ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾಗಳಿ

ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬಾಗಳಿ (ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಲ್ಗಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ.

 ನಿರ್ಮಾಣ 
ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡು ಕನ್ನಡ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ: ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ೯೮೭ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜ ತೈಲಪ II (ಅಹವ ಮಲ್ಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. (ರಾಜವಂಶವನ್ನು ನಂತರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ದುಗ್ಗಿಮಯ್ಯ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡಿದರು.   ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು " ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ವಿಮಾನ (ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗೋಪುರ ) ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಮಂಟಪ (ಸಭಾಂಗಣ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರದ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೇತರ ತೆರೆದ ಮಂಟಪದಿಂದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.  "ದೇಗುಲದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರವು ನಂತರದ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು. Hardy (1995), p 323 ೧೦ ನೇ ಮತ್ತು ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮೂವತ್ತಾರು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ( ದಾನಶಾಸನ,  ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ) ಹೊಂದಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.  

 ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Open_mantapa_%28hall%29_in_Kalleshvara_temple_at_Bagali.JPG/220px-Open_mantapa_%28hall%29_in_Kalleshvara_temple_at_Bagali.JPG|right|thumb| ಬಾಗಳಿಯ ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಂದಿ (ಗೂಳಿ)ಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಅಲಂಕೃತ ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣದ ನೋಟ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Mantapa_facing_a_minor_shrine_in_the_Kalleshvara_Temple_at_Bagali.JPG/220px-Mantapa_facing_a_minor_shrine_in_the_Kalleshvara_Temple_at_Bagali.JPG|right|thumb| ಬಾಗಳಿಯ ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಮಂಟಪದ ನೋಟ
ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಯು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಶಿವನ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗರ್ಭಗುಡಿ (ಕೋಶ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗೃಹ ), ಮುಖಮಂಟಪ (  ಅಂತರಾಳ ), ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣ ( ಮಹಾ ಮಂಟಪ ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಚನೆಗಳು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಸಭಾಂಗಣದಿಂದ ( ಸಭಾಮಂಡಪ ) ಐವತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕೃತವಾದ  ತಿರುಗಿದ ಕಂಬಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವ ಸಭಾಂಗಣದೊಂದಿಗೆ ( ಮುಖಮಂಡಪ ) ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಕೂಟ ಸಭಾಂಗಣದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ (ಹಿಂದೂ ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪ) ದೇವರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. "Kallesvara Temple" . Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle. ASI Bengaluru Circle. Retrieved 15 July 2012. Hardy (1995), p 323 ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲದ ಸುತ್ತಲೂ ಎಂಟು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐವತ್ತು ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ ( ಜಗತಿ ) ಬಾಲ್ಕನಿ ಆಸನವನ್ನು (ಕಕ್ಷಾಸನ ) ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂದಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೂರ್ವ ದ್ವಾರದ ಬಾಗಿಲು ಮಾರ್ಗಗಳು (ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಶಿವನ ಸಹವರ್ತಿ ನಂದಿ) ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದಕ್ಷಿಣದ ದ್ವಾರವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅಂತ್ಯದ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವ, ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ), ಗಣೇಶ, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ, ಸೂರ್ಯ, ಅನಂತಶಯನ ( ವಿಷ್ಣು ಹಾವಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ದೇವರು), ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ( ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ರೂಪ) ಸೇರಿವೆ. 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Chelu_sundari_cp_Nataraj_kv.jpg/170px-Chelu_sundari_cp_Nataraj_kv.jpg|thumb| ಬಾಗಳಿಯ ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಂಬದ ತಳದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ಚೆಲು ಸುಂದರಿಯ ಉಬ್ಬು

 ಛಾಯಾಂಕಣ 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 


 Adam Hardy, Indian Temple Architecture: Form and Transformation : the Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries, Abhinav, 1995, New Delhi,  .


ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ