ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2005

ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ 2005  ಎಂಬುದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು "ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ"ಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ, ಮೌಖಿಕ, ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳದಂತಹ ಇತರ ರೀತಿಯ ಹಿಂಸೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾವುದೇ ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು "ಪ್ರತಿವಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ  ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವಾದಿಯಿಂದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾನೂನು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಜನರೊಂದಿಗೆ, ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮದುವೆಯ ಮೂಲಕ (ಉದಾ: ಪತಿ-ಪತ್ನಿ, ಮಾವ/ಅತ್ತೆ/ಇತ್ಯಾದಿ) ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಗಳು (ಉದಾ: ತಂದೆ-ಮಗಳು, ಸಹೋದರಿ-ಸಹೋದರ), ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರದ ಮೂಲಕ (ಉದಾ: ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗಳು-ತಂದೆ), ಮತ್ತು ವಿವಾಹದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳು (ಉದಾ: ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹಗಳು) ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ವಿವಾಹದ ಹೊರಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಮೊದಲ ಶಾಸನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕಾಯಿದೆಯ ಪರಿಚ್ಛೇದ 3 ರಲ್ಲಿ  "ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ಯಾವುದೇ ಕೃತ್ಯ, ಲೋಪ ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಜೀವನ, ಅಂಗ ಅಥವಾ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಕಿರುಕುಳ, ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ, ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು; ಅಥವಾ
ಯಾವುದೇ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅವಳನ್ನು ಅಥವಾ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು, ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ, ಹಾನಿ, ಗಾಯ ಅಥವಾ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದು; ಅಥವಾ
(ಎ) ಅಥವಾ (ಬಿ) ಷರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಅವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು; ಅಥವಾ
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ

ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪತಿ ಅಥವಾ ಪುರುಷ ಲಿವ್ -ಇನ್ ಸಂಗಾತಿ ಅಥವಾ ಅವನ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದಾಗುವ ದೇಶೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಪತ್ನಿ ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಗಾತಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು  ಈ ಕಾನೂನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಅವಳ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಿರುಕುಳ ದಿನದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಂಬೈನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ದೇಶೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳು ಅಥವಾ ನಿಂದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ, ಮೌಖಿಕ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳು
ಹಕ್ಕುಗಳು
ಕಾಯಿದೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ III ರ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ:

"ರಕ್ಷಣಾ ಆದೇಶ, ಹಣಕಾಸು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆದೇಶ, ಕಸ್ಟಡಿ ಆದೇಶ, ನಿವಾಸ ಆದೇಶ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ;
"ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1987 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳು;
"ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಪರಿಚ್ಛೇದ 498ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲು."
ಸಂತ್ರಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಆಶ್ರಯದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ.

ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳು
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಂತ್ರಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಆಶ್ರಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಹಾರದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಸಂತ್ರಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಈ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೋರಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಂತ್ರಸ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯು, ರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವ ಶಿಫಾರಸು ಇಲ್ಲದೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದರೂ ಸಹ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುಷ್ಠಾನ
ಶಾಲು ನಿಗಮ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ , 2005 ರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾಯ್ದೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಕಾನೂನುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಂತರಗಳಿವೆ. ಕಾನೂನಿನ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಸೇವೆಗಳು, ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳು  ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. 
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಗಳು
ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು