ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ ಸ್ಮಿತ್

ಸ್ಮಿತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ (1848-1920.) ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಆಧಾರ ಸಹಿತ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವನ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯ, ನಂತರದ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಯಿತು.
ಜೀವನ ವಿವರ
ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅರ್ಥರ್ ಸ್ಮಿತ್ ಇವನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು. ಇವನು 1848ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಇವನ ತಂದೆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ; ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಪುರಾತತ್ತ್ವತಜ್ಞನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಸ್ಮಿತ್ 1869ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‍ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ. 
ಸ್ಮಿತ್ 3 ಜೂನ್ 1843 ರಂದು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅದು ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ಅಕ್ವಿಲ್ಲಾ ಸ್ಮಿತ್, ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಿರಪರಿಚಿತ. 
ಅವರು 1871 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಲು ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು 1871-1900ರ ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟೀರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1900 ರಲ್ಲಿ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. [1]

ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಶೋದನೆ
ಸ್ಮಿತ್ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಅನಂತರ ಡಬ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡ (1900). ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ. ಇವನ  ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ (1904) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅದುವರೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಹೆಲೆನಿ ಸ್ಮಿತ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಪ್ರಭಾವ ತೀರ ಕಡಮೆ ಎಂದು ಈ ಕೃತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಪೂ 600 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 1200ರ ವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೈಗೊಂಡ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ (66ಪುಟಗಳು). ಇವನು ಗುಪ್ತರ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟುವರ್ಟ್‍ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತದನಂತರ 1919ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ.
1910 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ಮಿತ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. 
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಸ್ಮಿತ್ ಬೌದ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಅಕ್ಬರ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಎರಡು ಸಮಗ್ರ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ದಿ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ[1]ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಇತಿಹಾಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ
ಅನಂತರ ಇವನು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯ ಅಂಡ್ ಸಿಲೋನ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದರು. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಭಾರತದ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ.
ಇವರು ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ ಕೂಡ. ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಆಧುನಿಕ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲೇಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇವರ ಅಭಿಮತ. ಇವರು ಎಲ್ಫಿನ್‍ಸ್ಟನ್‍ನಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 1920ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದರು.https://kn.wikisource.org/s/pi6 (ಸಿ.ಬಿ.ಟಿ.)ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಸ್ಮಿತ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಸ್ಮಿತ್ ಬೌದ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಅಶೋಕ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆದನು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಎರಡು ಸಮಗ್ರ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ದಿ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ. 
ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಪೈರ್  ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 1919 ರಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿತು.[ F. E. P. (July 1920). "Vincent Arthur Smith". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (3): 391–395. JSTOR 25209644.]

ಸ್ಮಿತ್‍ನ ಕೊಡಿಗೆಗಳು
 ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ: ಗ್ಲಾಸರಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಕೋಷ್ಟಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪುಟ I ರಿಂದ XXIII, ಸಿಮ್ಲಾ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1887. - ವಾರಣಾಸಿ: ಇಂಡೋಲಾಜಿಕಲ್ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, 1969
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1893). ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಲೀಮನ್‌ರ ರಾಂಬಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಪುಟ 1 ರ ನೆನಪುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಪುಟ 2 ರ ರಾಂಬಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆನಪುಗಳು 1893 ರ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮರುಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿಯ (2 ಸಂಪುಟಗಳು)
 ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಮುನ್ನುಡಿ: ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್, 1899 ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಕಪಿಲವಾಸ್ತು ತಾರೈ ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಪ್ರವಾಸದ ವರದಿ: ಕಲ್ಕತ್ತಾ: ಸರ್ಕಾರಿ ಮುದ್ರಣ ಅಧೀಕ್ಷಕರ ಕಚೇರಿ, 1901; ದೆಹಲಿ ಇಂಡೋಲಾಜಿಕಲ್ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, 1969.
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1901). ಅಶೋಕ, ಭಾರತದ ಬೌದ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, 1 ಸಂ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ 1901; 3 ನೇ ಆವೃತ್ತಿ., ರೂಲರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸರಣಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್, 1920
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1901). ಜೈನ ಸ್ಟೆಪಾ ಮತ್ತು ಮಾಥುರಿನ ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳು
 "ದಿ ಕುಶಾನ್, ಅಥವಾ ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್, ಪಿರಿಯಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಬಿ.ಸಿ. 165 ರಿಂದ ಎ.ಡಿ. 320," ಪುಟಗಳು 1-64 ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಲಂಡನ್), 1903 ರಲ್ಲಿ.
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1903). ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ. 1903 ರ ಜೂನ್ 10 ರಂದು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1904). ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ, 600 ಬಿ. ಸಿ ಯಿಂದ ಮುಹಮ್ಮದನ್ ವಿಜಯದವರೆಗೆ
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1906). ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಬಂಗಾಳದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್: ಸಂಪುಟ 1, ದಿ ಅರ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಾಸ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1906). ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಜಾಕ್ಸನ್, ಎ. ವಿ. (ಸಂಪಾದಿತ). ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ: ಆರನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬಿ.ಸಿ. ಮೊಹಮ್ಮದನ್ ವಿಜಯಕ್ಕೆ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ. 2. ಲಂಡನ್: ಗ್ರೋಲಿಯರ್ ಸೊಸೈಟಿ.
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1911). ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಲಿತಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ
 ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಲಿತಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ಕೆ ಕೋಡ್ರಿಂಗ್ಟನ್, 1930 ರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ
 ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಲಿತಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ, ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಲ್ ಖಂಡಲವಾಲಾ ಅವರು 1962 ರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1917). ಅಕ್ಬರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮೊಗಲ್, 1542-1605. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್.
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1919) ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಬರ್ನಿಯರ್'ಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಮೊಗಲ್ ಎಂಪೈರ್, ಕ್ರಿ.ಶ. 1656-1668, 1914
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1919). ಭಾರತದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇತಿಹಾಸ: ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಿಂದ 1911 ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್
 ಸ್ಮಿತ್, ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರ್ಥರ್ (1919). ಭಾರತೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಗಿದೆ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ The History of British India: A Chronology. by J F Riddick

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ
ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು