ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು

ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ಆರೋಗ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ, ಮತ್ತು ವಿಕಲಾಂಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬಂತಹ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾಪನ ಉಪಕ್ರಮವು  ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವರ ಆದಾಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ...

 ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ (1966) 


ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು 1966 ರ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ 12 ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: 

 ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನದ ಸಮಾವೇಶ 

ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ 1979 ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ನ 12 ನೇ ವಿಧಿಯು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಿಂಗ-ಸಂಬಂಧಿತ ಆರೋಗ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಟಿಕಲ್ 12 ರ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ:

 ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶ 

 ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು 
ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಮುಖವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಲು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ "ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು." ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಂದನೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿವೆ: ಗೌಪ್ಯತೆ, ಮಾಹಿತಿ, ಜೀವನ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೈಕೆಯ ಹಕ್ಕು, ಹಾಗೆಯೇ ತಾರತಮ್ಯ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ, ಅಮಾನವೀಯ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಕರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ವಲಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಲೈಂಗಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು HIV ಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವವರಂತಹ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗುಂಪುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

 ಸಹ ನೋಡಿ 

 ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು (ಜರ್ನಲ್)
 ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಚಾರ
 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ
 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಜಾಯಿಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ WHO/OHCHR/323
 ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಕಾರ್ಟೂನ್
 ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು 
 ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಮೆಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 14. 
 * ಆರೋಗ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಕ್ಕು CESCR, 2000
 ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ESC ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಾರ್ಟರ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್, 2009
 ಆರೋಗ್ಯದ ಹಕ್ಕು: ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 31 WHO ಮತ್ತು UN HCHR
 ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು 25 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಗಳು, WHO

 ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ 

 ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕ್ಲಾಫಮ್, ಮೇರಿ ರಾಬಿನ್ಸನ್ (eds) ಅವರ Realizing the Right to Health, Zurich: rüffer & rub, 2009.

 ಬೊಗುಮಿಲ್ ಟರ್ಮಿನ್ಸ್ಕಿಅವರ Selected Bibliography on Human Right to Health, Geneva: University of Geneva, 2013.

 ಜುಡಿತ್ ಪೌಲಾ ಆಶರ್ ಅವರ The Right to Health: A Resource Manual for Ngos, Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers, 2010.   I
ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ