ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ

ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಗಳಂತಹ ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಇತರ ರೀತಿಯ ಸ್ವತ್ತುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು, ವಿನಿಮಯ-ವ್ಯಾಪಾರದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಓವರ್-ದಿ-ಕೌಂಟರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ವರೂಪವು ಹಾಗೂ  ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವು ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅನೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು € ೬೬೦ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 

ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು
ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: 

 ಹೆಡ್ಜರ್‌ಗಳು
 ಊಹಾಪೋಹಗಾರರು
 ಮಾರ್ಜಿನ್ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್
 ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆದಾರರು

ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಧಗಳು
 ಡೈರೆಕ್ಷನಲ್ ಟ್ರೇಡ್‌ಗಳು
 ಹರಡುವಿಕೆಗಳು
 ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಸ್ಥಾನಗಳು
 ಹೆಡ್ಜೆಡ್ ಟ್ರೇಡ್ಸ್

ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು
ಯೂರೋನೆಕ್ಸ್ಟ್.ಲಿಫ್ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೋ ಮರ್ಕಂಟೈಲ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‌ನಂತಹ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಉತ್ಪನ್ನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಿವೆ. ವಿನಿಮಯದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಹೋದಾಗ (ಭವಿಷ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ), ಮತ್ತೊಂದು ಪಕ್ಷವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ (ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ). ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ದೀರ್ಘ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊತ್ತವು ಎಲ್ಲಾ ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪಕ್ಷದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶೂನ್ಯ ಮೊತ್ತದ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೨೦೦೪ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತವು $೫೩ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು (ಮೂಲ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್ (ಬಿಐಎಸ್): http://www.bis.org/publ/regpubl.htm ). ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ $೮೧ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿತು (ಮೂಲ: ಬಿಐಎಸ್ http://www.bis.org/publ/qtrpdf/r_qa0806.pdf#page=108 )

ಓವರ್-ದಿ-ಕೌಂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು
ಭವಿಷ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದ ಟೈಲರ್-ಮೇಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಟಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಓವರ್-ದಿ-ಕೌಂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಡ್ಜ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮುಂತಾದ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಕೌಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿನಿಮಯಗಳು, ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ದರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ಇತ್ಯಾದಿ. ಜೂನ್ ೨೦೦೪ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಒಟ್ಟು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತವು $೨೨೦ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು (ಮೂಲ: ಬಿಐಎಸ್:  http://www.bis.org/publ/regpubl.htm ). ೨೦೦೭ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು $೫೯೬ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಇದು $೬೧೫ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು (ಮೂಲ: ಬಿಐಎಸ್: http://www.bis.org/statistics/otcder/dt1920a.pdf)

ಒಟಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ಡೀಲರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿತರಕರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿತರಕರು ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನ, ಪರಿಣತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ವಿತರಕರು ಇಂಟರ್ಡೀಲರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ವಿತರಕರು ತಮಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಟಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಯಾರಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು (ಮೂಲ: ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ http://chicagofed.org/digital_assets/publications/understanding_derivatives/understanding_derivatives_chapter_3_over_the_counter_derivatives.pdf).

ಸಂಪಾದನೆ
ಯುಎಸ್: ಕೆಳಗಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ೨೦೦೮ http://www.occ.treas.gov/deriv/deriv.htm 

 ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತ): $೧೮೨.೨ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ (ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ, ೨೦೦೮)
 ಬಡ್ಡಿ ದರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: $ ೧೪೫.೦ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ (೮೬%)
 ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: $ ೧೮.೨ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ (೧೦%)
 ೨೦೦೮ ರ ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು $೧.೬ ಬಿಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.
 ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಟ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ೯೭೫

೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ತ್ರಿವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಒಟಿಸಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತವು ಜೂನ್ ೨೦೦೭ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು $೫೧೬ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು (ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್ http://www.occ.treas.gov/ftp/release/2008-115a.pdf). ಇದು ೨೦೦೪ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೩೫% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಗ್ರಾಫ್ ೪). ಇದು ೩೪% ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಟಿಸಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಐಎಸ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಅಂದಾಜು ೨೫% ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳದ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಬಾಕಿ ಇರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತಗಳು ಒಟಿಸಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಾನಗಳ ಅಪಾಯದ ಅಳತೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಾರದು. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ೨೦೦೪ ರಿಂದ ೭೪% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೨೦೦೭ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ $ ೧೧ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿದೆ http://www.bis.org/publ/qtrpdf/r_qt0712.pdf (ಪುಟ ೨೮).

ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮೊತ್ತವು $ ೬೩೨ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. http://www.bis.org/statistics/dt1920a.pdf 

೨೦೦೭-೨೦೦೮ ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ
ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ೨೦೦೭-೨೦೦೮ ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ವಾಪ್‌ಗಳು (ಸಿಡಿಎಸ್), ಓವರ್ ದ ಕೌಂಟರ್ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಮಾನ-ಬೆಂಬಲಿತ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳು (ಎಂಬಿಎಸ್), ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೈಸ್ಡ್ ಡೆಬ್ಟ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಎಂಬ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ. ಲಾಭದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಪಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು "ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಮನವಿಯನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಕೊರತೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಇಂಟರ್ಡೀಲರ್ ಮೇಲಾಧಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಜಿ -೨೦ ರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ:

 ಉನ್ನತ ಬಂಡವಾಳ ಮಾನದಂಡಗಳು.
 ಬಲವಾದ ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ.
 ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಣ್ಗಾವಲು.
 ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಮಗಳು.

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
 ಸರಕು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
 ಸೆಕ್ಯುರಿಟೈಸೇಶನ್
 ಹಣಕಾಸು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್

ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ

 ದಾಮೋದರನ್, ಎ. (೨೦೧೩). ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವುದು: ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್, ೨೩(೨), ೬-೨೨. 
 ವೇನ್ಬರ್ಗ್, ಅರಿ, "The Great Derivatives Smackdown", ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಮೇ ೯, ೨೦೦೩.
 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಸಂಪಾದಕ: ಟಾಮ್ ಕೊಕೊಲಾ), "ದಿ ಪೇಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್", ಫ್ರಾಂಕ್ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್ ೨೦೧೦, ಅಧ್ಯಾಯ ೩, .

ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
 Understanding Derivatives: Markets and Infrastructure  – ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ.
 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರ ಸೇವೆ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಜಿಬಿಎಚ್, ಬೋಸ್ಟನ್),  "The Warning", ಫ್ರಂಟ್ಲೈನ್ (ಯುಎಸ್ ಟಿವಿ ಸರಣಿ) ಟಿವಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦, ೨೦೦೯. "೨೦೦೮ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ರಹಸ್ಯ, ಬಹುಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತನ್ನ ವಿಫಲ ಅಭಿಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ರೂಕ್ಸ್ಲೆ ಬಾರ್ನ್ ಅವರು ಎಲ್ಲದರ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ."

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ