ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕದನ

ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕದನವು ಚೆಂಗಂ ಕದನದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸೇನೆಯು ನಡೆಸಿದ ಎರಡು ಯಶಸ್ವಿ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭೬೭ ರಂದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ನೇತೃತ್ವದ ಮಿತ್ರ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಮಿತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಇತಿಹಾಸವು ಅಣ್ಣಾಮಲೈಯಾರ್ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ನಗರದ ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ಇದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಚೋಳರ ಶಾಸನದಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಚೋಳರು, ಪಲ್ಲವರು, ಹೊಯ್ಸಳ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕೈ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಪಟ್ಟಣವು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವಾಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆನ್ನಾ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

 ಹಿನ್ನೆಲೆ 
ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಇತಿಹಾಸವು ಅಣ್ಣಾಮಲೈಯಾರ್ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ನಗರದ ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಚೋಳರ ಶಾಸನದಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.   ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸನಗಳು ಪಲ್ಲವ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರ ರಾಜಧಾನಿ ಕಾಂಚೀಪುರಂ ಆಗಿತ್ತು. Mack 2008, pp. 88–90 ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ನಾಯನಾರ್ ಸಂತರು ಸಂಬಂದರ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪರ್ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಕೃತಿಯಾದ ತೇವರಂನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪೆರಿಯಪುರಾಣಂನ ಲೇಖಕ ಸೆಕ್ಕಿಝರ್, ಅಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂದರ್ ಇಬ್ಬರೂ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಚೋಳ ರಾಜರು ೮೫೦ ರಿಂದ ೧೨೮೦ ರವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. 

ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ೧೩೨೮ ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಏಕೆಂದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅವರ  ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೩೪೬ ರವರೆಗೆ  ಮಧುರೈ ಸುಲ್ತಾನರು ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನರ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಸಂಗಮ ರಾಜವಂಶದ (೧೩೩೬-೧೪೮೫) ೪೮ ಶಾಸನಗಳು, ಸಾಳುವ ರಾಜವಂಶದ (೧೪೮೫-೧೪೦೫) ಎರಡು ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತುಳುವ ರಾಜವಂಶದ (೧೫೦೫-೧೫೭೧) ೫೫ ಶಾಸನಗಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. Mack 2008, p. 82 ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ (೧೫೦೯-೧೫೨೯) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಶಾಸನಗಳೂ ಇವೆ. ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Mack 2008, pp. 88–90 ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ನಗರವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಅಡ್ಡಹಾದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. Mack 2008, pp. 71–72 ವಸಾಹತು ಪೂರ್ವದ ಅವಧಿಯ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಗರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಶಾಸನಗಳಿವೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲಿನ ನಗರವು  ಮಧುರೈನಂತಹ ನಾಯಕರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಗರಗಳಂತೆಯೇ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ,

 ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳು 
ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಾ I೧ ರ ಮರಣದ ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅವನತಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವೈಸರಾಯ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಹಿ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. Bowring 1899, pp. 19–23 ೧೭೪೦ ಮತ್ತು ೧೭೫೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾದವು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧದ (೧೭೫೭-೧೭೬೩) ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಂಬೆ, ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಪೂರ್ವ ಹಿಡುವಳಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ನವಾಬ್, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ವಲ್ಲಾಜಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿವೆ, ಅವರ ಪ್ರದೇಶವು ಮದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ್, ಹಿಂದೆ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ೧೭೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಮಮಾತ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ೧೭೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸಫ್ ಜಾ ೨ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸುಲ್ತಾನರು ನಡುವೆ ಎತ್ತರದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು. ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮೈಸೂರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ೧೭೬೧ ರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಿಲಿಟರಿ ನಾಯಕ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಕೈಗೆ ಬಂದಿತು. Bowring 1899, p. 33 ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಕ್ತಿಗಳು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯ. ಐರೋಪ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಥವಾ ಯುರೋಪಿಯನ್-ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪಡೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪದಾತಿ ದಳ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಬಹುದು. Duff 1878, pp. 607–608

 ಕದನ, ಯುದ್ಧ 
ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕದನವು ಚೆಂಗಂ ಕದನದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸೇನೆಯು ನಡೆಸಿದ ಎರಡು ಯಶಸ್ವಿ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. Tritton 2013, pp. 90-91 ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭೬೭ ರಂದು ಚೆಂಗಂನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಮಿತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ ಸೈನ್ಯ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಯುದ್ಧ, ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕದನವು ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭೬೭ ರಂದು ೨ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. Illustrated guide to Southern Railway 1900, p. 304

ಇದು ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭೬೭ ರಂದು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಮಿತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. Tritton 2013, pp. 90-91 ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನವಾಬನ ಸೈನ್ಯವು ೪,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ೬೪ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. Illustrated guide to Southern Railway 1900, p. 304 ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೈದರ್ ಅಲಿ ತನ್ನ ಮಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಟಾಡ್ ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್. ಟಿಪ್ಪು ವಾಣಿಯಂಬಾಡಿ ಬಳಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. 

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ, ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ೫ ಮೈಲುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹತ್ತಿರವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭೬೯ ರಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬೆಲ್ಲಮ್ನೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಂದವು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮೈತ್ರಿಯ ಅಂತ್ಯದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಾಕಿತು. Tucker 2009, p. 794 ೧೭೯೧ ರ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣವು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೆರಳಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯಂತಹ ತೂರಲಾಗದ ಕೋಟೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದರು.  ಚೆಂಗಂ ಕದನ ಮತ್ತು ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈ ಕದನದಲ್ಲಿನ ಸೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಶಾಂತಿ ನಿರಾಕರಣೆ, ಅವನ ಮಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವೆ ಅಪನಂಬಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. 

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ