ಪಕ್ಷ

ಪಕ್ಷ ಶಬ್ದವು ಹಿಂದೂ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಎರಡುವಾರದ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಕ್ಕ ಅಥವಾ ಬದಿ ಎಂದು. ಪಕ್ಷವು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನದ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿನ ಅವಧಿ. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾಸವು ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಂದ್ರದಿನಗಳನ್ನು ತಿಥಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ೩೦ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತಿಥಿಯ ಅವಧಿ 20 – 27 ಗಂಟೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ೧೫ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ೧೨ ಡಿಗ್ರಿ ಚಲನೆಯಿಂದ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಪಕ್ಷವನ್ನು "ಗೌರ ಪಕ್ಷ" ಅಥವಾ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಅವಧಿ. ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ಪಕ್ಷವನ್ನು "ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ" ಅಥವಾ ವದ್ಯ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಂದ್ರ ಮಬ್ಬಾಗುತ್ತ ಹೋಗುವ ಅವಧಿ. ನಿಮಚ್ ಪಂಚಾಂಗವು ಹೊಸ ಚಾಂದ್ರಮಾಸವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಚಾಂಗವು ಹೊಸ ಚಾಂದ್ರಮಾಸವನ್ನು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಶುಕ್ಲ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ. ಇದರರ್ಥ "ಬಿಳಿ". ಈ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರತಿ ಸಮತಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ, ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚೈತ್ರ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ವಯುಜ ನವರಾತ್ರಿ.
ದಿನತಿಥಿಹಬ್ಬಮಾಸ೧ನೇ ದಿನಪಾಡ್ಯಬಲಿ ಪ್ರತಿಪದ, ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆಕಾರ್ತಿಕ೨ನೇ ದಿನಬಿದಿಗೆಭಾಯಿ ಬೀಜ್ಕಾರ್ತಿಕ೩ನೇ ದಿನತದಿಗೆತೀಜ್ಭಾದ್ರಪದ೩ನೇ ದಿನತದಿಗೆಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯಾವೈಶಾಖ೪ನೇ ದಿನಚತುರ್ಥಿಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಭಾದ್ರಪದ೪ನೇ ದಿನಚತುರ್ಥಿಗಣೇಶ ಜಯಂತಿಮಾಘ೫ನೇ ದಿನಪಂಚಮಿನುವಾಖಾಯ್ಭಾದ್ರಪದ೫ನೇ ದಿನಪಂಚಮಿವಿವಾಹ ಪಂಚಮಿಮಾರ್ಗಶಿರ೬ನೇ ದಿನಷಷ್ಠಿಶೀತಲ ಷಷ್ಠಿಜ್ಯೇಷ್ಠ೯ನೇ ದಿನನವಮಿರಾಮ ನವಮಿಚೈತ್ರ೧೦ನೇ ದಿನ ದಶಮಿವಿಜಯದಶಮಿಆಶ್ವಯುಜ೧೧ನೇ ದಿನಏಕಾದಶಿಶಯನೀ ಏಕಾದಶಿಆಷಾಢ೧೧ನೇ ದಿನಏಕಾದಶಿವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಮಾರ್ಗಶಿರ೧೪ನೇ ದಿನಚತುರ್ದಶಿಸಂವತ್ಸರಿಭಾದ್ರಪದ೧೫ನೇ ದಿನಹುಣ್ಣಿಮೆಗುರು ಪೂರ್ಣಿಮೆಆಷಾಢ

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ