ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ  ಸಚಿವರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.  

ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಇಲಾಖೆಗಳು ಎಂಬ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ . 

 ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ 2019 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ಒಟ್ಟು 303 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರನ್ನು 17 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇತರ ಐವತ್ತೆಂಟು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ 30 ಮೇ 2019 ರಂದು ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಮ್ಸ್ಟೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರು ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 
+ಸಂಪುಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರ ಪಟ್ಟಿಸಚಿವಾಲಯದ ಹೆಸರುಸ್ಥಾಪನೆಸಚಿವರುಸಚಿವ ಶ್ರೇಣಿ1ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ1947ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ತೋಮರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ2ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯ9 ನವೆಂಬರ್ 2014ಶ್ರೀಪಾದ್ ಯಸ್ಸೊ ನಾಯಕ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)3ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ5 ಜೂನ್ 1991ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡಸಂಪುಟ ಸಚಿವ4ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯಹರ್ದೀಪ್ ಸಿಂಹ ಪುರಿರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)5ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯಪ್ರಹ್ಲಾದ ಜೋಶಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ6ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಪೀಯುಷ್ ಗೋಯಲ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ7ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ19 ಜುಲೈ 2016ರವಿ ಶಂಕರ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ8ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯರಾಮ್ ವಿಲಾಸ್ ಪಾಸ್ವಾನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ9ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ10ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಸಿಂಹ ಪಟೇಲ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)11ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ 15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ12ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ29 ಜನವರಿ 2003ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)13ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ2006ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ14ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ19 ಜುಲೈ 2016ರವಿ ಶಂಕರ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ15ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ1985ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ16ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1946ಎಸ್.ಜೈಶಂಕರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ17ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1946ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ18ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ1988ಹರ್ಸಿಮ್ರತ್ ಕೌರ್ ಬಾದಲ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ19ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ20ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಅಮಿತ್ ಶಾಸಂಪುಟ ಸಚಿವ21ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ22ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ2017ಹರ್ದೀಪ್ ಸಿಂಹ ಪುರಿರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)23ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ರಮೇಶ್ ಪೋಖ್ರಿಯಾಲ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ24ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವಡೇಕರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ25ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ30 ಮೇ 2019ಗಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ26ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯಸಂತೋಷ್ ಗಾಂಗವರ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)27ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ರವಿ ಶಂಕರ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ28ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ9 ಮೇ 2007ನಿತಿನ್ ಗಡ್ಕರಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ29ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯಪ್ರಹ್ಲಾದ ಜೋಶಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ30ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ2006ಮುಖ್ತಾರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ನಕ್ವಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ31ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣೀಯ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ1992ಆರ್.ಕೆ.ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)32ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ1971ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ33ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ1949ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಜೋಶಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ34ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ1 ಆಗಷ್ಟ್ 1970ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ)35ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ36ಯೋಜನಾ ಸಚಿವಾಲಯ2014ರಾವ್ ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)37ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ27 ಮೇ 2004ನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ತೋಮರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ38ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ2 ಜುಲೈ 1992ರಾಜಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)39ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಸಚಿವಾಲಯ1977ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ40ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯನರೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ತೋಮರ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ41ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ1942ನಿತಿನ್ ಗಡ್ಕರಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ42ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯ2 ಜುಲೈ 1992ಆರ್.ಕೆ.ಸಿಂಗ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ43ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಪೀಯುಷ್ ಗೋಯಲ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ44ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ15 ಆಗಷ್ಟ್ 1947ಮನ್ಸುಖ್ ಎಲ್. ಮಾಂಡವಿಯಾಸಂಪುಟ ಸಚಿವ45ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯ1985ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೊಟ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ46ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯರಾವ್ ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)47ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯ9 ನವೆಂಬರ್ 2014ಮಹೇಂದ್ರನಾಥ್ ಪಾಂಡೆಸಂಪುಟ ಸಚಿವ48ಉಕ್ಕು ಸಚಿವಾಲಯಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ49ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯಸ್ಮೃತಿ ಇರಾನಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ50ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ1999ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಸಿಂಗ್ ಪಟೇಲ್ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)51ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ1999ಅರ್ಜುನ್ ಮುಂಡಾಸಂಪುಟ ಸಚಿವ52ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ30 ಮೇ 2019ಗಿರಿರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ53ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ1985ಸ್ಮೃತಿ ಇರಾನಿಸಂಪುಟ ಸಚಿವ54ಯುವ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯ27 ಮೇ 2000ಕಿರೆಣ್ ರಿಜಿಜುರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)

 ಸ್ವತಂತ್ರ ಇಲಾಖೆಗಳು 
ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಇಲಾಖೆಗಳು. ಇವುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. 

 ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ 
 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ 

 ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು 
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗ ಅವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ