ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯಮ್

ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯಮ್ ಕಾಳಿದಾಸ ರಚಿಸಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ.

ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಕಾರ ಕಾಳಿದಾಸನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶಿಯಂ ಒಂದು .ವಿಕ್ರಮ ಎಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದ ಪುರೂರವ ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆ ಊರ್ವಶಿಯ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣವು ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲ ಕಥೆಯು ಋಗ್ವೇದ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉರ್ವಶಿ ಮತ್ತು ಪುರೂರವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮವು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ  ಮಾನವ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾಟಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.

 ಕಥಾಹಂದರ 
ರಾಕ್ಷಸ ಕೇಸಿ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದ ಊರ್ವಶಿಯನ್ನು ಪುರೂರವ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ . ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುರೂರವನಿಗೆ ಪ್ರೇಮಪತ್ರ ಬರೆದ ಊರ್ವಶಿ, "ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು . ಪುರೂರವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಊರ್ವಶಿ ತನ್ನ ಅಭಿನಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಳು. ತಪ್ಪೆಂದರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಿಗೆ ಪುರೂರವಸ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಕ ಭರತ ಮುನಿ ಅವಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು. ಶಾಪವೆಂದರೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮ ಪುರೂರವಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮಗ ಹುಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಬದುಕಬಹುದಾದರೂ, ಅವಳ ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣ, ಅವಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕಥೆಯು ವಿವಿಧ ಕಾಕತಾಳೀಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರೂರವಸ್ಸಿನೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರೇಮ ವಿವಾದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕುಮಾರ ವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಊರ್ವಶಿಯು ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಳು, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಊರ್ವಶಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿ ತನ್ನ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸಿದಾಗ ನಾಟಕವು ಸುಖಾಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ .

 ನಾಟಕ ಸಾರಾಂಶ 
ಊರ್ವಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಪುರೂರವನಿಗೆ , ಒಂದು ದಿನ ಊರ್ವಶಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳದೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಾಗ ಅವನು ತುಂಬಾ ತೊಂದರೆಗೀಡಾದನು .
ನಂತರ, ದುಃಖ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ನಾನು, ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ರಾಜ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವಳ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾದೆ. ಊರ್ವಶಿ ನನಗೆ ವೇದ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೂ, ಅವಳ ಬೋಧನೆಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹಾವನ್ನು ಹಗ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು ನನ್ನ ತಪ್ಪು. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ದುಷ್ಟ ಜನರ ಸಹವಾಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಸಂತರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಕರ್ಮ ಎಂಬ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಘನ ದೋಣಿಯಂತೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದ ನಂತರ, ರಾಜ ಪುರೂರವನು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಅವನು ಮೋಹ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಋಷಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು .
ಕಾಳಿದಾಸನು ಕಥೆಯನ್ನು ಹಲವು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾನೆ.
 ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 
ಕಾಳಿದಾಸನ ನಾಟಕ 'ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶಿಯಂ' ಆಧಾರಿತ 'ಮನಲಾನೆ ಮಂಗೈಯಿನ್ ಪಾಕಿಯಂ' ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ 1957 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ನಾಟಕ
ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳು