ಪುರವಂತಿಕೆ

ಪುರವಂತಿಕೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೈವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಕಲೆ. ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವವರನ್ನು ಪುರವಂತರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. “ಪುರವಂತರು” ಎಂದರೆ ಪುರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಪುರವಂತಿಕೆ ಮೇಳವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆ.ಗೊ.ರು.ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ,ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು,ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,೧೯೭೭,ಹಿ.ಚಿ.ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ,ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕೋಶ,ಪರ್ಸಾರಾಂಗ,ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲು ಹಂಪಿ,೧೯೯೬.https://janapada.karnataka.gov.in/43/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B5%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86%20%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B3/kn
 ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ಪುರವಂತಿಕೆಯು ಶೈವಪಂಥದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಥದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪುರವಂತಿಕೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ.. 

ವೀರಗಾಸೆಯಂತೆ, ಪುರವಂತಿಕೆಯು ಸಹ ಶಿವಪಾರಮ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆ ವೀರಶೈವ ಪಂಥದ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. https://shaivam.org/scripture/English-Articles/1374/the-virasaiva-religion/#gsc.tab=0 ಶರಣರ ಚಳುವಳಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರ ಪಡೆದಿತು.

 ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಪವಾಡಗಳು 
ಪುರವಂತರ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಪವಾಡಗಳು ವಿಶೇಷವಾದುದು. “ಗುಗ್ಗಳ ಎಬ್ಬಿಸುವುದು” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರ ಪವಾಡಗಳು:
 ಕಂಠ ಶಾಸ್ತ್ರ  
 ನಾಭಿ ಶಾಸ್ತ್ರ  
 ಜಿಹ್ವಾ ಶಾಸ್ತ್ರ  
 ಫಣಿ  ಶಾಸ್ತ್ರ  
 ಕಪ್ಪೆ ಶಾಸ್ತ್ರ  
 ಗುಪ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರ  

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಬ್ಬರು ಕಲಾವಿದರು ಪರಸ್ಪರ ನಾಲಿಗೆ ಅಥವಾ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂಧಿಸುವ ವಿಧಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಗಾಸೆ ಕುಣಿತದಂತಹ ಅಂಶಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

 ವೇಷಭೂಷಣ 
ಪುರವಂತರು ವಿಶೇಷ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ:
 ಕಾವಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆಯ ಧೋತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗಿ  
 ತಲೆಗೆ ಕಾವಿ ರುಮಾಲು  
 ತೋಳಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಗರ  
 ಎದೆಗೆ ತೀರ್ಥಮುಖ ಮತ್ತು ದರ್ಪಣ  
 ನಡುವಿಗೆ ನರಸಿಂಹ ಮುಖ  
 ಕಂಠಕ್ಕೆ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ರುಂಡಮಾಲೆ  
 ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ ಅಥವಾ ತ್ರಿಶೂಲ  
 ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉದ್ದವಾದ ಶಸ್ತ್ರ  

ಈ ವೇಷಭೂಷಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ವೀರಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

 ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ 
ಪುರವಂತಿಕೆ ಮೇಳವು ಇಂದಿಗೂ ವೀರಶೈವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು https://www.treebo.com/blog/religious-festivals-of-india/ ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರವಂತಿಕೆ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.ಬಸವರಾಜ ನೆಲ್ಲಿಸರ,೧೯೭೮,ಜಾನಪದ ಸಂಕಲನ,ಮೈಸೂರು ಯಕ್ಷ ಪ್ರಕಾಶನ. ಬಸವರಾಜ ನೆಲ್ಲಿಸರ,೧೯೭೯,ಜಾನಪದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ,ಮೈಸೂರು:ಯಕ್ಷ ಪ್ರಕಾಶನ.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಆಚರಣೆ
ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು