ಜೋರವರಸಿಂಹ ಜಾದವ್

ಜೋರವರಸಿಂಹ ದಾನುಭಾಯಿ ಜಾಧವ್ (ಜನನ ೧೦ ಜನವರಿ ೧೯೪೦) ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಅವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ೯೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ಲೋಕ ಕಲಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಜಾಧವ್‌ರವರು ೧೯೪೦ ರ ಜನವರಿ ೧೦ ರಂದು ಧಂಧುಕಾ (ಈಗ, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ) ಬಳಿಯ ಅಕ್ರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕರಡಿಯಾ ರಜಪೂತ್ ಜಾಗೀರ್ದಾರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ದಾನುಭಾಯಿ ಹಲುಭಾಯ್ ಜಾಧವ್ ಮತ್ತು ಪಂಬಾ. ಜಾಧವ್‌ರವರು ಆರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು. ಅವರನ್ನು ಅವನ ಮಲತಾಯಿ ಗಂಗಾಬಾ ಬೆಳೆಸಿದರು.

ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧೋಲ್ಕಾದ ಶೇತ್ ಹಸನಾಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೫೬-೫೭ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ವಿದ್ಯಾಪೀಠದಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಜಾಧವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಅಕ್ರು ಬಳಿಯ ಖಲಾವಿ ಸರೋವರದ ಬಳಿಯ ದಿಬ್ಬದ ಮೇಲೆ ದಿವಂಗತ ಹರಪ್ಪನ್ ತಾಣದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಭೋಲಾಭಾಯ್ ಜೆಶಿಂಗ್ಭಾಯ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸರಸ್ಪುರದ ಪಂಚಶೀಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು. ಅವರು ತೊರೆದು ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಹಕರ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರಾಮಸ್ವರಾಜ್ ಮಾಸಿಕವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಿನ್ಮಂಗಲ್ ಮಾಸಿಕವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.

ಜಾದವ್‌ರವರು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡಲು ಅವರು ಗುಜರಾತ್ ಲೋಕ ಕಲಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ಕೆಲಸಗಳು
೨೦೧೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಜಾಧವ್‌ರವರು ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ೯೪ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೫೮ ರಿಂದ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಲೇಖನಗಳು ಬುದ್ಧಿಪ್ರಕಾಶ್, ನೂತನ್ ಗುಜರಾತ್, ರಂಗ್ ತರಂಗ್, ಅಖಂಡ ಆನಂದ್, ಸಂದೇಶ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಸಮಾಚಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.

ಮರಡ್ ಕಸುಂಬಲ್ ರಂಗ್ ಚಾಡೆ (೧೯೬೮), ಮರಡೈ ಮಾತಾ ಸಾಟೆ (೧೯೭೦), ಲೋಕಸಾಹಿತ್ಯಿ ಚತುರೈಕಥಾವೊ (೧೯೭೪) ಮತ್ತು ರಜಪೂತ್ ಕಥಾವೊ (೧೯೭೯) ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಟಿಗಲ್ ಲೋಕಥಾವೊ (೧೯೭೩) ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜಕ್ ಕಥಾಮಾಲಾ (೧೯೭೭) ಸೇರಿವೆ. ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಉಲ್ಲೇಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಪ್ನಾ ಕಸಬಿಯೊ (೧೯೭೨), ಲೋಕಜೀವಣ್ಣ ಮೋತಿ (೧೯೭೫), ಗುಜರಾತಿ ಲೋಕಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೯೭೬), ಲೋಕಸಂಸ್ಕೃತ ಪಶುವೊ (೧೯೭೯) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚಿನ್ ಭರತನ ಶಾಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ (೧೯೮೧) ಸೇರಿವೆ. ಗುಜರಾತಿ ಲೋಕಸಾಹಿತ್ಯಮಾಲಾ (ಗುಜರಾತಿ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸರಣಿ) ಗಾಗಿ ಅವರು ಭಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಜೆ ಧಾರತಿ ಶಂಗರ್ (೧೯೭೨), ಲೋಕಸಾಹಿತ್ಯಿ ನಾಗಥಾವೊ (೧೯೭೩) ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಲೋಕಥಾವೊ (೧೯೮೪) ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
ಜಾಧವ್ ಅವರ ಲೋಕಜೀವನ ಮೋತಿ ಕೃತಿಗಾಗಿ ಲೋಕಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸೋಧ್ ಸಂಸ್ಥಾನವು ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಮೇಘನಿ ಸುವರ್ಣ ಚಂದ್ರಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಗುಜರಾತ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಅವರ ಲೋಕಸಂಸ್ಕೃತಿಮಾ ಪಶುವೊಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆಪ್ನಾ ಕಸಬಿಯೊ ಸಂಪುಟ ೧ ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ದೋಶಿನೊ ಡೀಕ್ರೊ ಬಯಾಡಿ ಲವ್ಯೊ ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಧವ್ ಅವರಿಗೆ ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಜಾಧವ್‌ರವರು ಮೇ ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ವಡನ್ಸಿನ್ಹ್ ಚಾವ್ಡಾ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಸಜ್ಜನ್ಕುನ್ವರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಜಾಧವ್‌ರವರು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೆಥಾಭಾಯ್ ಸೋಲಂಕಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಹೇಮಕುನ್ವರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗ ಇದ್ದರು.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
 ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ


ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
 A Documentary produced by Gujarat Sahitya Akademi (in Gujarati)

ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರು
ವರ್ಗ:Articles with short description