ಅಂಜಲಿ ಮೆಹರ್

ಅಂಜಲಿ ಮೆಹರ್ (೧೯೨೮-೧೯೭೮) ಇವರು ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ( ಭರತನಾಟ್ಯ ) ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞೆ. "ಅಂಜಲಿಬೆನ್", ಭರತನಾಟ್ಯಂನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನದ ಸಂಗೀತ ನರ್ತನ  ಶಿಕ್ಷಾಪೀಠದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಫೋಟೋಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ' ಜನರೇಶನ್ ಎಕ್ಸ್ ' ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.  ಅಂಜಲಿ ಮೆಹರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಕೆಲ ನೃತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 

 ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ 
ಅಂಜಲಿ ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ರಮೇಶ್‍ಬಾಯ್ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧಾಬೆನ್ ಹೋರಾ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿಯೂ ಹೌದು. ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪರಿಚಯವಾದಾಗ ಅವರು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುಗಳಾದ ಗುರು ಮೀನಾಕ್ಷಿಸುಂದರಂ ಪಿಳ್ಳೆ, ಚೊಕ್ಕಲಿಂಗಂ ಪಿಳ್ಳೆ, ಶಾರದಾಂಬಾಯಿ ದೇವದಾಸಿ ಮತ್ತು ದಂಡಾಯುಧಪಾಣಿ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.  

 ವೃತ್ತಿ 
೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಭವನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಕುಲಪತಿ ಡಾ. ಕೆ.ಎಂ.ಮುನ್ಷಿ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅವರು ತನ್ನ ಗುರು ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನ "ರುಕ್ಮಿಣಿ ಕಲಾ ವಿಹಾರ" ಶಾಲೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬರೋಡಾದ ಎಂ.ಎಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಡಾ. ಸುಕುಮಾರ್ ಮೆರ್ಹ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾಹದ ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. 

೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರೋಡಾದ ಎಂಎಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ (ನೃತ್ಯ ವಿಭಾಗ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೋಹನ್ ಖೋಕರ್ ಅವರು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಂಜಲಿ ಮೊದಲು ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ "ಸ್ಟಿಕ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ನೋಟೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್" ಮೂಲಕ ತಮಿಳು ಮಾತನಾಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾದ ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.   

ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಭರತನಾಟ್ಯದ ಗುಜರಾತಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಮ್ (ಭರತನಾಟ್ಯಂನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ನೃತ್ಯ ಸ್ವರೂಪ) ಬರೆದರು. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ  ಅಂಜಲಿ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಕುರವಂಜಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಮೊದಲ ಕುರವಂಜಿ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಮನಾಥನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಜಲಿಯು ಈ ಕುರವಂಜಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಖಿಯಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ ಕುಟ್ರಾಲ ಕುರವಂಜಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.  

ಅಂಜಲಿ ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು. ತಮಿಳಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು (ಗುಜರಾತಿ, ಮರಾಠಿ, ಹಿಂದಿ, ಅಸ್ಸಾಮಿ) ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅವರು ಎ.ಐ.ಆರ್ ಗಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 

 ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳು 
ಅವರು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ : ನರ್ತನದರ್ಶಿಕಾ (ಭರತನಾಟ್ಯದ ಮೇಲೆ) ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಕುರುವಂಜಿ ಆಸ್ತಾ ನಾಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ. ಅವರು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:೧೯೨೮ ಜನನ
ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ