ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢವು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂಬತ್ತನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ] ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹದಿನೇಳನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ.ರಾಜ್ಯವು ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು
1.ಡೊಮ್ಕಾಚ್
2.ಜುಮೈರ್/ಜುಮೈರ್
3.ಪೈಕಿ ನೃತ್ಯ
4. ರೌತ್ ನಾಚಾ
ಡೊಮ್ಕಾಚ್

ಡೊಮ್ಕಾಚ್ ಅಥವಾ ದಮ್ಕಾಚ್ ಭಾರತದ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಮಾಧೇಶ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಬ್ಬ.ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ನಾಗಪುರಿ ಜನರ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಧು ಮತ್ತು ವರನ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸೊಂಟವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅರ್ಧವೃತ್ತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ನಾಗ್ಪುರಿ ಡೊಮ್ಕಾಚ್ ಅನ್ನು ಎಖಾರಿಯಾ ಡೊಮ್ಕಾಚ್, ದೋಹ್ರಿ ಡೊಮ್ಕಾಚ್ ಮತ್ತು ಜುಮ್ಟಾ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಡಂಬೃ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್) ದೇವತಾನದ ನಂತರ ಮದುವೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭವಾದ ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್-ಜುಲೈ) ರಥಯಾತ್ರೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಜುಮರ್ ನೃತ್ಯ
ಜುಮೈರ್ ಅಥವಾ ಜುಮಾರ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂಲತಃ ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ (ಸದನ್) ಜನರ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.   ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದಲ್ (ಮಂದಾರ) ಧೋಲ್, ನಾಗರ ಡ್ರಮ್ (ನಾಗರಾ), ಬಾನ್ಸುರಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಸಾಧಕರು ಸಾಲಾಗಿ ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ದ್ವಿಪದಿಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು, ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ತೂಗಾಡುವುದು, ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಜಿಗಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. చేతులు చప్పట్లు కొట్టడం మరియు అప్పుడప్పుడు కుప్పిచ్చి గెంతడంలాంటివి వంటివి ఉంటాయి.
ಈ ಜುಮೈರಿ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. 
ಛೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜುಮಾರ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ
ಖೋರ್ತಾ ಜುಮರ್
ಕುರ್ಮಾಲಿ ಜುಮಾರ್
ಪಾಂಚ್ ಪರ್ಗರ್ನಿಯಾ ಜುಮಾರ್
ನಾಗಪುರಿ ಜುಮರ್
ಜನನಿ ಜುಮಾರ್
ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್
ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್
ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್ ( 'ಮರ್ದನಾ ಜುಮರ್ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ನಾಗಪುರಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಪುರುಷರು ಗೊಂಗ್ರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಮದಲ್, ನಖರೆ (ನಗರ), ಢಕ್ (ವಾದ್ಯ) ಮತ್ತು ಶೆಹನಾಯಿ ಅಥವಾ ಬಾನ್ಸುರಿ (ಬನ್ಸಿ). ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಯು ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಕ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ತ್ರೀ ನರ್ತಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. 
ಈ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ
ಗೋವಿಂದ್ ಸರನ್ ಲೋಹ್ರಾ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದ
ಮುಕುಂದ್ ನಾಯ್ಕ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದ

ಪೈಕಾ/ಪೈಕಿ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ
ಪೈಕಾ ( ಪೈಂಕಿ ಮತ್ತು ಪೈಕಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ನಾಗಪುರಿಯ ನಾಗಪುರಿ (ಸದನಿ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮರ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.   ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜನರು ನವಿಲು ಗರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಪೇಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಖರೆ (ನಗರ), ಢಕ್ (ವಾದ್ಯ), ಶೆಹನಾಯಿ ಮತ್ತು ನಖರೆ (ನಗರ) ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪುರುಷರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪೈಕ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದರು.ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರದ ನಾಗವಂಶಿ (ನಾಗವಂಶಿ ರಾಜವಂಶ) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದ ರೌಟಿಯ (ರೌಟಿಯ) ಜಾತಿಯವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.   ಇದನ್ನು ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 

ರಾವುತ್ ನಾಚಾ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ
ರಾವುತ್ ನಾಚಾ ಎಂಬುದು ರಾವುತ್ (ಜಾತಿ) ಜನರು ನಡೆಸುವ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವರು 'ದೇವ್ ಉದ್ನಿ ಏಕಾದಶಿ' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ (ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್) ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಏಳುವ ಸಮಯ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 
 ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ
 ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು

 ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ
 ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು