ಸೋಣದ ಜೋಗಿ

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರು ಆಚರಿಸುವಂತಹ  ಆಚರಣೆಯಾದ ಆಟಿಕಳಂಜೆಯಂತೆಯೆ ಸೋಣದ ಜೋಗಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೋಣದ ಜೋಗಿ, ಸೋಣ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವಂತಹ ಆಚರಣೆ. ಗೋ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ,ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು,ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ೧೯೭೭,ಹಿ.ಚ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ.ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ,ಪ್ರಸರಾಂಗ,ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಂಪಿ,೧೯೯೬ ಸೋಣ ಎಂದರೆ ಆಗಷ್ಟಿನ ಕೊನೆ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದ ಕಾಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಾಲಾಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತುಳುವರು ಭತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾವು ಬೆಳೆದಂತಹ ಬೆಳೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರೋಗರುಜಿನಗಳು ಬರದಿರಲಿ ಹಾಗೂ ಊರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಒದಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಪರಿಹಾರವಾಗಬೇಕೆಂದು ಸೋಣದ ಜೋಗಿಯನ್ನು ಕರೆಸುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಜೋಗಿಯ ಆವಾಹನೆಯಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳು ದೂರಾಗುತ್ತವೆ. ಆಟಿ ತಿಂಗಳ ಕಷ್ಟಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ ಸೋಣದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತವರಣವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲೆಂದು ಈ ಜೋಗಿಯು ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಸೋಣ ಎಂದರೆ ಹಬ್ಬಗಳ ತಿಂಗಳು. ತುಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಂತೋಷ ನಲಿದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಜೋಗಿಯು ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.

ವೇಷ
ಈ ವೇಷ ಧರಿಸುವವನು ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅವನನ್ನು ಜೋಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಗಿಯನ್ನು ಕುಣಿಸುವಂತಹ ಅನುಭವಿ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ್ನು ನಲಿಕೆಯವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜೋಗಿಯು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪಾಯಿಜಾಮ(ಕಾಲಂಗಿ), ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಅಂಗಿ(ಮೈ‍ಯಂಗಿ)ಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ತಮ್ಮ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಸ್ಮವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು, ತಲೆಗೆ ಕೀರೀಟ, ಕೈ‍ಗೆ ಒಂದು ಕೋಲು ಹಾಗೂ ಆ ಕೋಲಿನ ಎರಡು ತುದಿಗಳಿಗೆ ತೆಂಗಿನ ಮರದ ತಿರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಜೋಗಿಯು ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಊರಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಲಿಕೆಯವನು ಡೋಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಜೋಗಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಊರಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜೋಗಿಯು ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಕ್ರಮ
ಜೋಗಿಯು ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಜೋಗಿ ಹಾಗೂ ನಲಿಕೆಯವನು ಊರಿನ ಗುರಿಕಾರಿನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಗುರಿಕಾರಿನ ಮನೆಯಲ್ಲದೇ ಊರಿನ ಬೇರೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯುವಂತಿಲ್ಲ.

ಗುರಿಕಾರಿನ ಮನೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಗುತ್ತು ಅಥವಾ ಬಾರಿಗೆ ಮನೆ. ಗುರಿಕಾರಿನ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಲಿಕೆಯವನು "ಅಡ್ಡಬೂರುವೆ ಉಳ್ಳಾಯ ಜೋಗಿ ಬತ್ತಂಡ್"(ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನ. ಜೋಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ) ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು 'ಹೂಂ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ನಲಿಕೆಯವ "ಜೋಗಿನ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಡೋಲನ್ನು ಬಡಿಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಡೋಲು ಎಂದರೆ ಬಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ. ನಲಿಕೆಯವನ  ಡೋಲಿನ ಸದ್ದಿಗೆ ಜೋಗಿಯು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಕುಣಿತದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಗಿ ಹಾಗೂ ನಲಿಕೆಯವನು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಲಿಕೆಯವ: ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆಯೊ ಜೋಗಿ?

ಜೋಗಿ: ಘಟ್ಟದ ಮ್ಯಾಲಿಂದ ಬಂದೆ

ನಲಿಕೆಯವ: ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಕದಿರೆ ಮೇಲೆ ಬೆಳಗಿಕೊಂಡು, ಊರೆಲ್ಲ ತಿರುಗಿಕೊಂಡು, ಕಾಂತನಕದಿರೆ ಬೇಂತಾನಬೆದಿರೆ, ಕುದ್ಯುನ್ ಬುಲೇರಿ ಪರಮಲೆ ದಾಟಿಕೊಂಡು
ಕನ್ಯಾರ ಜಾತಿಗೆ ಬಂದೆಯಾ ಜೋಗಿ?

ಜೋಗಿ: ಹೂಂ

ನಲಿಕೆಯವ: ಹಾಗೆ ಬಂದ ನಿನಗೆ ಒಡೆಯರು ಬೇಳೆ,ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಅಕ್ಕಿ,ಭತ್ತ,ಹುಳಿ,ಮೆಣಸು,ಹಣ,ಸಾಂತಾಣಿ(ಹಲಸಿನಕಾಯಿಯ ಬೀಜ) ಎಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ನೀನು ಇನ್ನೊಂದು ಆಟ ಆಡು 

ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಡೋಲು ಬಡಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.
ನಲಿಕೆಯವನ ಡೋಲಿಗೆ ಜೋಗಿಯು ಮತ್ತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಕುಣಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ದಣಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಕೊಟ್ಟ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಕುಡಿದು ಎಲೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯಜಮಾನನು ಜೋಗಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.

ಆಚರಣೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತ
ಜೋಗಿಯು ಹೊರಡುವಾಗ ಮನೆಯೊಡತಿ ನೀರು ಹಾಗೂ ಒಂದು ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತರುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಅದನ್ನು ಮನೆಯ ಅಂಗಳದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬೂದಿ ನೀರನ್ನು ದೀಪದ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಸಲ ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಜೋಗಿಯ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಜೋಗಿ ಆವಾಹಿಸಿದಾಗ ಮನೆಯ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳು ನಿಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ, ನಂತರ ಜೋಗಿಯು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ
 https://www.youtube.com/watch?v=x7BCOAt5eyM
 https://www.youtube.com/watch?v=mJyuuLTwClA

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಆಚರಣೆ