ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ ರೂಪವಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರ ದೇವರಾಯ ೨ ನೇ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಲಕನಾ ದಂಡೇಶರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಂಪಿ, ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯವು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತು೦ಗಭದ್ರ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆ ಪಂಪನ ಪತ್ನಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುಪತಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಳಗಮಪಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿನಿ ತಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವು ಸುಮಾರು ೭ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಜಯನಗರ ರಾಜಧಾನಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಮೊದಲು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ-ಪಂಪಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ೯ ನೇ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಶಿವನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಶಾಸನಗಳು.  ವಿಜಯನಗರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಬಹುತೇಕ ದೇವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರ ದೇವ ರಾಯ ೨ ರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಲಕನಾ ದಂಡೇಶ ಅವರು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 
೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೂಬಿಡುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮುಸ್ಲಿಂ ದಾಳಿಕೋರರು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅಲಂಕಾರಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಾಶವಾದವು. 
೧೫೬೫ ರಲ್ಲಿ ವಿರಪಕ್ಷ-ಪಂಪಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡವು ನಗರದ ನಾಶದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆರಾಧನೆಯು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗೋಪುರಗಳ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡಿಕೆಗಳು ಇದ್ದವು ಕೂಡ ಇದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆ 

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಗರ್ಭಗುಡಿ, ಮೂರು ಮುಂಚಿನ ಕೋಣೆ, ಒಂದು ಕಂಬದ ಕೋಣೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಕಂಬದ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಕಂಬದ ಛಾವಣಿ, ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಅಂಗಳಗಳು, ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಚನೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಇವೆ.ಒಂಬತ್ತು-ಎತ್ತರದ ಪೂರ್ವ ಮು೦ಬಾಗಿಲು, ಇದು ೫೦ ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ಉಪ-ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊರಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಸಣ್ಣ ಪೂರ್ವದ ಮು೦ಬಾಗಿಲಿನ ಒಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅದರ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗೋಪುರವು ಕನಕಗಿರಿ ಗೋಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ತು೦ಗಭದ್ರ ನದಿಗೆ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. 
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯದ ಎಲ್ಲಾ ರಚನೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಅಲಂಕೃತವಾದ, ಕೇಂದ್ರ ಕಂಬದ ಕೋಣೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ಮು೦ಬಗಲಿನ ಗೋಪುರವೂ ಆಗಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಂಬದ ಕೋಣೆ ಮುಂದೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಗಳು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೧೦ ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾರ ಈ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹಬ್ಬಗಳು

ದೇವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪಂಪನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು