊವೈರಸ್ ೭೧ (ಇವಿ-೭೧) ಎರಡನೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಕ್ಸ್ಸಾಕಿವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರೊವೈರಸ್ನ ಅನೇಕ ಇತರ ತಳಿಗಳು ಸಹ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.Li, Y; Zhu, R; Qian, Y; Deng, J (2012). "The characteristics of blood glucose and WBC counts in peripheral blood of cases of hand foot and mouth disease in China: a systematic review". PLOS ONE. 7 (1): e29003. Bibcode:2012PLoSO...729003L. doi:10.1371/journal.pone.0029003. PMC 3250408. PMID 22235257.

 ರೋಗ ಪ್ರಸಾರ 
ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲಾಲಾರಸ ಅಥವಾ ಮೂಗಿನ ಲೋಳೆಯಂತಹ ನಾಸೊಫಾರ್ಂಜಿಯಲ್ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಲ-ಮೌಖಿಕ ಪ್ರಸರಣದಿಂದ ಹರಡುತ್ತದೆ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಗುಣವಾದ ನಂತರ ದಿನಗಳಿಂದ ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ."Causes & Transmission". CDC. August 18, 2015. Archived from the original on May 14, 2016. Retrieved May 15, 2016.

ಡೈಪರ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ."Hand, Foot and Mouth Disease: Signs & Symptoms". mayoclinic.com. The Mayo Clinic. Archived from the original on May 1, 2008. Retrieved May 5, 2008. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಮೂಗು ಮತ್ತು ಗಂಟಲಿನ ಸ್ರಾವಗಳಾದ ಲಾಲಾರಸ, ಕಫ ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಲೋಳೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಲದಲ್ಲಿನ ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

 ರೋಗನಿರ್ಣಯ 
ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು  ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದು.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733. ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ,  ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಗಂಟಲಿನ ಸ್ವ್ಯಾಬ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟೂಲ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಕ್ರಮಣದ ನಡುವಿನ ಸಮಯ ಮೂರರಿಂದ ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.Hoy, NY; Leung, AK; Metelitsa, AI; Adams, S (2012). "New concepts in median nail dystrophy, onychomycosis, and hand, foot and mouth disease nail pathology". ISRN Dermatology. 2012 (680163): 680163. doi:10.5402/2012/680163. PMC 3302018. PMID 22462009.

 ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ 
ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು (ಸೋಂಕಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳಿಸದೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು), ತಿಂದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು, ಕಲುಷಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೋಂಕುರಹಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಕೈ ನೈರ್ಮಲ್ಯ. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733.

ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಆಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ಸೋಂಕುರಹಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.Koh, Wee Ming; Bogich, Tiffany; Siegel, Karen; Jin, Jing; Chong, Elizabeth Y.; Tan, Chong Yew; Chen, Mark Ic; Horby, Peter; Cook, Alex R. (October 2016). "The Epidemiology of Hand, Foot and Mouth Disease in Asia: A Systematic Review and Analysis". The Pediatric Infectious Disease Journal. 35 (10): e285–300. doi:10.1097/INF.0000000000001242. ISSN 1532-0987. PMC 5130063. PMID 27273688. ಸ್ತನ್ಯಪಾನವು ತೀವ್ರವಾದ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

 ಲಸಿಕೆ 
ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಇವಿ೭೧ ಲಸಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಲಸಿಕೆಯು  ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲಸಿಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ."Hand, Foot and Mouth Disease". Prevention and Treatment. Centers for Disease Control and Prevention. 2013. Archived from the original on October 17, 2013. Retrieved October 18, 2013.

 ಚಿಕಿತ್ಸೆ 
ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗವು ವೈರಾಣುವಿನ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲ.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733. ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನೋವು ನಿವಾರಕ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹುಣ್ಣುಗಳ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಹದಿಹರೆಯದವರು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧ ವಾರ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಇರಬಹುದು. ಜ್ವರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಔಷಧಿಗಳು ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. 

ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತ, ಮೆನಿಂಜಸ್‌ಗಳ ಉರಿಯೂತ, ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ಫ್ಲಾಸಿಡ್ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಮುಂತಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.Li, Y; Zhu, R; Qian, Y; Deng, J (2012). "The characteristics of blood glucose and WBC counts in peripheral blood of cases of hand foot and mouth disease in China: a systematic review". PLOS ONE. 7 (1): e29003. Bibcode:2012PLoSO...729003L. doi:10.1371/journal.pone.0029003. PMC 3250408. PMID 22235257. ಹೃದಯದ ಉರಿಯೂತ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವದಂತಹ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕವಲ್ಲದ ತೊಡಕುಗಳು ಸಹ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

 ತೊಡಕುಗಳು 
ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವೈರಲ್ ಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತೊಡಕುಗಳು ಅಪರೂಪ ಆದರೆ ಇದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಎಂಟೆರೋವೈರಸ್೭೧ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಸೋಂಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೋಕ್ಸ್ಯಾಕೀವೈರಸ್ ಎ೧೬ ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವು ಸೇರಿದಂತೆ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733. ವೈರಲ್ ಅಥವಾ ಅಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಜ್ವರ, ತಲೆನೋವು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನುನೋವಿನಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.Li, Y; Zhu, R; Qian, Y; Deng, J (2012). "The characteristics of blood glucose and WBC counts in peripheral blood of cases of hand foot and mouth disease in China: a systematic review". PLOS ONE. 7 (1): e29003. Bibcode:2012PLoSO...729003L. doi:10.1371/journal.pone.0029003. PMC 3250408. PMID 22235257. ಸ್ಥಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ  ಯ ಇತರ ಗಂಭೀರ ತೊಡಕುಗಳು ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ (ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತ), ಅಥವಾ ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಸಿಡ್ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು.Huang, CC; Liu, CC; Chang, YC; Chen, CY; Wang, ST; Yeh, TF (September 23, 1999). "Neurologic complications in children with enterovirus 71 infection". The New England Journal of Medicine. 341 (13): 936–42. doi:10.1056/nejm199909233411302. PMID 10498488.

ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಹೊಂದಿರುವ ೪-೮ ವಾರಗಳ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳಿನ ಉಗುರು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳ ಉಗುರು ನಷ್ಟವು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.Hoy, NY; Leung, AK; Metelitsa, AI; Adams, S (2012). "New concepts in median nail dystrophy, onychomycosis, and hand, foot and mouth disease nail pathology". ISRN Dermatology. 2012 (680163): 680163. doi:10.5402/2012/680163. PMC 3302018. PMID 22462009. ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ  ಮತ್ತು ವರದಿಯಾದ ಉಗುರು ನಷ್ಟದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉಗುರು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪುನರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದ್ರವದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣುಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಂತಹ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ತೊಡಕುಗಳು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ 
ಕೈ, ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ Hoy, NY; Leung, AK; Metelitsa, AI; Adams, S (2012). "New concepts in median nail dystrophy, onychomycosis, and hand, foot and mouth disease nail pathology". ISRN Dermatology. 2012 (680163): 680163. doi:10.5402/2012/680163. PMC 3302018. PMID 22462009.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733. ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ವಿವಿಧ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಯಸ್ಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ."Hand, Foot and Mouth Disease: Signs & Symptoms". mayoclinic.com. The Mayo Clinic. Archived from the original on May 1, 2008. Retrieved May 5, 2008. ಇದು ವಸಂತ, ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.Repass GL, Palmer WC, Stancampiano FF (September 2014). "Hand, foot, and mouth disease: Identifying and managing an acute viral syndrome". Cleve Clin J Med. 81 (9): 537–43. doi:10.3949/ccjm.81a.13132. PMID 25183845. ಇದು ಶಾಖ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಹರಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.Koh, Wee Ming; Bogich, Tiffany; Siegel, Karen; Jin, Jing; Chong, Elizabeth Y.; Tan, Chong Yew; Chen, Mark Ic; Horby, Peter; Cook, Alex R. (October 2016). "The Epidemiology of Hand, Foot and Mouth Disease in Asia: A Systematic Review and Analysis". The Pediatric Infectious Disease Journal. 35 (10): e285–300. doi:10.1097/INF.0000000000001242. ISSN 1532-0987. PMC 5130063. PMID 27273688. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಳಪೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯವು ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 

 ಭಾರತ ೨೦೨೨ 
ಮೇ ೬, ೨೦೨೨ ರಂದು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಟೊಮೆಟೊ ಜ್ವರ  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನಾರೋಗ್ಯವು ಏಕಾಏಕಿ  ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಾಯಿಲೆಯು ಭಾರತದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಟೊಮೆಟೊಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ದುಂಡಗಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೋಗವು ವೈರಲ್ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಯ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಿಕೂನ್‌ಗುನ್ಯಾ ಅಥವಾ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರಬಹುದು.

ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.Chavda VP, Patel K, Apostolopoulos V (August 2022). "Tomato flu outbreak in India". Lancet Respir Med. 11 (1): e1 – e2. doi:10.1016/S2213-2600(22)00300-9. PMC 9385198. PMID 35987204. ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಲೇಖನವು ಗುಳ್ಳೆಗಳ ನೋಟವು Mpox ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯವು SARS-CoV-2 ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಯಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 
೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಮ್‌ಡಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.Wang, Jing (August 21, 2017). "Epidemiological characteristics of hand, foot, and mouth disease in Shandong, China, 2009–2016". Scientific Reports. 7 (8900): 8900. Bibcode:2017NatSR...7.8900W. doi:10.1038/s41598-017-09196-z. PMC 5567189. PMID 28827733.  1960 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಉಲ್ಬಣವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ   ಥಾಮಸ್ ಹೆನ್ರಿ ಫ್ಲೆವೆಟ್ ಈ ರೋಗವನ್ನು "ಹ್ಯಾಂಡ್ ಫೂಟ್ ಆಂಡ್ ಮೌತ್ ಡಿಸೀಸ್" ಎಂದು  ಕರೆದರು.

 ಸಂಶೋಧನೆ 
ಎಚ್‌ಎಫ್‌ಎಂ‌ಡಿ ಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವೈರಸ್‌ಗಳ ಸೋಂಕನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಹೊಸ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಇವಿ-೭೧ ವೈರಲ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ನ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ.Pourianfar HR, Grollo L (February 2014). "Development of antiviral agents toward enterovirus 71 infection". J Microbiol Immunol Infect. 48 (1): 1–8. doi:10.1016/j.jmii.2013.11.011. PMID 24560700.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ
ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು
ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ
ವರ್ಗ:ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ