ಕಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಅರಲಕುಪ್ಪೆ

ಇತಿಹಾಸ

ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಐ.ಕೆ.ಶರ್ಮ ಪ್ರಕಾರ, ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗಂಗಾ ಕಲೆಗೆ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ನೊಲಂಬಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೇವಾಲಯವು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೊಲಂಬ ರಾಜವಂಶದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಐ. ಕೆ. ಶರ್ಮಾ, ಬಿ.ಎಸ್. ಅಲಿ ಮತ್ತು ಕೆ.ವಿ. ೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೌಂಡರಾ ರಾಜನ್ ದಿನಾಂಕ ಮಾಡಿದರು. ಬಿ.ಎಸ್. ಅಲಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಂಗಾ ಕಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾಗ, ಆಶ್ವಿನ್ ಲಿಪ್ಪ್ ಮತ್ತು ಸೌಂದರಾ ರಾಜನ್ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಮಕಾಲೀನ ನೊಲಂಬ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.  ದೇವಾಲಯದ  ಎರಡು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಶಾಸನವು ೮೯೫ ಸಿ.ಇ.  ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗಂಗಾ ರಾಜ ರಾಚಾಮಾಲ II  ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಲಂಬ ರಾಜನು ದೇವಾಲಯದ ಆಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಸನವು ರಾಜ ರಾಚಮಾಲ್ II ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ (ಕಲಾ-ಡಿಜುಲಾ ಎಂದು ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ) ಮಾಡಿದ ಅನುದಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪುಷ್ಕರ್ಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೀರೋ ಕಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನವು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಂಗರು ಮತ್ತು ನೋಲಂಬರು "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲೆ" ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಶರ್ಮಾ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು  ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು   ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.  ಶರ್ಮಾರ ಪ್ರಕಾರ, ನಂದಿಯು ಶಿವನ  ವಾಹನ (ವಹನ), ನಂತರದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಮೂರುಪವಿತ್ರ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕ ಟಕೀಯೋ ಕಮಿಯಾ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.

ದೇವಾಲಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳು

 ಗರ್ಭಗುಡಿ ಯೊಜನೆ ಒಂದು ಚದರ ಪಿರಮಿಡ್ ಒನ್, ಇದು ಸರಳ ಪೈಲಸ್ಟರ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಂದು ಮಂಟಪ ಒಂದು ಮಹೋಂತಾ ಅಥವಾ ನವರಾಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ  ಮಂಟಪ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವಸ್ತ್ರ.ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲವು  ಇದೆ.  ಬಾಗಿಲ  ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ  ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ತಳದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ  ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ದಪ್ಪ ಸುರುಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷವನ್ನು  ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಲಲಾಟ ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ದೇವತೆ) ಯ ಶಿಲ್ಪ. ಶ್ರವಣಬೆಳಕೋದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೈನ್ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ (ಅಖಂಡಾ ಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಏಕಶಿಲೆಯ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಈ ಶಿಲ್ಪವು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಂಟಾಪದ ಚಿತ್ರಗಳು ಚಾವಣಿಯ ಫಲಕ ಗ್ರಿಡ್  ಗಂಗಾ-ನೊಲಂಬಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯರ ಉತ್ತಮ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಫಲಕದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಶಿವ, ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದೆ ದೇವರಾದ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಸಾಚಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ನಾಲ್ಕು  ಗಜಆನೆ  ಸೇರಿವೆ.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
Sarma, I.K. (1992) [1992]. Temples of the Gangas of Karnataka. New Delhi: Archaeological Survey of India. ISBN 0-19-560686-8.
Kamiya, Takeyo. "Architecture of Indian subcontinent". Indian Architecture. Gerard da Cunha. Retrieved 2012-12-27.
https://en.wikipedia.org/wiki/Kalleshvara_Temple,_Aralaguppe