ಫನೆರೊಜೋಯಿಕ್ ಕಲ್ಪ

ನಾಲ್ಕು ಕಲ್ಪಗಳು
 ೫೪೧ - ೦*ಫನರೊಜೋಯಿಕ್ ೨೫೦೦-೫೪೧*  ಪ್ರೊಟೆರೊಜೋಯಿಕ್  ೪೦೦೦ -೨೫೦೦ * ಆರ್ಕಿಯನ್  ೪೬೦೦- ೪೦೦೦ * ಹಡೇಯನ್
*ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ
ಫನೆರೊಜೋಯಿಕ್ ಕಲ್ಪ ಇಂದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇದರ ಆರಂಭ ಈ ಕಲ್ಪವು ೫೪೧ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.Cohen, K.M.; Finney, S.C.; Gibbard, P.L.; Fan, J.-X. (2013). "International Chronostratigraphic Chart v 2015/01" (PDF). Episodes 36: 199-204. International Commission on Stratigraphy. Retrieved 2015-11-26. ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಯುಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಸೆನೊಜೋಯಿಕ್, ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್. ಪಾಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮೀನುಗಳು, ಉಭಯವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದದ್ದು. ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗವು ಸರೀಸೃಪಗಳ ಯುಗ ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳ ಹಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಕಾಸವಾದವು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ ಸರೀಸೃಪಗಳಾದ ಡೈನೊಸಾರಸ್‌ಗಳ ವರ್ದಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೆನೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗವು ಸಸ್ತನಿಗಳ ಯುಗ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನದು ಮಾನವನ ಕಾಲಮಾನ.
ಪಾಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗ
ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀವಿಗಳು ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಆರು ಅವಧಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್, ಒರ್ಡೊವಿಸಿಯನ್, ಸಿಲುರಿಯನ್, ದೆವೊನಿಯನ್, ಕಾರ್ಬೊನಿಫೆರಸ್ ಮತ್ತು ಫರ್ಮಿಯನ್ ಅವಧಿಗಳು.University of California.[ http://www.ucmp.berkeley.edu/paleozoic/paleozoic.php  "Paleozoic"]. University of California.
<div style="float:right;">
ಫನರೊಜೋಯಿಕ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಯುಗಗಳು. 
{| style=" width:800px; height: 80px; text-align:center;"
|colspan="3"  style="background:; width: 100%;" | 0 ದಿಂದ ೫೪೧ '''ಫನರೊಜೋಯಿಕ್  ಕಲ್ಪ|-
| style="background:; width: 12.3%;" | 0 ದಿಂದ ೬೬|| style="background:; width: 33.7%;" |೬೬ ದಿಂದ ೨೫೨.೧೭|| style="background:; width: 54.0%;" |೨೫೨.೧೭ ದಿಂದ ೫೪೧||ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ|-
| ಸೆನೊಜೋಯಿಕ್ || ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್|| ಪಾಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್||ಯುಗಗಳು|-
|}

</div>

ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಅವಧಿ
ಇದರ ಕಾಲಾವಧಿ ೫೪೧ ರಿಂದ ೪೮೫ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ (ದವಹಿಂ). ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜೀವಿಗಳ ವಿಕಾಸ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಸ್ಪೋಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೈವಲ (ಪಾಚಿ) ಸಸ್ಯಗಳು ವಿಕಾಸವಾದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಪಾದಿಗಳು ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದವು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌ಗಳು- ಸಾಗರ ಜೀವಿಗಳು). ಬಹತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗರ ಸಸ್ಯಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಖಂಡ ವಿಘಟಿತವಾಗಿ ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ಗೊಂಡ್ವಾನ ಸೂಪರ್ ಖಂಡವಾಗುತ್ತದೆ.University of California. "Cambrian". University of California.
ಒರ್ಡೊವಿಸಿಯನ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವದಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೪೮೫ ರಿಂದ ೪೪೦ ದವಹಿಂ. ಹಲವು ಇಂದು ಜೀವಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಕಾಸ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೀನುಗಳು, ಶಿರಪಾದಿ (ಕಟ್ಲ್‌ ಮೀನು, ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಮುಂತಾದ ‌ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು) ಮತ್ತು ಹವಳ ಜೀವಿಗಳು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜೀವಿಗಳು ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌, ಬಸವನ ಹುಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಮೀನುಗಳು. ಮೊದಲ ಸಂದಿಪಾದಿಗಳು ಖಾಲಿ ಇದ್ದ ಸೂಪರ್ ಖಂಡ ಗೊಂಡ್ವಾನದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಗೊಂಡ್ವಾನವು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕವು ಯುರೋಪಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿತು. ಹಿಮನದಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒರ್ಡೊವಿಸಿಯನ್-ಸಿಲುರಿಯನ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಸಾಗರದ ಅಕಶೇರುಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ ೬೦ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಶೇ ೩೫ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಳಿದವು.University of California.  "Ordovician". University of California. 
ಸಿಲುರಿಯನ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೪೪೦ ರಿಂದ ೪೧೫ ದವಹಿಂ. ಹಿಂದಿನ ತೀವ್ರ ತಂಪಿನ ವಾತಾವರಣವು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸವಾದವು, ದವಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮೀನುಗಳು ವಿಫುಲವಾದವು ಮತ್ತು ದವಡೆಯ ಮೀನುಗಳು ವಿಕಾಸವಾದವು. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರಭಕ್ಷಕ ಸಂಧಿಪಾದಿ ಸಮುದ್ರ ಚೇಳಾಗಿತ್ತು. ಭೂವಾಸಿ ಜೀವಿಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿಕಾಸ, ಇದು ಆರ್ಯಾಕ್ನಿಡ (ಜೇಡಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರುಂಡಮುಂಡ ಸೇರಿಕೊಡ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು), ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಜರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಳೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಕಾಸವು ಅವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳ ಪೂರ್ವಸೂರಿಗಳು. ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಖಂಡಗಳು ಇದ್ದವು. ಅವು ಗೊಂಡ್ವಾನ (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಅಂಟಾರ್ಕಿಟಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತ), ಲಾರೆಂಟಿಯಾ (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಒಂದು ಭಾಗ), ಬಾಲ್ಟಿಕ (ಉಳಿದ ಯುರೋಪ್) ಮತ್ತು ಸೈಬೇರಿಯಾ (ಉತ್ತರ ಏಶಿಯಾ). ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಹೆಚ್ಚಳ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು.University of California.  "Silurian". University of California.
ದೆವೊನಿಯನ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೪೧೫ ರಿಂದ ೩೬೦ ದವಹಿಂ. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು “ಮೀನಿನ ಕಾಲ” ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದು ರಕ್ಷಾಕವಚ ಉಳ್ಳ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಲೋಬ್ ಫಿನ್ ಮೀನಿನಿಂದ ಮೊದಲ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳು (ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕುಕಾಲಿನ ಕಶೇರುಕಗಳು) ವಿಕಾಸವಾದವು. ಸಸ್ಯಗಳು ನಂಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ದೆವೊನಿಯನ್ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ವಿಕಾಸವಾದವು. ದೆವೊನಿಯನ್ ಕೊನೆಗೆ ತಡವಾದ ದೆವೊನಿಯನ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವು ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ ೭೦ರಷ್ಟು ಜೀವಿ ಪ್ರಬೇದಗಳು ಅಳಿದವು. ಇದು ಇಂದು ತಿಳಿದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವು.University of California.  "Devonian". University of California.
ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೩೬೦ ರಿಂದ ೩೦೦ ದವಹಿಂ. ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ೨೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ೧೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.Monte Hieb. "Carboniferous Era". unknown. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು ನಾವು ಇಂದು ಬಳಸುವ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿವೆ (ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಸರು ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್ ಎಂದು ಬಂದಿದೆ). ವಿಕಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವವಾದುದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಜೀವಿಗಳ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಇದು ಉಭಯವಾಸಿಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ದೂರ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಶೇರುಕಗಳಾಗುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಚೌಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಸಿಡ್‌ಗಳು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ರೀತಿಯ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ) ವಿಕಾಸವಾದವು. ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್ ಆದ್ಯಾಂತ ತಣ್ಣಗಾಗುವಿಕೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಕೊನೆಗೆ ಹಿಮಯುಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆರ್ಮಿ-ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್ ಹಿಮಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.University of California.  "Carboniferous". University of California.
ಪರ್ಮಿಯನ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೩೦೦ ರಿಂದ ೨೫೦ ದವಹಿಂ. ಪಾಲಿಯೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿ. ಈ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಖಂಡಗಳು ಪಾಂಜಿಯ ಎನ್ನುವ ಸೂಪರ್ ಖಂಡ ಹಾಗೂ ಪಂಥಲಸ್ಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಸಾಗರ ಆಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಣ ಹವೆ ಇತ್ತು. ಈ ಒಣ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಿನಾಪ್ಸಿಡ್‌ಗಳು ವಿಫುಲವಾದವು. ದ್ವಿಮಾನ ಹಲ್ಲಿ (ಡ್ವಿಮೆಟ್ರಡಾನ್- ಎರಡು ರೀತಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಹಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಹಾಸು ಹಲ್ಲುಗಳ ಹಲ್ಲಿ (ಎಡಫೊಸಾರಸ್-ಒತ್ತಾಗಿ ಸೇರಿದ ಹಲ್ಲು) ಈ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದುವು. ಶಂಕುಮರಗಳು ವಿಕಾಸವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಫುಲವಾದವು. ಈ ಕಾಲಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಗುರಾಣಿ ಹಲ್ಲಿಗಳು (ಸ್ಕುಟೊಸಾರಸ್) ಮತ್ತು ಘೋರಮುಖಿ ಹಲ್ಲಿಗಳು (ಗಾರ್ಗನೋಪ್ಸಿಯ) ಖಾಲಿ ಇದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಫುಲವಾದವು. ಇವು “ಮಹಾ ಸಾವು” ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿದವು. ಈ ಮೂರನೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಅಳಿವಿನ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಶೇ ೯೫ರಷ್ಟು ಜೀವಿಗಳು ಅಳಿದವು.Natural History Museum.  "The Great Dying". Natural History Museum.University of California. "Permian Era". University of California.

ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗ
ಇದನ್ನು “ಡೈನಾಸರಸ್‌ಗಳ ಯುಗ” ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಆಳಿದವು. ಅವು ಸಾಗರ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅವಧಿಗಳಿವೆ. ಅವು ಟ್ರಯಾಸಿಕ್, ಜುರಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್.
ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೨೫೦ ರಿಂದ ೨೦೦ ದವಹಿಂ. ಈ ಅವಧಿಯು ಫರ್ಮಿಯನ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವು ಮತ್ತು ಹುಲುಸಾದ ಜುರಾಸಿಕ್‌ಗಳಿರುವ ಏಕಾಂಗಿ ಅವಧಿ. ಈ ಅವಧಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್, ಮಧ್ಯ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಎಂದು ಮೂರು ಶಕಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.Alan Logan. "Triassic". University of New Brunswick.ಆರಂಭಿಕ ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಶಕದ ಕಾಲಮಾನ ೨೫೦ ರಿಂದ ೨೪೭ ದವಹಿಂ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಜಿಯ ವಿಘಟಿತವಾಗದೇ ಏಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ವಿಪುಲವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಅಳಿವು ಸಂಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಶೇ ೯೫ರಷ್ಟು ಜೀವಿಗಳು ಅಳಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜೀವಿಗಳು ಸಲಾಕೆ ಹಲ್ಲಿ (ಲಿಸ್ಟ್ರೊಸಾರಸ್), ಗೋಜಲು ಹಲ್ಲಿನ ಉಭಯವಾಸಿ ವರ್ಗ (ಲೇಬ್ರಿಂಥೊಡೊಂಟಿಯ) ಮತ್ತು ಯುಪಾರ್ಕೇರಿಯಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವಿನ ನಡುವೆಯೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು.Alan Kazlev. "Early Triassic" . unknown. 
ಜುರಾಸಿಕ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೨೦೦ ರಿಂದ ೧೪೫ ದವಹಿಂ. ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಕ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ತಡವಾದ ಜುರಾಸಿಕ್ ಅವಧಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.Carol Marie Tang. "Jurassic Era". California Academy of Sciences
ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಅವಧಿ
ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಅವಧಿಯು ಮೀಸೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಎಂದು ಎರಡೇ ಯುಗಗಳಿವೆ.Carl Fred Koch. [Carl Fred Koch. "Cretaceous". Old Dominion University.  "Cretaceous"]. Old Dominion University.  

ಸೆನೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗ
ಈ ಯುಗವು ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ವಿಕಾಸವಾದ ಯುಗ. ಡೈನೊಸಾರಸ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ದೊಡ್ಡ ಖಾಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗ ತುಂಬಿತು. ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅವಧಿಗಳಿವೆ. ಅವು ಪಾಲಿಯೊಜೀನ್, ನಿಯೊಜೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾರ್ಟನೆರಿ.
ಪಾಲಿಯೊಜೀನ್ ಅವಧಿ
ಪಾಲಿಯೊಜೀನ್ ಅವಧಿ. ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೬೫ ರಿಂದ ೨೩ ದವಹಿಂ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶಕಗಳಿವೆ. ಅವು ಪಾಲಿಯೋಸಿನ್, ಇಯೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಒಲಿಗೊಸಿನ್. 

ನಿಯೋಜೀನ್ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನ ೨೩ ರಿಂದ ೩ ದವಹಿಂ. ಫನೆರೊಜೋಯಿಕ್‌ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ತೀರ ಸಣ್ಣ ಅವಧಿ ಇದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಕಗಳಿವೆ. ಅವು ಮಿಯೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿಯೊಸಿನ್.Encyclopedia Britannica.  "Neogene". Encyclopedia Britannica. 
ಕ್ವಾರ್ಟೆನರಿ ಅವಧಿ
ಈ ಅವಧಿಯ ಕಾಲಮಾನವು ೩ ದವಹಿಂ ನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಇದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಪ್ಲಿಸ್ಟೋಸಿನ್ ಮತ್ತು ಹೊಲೋಸಿನ್. 
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

Markov, Alexander V.; Korotayev, Andrey V. (2007). "Phanerozoic marine biodiversity follows a hyperbolic trend". Palaeoworld. 16 (4): 311–318. doi:10.1016/j.palwor.2007.01.002. 
Miller, K. G.; Kominz, M. A.; Browning, J. V.; Wright, J. D.; Mountain, G. S.; Katz, M. E.; Sugarman, P. J.; Cramer, B. S.; Christie-Blick, N; Pekar, S. F.; et al. (2005). "The Phanerozoic record of global sea-level change". Science. 310 (5752): 1293–1298. Bibcode:2005Sci...310.1293M. doi:10.1126/science.1116412. PMID 16311326.

ವರ್ಗ:ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ
ವರ್ಗ:ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ