ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (ಐ ಪಿ ಎಸ್)

ಪರಿಚಯ  
ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (ಐ ಪಿ ಎಸ್ ) ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ೧೯೪೮  ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (ಐಎಎಸ್) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ (ಐ ಎಫ್ ಎಸ್) ಜೊತೆಗೆ, ಐ ಪಿ ಎಸ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ  - ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸೇವೆಯು ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು  ( ಬಿಎಸ್ಎಫ್, ಎಸ್ಎಸ್ ಬಿ, ಸಿಆರ್ ಪಿಎಫ್, ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್, ಮತ್ತು  ಐಟಿಬಿಪಿ ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ (ಏನ್ಎಸ್ ಜಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆ (ಏನ್ ಡಿಆರ್ ಎಫ್ ), ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ (ಐಬಿ), ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ವಿಭಾಗ (ಆರ್&ಎಡಬ್ಲ್ಯೂ), ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪು (ಎಸ್ ಪಿಜಿ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಐಎ) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (ಸಿಬಿಐ)ಗೆ ಕಮಾಂಡ್ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 

  ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲೀಸ್ 
೧೮೬೧  ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಕ್ಟ್, ೧೮೬೧  ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.  ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಸುಪೀರಿಯರ್ ಪೋಲಿಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪೋಲೀಸ್ ಕೇಡರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್  ಆಗಿತ್ತು. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ವಾರಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್, ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಲಾಯಿತು.

೧೯೦೨-೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫ್ರೇಸರ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.  ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸುವಂತೆ ಅದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯರು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪೋಲೀಸ್, ಹಿರಿಯ ಏನ್. ಸಿ. ಓ. ಹುದ್ದೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಏರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪೊಲೀಸರ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

೧೯೨೦ ಯಿಂದ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲೀಸ್ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮುನ್ನ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲಿಸ್ (ಐಪಿ) ಗೆ ಸೇರಿದ ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜೂನ್ ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಬೇಷನರ್‌ಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

೧೯೦೭ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳದ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು "ಐಪಿ" ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಎಪಾಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ೧೯೦೭ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ; ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅನ್ನು ಐ ಪಿ ಎಸ್ ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

 ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ 
ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ XIV ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ೩೧೨(೨) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಮಾಧ್ಯಮದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಯಿದೆ, ಇದು ಮಂಜೂರಾದ ಬಲ ಸುಮಾರು ೧೯% ರಿಂದ ೨೨% ರಷ್ಟಿದೆ.

 ಪದಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳು 
ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕೇಡರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು (ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ) ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಅವರು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಥಂಡರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶೌರ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮೂರು ಸ್ಟಾರ್ ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಯುಎನ್ ಮಿಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಅಸಾಧಾರಣ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

 ಉದ್ದೇಶ 
೧೮೬೫ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭ ರಂದು ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯೋಗವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯು ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಪಡೆ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸದಸ್ಯರು ಪೊಲೀಸ್ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:

 ಗಡಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಪರಾಧ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಐಪಿ ಭದ್ರತೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ನಿಗ್ರಹ, ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್, ರೈಲ್ವೇ ಪೋಲೀಸಿಂಗ್, ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ನಿಭಾಯಿಸುವುದು, ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ತುರ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಸನಗಳ ಜಾರಿ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾನೂನುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಇತ್ಯಾದಿ.
 ಭಾರತೀಯ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ವಿಂಗ್ (ಆರ್&ಎಡಬ್ಲ್ಯೂ), ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ (ಐಬಿ), ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ (ಸಿಬಿಐ), ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ (ಸಿಐಡಿ) ಇತ್ಯಾದಿ., ಭಾರತೀಯ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು.
 ಬಾರ್ಡರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಬಿಎಸ್ಎಫ್), ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಪೊಲೀಸ್ ಫೋರ್ಸ್ (ಸಿಆರ್ ಪಿಎಫ್), ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೋಲೀಸ್ ( ಐಟಿಬಿಪಿ ), ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಗಾರ್ಡ್ (ಏನ್ಎಸ್ ಜಿ ), ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ (ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್), ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು (ಸಿಪಿಒ) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು (ಸಿಎಪಿಎಫ್) ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಆದೇಶಿಸುವುದು.
 ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಮರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಜನರ ಸೇವೆಯ ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಡೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವುದು.
 ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದು.
 ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರಮದ ಸಮಗ್ರತೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜನರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಗೌರವ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ವಿಶಾಲವಾದ ಉದಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

 ಆಯ್ಕೆ 
ಯುಪಿಎಸ್ ಸಿ ನಡೆಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು DANIPS ನಿಂದ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಮಿತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.

 ತರಬೇತಿ 
ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ನೇಮಕಾತಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕೇಡರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೪೯೨೦  ಆಗಿದೆ. (೩೨೭೦ ನೇರ ನೇಮಕಾತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೬೫೦ ಪ್ರಚಾರದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು). ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಾಗರಿಕ ಪಟ್ಟಿಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನವೀಕರಿಸಿದ (ವಾರ್ಷಿಕ) ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಗರಿಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು MHA ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದು ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಅವರ ಹೆಸರು, ಬ್ಯಾಚ್ ಅಥವಾ ಕೇಡರ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.

 ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 

 ಕೇಡರ್ ಹಂಚಿಕೆ ನೀತಿ 
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭  ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕೇಡರ್ ಹಂಚಿಕೆ ನೀತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಅಖಿಲ-ಭಾರತದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಹೊಸ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ೨೬ ಕೇಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಐದು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಆದ್ಯತೆಯ  ಅವರೋಹಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಪ್ರತಿ ಆದ್ಯತೆಯ ವಲಯದಿಂದ ಕೇಡರ್‌ನ ಒಂದು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ತರುವಾಯ ಪ್ರತಿ ಆದ್ಯತೆಯ ವಲಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಕೇಡರ್ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕೇಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ವಲಯಗಳು/ಕೇಡರ್‌ಗಳ ಆದ್ಯತೆಯು ಅದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಅಥವಾ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಕೇಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಹಳೆಯ ಕೇಡರ್ ಹಂಚಿಕೆ ನೀತಿಗಳು 
೨೦೦೮ ರವರೆಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ನ ಆದ್ಯತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, ಅವರ ತವರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಂತರಿಕ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷಕ್ಕೆ A, H, M, T ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರೋಸ್ಟರ್‌ನ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರೋಸ್ಟರ್ 'A' ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ರೋಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಐಪಿಎಸ್ ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ಗೆ, ಮುಂದಿನದು ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ.  ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ರೋಸ್ಟರ್ ಹರ್ಯಾಣ ಅಥವಾ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 'H' ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಹಿಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲಾ 'H' ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಹರಿಯಾಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಅದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ). ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.

ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಖಾಯಂ ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಾನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.  ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಯು ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯದ ಕೇಡರ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ ಡೆಪ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು, ನಂತರ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರು ತಮಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಕೇಡರ್‌ಗೆ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

೨೦೦೮ ರಿಂದ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಸೇವೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕೇಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಜಂಟಿ ಕೇಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ: ಅಸ್ಸಾಂ - ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ - ಗೋವಾ - ಮಿಜೋರಾಂ - ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (AGMUT), ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕೇಡರ್ ಇತ್ತು.  "ಒಳಗಿನ-ಹೊರಗಿನ ಅನುಪಾತ" (ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಪಾತ) 1:2 ರಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ನೇರ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅದೇ ರಾಜ್ಯದ 'ಒಳಗಿನವರು'.  ಉಳಿದವರನ್ನು ಅವರವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವರ ತವರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ  ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 'ರೋಸ್ಟರ್' ಪ್ರಕಾರ ಹೊರಗಿನವರು ಎಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು