ಎನ್. ರಮಣಿ

ಎನ್. ರಮಣಿ
ಎನ್ ರಮಣಿ (ಅಕ್ಟೊಬರ್ 15, 1934 – ಅಕ್ಟೊಬರ್ 9, 2015) ಅವರು ಖ್ಯಾತ ಕೊಳಲು ವಾದಕರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ
ತಿರೂವಾರು ನಟೆಶನ್ ರಮಣೀಯವರು, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುವಾರೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ನಟೇಶ್ ಅಯ್ಯರ್, ಮೃದಂಗ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ತಾಯಿ ಶಾರದಂಬಳ್ ವೀಣೆ ಮತ್ತು ವೈಲಿನ್ ವಿದುಷಿ. 
ರಮಣೀಯವರ ತಾತ ಅಳಿಯೂರ್ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೊಳಲು ನಾದನ ಮತ್ತು ಗಾಯಕನಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಇದೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಾಗರಕೋಯಿಲ್ ಅನಂತರಾಮ ಅಯ್ಯರ್ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಳಲು ಮುಂದಿನ ಅವರ ನಾದಯಾತ್ರೆಗೆ ದೀವಿಗೆಯಾಯಿತು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ (ರಮಣಿಯವರ ತಾಯಿಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ) ಅವರ ವೇಣುವಾದನವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ರಮಣಿಯವರಿಗೆ ಯಾವುದೋ ಹೊಸಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅನುಭವವಾದಂತೆನಿಸಿತು.  ಇಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ರಮಣಿಯವರು ಮುಂದೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಮಾಲಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸಹವಾದನವನ್ನು ಮದರಾಸಿನ 'ರಸಿಕ ರಂಜನಿ' ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಟಿ. ಎನ್. ಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಪಿಟೀಲು, ಮುರುಗ ಭೂಪತಿ ಅವರ ಮೃದಂಗ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದರು. 11ನೇ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ ಸಮೀಪದ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ ಸಿಂಗರವೇವಾವರ್ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಶಾರದಾಂಬಳ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಯ್ಸ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ತಿರುವರೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಗಾಗಿ ಅವರ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು.
https://kn.wikisource.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%88%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B2%AF_%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%95%E0%B3%8B%E0%B2%B6/%E0%B2%B0%E0%B2%AE%E0%B2%A3%E0%B2%BF,_%E0%B2%8E%E0%B2%A8%E0%B3%8D
ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲೇ ಗಾಯನ ವಾದನದ ವಿನಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ತಗ್ಗು ಶ್ರುತಿಯ ವಿನಿಕೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಯಿತು.  ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜ್ಞತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ರಮಣಿಯವರು 5 (ಜಿ) ಶ್ರುತಿಯ ಕೊಳಲನ್ನು ಎರಡೂವರೆ ಅಥವಾ 3 (ಶಾರ್ಪ್ ಅಥವಾ ಎ) ಶ್ರುತಿಗೆ ಇಳಿಸಿ, ಮಾಧುರ್ಯದ ಸವಿಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಖ್ಯಾತಿ ರಮಣಿಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1956ರಲ್ಲಿ ರಮಣಿ ಅವರು ಕಾಮಾಕ್ಷಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.  
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
1945 ರಲ್ಲಿ, ರಮಣಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅಂತೆಯೇ ಆಕಾಶವಾಣಿ `ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಕಲಾವಿದ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.  1956 ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡಮಿಯಲ್ಲಿ ರಮಣಿಯವರ ಮೊದಲ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ 22 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ರಮಣಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದುವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಲಾವಿದರಾದರು.
1962ರಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಬಾಲಚಂದರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳ ಸರಣಿ ಕಛೇರಿಗೆ ತೆರಳಿದ ರಮಣಿ, ಮುಂದೆ ಜಗತ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. 2೦೦2ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 25 ವಿದೇಶಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೊಳಲು ಸಂಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ರಮಣಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1983ರಲ್ಲಿ 'ರಮಣೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫ್ಲ್ಯೂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ'ಯನ್ನು ಅವರ ರಸಿಕ ವೃಂದ ಹಾಗೂ ಶಿಷ್ಯರ ಬಳಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅದು ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.  
1970ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿನ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನೂತನ ಕಛೇರಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ  ಇಬ್ಬರು ದಿಗ್ಗಜರುಗಳಾದ ರಮಣಿ, ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ ಅವರ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಗಮದ ಜೊತೆಗೆ ಶೈಲಿ ವಿಭಿನ್ನ, ಆದರೆ ರಾಗ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಯಿತು.  
ಎಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಈ ಜುಗಲ್ ಬಂದಿಗಳಿಂದ ರಮಣಿಯವರು ಉತ್ತರಾದಿ ಶೈಲಿಯ ತಗ್ಗು ಶ್ರುತಿಯ ಕೊಳಲನ್ನು ಷಡ್ಜ ಬದಲಿಸಿ, ರಾಗಾಲಾಪನೆಯ ವಿನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಮಂದ್ರ, ಅತಿ ತಾರ ಸ್ಥಾಯಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಕಛೇರಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು ಶೃತಿಯಕೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ರಮಣಿಯವರು ನುಡಿಸುವ ಭಜನ್, ದೇವರನಾಮಗಳು ಕಲಾ ರಸಿಕರಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮೋಹಿನಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. 
ರಮಣಿ ಅವರ 2೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿ.ಡಿ, ಎಲ್. ಪಿ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ, ಕ್ಯಾಸೆಟ್‍ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾನ್ ಆಚಾರ್ಯ ಎನ್. ರಮಣಿಯವರು.  ಇವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೇಣುವಾದಕರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ರಮಣಿಯವರ ಪುತ್ರ ಆರ್. ತ್ಯಾಗರಾಜನ್, ಮೊಮ್ಮಗ ಅತುಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ರಮಣಿ ಅವರು 'ಪಾರಂಪರ್ಯ' ಮಾಲಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರವಾಸಗಳು
ರಮಣಿಯವರು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೇಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದ್ದೇ  ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ, ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜಲ್ರ್ಯಾಂಡ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ 30 ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಳಲಿ ಮೂಲ
19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಳಲು (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವೇಣು ಅಥವಾ ಮುರುಳಿ ಅಥವಾ ಕೊಳಲು ಎಂದೂ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಳ್ಳನಾಗ್ರೊವಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಪುಲಂಗಝಲ್), 8- ಹೋಲ್ ಬಿದಿರು ಕೊಳಲು, ಉತ್ತರಭಾರತದ 6- ಹೌಸ್ ಬ್ಯಾನ್ಸುರಿ ಕೊಳಲು, ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಗಾನಗೊಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತರಲಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಳಲು ಕೊಳಲು ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ ಶರಬ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‍ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶರಬಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಆಡುವ ಬನಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ಸಂಜೀವ್ ರಾವ್ ಅವರು ನಡೆಸಿದರು. ಅದಾಗಿಯೂ, ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಕೊಳಲು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದ ಸ್ವಯಂ- ಕಲಿಸಿದ “ಮಾಲಿ” ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಮಣಿ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಷ್ಯರು ಮಾಲಿ ನಡೆಸಿದರು.
ಸಾಧನೆಗಳು
“ಮಾಲಿ” ಮತ್ತು ಎನ್. ರಮಣಿಯವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಕೊಳಲುಗಳಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ ತಂದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ವಿಧಾನಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾನ್ಸರಿ ಪ್ರತಿಭೆಯಾದ ಪನ್ನಲಾಲ್ ಘೋಷ್ನ ದೀರ್ಘ ಬಾಸ್ ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ತಲಾ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಚ್ಚಿಸಲು ಅವರು “ಜಿಎನ್ಬಿ” ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಜಿ. ಎನ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು.
ಎನ್. ರಮಣಿ ಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ತಿಲ್ಲಾನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರು. ಇವರು ರಚಿಸಿರುವ ನಳಿನಕಾಂತಿ, ಬಿಂದುಮಾಲಿನಿ, ಮಧ್ಯಮಾವತಿ, ಹಿಂದೋಳ, ಸುನಾದ ವಿನೋದಿನಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ವಸಂತ ಮತ್ತು ರಸಾಳಿಗ ರಚನೆಗಳು ಇವರ ವಾಗ್ಗೇಯ ಪ್ರೌಢಿಮೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿ ಎನಿಸಿವೆ.  ಅವರು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರದೆ, ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಖ್ಯಾತಿ ಬೆಳಗಿದವರು. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ, ಮುಗ್ಧ, ತನ್ನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯದ, ತನಗದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.  ಗೌರವವೆಲ್ಲವೂ ಕಲೆಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 
ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿದನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದು, ರಮಣಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯು ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಕೊಳಲು ಪರಿವರ್ತಿತ ಕಾರ್ನಾಟಿಕ್ ಗಾಯಕನ ಧ್ವನಿಯೆಂದು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಡುವ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಅಂತಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ರಮಣಿ ಪ್ರಕಾರ, “ಮಾಲಿಯ ಬೋಧನೆ ವಿಧಾನಗಳು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಮುಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಮಾಲಿ ನನಗೆ ಟಿ. ವಿಶ್ವನಾಥನ್, ಬಾಲಸರಸ್ವತಿಯ ಸಹೋದರನಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದ ಅಹಿಹಿ ರಾಗವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕಲಿತರು”.
ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋ (ಎಐಆರ್) ನಲ್ಲಿ ರಮಣಿಯವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಯಾಸಿಕಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಫೈನ್ ಆಟ್ರ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಚೆನೈ, ಅಮೇರಿಕದ ವಾಸ್ಸರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಂಗೀತ ಆಚಾರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಓಹಿಯೊ, ಯು.ಎಸ್., ಮತ್ತು ಅವರು ಅರಿಜೋನಾ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿನ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ 'ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ', 1973ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಕಲೈಮಾಮಣಿ, 1996ರ ಸಂಗೀತ ರತ್ನ ಮೈಸೂರು ಚೌಡಯ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 1987ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಹೀಗೆ ರಮಣಿ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರಕಿದೆ. 1996 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ ಅಂತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.https://kannada.oneindia.com/news/chennai/flautist-natesan-ramani-passes-away-097533.html
ಮರಣ
ರಮಣಿಯವರು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು, ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ರಮಣಿಯವರದು ತುಂಬು ಜೀವನವಾಗಿತ್ತು. ರಮಣಿಯವರು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ 81 ನೇ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ 1 ವಾರ ಇರುವಾಗ ಮೈಲಾಪೊರ್ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2೦15 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.http://www.ghantepatrike.com/2015/10/blog-post_95.html
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು