ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ (ಬೆಂಗಾಲಿ: শিলিগুড়ি) () ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಜಲಪಾಇಗುಡ಼ಿಯೊಂದಿಗೆ "ಅವಳಿ ನಗರಗಳನ್ನು" ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಲಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.  ಇದು ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಬೃಹತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಡೈನೋಸಾರ್ ಟೈರನೊಸಾರಸ್ ರೆಕ್ಸ್‌ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ;  ಮತ್ತು ಬೃಹತ್, ಬಿಳಿ-ಗುಮ್ಮಟದ ಇಸ್ಕಾನ್ ದೇವಾಲಯ.  ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲುಗಾಡ಼ಾ ಮಠವು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೌದ್ಧ ದೇಗುಲವಾಗಿದೆ. "ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮೂರು Ts - ಚಹಾ-tea, ಮರದ-timber ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ-tourism ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾನಂದಾ ನದಿ ಮತ್ತು ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಲ್ಕಾತಾ ಮತ್ತು ಆಸಾನ್ಸೋಲ್ನಂತರ ಸಿಲಿಗುರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ನಾಲ್ಕು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ  ಚೀನಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್. ಇದು ಈಶಾನ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 


 ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸ 

ಶೈಲೇನ್ ದೇಬ್ನಾಥ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ" ಎಂದರೆ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಳ(ಶಿಲಾಗಳ) ರಾಶಿ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ಶಿಲ್ಚಗುಡ಼ಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ದಟ್ಟವಾದ ದೋಲ್ಕಾ ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1788 ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಕಿರಾತಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಲೆಪ್ಚಾಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದರು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಮಾಲ್ದಾಹ್, ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಫಾನ್ಸಿದೇಓವಾದಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಮಹಾನಂದಾನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನದಿ ಬಂದರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ನದಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಭೂತಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 

 ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ 
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಂದರೆ ಈಗ ಶಕ್ತಿಗಢ಼್, ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ, ಮಹಾನನ್ದಾನದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್-ನೇಪಾಳ ನಡುವೆ 1815 ರಲ್ಲಿ ಸುಗೌಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಣೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.  1815 ರಿಂದ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ನಗರವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1865 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡುಆರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸುಲಭ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 1880 ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಿಕೆ ರೈಲನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು 1907 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಗೆ ಉಪ-ವಿಭಾಗದ ಪಟ್ಟಣ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

1947 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ "ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾರಿಡಾರ್" ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಸಿಕ್ಕಿಂ ನಂತರ 1975 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಲಸಿಗರು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದರು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ 1950 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, 1951 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾಡಿದ (1949) ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1961 ರಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಯಿತು.

ಪ್ರಚಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಈಗ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಗುವಾಹಟಿಯ ನಂತರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. 1971-1981 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು 57.8% ಆಗಿತ್ತು, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಸಿಲಿಗುರಿಯು 1981 ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. 1981-1991 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರದ 46.83% ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ನಾಥು ಲಾ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ನಂತರ 1994 ರಲ್ಲಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯನ್ನು ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ಬೃಹತ್ಮಹಾನಗರ ಪುರನಿಗಮ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಈಗ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ 2 ನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

 ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ  

 ಸ್ಥಳ 

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ  . ನಗರದ ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನೊಳಗೆ 260 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೋಳಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಉಪವಿಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವು 835.557 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು. ನಗರವು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ

ಯ ಜೀವನಾಡಿ, ಮಹಾನಂದಾ ನದಿಯು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯು ನಗರದಿಂದ ಅಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಸರಾಸರಿ 122 ಮೀಟರ್ (400 Feet) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಟೆರೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಮಣ್ಣು ಮರಳು ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಂದರೆ ಮರಳು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ಅನುಪಾತವು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೋಷ ರೇಖೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಉತ್ತರ ದಿನಾಜ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಮ್ಪೋಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

 ನಗರದ ಹವಾಮಾನ 

ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಆರ್ದ್ರ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ (Cwa) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.  ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆ, ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ತಾಪಮಾನ

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವು 23.7 °C ಆಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಕನಿಷ್ಠ 18-22 °C ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 26-32 °C ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು 28.5 °C ಆಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 35 °C ಮೀರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚಳಿಗಾಲದ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 20-24 °C, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 6-9 °C ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜನವರಿಯು 16.1 °C ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳು. ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 5 °C ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು 41.7 °C ಆಗಿದೆ, ಇದು 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 1952 ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, 8 ಜನವರಿ 2018 ರಂದು ಪಾದರಸವು 1.9 °C ಗೆ ಕುಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು

ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3340 ಮಿಮೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಸುಮಾರು 80% ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುವೆ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಥವಾ ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೂನ್, ಜುಲೈ, ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. ಜುಲೈ ಅತ್ಯಂತ ತೇವವಾದ ತಿಂಗಳು (804 ಮಿಮೀ) ಮತ್ತು ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕ ತಿಂಗಳು (12 ಮಿಮೀ). ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯ ದಿನಗಳು 27 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 1 ಆಗಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.

 ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ 

2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಯುಎ/ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ (ಸಿಲಿಗುರಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮತ್ತು ಡಾಬ್ಗ್ರಾಮ್ ಪುರಸಭೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 701,489 ಆಗಿದ್ದರೆ, ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 5,13,264 ಆಗಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರುಷರು 51.44% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 48.55% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪುರಸಭೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾಲುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 8.84% ಮತ್ತು 1.25%. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 87.64%. ಸಿಲಿಗುರಿಯಲ್ಲಿ 154 ಅಧಿಸೂಚಿತ ಮತ್ತು 31 ಅಧಿಸೂಚಿತವಲ್ಲದ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಿವೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ 22% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ.

 ಭಾಷೆಗಳು 
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.

2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 60.88% ಜನರು ಬಂಗಾಳಿ, 25.24% ಹಿಂದಿ, 4.66% ನೇಪಾಳಿ, 2.39% ಭೋಜ್‌ಪುರಿ, 1.58% ಮಾರ್ವಾಡಿ ಮತ್ತು 1.24% ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಬೆಂಗಾಲಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಷಾವಾರು ಗುಂಪನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಬಿಹಾರಿಗಳು, ಮಾರ್ವಾಡಿಗಳು, ಪಂಜಾಬಿಗಳು, ನೇಪಾಳಿಗಳು, ಒಡಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು. 2001 ರ ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಿಕರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 64.25% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ 30 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 11.71% ರಿಂದ 98.96% ರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗಿದೆ.

 ಧರ್ಮ 
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸಣ್ಣ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು.

 ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ 

 ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ 
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಗರೀಕರಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು. 1915 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪ.  ರಾತ್ರಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 1921 ರವರೆಗೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣಾ ನಿಧಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. 1922 ರಲ್ಲಿ, ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಬಂಗಾಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ, 1885 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1938 ರಲ್ಲಿ, ಯೂನಿಯನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1919 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ 8 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 1932 ರ ಬಂಗಾಳ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪುರಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಉಪವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲರ್, ಥಾಣೆ ಪುರಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ 'ಆಯುಕ್ತರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. 1956 ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ, 3/4 ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉಳಿದವರನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಮೊದಲ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು  ಜಗದೀಶ್ಚಂದ್ರ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ.

1994 ರಲ್ಲಿ, ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು 47 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಅದು ಐದು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪರವಾನಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ. ಪಾಲಿಕೆ ಈಗ 23 ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 47 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 14 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಉಳಿದ 33 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) 23 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 17 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 5 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು 2 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ 1 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 2015-20ರ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಮೇಯರ್ ಸಿಪಿಐಎಂನಿಂದ ಅಶೋಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯು ಮೇ 7 ರಂದು ಮುಗಿದಿದೆ, ಆದರೆ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಗಮಿತ ಮೇಯರ್ ಅಶೋಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಹೊಸ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ನಗರದ ನಾಗರಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

 ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ 
ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜು ಬಿಸ್ತಾ ಅವರು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಚುನಾವಣೆ 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ ಶಙ್ಕರ್ ಘೋಷ್.

 ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ 

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ;  ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ 3 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಪಾಲಿಕೆ ಕಚೇರಿಗಳು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೆ, 3 ಮಹಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಡ ಇಲಾಖೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಟಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ 2041 ಅನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಗಿನ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ್ರಿಸಿಲ್ ರಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವು ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಗಮದ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವಿಭಾಗವು ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಗಮದ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ ಪರಿಸರ ವಿಭಾಗವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರ್ಡ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಗಮದ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ 2030 ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ.

 ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ 

 ಸಸ್ಯ 

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ, ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ, ಕೂಚ್ಬೆಹಾರ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಆಳವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ವಿವಿಧ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯವು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಸಾಲ್ ಮರಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಂದರೆ  ಶೋರೇಯಾ ರೋಬಸ್ಟಾ (Shorea robusta). ಈ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸುಮಾರು 80% ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಈ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1) ಮಹಾನಂದಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸಾಲ್ ಅರಣ್ಯವು ಸಾಲ್, ಖೈರ್, ಶಿಮುಲ್, ಶಿಶು, ನದಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ 2) ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗ  ಭಾಬರ್ ಸಾಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಟೆಜಿಯಮ್ ಚಿಲಿಯಾಟಮ್(Microstegium chiliatum), ಸಾಲ್ ಅಂದರೆ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಶೋರೇಯಾ ರೋಬಸ್ಟಾ/Shorea robusta. ಇತರರು Terminalia tomentosa, Schima wallichii ಮತ್ತು 3) ಪೂರ್ವ ತಾರೈ ಸಾಲ್ ಅರಣ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಎರಡು ವಿಧದ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅರಣ್ಯವು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳು, ಜರೀಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ್‌ಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೈಕುಂತಪುರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ನಗರದ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯನ್ನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

 ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ 

ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ತೇರೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ ("ತೇವಾಂಶದ ಭೂಮಿ"), ಜವುಗು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲೆಯುದುರುವ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ವನ್ಯಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನಂದಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಆನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಕ್ನಾ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಮಂಗ, ಸಿವೆಟ್, ಹಾವು, ಹಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತ ಮೇಕೆ, ಸಾಂಬಾರ್, ಚಿಟಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬೆಕ್ಕುಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ಪೈಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್, ಎಗ್ರೆಟ್, ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ, ಡ್ರೊಂಗೊ, ಫ್ಲೈ ಕ್ಯಾಚರ್, ಮರಕುಟಿಗ ಮತ್ತು ಇತರ 243 ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವೆಂದರೆ ವಲಸೆ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು.

 ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು   

 ರಸ್ತೆ 
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 27 ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಇದು ಈಗ ಏಷ್ಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿ 2 ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಹಿಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ, ಇದು ಸಿಲಿಗುರಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 110 ಆಗಿದೆ (77 ಕಿಮೀ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 10 ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಪಾಂಖಾಬಾಡ಼ಿ-ಮಿರಿಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 12. ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು NH 327, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ ಮತ್ತು NH 327B ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ - ಮೆಚಿ ಸೇತುವೆ, ಸಹ ಏಷ್ಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿ 2 ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ:

 ನೇಪಾಳ: ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ ಮೂಲಕ
 ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ: ಫ಼ುಲ್ಬಾಡ಼ಿ ಮೂಲಕ
 ಚೀನಾ: ನಾಥುಲಾ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮೂಲಕ
 ಭೂತಾನ್: ಹಾಸಿಮಾರಾ ಮೂಲಕ

 ಬಸ್ ಸೇವೆ 

 ತೇನ್ಜ಼ಿನ್ಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್: ತೇನ್ಜ಼ಿನ್ಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮೇಘಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಕಾಲಿಮ್ಪೋಂಗ್, ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ, ಕೂಚ್ಬೆಹಾರ್, ಮಾಲ್ದಾಹ್, ಬಾಲುರ್ಘಾಟ್, ರಾಯ್ಗಂಜ್, ಬಹ್ರಮ್ಪುರ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಆಸಾನ್ಸೋಲ, ಸಿಉಡ಼ಿ ಮುಂತಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು.
 ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ) ಸಿಲಿಗುರಿಯ ಹಿಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಅನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಸ್ಸುಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ), ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
 P.C. Mittal Memorial Bus Terminus ಪಿ.ಸಿ. ಮಿತ್ತಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್:  ಪಿ.ಸಿ. ಮಿತ್ತಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸೆವೋಕ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (NBSTC) ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಡುಆರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

 ರೈಲು 
ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಏಳು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ.

 ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ NJP) A1 ವರ್ಗವಾಗಿದೆ ಈಶಾನ್ಯ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಕತಿಹಾರ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.  ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಗೋವಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 2016 ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 10 ನೇ ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಯ ಅಗ್ರ 100 ಬುಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. NJP 154 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 4 ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಮತ್ತು 1 ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 16 ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.


 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್
 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ SGUJ) 1949 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. 2011 ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಟ್ರಿಪಲ್ ಗೇಜ್ (ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್, ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು. 2011 ರ ನಂತರ ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ನಡುವೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 26 ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 14 ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್ SGUT) ಪ್ರದೇಶದ 142 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 1880 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರೈಲ್ವೇ (ಆಟಿಕೆ ಟ್ರೈನ್) ಗೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಇದು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 8 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲುಗಡೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

 ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ನಿಲ್ದಾಣದ ಕೋಡ್ BORA) ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ನಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು NJP ಮತ್ತು ಸಿಲಿಗುರಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಂತರ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಆಲುಆಬಾಡ಼ಿ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಸಿಂಗಲ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಠಾಕುರ್ಗಞ್ಜ್ ಮೂಲಕ.  ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 14 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

 ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್ GLMA) ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ  ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಚಂಪಾಸಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯತೆ, ಗುಲ್ಮಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ-ಆಲಿಪುರ್ದುಆರ್-ಶಾಮುಕ್ತಲಾ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 5 ರೈಲುಗಳ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ರೈಲುಗಳು ಈ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.

 ಮಾಟಿಗಾಡ಼ಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ಮಾಟಿಗಾಡ಼ಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ MTRA) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮಾಥಾಪಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ MLFC - SGUJ DEMU ಮತ್ತು SGUJ- MLFC DEMU ಸೇರಿವೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಒಂದೇ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಲೈನ್.

 ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
 ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ RNI) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿಲಿಗುರಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 14 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಂಗಾಪಾನಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಹೌರಾ-ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 2 ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

 ವಾಯು 
ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾದ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ನವದೆಹಲಿ, ಮುಂಬೈ, ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಗುವಾಹಟಿ, ದಿಬ್ರುಗಢ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರೋ  ಮತ್ತು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ನಿಯಮಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಜೀವಗೋಳ, ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2002 ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ವಾಯುಯಾನ ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನದ ಮೇಲೆ ಶೂನ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 


 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 

 ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 1962 ರಿಂದ

 ಕಾಲೇಜುಗಳು 

 ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು

 ಆಚಾರ್ಯ ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚಂದ್ರ ರಾಯ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು
 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾಲೇಜು, 1950 ರಿಂದ
 ಕಾಳಿಪದ ಘೋಷ ತಾರೈ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
 ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
 ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು
 ಜ್ಞಾನ ಜ್ಯೋತಿ ಕಾಲೇಜು
 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು
 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
 ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ
 ಸಲೇಶಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು

 ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು

 ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ, 1968 ರಿಂದ
 ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ

 ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು

 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು 
 ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ
 ಸುರೇಂದ್ರ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್

 ಇತರೆ ಕಾಲೇಜುಗಳು

 ಇನ್ಸ್ಪಿರಿಯಾ ಜ್ಞಾನ(Knowledge) ಕ್ಯಾಂಪಸ್

 ಶಾಲೆಗಳು 

 ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು

 ದೆಹಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ(ಡೇಲ್ಹಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್) (CBSE), ದಾಗಾಪುರ್, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ
 ಟೆಕ್ನೋ ಇಂಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ಜಿ.ಡಿ. ಗೋಯೆಂಕಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ನಾರ್ತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ಒಲಿವಿಯಾ ಏನ್ಲೈಟೇನ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ವುಡ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ಕ್ಯಾಂಪಿಯೊನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (CAIE))
 ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ವೈದಿಕ - (ಡಿ.ಎ.ವಿ) ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE)
 ಡೇಲ್ಹಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE), ಫ಼ುಲ್ಬಾಡ಼ೀ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ
 ಅಕ್ಸಿಲಿಯಂ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ವೇಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ದೊನ್ ಬೊಸ್ಕೋ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಲಿಂಕನ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಫ಼ಾದರ್ ಲೆಬ್ಲಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ನಿರ್ಮಲಾ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಹಿಮಾಲಯನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)
 ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE)

 ಸೇನಾ ಶಾಲೆಗಳು

 ಆರ್ಮಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಬ್ಯಾಙ್ಡುಬಿ ಮತ್ತು ಖಾಪ್ರಾಇಲ್ )
 ಆರ್ಮಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸುಕ್ನಾ
 ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸೇವೊಕ್ ರೋಡ್

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು