ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರ

ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರ (ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ದೇವತೆ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರ, ಏಂಜಲ್ ಫಂಡರ್, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಅಥವಾ ಬೀಜ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಷೇರಿಗೆ(ಈಕ್ವಿಟಿಗೆ) ಬದಲಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ(ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್‌‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಸತತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಲ್ಬರ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ ೧೫೦ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೭೦% ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೬೬% ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ೨೫ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಈ ಸಂಭಾವ್ಯ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈಕ್ವಿಟಿ ಕ್ರೌಡ್‌ಫಂಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಏಂಜೆಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

 ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲ 
"ಏಂಜಲ್" ಎಂಬ ಪದದ ಅನ್ವಯವು ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹಣವನ್ನು ನೀಡದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಈ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಗಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೆಂಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ವಿಲಿಯಂ ವೆಟ್ಜೆಲ್‌ರವರು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹೇಗೆ ಬೀಜ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಪದವನ್ನು ೧೯೭೮ ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆತ "ಏಂಜಲ್(ದೇವದೂತ/ದೇವತೆ)" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪದವಾದ "ಪೋಷಕ" ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಶುದ್ಧ ವಿತ್ತೀಯ ಲಾಭವನ್ನು ಮೀರಿದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿವೆಃ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಬಯಸುವುದು, ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಳಸುವುದು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೊರಗಿನವರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು (ನಿಧಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಮಾವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೆಂಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೬೩,೪೬೦ ಸಕ್ರಿಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದ್ದರು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಒಪ್ಪಂದದ ಹರಿವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ೧೦ ರಿಂದ ೧೫೦ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು; ೨೦೦೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೨೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು.

 ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ 
ಏಂಜಲ್‌‍ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾಳಗಾರರಂತೆ, ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ). ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೂ, ನಿಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಘಟಕವು ಟ್ರಸ್ಟ್, ವ್ಯವಹಾರ, ಸೀಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿ, ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ಇತರ ವಾಹನವಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಲಿಯಂ ಆರ್. ಕೆರ್, ಜೋಶ್ ಲೆರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಆಂಟೊನೆಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ಅವರ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವರದಿಯು, ಇತರ ರೀತಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಣಕಾಸುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಏಂಜಲ್‌ನಿಂದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೇಪರ್‌, "ಏಂಜಲ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ, ಏಂಜೆಲ್ ಗುಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.

ಏಂಜಲ್ ಬಂಡವಾಳವು "ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ" ಹಣಕಾಸಿನ ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಬೀಜ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕೆಲವು ನೂರು ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಎಸ್ $೧ ರಿಂದ ೨ ದಶಲಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಯುಎಸ್ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ೬೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ(೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ $ ೨೦.೧ ಶತಕೋಟಿ ವಿರುದ್ಧ $ ೨೩.೨೬ ಶತಕೋಟಿ, ೬೧,೯೦೦ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿರುದ್ಧ ೧,೦೧೨ ಕಂಪನಿಗಳು).

ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ಮೊತ್ತವಿಲ್ಲ. ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಸಾವಿರದಿಂದ ಕೆಲವು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯ/ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ಯಮವು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೩೦% ರಷ್ಟು (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೧೭% ವಿರುದ್ಧ), ನಂತರ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ (೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ೧೬% ವಿರುದ್ಧ ೧೯%), ಬಯೋಟೆಕ್ (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೧೫% ವಿರುದ್ಧ ೮%), ಕೈಗಾರಿಕಾ/ ಶಕ್ತಿ (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೮% ವಿರುದ್ಧ ೧೭%), ಚಿಲ್ಲರೆ (೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೫% ವಿರುದ್ಧ ೮%) ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು(೫%) ಇವೆ. ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಹಣಕಾಸುಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಈಗಲೂ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿಯ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳಂತೆಯೇ, ಏಂಜಲ್-ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅರಿವಿನ ಪಕ್ಷಪಾತಗಳಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

 ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿವರ 
ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಂತೆ, ಅವರಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳದ ೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಈ ರೀತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದರಿಂದ, ವೃತ್ತಿಪರ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಫಲವಾದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಬಹು-ವರ್ಷದ ಹಿಡುವಳಿ ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರವೂ, ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಶಸ್ವಿ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊಗೆ ನಿಜವಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಂತರಿಕ ದರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೦-೩೦ % ರಷ್ಟು 'ಕಡಿಮೆ'  ಆಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರಗಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯವು ಏಂಜಲ್ ಹಣಕಾಸನ್ನು(ನಿಧಿಯನ್ನು) ಹೂಡಿಕೆಯ ದುಬಾರಿ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸು ಮುಂತಾದ ಅಗ್ಗದ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

 ಏಂಜಲ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ 
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ "ಸ್ಥಾಪನಾ ಏಂಜಲ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ನಲ್ಲಿ(ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಏಂಜಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ದೇವತೆಗಳು(ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು) ತುಂಬಾ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಇವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಾಪನಾ ದೇವತೆಗಳು/ ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತರುವ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಅಥವಾ ಅಭಿವರ್ಧಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಕಂಡುಕೊಂಡ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಉದ್ಯಮಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಬಾರಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ನಿರ್ಗಮನ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಈಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

 ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು 

 ಕೆನಡಾ 
ಕೆನಡಾವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಜಾಲಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಂಜೆಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ಎನ್ಎಸಿಒ(NACO)) ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏಂಜಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ನಾಕೋ(NACO) ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ೨೦,೦೦೦-೫೦,೦೦೦ ಸಕ್ರಿಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ೪,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಎನ್‌ಎಸಿಒ(NACO) ಸದಸ್ಯರಾದ ೪೫ ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

 ಚೀನಾ 
೨೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಮಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಬಾಬಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಜಾಕ್ ಮಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸಾಫ್ಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್, ಗೋಲ್ಡ್ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್, ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಚೀನೀ ಏಂಜಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

 ರಷ್ಯಾ 
೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ರಷ್ಯಾದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನ ನವೀನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬೊರೊಡಿಚ್ ದೇಶದ ಅಗ್ರ ಸಮುದಾಯದ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಯು "ರಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಏಂಜಲ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

 ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 
೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ನೆಸ್ಟಾ(NESTA) ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ೪,೦೦೦ ರಿಂದ ೬,೦೦೦ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸರಾಸರಿ, £೪೨,೦೦೦ ಹೂಡಿಕೆಯ ಗಾತ್ರವಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೮ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ೧೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಶೇಕಡಾ ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ೩೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಂದು ಮತ್ತು ಐದು ಪಟ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆ, ೯ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಾಕಾರಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರಾಸರಿ ರಿಟರ್ನ್ ೩.೬ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೨.೨ ಪಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ೨೨ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಆದಾಯದ ದರವಾಗಿದೆ.

ಯುಕೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಏಂಜೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೨೦೦೯ ರಿಂದ ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿತದ ಕಾಳಜಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಯುಕೆ(UK)ಯಲ್ಲಿ ಈ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೨೦೧೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಯುಕೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ೨.೫ ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ,  ಸರಾಸರಿ ಐದು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ವರದಿಯು ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪ್ರಭಾವದ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ ಹಾಗೂ ೨೫% ಏಂಜಲ್ಸ್‌ಗಳು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ 
ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. Q೨ ೨೦೧೧ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಯುಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ $೭.೫ ಶತಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ೩೯% ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ೩-೪ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳು $೨೯.೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ೨೦೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ೧೫.೨ ಶೇಕಡ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ೬೯,೦೬೦ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ.  ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಏಂಜಲ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಸ್‌ಇಸಿ(SEC) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೨೦೧೨ ರ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾಯಿದೆಯು ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಿಂದ ಆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೨೩ ಶತಕೋಟಿ ತಲುಪಿದುದರ ಜೊತೆಗೆ ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೬೭,೦೦೦ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಬಂಡವಾಳವು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೨೭೪,೮೦೦ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ೪೧% ಟೆಕ್ ವಲಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಏಂಜೆಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ನಿಧಿಯ ಸಾಧನವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

 ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ 
ಸೌದಿ ವಿಷನ್ ೨೦೩೦ ಅನ್ನು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಏಂಜಲ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ೮ ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.

 ಭಾರತ 
ಎಐ, ಐಒಟಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಐಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಅಟಲ್ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ
ವರ್ಗ:ವ್ಯವಹಾರ
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ