ಯದುವಂಶ

ಯದುವಂಶ  ಅಥವಾ ಯಾದವ ವಂಶವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ, ಇದು ಚಂದ್ರವಂಶ ರಾಜವಂಶದ ಕೆಡೆಟ್ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಯಾತಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯದು ರಾಜವಂಶದ ಮೂಲಪುರುಷ.

 ದಂತಕಥೆ 

 ಮೂಲ 
ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ ಯಯಾತಿಯು ಋಷಿ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ತನ್ನ ಮಗಳು ದೇವಯಾನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹಿಯಾದ ಕಾರಣ ಅಕಾಲಿಕ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯದು ತನ್ನ ಯೌವನದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಯಯಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಸಾಲಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಅವನ ಯಾವುದೇ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸೋಮವಂಶದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು. ಪುರು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯಯಾತಿಯ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ರಾಜ ಪುರುವಿನ ರಾಜವಂಶವು ಸೋಮವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಅರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಯದುವಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಯಾದವರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಯದುವಂಶ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ರಾಜ ಯದು ಆದೇಶಿಸಿದನು.

 ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು 
ಹಿಂದೂ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾದವ ಕುಲವು ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಲಗಳು ಈ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಹಯರು ಯದುವಿನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಸಹಸ್ರಜಿತ್ Pargiter, F.E. (1972) [1922]. Ancient Indian Historical Tradition, Delhi: Motilal Banarsidass, p.87. ಮತ್ತು ಚೇದಿಗಳು, ವಿದರ್ಭಗಳು, ಸತ್ವತರು, ಅಂಧಕರು, ಕುಕುರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಯಾದವ ಕುಲಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಭೋಜರು, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಸೇನರು ಯದುವಿನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕ್ರೋಷ್ಟು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಷ್ಟನಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.Pargiter, F.E. (1972) [1922]. Ancient Indian Historical Tradition, Delhi: Motilal Banarsidass, pp.102-4.

ಯಾದವರು ಅರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ನರ್ಮದಾ ಕಣಿವೆ, ಉತ್ತರ ಡೆಕ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗಂಗಾ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾಣಗಳ ವಂಶಾನುಚರಿತ (ವಂಶಾವಳಿ) ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.  ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಯದುಗಳು ಅಥವಾ ಯಾದವರು ಹಲವಾರು ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮಥುರಾ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತವು ಮಗಧದ ಪೌರವ ದೊರೆಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಕುರುಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಮಥುರಾದಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಯಾದವರ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.Raychaudhuri, Hemchandra (1972) Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta, pp.127-8

 ಯಾದವ ಭ್ರಾತೃಹತ್ಯಾ ಯುದ್ಧ 
ಮಹಾಭಾರತದ ಮೌಸಲ ಪರ್ವದ ಪ್ರಕಾರ (೭.೧೮೫-೨೫೩) ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದ್ವಾರಕಾದ ಅಂಧಕ-ವೃಷ್ಣಿ ಯಾದವ ಕುಲಗಳು ಸಹೋದರರ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ನಾಶವಾದವು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬಲರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕೃತವರ್ಮನ ಮಗ ಮೃತಿಕಾವತಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುಯುಧನನ ಮೊಮ್ಮಗ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಪತಿಯಾದರು. ಉಳಿದ ಯಾದವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ವಜ್ರನನ್ನು ಅವರ ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.Pargiter, F.E. (1972) [1922]. Ancient Indian Historical Tradition, Delhi: Motilal Banarsidass, p.284.

ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಕಾರ (IV.೧೫.೩೪-೪೨) ಅವನು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗದ (V.೩೨.೬-೭) ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉಷಾ ಅವರ ಮಗ, ಬಾನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳು. ಬಹು (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಾಹು) ಅವನ ಮಗ ಮತ್ತು ಸುಚರು ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ. ಈ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ (ವಿ. ೩೮.೩೪) ಬೇರೆಡೆ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥದ ಬದಲಿಗೆ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಚಂದ್ರವಂಶ
 ಯದು
 ಯಾದವ
 ವೃಷ್ಣಿ
 ಕೃಷ್ಣ

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:Articles containing Sanskrit-language text
ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ