ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಇಂಗ್ಲೀಶ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ Natural selection ಪುಟದ ಭಾಗಶಹ ಅನುವಾದ ಲಿಂಕ್ https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_selection ಎಂದರೆ ಜೀವಿಗಳ ವ್ಯಕ್ಯನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನಜೀವಿಯ ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಜೀವಿಯ ಅವಲೋಕಿಸ ಬಹುದಾದ ಗುಣಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.Zimmer & Emlen 2013 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಬದಲಾಗುವದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಇದು ವಿಕಾಸದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ.Hall & Hallgrímsson 2008, pp. 4–6 ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ”ಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೃತಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ (ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್) ಹೋಲಿಸಿದ.

ಜೀವಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ಗುಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಜೀವಿಯೊಂದರ ಜಿನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ವ್ಯತ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಯೊಂದರ ಸಂತತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯ ಬಹುದು. ಜೀವನದಾದ್ಯಂತ ಜೀವಿಗಳ ಜಿನೋಮ್‌ಗಳು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ (ಜೀವಿಯ ಪರಿಸರವು ಜೀವಕೋಶದೊಳಗಿನ ಅಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳು, ಇತರ ಜೀವಿಗಳು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಆ ಜೀವಿಯ ಜೀವಸಂಕುಲ ಅಲ್ಲದೆ ಜೈವಿಕೇತರ ಪರಿಸರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳುತ್ತದೆ.). ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗುಣಗಳಿರುವ ಜೀವಿಯು ಇತರ ಯಶಸ್ವಿಯಲ್ಲದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗುಣಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಸಹ ಮುಖ್ಯ, ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಡಾರ್ವಿನ್ ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಅವನ ಚಿಂತನೆಗಳು. (೧೯೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸಾಪೇಕ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು[ಯಾರು?] ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು.Miller 2000, p. 8)

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ವ್ಯಕ್ಯನಮೂನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವಲೋಕಿಸ ಬಹುದಾದ ಜೀವಿಯ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ ಅಲೆಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆ). ಕೆಲ ಕಾಲದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಮೈಕ್ರೊವಿಕಾಸ) ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ (ಮ್ಯಾಕ್ರೊವಿಕಾಸ) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯೊಂದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಕಾಸ ಆಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (ಇದೊಂದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ). ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾನವನು ತನ್ನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾದದು ಯಾವಾಗಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ) ಕೃತಿಮ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅವೆರಡರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸ ಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಧೇಶ ಪೂರ್ವಕ ಆಯ್ಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕೃತಿಮ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಉದ್ಧೇಶವಿದೆ ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಉದ್ಧೇಶವಿಲ್ಲ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ರಸಲ್ ವಾಲೆಸ್ ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧಗಳಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವಿ ೧೮೫೯ರ ಪುಸ್ತಕ ಆನ್ ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾನವರು ಉಪಯುಕ್ತ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ ಕೃತಿಮ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದ.Darwin 1859  ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಇಲ್ಲದಯೇ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡಾರ್ವಿನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಾರ್ವಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಿಕ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈಗಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ವಿಕಾಸವಾಗುವದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಂತಹ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಜೀವಿಯ ಬದುಕುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಿಯೊಂದರ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಬದುಕಿ ಬಾಳುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಂಭನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡ ಬಹುದು. ಮೊಲವೊಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡ ಬಲ್ಲದಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಪರಭಕ್ಷಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೈವಲ ಅಥವಾ ಪಾಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಯ ಬದುಕುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹಲವು ಸಲ ಅದರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ದರವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸದ್ಯದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿವಿಕೆಯ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಜೀವಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯೇ ಮುಖ್ಯ.

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚುಕ್ಕೆ ಪತಂಗಗಳು ತಿಳಿ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ (ಕಪ್ಪು) ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ‌ಇವೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪತಂಗಗಳು ಕುಳಿತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರಗಳು ಹೊಗೆಮಸಿಯಿಂದ ಕಪ್ಪಾದವು ಮತ್ತು ಇದು ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಪತಂಗಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಇದು ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಪತಂಗಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪತಂಗವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಐವತ್ತು ವರುಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಗಾರಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪತಂಗಗಳೂ ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದವೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಮತೋಲನ ೧೮೫೬ರ ಕ್ಲೀನ್ ಏರ್ ಆಕ್ಟ್‌ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆ ತುಡಿಯಿತು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚುಕ್ಕೆ ಪಂತಗಗಳ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ ಪತಂಗಗಳು ವಿರಳವಾದವು.Miller, Kenneth R. (August 1999). "The Peppered Moth - An Update". millerandlevine.com. Rehoboth, MA: Miller And Levine Biology. Retrieved 2011-04-13.
ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ಈ ಗುಣಗಳು ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದತ್ತವಾಗಬಲ್ಲವು ಸಹ. ಅಂದರೆ ಜನ್ಮದಾತದಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ದಾಟಿಹೋಗ ಬಲ್ಲವು ಸಹ. ಇದು ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಮೊಲಗಳ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಇರುವ ಪಾಚಿಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಂದಿನ ಸಂತತಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣ ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದ ಜೀವಿಯನ್ನು “ಆಯ್ಕೆ” ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಜೀವಿಯ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೊದಲು ಹೆಸರಿಸಿ, ವಿವರಿಸಿದುದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್.

ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನುವಂಶಿಕ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಆದ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆ ಅಥವಾ ಅವಲೋಕಿಸ ಬಹುದಾದ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜೀವಿಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಅಥವಾ ಜೀನ್‌ನಮೂನೆಯು ಜನ್ಮದಾತದಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯು ಜೀವಿಯ ಜೀನ್‌ನಮೂನೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯು ಬದುಕುವ ಪರಿಸರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ವಿವರಿಸದಂತೆ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅನುವಂಶಿಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ (ವ್ಯತ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಕಸನೀಯ ಮೆಕಾನಿಸಂಗಳನ್ನು (ಜೆನೆಟಿಕ್ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಹರಿವುನಂತಹವು) ಸಹ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೆಕಾನಿಸಂ.
ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಎಂಬುವ ಪದವು ಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತುಸು ಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಗುಣಗಳು ನೇರವಾಗಿ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ. ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ “ಕುರುಡು”. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನ (ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುಣಗಳು) ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆ ಗುಣಗಳು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಕೊಡಲ್ಪಡಲಿ ಅಥವಾ ಕೊಡಲ್ಪಡದಿರಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ (ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಕೊಡಲ್ಪಡದ ಗುಣಗಳು ಪರಿಸರದ ಅಂಶಗಳ ಅಥವಾ ಜೀವಿಯ ಬದುಕಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು).

ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಕುರುಡು ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಕಸನೀಯ ಪರಿಣಾಮ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.Fisher 1930Works employing or describing this usage: 
Williams 1966
Endler 1986 ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಮುಖ್ಯವಾದಾಗ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಯಾವ ಮೆಕಾನಿಸಂಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದಯೋ ಅದು” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆಯ್ಕೆಯ ಆಧಾರವು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದಯೊ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.Works employing or describing this usage: 
Haldane 1954
Lande, Russell; Arnold, Stevan J. (November 1983). "The Measurement of Selection on Correlated Characters". Evolution (New York: John Wiley & Sons for the Society for the Study of Evolution) 37 (6): 1210–1226. doi:10.2307/2408842. JSTOR 2408842.
Futuyma 2005

ಯಾವ ಗುಣಗಳು ಜೀವಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಆ ಗುಣಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಗುಣಗಳು ಈ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆಯೋ ಆ ಗುಣಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗುಣವೊಂದರ ಆಯ್ಕೆಯು ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಆದರೆ ತಮಗೆ ತಾವೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಿರುವ ಇತರ ಗುಣಗಳೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗ ಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ಲಿಯೊಟ್ರೊಪಿ ಅಥವಾ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಲಿಂಕೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.Sober 1993
ಯೋಗ್ಯತೆ
ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಸುಪರಿಚಿತ ನುಡಿಗಟ್ಟು “ಯೋಗ್ಯವಾದುದೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ” ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ “ಯೋಗ್ಯವಾದ” ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಮೇಲೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಈ ಪದದ ಖಚಿತ ಅರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ನವಿರು. ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಜೀವಿ ಬಾಳುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲದೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಯೊಂದು ಅದರ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಾಲ ಜೀವಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅದು ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ಬದುಕುವ ಎರಡರಷ್ಟು ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ‌ವಂಶವಾಹಿಗಳು ನಂತರ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಯಸ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅಕಸ್ಮಿಕಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಅರ್ಥವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ “ಸರಾಸರಿಯ ಮೇಲೆ” ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀನ್‌ನಮೂನೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಆ ಜೀನ್‌ನಮೂನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಜೀನ್‌ನಮೂಸೆಯ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜೀವಿಗಳ ಸಂತಾನವು ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸಂತತಿ ಇರುವುದು ಅಥವಾ ಸಂತತಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಫೈಬ್ರೋಸಿಸ್‌ನಂತಹಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಶ್ವಾಶಕೋಶ ಅಲ್ಲದೆ ಮೇದೋಜೀರಕ, ಲಿವರ್, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಕರಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣವಾದ್ದರಿಂದ ಅನುಕೂಲ ವ್ಯತ್ಯಯನವು ಸಂಬಂಧಿಸದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಕರಾಗಿ ಬದುಕದಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಯೋಗ್ಯತೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕುಡುಗೋಲು ಜೀವಕೋಶದ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು (ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ಅನೇಮಿಯ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯವಿರ ಬಹುದು ಆದರೆ ಕುಡುಗೋಲು ಜೀವಕೋಶ ಗುಣವು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕು ತೀರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯ್ಕೆಯ ನಮೂನೆಗಳು
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಯಾವುದೇ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ಯನಮೂನೆಯ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಪರಿಸರದ ಯಾವ ಅಂಶವಾದರೂ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು. ಇದು ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಅಥವಾ ಇತರ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅರ್ಥ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ವಿಕಾಸದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯವಾದವು ಅಳಿದು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯಧಾಸ್ಥಿತಿಯ ಮುಂದುವರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅದು ಗುಣದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಸ್ಥಿರಕಾರಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದೇಶಿತ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಇರುವ ಅಷ್ಟೇನು ಉತ್ತಮವಲ್ಲದ ಗುಣ ಇದ್ದಾಗ ಆ ಗುಣವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಡೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಭಂಗಕಾರಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಹ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನು ಉತ್ತಮವಲ್ಲದ ಗುಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿಕ್ಕುಗಳಡೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದೇ ಗುಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಆ ಗುಣವು ಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ತುದಿಯ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಭಂಗಕಾರಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗ ಬಹುದು.

ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅಲೆಲ್‌ಗಳಅಲೆಲ್ ವಂಶವಾಹಿಯೊಂದರ ಭಿನ್ನ ಅವತಾರ. ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಂದ ಒಂದೊಂದು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಗುಂಪು ಪಡೆದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಎರಡು. ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಇರಬಹುದು. ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಅಥವಾ ಅಲೆಲ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಧನಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಣಾತ್ಮಕ (ಋಣಾತ್ಮಕ) ಆಯ್ಕೆಯು ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಅಲೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲೆಲ್‌ನ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಅಲೆಲ್‌ನ ರುಣಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ವೈವಿದ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಹ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಇದು ನವ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ, ನವ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳತರುತ್ತವೆ). ಸಮತೋಲನ ಆಯ್ಕೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ನವ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ). ಈ ಮೆಕಾನಿಸಂ ರುಣಾತ್ಮಕ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಆಧಾರದ ಆಯ್ಕೆಇಲ್ಲಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಗಳಿಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕ್ಷೇಪಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟುಬಾರಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಅಥವಾ ಸಂಭವದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.. (ಹೆಟರೊಜೈಗೋಟ್ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಗಳಯುಗ್ಮಜದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರಡು ವರ್ಣತಂತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವಂಶವಾಹಿಗೆ ಎರಡು ಅಲೆಲ್‌ಗಳು (ಎರಡು ವಂಶವಾಹಿಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೆ ಯುಗ್ಮಜವನ್ನು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜವೆಂತಲೂ ಮತ್ತು ಇವು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಮಯುಗ್ಮಜವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಅನುಕೂಲ ಇದರ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಉದಾಹರಣೆ) ಮತ್ತು ಇದು ಆಯ್ಕೆಯ ಬಲ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.


ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಜೀವಿಯ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಹಂತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯ ಪದ ಬಳಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರು ಎರಡು ರೀತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯ್ಕೆ: ಇದು ಜೀವಿಯು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆ (ಅಥವಾ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ): ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದ ಜೀವಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ದರದ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತರರು ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಎರಡಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬದುಕಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ, ಯುಗ್ಮಕದತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರಡು ಯುಗ್ಮಕಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಮೇಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿ ಜೈಗೋಟ್ ಅಥವಾ ಯುಗ್ಮಜವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆ (ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಮೇಟಿಕ್ ಸೆಲೆಕ್ಶನ್ ಯುಗ್ಮಕದ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸಾಂಗತ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ (ಕಂಪ್ಯಾಟಬಿಲಿಟಿ ಸೆಲೆಕ್ಶನ್) (ಯುಗ್ಮಜ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಹಂತದ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಯ ಘಟಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಜೀವಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಜೀವಿಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೀವಿಯು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಂಶವಾಹಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ‌ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಇದು ಜೀವಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು (ಬಂಧುಗಳ ಆಯ್ಕೆಕಿನ್ ಸೆಲಕ್ಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಜೇನು ನೊಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಇತರ ಜೇನು ನೊಣಗಳ ಬಂಧುವಾದ ರಾಣಿ ಜೇನು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಮತ್ತು ಜಿನೋಮ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ವೈರುಧ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಂಶವಾಹಿ ಹಂತದ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ವಿವರಿಸ ಬಲ್ಲದು. ಗುಂಪು ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಊಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಂಶವಾಹಿ ಮತ್ತು ಜೀವಿಯಂತೆಯೇ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮರುಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುಂಪು ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಯಾವ ಸಾಧನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇದೆಯೊ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸ ಬಹುದು. ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗಾರರಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಲಿಂಗದೊಳಗೆಯೇ (ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು) ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ದೆ ಏರ್ಪಡಬಹುದು (ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವು ಲಭ್ಯ ಸಂಗಾತಿಗಳೊಳಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸ ಬಹುದು). ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದಕ್ಕೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಬೆಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ಆಯ್ಕೆಯು ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಆಯ್ಕೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಗಾತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.Mayr 2006

ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಮೂನೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಸ್ಥಿರಕಾರಕ ಆಯ್ಕೆಯು ವಿರಳ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ರುಣಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಆಯ್ಕೆಯು ಆರಂಭಿಕ ವಿರಳ ಅನುಕೂಲದ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರದ ಆಯ್ಕೆಯು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಬಂದಿಗಳ (ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಶಿಶುಹತ್ಯೆತನ್ನದೇ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಎಳೆಯ ಸಂತಾನವನ್ನು ವಯಸ್ಕ ಜೀವಿಗಳು ಸಾಯಿಸುವುದು) ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೆಕಾನಿಸಂನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ

ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಗಾತಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.Andersson 1994 ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ನಡುವಿನ ಜೀವಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಇರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗಂಡು-ಗಂಡು ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಎರಡು ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಲಿಂಗದ ಜೀವಿಯು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದ-ಪಾತ್ರವು ಹಿಮ್ಮೊಗದ ವರ್ತನೆಯಾಗ ಬಹುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಗಂಡುಗಳು ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ವರ್ತನೆಗೆ ಕಡಲ ಕುದುರೆಯ ಕುಟುಂಬ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಉಭಯವಾಸಿಗಳ, ಹಕ್ಕಿಗಳ, ಸಸ್ತನಿಗಳ (ಮಾನವನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಗಳಿರುವ ಸರೀಸೃಪಗಳ (ಹಾವು, ಹಲ್ಲಿ, ಆಮೆ ಮುಂತಾದವು ಇರುವ) ಲೈಂಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.Eens, Marcel; Pinxten, Rianne (October 5, 2000). "Sex-role reversal in vertebrates: behavioural and endocrinological accounts". Behavioural Processes (Amsterdam, the Netherlands: Elsevier) 51 (1–3): 135–147. doi:10.1016/S0376-6357(00)00124-8. ISSN 0376-6357. PMID 11074317.

ಒಂದು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಸಿಸ ಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ಇನ್ನೊಂದು ಲಿಂಗದ ಬಯಕೆಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಆಗ ಅದು ಫಿಶೇರಿಯನ್‌ ರನ್‌ಅವೇ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯಾದಾನ (ಪಾಸಿಟಿವ್ ಫೀಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್) ಲೂಪಿಗೆಲೂಪು-ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕುಣಿಕೆಯಲ್ಲಿಯಂತೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಕೆಲವೊಂದು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಅತಿಯಾದ ಗರಿಗಳು. ರೊನಾಲ್ಡ್ ಫಿಷರ್ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಬದಲೀ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಅದನ್ನು ರಸಿಕ ಮಗನ ಊಹನ (ಹೈಪೋಥೀಸಿಸ್) ಎಂದು ಕರೆದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ತಾಯಂದಿರು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಲಂಪಟ ತಂದೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡವೆಯೊಂದಿಗೆ (ಕವಲುಗೊಂಬು ಇರುವ ಗಂಡು ಜಿಂಕೆ) ಸೆಣಸಲು ಬಳಸುವ ಕವಲುಗೊಂಬು. ಭಿನ್ನ ಲಿಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಗಂಡುಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವಿರೂಪತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಡುವೆ ದೇಹಗಾತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಸೇರಿದೆ.Barlow, George W. (March 2005). "How Do We Decide that a Species is Sex-Role Reversed?". The Quarterly Review of Biology (Chicago, IL: University of Chicago Press) 80 (1): 28–35. doi:10.1086/431022. ISSN 0033-5770. PMID 15884733.     
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಸುಪರಿಚಿತವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡವುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಅವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ರೋಗಗಳ ಶಮನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಜೀವಕಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವದರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಇದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗ ಬಹುದು. ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ್ದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂತಹವುಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಆಯ್ದ ಜೀವಿಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡುವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ.

ಹೀಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಮತ್ತೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಜೀವಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ,ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಆಗುವ ಈ ವ್ಯತ್ಯಯನ ವಿರಳವಾದುದು ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯತ್ಯಯನ ತೀರಾ ವಿರಳವಾದುದು. ಆದರೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನದಿಂದ ಪ್ರತಿಜೀವಕದ ಪ್ರಭಾವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಮತ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮಯಾವಕಾಶವಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ ಇದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ನಿರೋಧಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹೊಸ ಬದಲಾದ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ನಿರೋಧಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅವು ವಿಕಾಸವಾದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ಮುಕ್ತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರ ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಪಲಿತಾಂಶವೆಂದರೆ ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜೀವಕ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಂದರೆ ಮೆಥಿಲಿಸಿನ್ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಟಾಫೈಲೊಕೊಕಸ್ ಆರೆಯುಸ್‌ನ್ನು (ಎಂಆರ್‌ಎಸ್‌ಎ) ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅದು ಒಡ್ಡುವ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಈಗ ಇರುವ ಔಷದಿಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷಿಪವಾಗಿ ಅದು ಮಣಿಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು “ಸೂಪರ್‌ಬಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾದ ತಂತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತ ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ಎಂಆರ್‌ಎಸ್‌ಎ ತಳಿಗಳು ಈ ಔಷದಿಗಳಿಗೂ ನಿರೋಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ.Schito, Gian C. (March 2006). "The importance of the development of antibiotic resistance in Staphylococcus aureus". Clinical Microbiology and Infection (Blackwell Synergy on behalf of the European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases) 12 (Suppl s1): 3–8. doi:10.1111/j.1469-0691.2006.01343.x. ISSN 1469-0691. PMID 16445718.

ವಿಕಸನೀಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯ ಬಹುದಾದ ಇದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ತೊಡಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾನವನಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗ ಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ದಾಖಲಿತ ಉದಾಹರಣೆ ಸಮೋಅಶಾಂತಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿನೇಶಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು ದ್ವೀಪದ ಹೈಪೊಲಿಮ್ನಸ್ ಬೊಲಿನ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಬಗೆಗಿದೆ. ಈ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಡು ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ವೊಲ್‌ಬಾಕಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಪರಭಕ್ಷಕವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ವಂಶವಾಹಿಯು ಕೇವಲ ಐದು ವರುಷಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.Charlat, Sylvain; Hornett, Emily A.; Fullard, James H.; et al. (July 13, 2007). "Extraordinary Flux in Sex Ratio". Science (Washington, D.C.: American Association for the Advancement of Science) 317 (5835): 214. doi:10.1126/science.1143369. ISSN 0036-8075. PMID 17626876.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಾಸ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವಿಕಾಸ, ಹೊಸ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗಿವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ -ಯೋಗ್ಯತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ, ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು- ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಗತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು (ಮ್ಯುಟೇಶನ್), ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥದ ಮರುಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಯೊಟೈಪ್‌ನಲ್ಲಿ (ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಒಳವ್ಯವಸ್ಥೆಯ) ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ ಅಥವಾ ಬಹಳ ಅನಾನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು ಆದರೆ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀರಾ ವಿರಳ. ಹಿಂದೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತಟಸ್ಥ ಅಥವಾ ತಟಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಂಕೇತಿಸದ ಡಿಎನ್ಎ ಮೇಲಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅವು ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಬದಲಿಗಳುಇಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ವಂಶವಾಹಿ ಭಾಗದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಕ್ಕೆ ಬದಲು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರತ್ಲಾಮ್ಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಸಹ ಒಂದೇ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಂಕೇತಿಸದ ಡಿಎನ್ಎನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.Kryukov, Gregory V.; Schmidt, Steffen; Sunyaev, Shamil (August 1, 2005). "Small fitness effect of mutations in highly conserved non-coding regions". Human Molecular Genetics (Oxford: Oxford University Press) 14 (15): 2221–2229. doi:10.1093/hmg/ddi226. ISSN 0964-6906. PMID 15994173.Bejerano, Gill; Pheasant, Michael; Makunin, Igor; et al. (May 28, 2004). "Ultraconserved Elements in the Human Genome". Science (Washington, D.C.: American Association for the Advancement of Science) 304 (5675): 1321–1325. doi:10.1126/science.1098119. ISSN 0036-8075. PMID 15131266. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯನದ ದರ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಯನದ ಸರಾಸರಿ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳೆರಡೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರ ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಮಾನವನ ಬಗೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ತುಸುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.Eyre-Walker, Adam; Woolfit, Megan; Phelps, Ted (June 2006). "The Distribution of Fitness Effects of New Deleterious Amino Acid Mutations in Humans". Genetics (Bethesda, MD: Genetics Society of America) 173 (2): 891–900. doi:10.1534/genetics.106.057570. ISSN 0016-6731. PMC 1526495. PMID 16547091.

ಯೋಗ್ಯತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯತೆ ಇರುವ ಜೀವಿಗಳು ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಜೀವಿಗಳು ಬೇಗ ಸಾಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಪಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯತೆ ಇರುವ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ವಿರಳವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಆಯ್ಕೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಲವು ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ತನಗೆತಾನೇ ಆಗುವ ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಮರುಜೋಡಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಕಾರಣವಾಗುವ ಗುಣಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ‌ನಿಯಂತ್ರಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಇತರ ಹಲವು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು (ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ) ನಿಯಂತ್ರಕ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಬದುಕುಳಿಯದ ಯುಗ್ಮಜಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮಾನವನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್‌ಒಎಕ್ಸ್‌ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಮಾರಕವಲ್ಲದ ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯತ್ಯಯನವು ಸೆರ್ವಿಕಲ್ ಪಕ್ಕೆಲುಬುGalis, Frietson (April 1999). "Why do almost all mammals have seven cervical vertebrae? Developmental constraints, Hox genes, and cancer". Journal of Experimental Zoology (Hoboken, NJ: Wiley-Blackwell) 285 (1): 19–26. doi:10.1002/(SICI)1097-010X(19990415)285:1<19::AID-JEZ3>3.0.CO;2-Z. ISSN 1932-5223. PMID 10327647. ಅಥವಾ ಪಾಲಿಡಕ್ಟೈಲಿ -ಕೈ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸ ಬಹುದು.Zákány, József; Fromental-Ramain, Catherine; Warot, Xavier; Duboule, Denis (December 9, 1997). "Regulation of number and size of digits by posterior Hox genes: A dose-dependent mechanism with potential evolutionary implications". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. (Washington, D.C.: National Academy of Sciences) 94 (25): 13695–13700. doi:10.1073/pnas.94.25.13695. ISSN 0027-8424. PMC 28368. PMID 9391088. ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಪರವಾಗಿ ಪಕ್ಷಪಾತ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಹೊಸ ಗುಣವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. 

ಸ್ಥಾಪಿತ ಗುಣಗಳು ಬದಲಾಗದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯತೆ ಎನಿಸಿದ ಗುಣಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಬದಲಾದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯಾಗ ಬಹುದು. ಇಂತಹ ಗುಣವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಗೈರು ಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗಿ ಆ ಗುಣದ ಕೇವಲ ಕುರುಹಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳ ಬಹುದು. ಆಗ ಇದನ್ನು ವಿಕಸನೀಯ ಗತಕಾಲದ ಗುರುತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕುರುಹಾಗಿ ಉಳಿದ ರಚನೆ ಮಿತಿಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸ ಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸ ತೊಡಗಬಹುದು (ಅದನ್ನು ಪ್ರಿಅಡಾಪ್ಟೇಶನ್ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸಾಪ್ಟೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ ಕುರುಡು ಮೋಲ್-ಇಲಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಕುರುಹಾಗಿ ಉಳಿದ ರಚನೆ. ಇವು ಬೆಳಕಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.Sanyal, Somes; Jansen, Harry G.; de Grip, Willem J.; Nevo, Eviatar; et al. (July 1990). "The Eye of the Blind Mole Rat, Spalax ehrenbergi. Rudiment With Hidden Function?". Investigative Ophthalmology & Visual Science (Association for Research in Vision and Ophthalmology) 31 (7): 1398–1404. ISSN 0146-0404. PMID 2142147. Retrieved 2015-07-2  
ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗಿವಿಕೆ
ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಗೆ (ಸ್ಪೀಷೀಯೇಷನ್) ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಹರಿವು ನಿಂತುಬಿಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಉಪಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಬೇರೆ ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉಪಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನವಾದ ಆಯ್ಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣದಿಂದಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸೀಸೆಯ ಕಂಠದ ಪರಿಣಾಮಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳು (ಭೂಕಂಪ, ಪ್ರವಾಹ, ಬೆಂಕಿ, ರೋಗ, ಬರ ಮುಂತಾದವು) ಅಥವಾ ಮಾನವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ (ಉದಾ. ಜನಹತ್ಯೆ) ಉಂಟಾದ ಭಾರೀ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಂಶವಾಹಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿನ ವೈವಿದ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕನ ಪರಿಣಾಮಗಳಂತಹಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದಾಗ ಅದರ ವಂಶವಾಹಿ ವೈವಿದ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೆನೆಟಿಕ್ ಚಲನೆವಂಶವಾಹಿಯ ಆವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಲೆಲ್‌ನ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಅಥವಾ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಸಂಕರವಾಗುವ (ಹೈಬ್ರಿಡಾಗುವುದು) ಮೂಲಕ ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆ. ಇದು ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸಂಕುಲಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಿಕ್ಲಿಡೇ ವಂಶದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.Salzburger, Walter; Baric, Sanja; Sturmbauer, Christian (March 2002). "Speciation via introgressive hybridisation in East African cichlids?". Molecular Ecology (Hoboken, NJ: Wiley-Blackwell) 11 (3): 619–625. doi:10.1046/j.0962-1083.2001.01438.x. ISSN 0962-1083. PMID 11918795. ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ ವಿಕಸನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೆಕಾನಿಸಂನ್ನು ವಿರಾಮ ಸಮತೋಲನ (ಪಂಕ್ಚುಯೇಟಡ್ ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಂ) ಎಂದು ಕರೆಯಾಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಕಸನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸ್ತಂಭನದ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ವೇಗವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಎರಡು ಉಪಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಜಿನೋಮ್ (ಜೀವಿಯೊಳಗಿನ ಪೂರ್ಣ ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥದ ಮೊತ್ತ) ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲಿಸಲಾರದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಉಪಗುಂಪಿನ ಭಿನ್ನತೆ ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ವಂಶವಾಹಿ ಹರಿವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳೇ ಸಾಕಾಗ ಬಹುದು: ಅವು ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ತಟಸ್ಥ ಅಥವಾ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ರುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಈ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಪಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೆರಡೂ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುವನ್ನು ಭಿನ್ನ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆಯೋ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಭಿನ್ನ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಡಾರ್ವಿನ್ ಮುಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು
ಹಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ (ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ) ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಮಗೆ ತಾವು ಒದಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ (ಸಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಜೀವಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಾಹರಣೆ ಎಮ್ಪೆಡೊಕ್ಲಸ್Empedocles 1898, On Nature, Book II ಮತ್ತು ಅವನ ಭೌದ್ಧಿಕ ವಾರಸುದಾರ ರೋಮ್‌ನ ಕವಿ ಲ್ಯೂಕ್ರೆಟಿಯಸ್.Lucretius 1916, On the Nature of Things, Book V ಎಮ್ಪೆಡೊಕ್ಲಸ್‌ನ ಜೀವಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚಿಂತನೆಯು ಅವನ ಬಿಸುಪು ಮತ್ತು ತಂಡಿಗಳಂತಹ ಕಾರಣಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ ಬುಕ್‌ IIನಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ.Aristotle, Physics, Book II, Chapters 4 and 8 ಅವನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ‘ಉದ್ಧೇಶವನ್ನು’ (ಜಡಸೃಷ್ಟಿಯ ಹಿಂದೆ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು) ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದ. ಅವನು ಆಕೃತಿಯು ಒಂದು ಉದ್ಧೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ.Lear 1988, p. 38Henry, Devin (September 2006). "Aristotle on the Mechanism of Inheritance" (PDF). Journal of the History of Biology (Dordrecht, the Netherlands: Springer Science+Business Media) 39 (3): 425–455. doi:10.1007/s10739-005-3058-y. ISSN 0022-5010. Retrieved 2015-07-30. ಆದರೆ ಅವನು ಹೊಸ ನಮೂನೆಯ ಅತಿಘೋರ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಬಹುದು ಆದರೆ ಅದು ತೀರ ವಿರಳ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ (ಜನರೇಶನ್ ಆಫ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್, ಬುಕ್ IV).Ariew 2002 ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ಆರಿಜನ್‌ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಶಸ್‌ನಲ್ಲಿ (೧೮೭೨) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ರೂಪಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳು) ಅಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿರ ಬಹುದು ಆದರೆ ಉಪಯುಕ್ತ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ.

ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಂತರದ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬರಹಗಾರ ಅಲ್-ಜಹೀಜ್ ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ.Zirkle, Conway (April 25, 1941). "Natural Selection before the 'Origin of Species'". Proceedings of the American Philosophical Society (Philadelphia, PA: American Philosophical Society) 84 (1): 71–123. ISSN 0003-049X. JSTOR 984852.Agutter & Wheatley 2008, p. 43

ಹತ್ತೊಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಪ್ಲಾಟೋನ ಆದರ್ಶವಾದ “ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಮೂನೆಗಳ”ಸೃಷ್ಟಿವಾದವು ಬೈಬಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಿಗಳ ನಮೂನೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವೆಂತಲೂ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಕರ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು “ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಮೂನೆಗಳು” ಅನಾಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮಾರ್ಗಚ್ಯುತಿಗಳು. ಆದರೆ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರದ ಏಕರೂಪ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆವಾದ (ಯುನಿಫಾರ್ಮಟೇರಿಯನಿಸಂ) ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸರಳ ಮತ್ತು ಬಲಹೀನ ಶಕ್ತಿಗಳು ತೀರ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಯಶಸ್ಸು ಭೂಗೋಳಿಕ ಕಾಲಮಾನ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪೀಳೆಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಾಗವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯು ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಾಸವಾದಿ ಜೀನ್-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟೆ ಲೆಮಾರ್ಕ್ ವಿಕಸನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಆಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಗುಣಗಳು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವಿಯೊಂದು ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಗುಣಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂತತಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ರೂಪಾಂತರವಾಗುತ್ತದೆ.Lamarck 1809 ಲೆಮಾರ್ಕಿಸಂ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಈ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ-ವಿರೋಧಿ ಚಿಂತನೆಯು ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌ನ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ನ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟ್ರೊಫಿಮ್ ಲೈಸೆನ್ಕೊ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಾವ ಬೀರಿತು.Joravsky, David (January 1959). "Soviet Marxism and Biology before Lysenko". Journal of the History of Ideas (Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press) 20 (1): 85–104. doi:10.2307/2707968. ISSN 0022-5037.

೧೮೩೫ ಮತ್ತು ೧೮೩೭ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಿಥ್ ಸಹ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಬಗೆಗೆ, ಕೃತಿಮ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಗೆಗಿನ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಬ್ಲಿಥ್‌ನ ಚಿಂತನೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ತುಂಬಾ ಗೌರಲ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನು ತನ್ನ ಆನ್ ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. “ಬ್ಲಿಥ್‌, ಅವರ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಾನು ಇತರ ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ,... ”Darwin 1859, p. 18
ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ
೧೬೫೯ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಗೆ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿದ. ಅವನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು “ಪ್ರತಿ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯೂ (ಗುಣದ) ಉಪಯುಕ್ತವಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಯಮ” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ.Darwin 1859, p. 61 ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಸರಳವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತುಸು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ವೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಜೀವಸಂಕುಲದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ವಿಕಾಸವಾದಾಗ ಅದು ಭಿನ್ನ ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುತ್ತದೆ.Darwin 1859, p. 5

ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಚಿಂತನೆಗಳು ಎರಡನೆಯ ಹೆಚ್‌ಎಂಎಸ್ ಬೀಗಲ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ (೧೮೩೧-೧೮೩೬) ತಾನು ಮಾಡಿದ ಅವಲೋಕನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನ ರೆವರೆಂಡ್ ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಲ್ಧಸ್‌ನ ಕೃತಿ ಏನ್ ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಪಾಪುಲೇಶನ್‌ಗಳಿಂದ (೧೭೯೮) ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಥಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು (ಯಾವ ನಿರ್ಬಂದವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ) ಘಾತೀಯವಾಗಿಉದಾಹರಣೆಗೆ e(3x+2)ನಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು (3x+2) ಎಂಬುದರ ಘಾತ. ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಅಂಕಗಣಿತೀಯವಾಗಿಅಂಕಗಣಿತೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪದ ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣ ನಂತರದ ಪದದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಸ್ಥಿರಾಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 5, 7,9, 11,... ಈ ಸಮಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು 2 ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಿತಿಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು “ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ” ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.Malthus 1798 ೧೮೩೮ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ ಮಾಲ್ಥಸ್‌ನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ “ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು” ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಂಪೂನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಾಗ “ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲವಲ್ಲದವು ನಾಶವಾಗುವುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಹೊಸ ಜೀವಸಂಕುಲದ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ.”Darwin 1958, p. 120

ಈ ಕೆಳಗೆ ಡಾರ್ವಿನ ಸ್ವಂತ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅವನ ಚಿಂತನೆಗಳ ಸಾರ, ಅವನ ಆನ್‌ ದಿ ಆರಿಜನ್‌ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ:
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುವ ಬದುಕುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಅವುಗಳ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಲ್ಲ. ಪ್ರತೀ ಜೀವಸಂಕುಲವೂ ಘಾತೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವರುಷದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಹ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧಗಳ ಅನಂತ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಣೆನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನುಕೂಲಕರ ರಚನೆ, ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನನಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಉಂಟಾದಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಗೂ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಎಂದೂ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ತೀರಾ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಇಂತಹ ಗುಣ ಪಡೆದ ಜೀವಿಗೆ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ತೀರ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತಹುದೇ ಗುಣವಿರುವ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದು ನಾನು ಕರೆದಿದ್ದೇನೆ.Darwin 1859, pp. 126–127

ಒಮ್ಮೆ “ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು” ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದೆ ಇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ “ಪ್ರಧಾನ ಹವ್ಯಾಸದಂತೆ” ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದ. ಆಲ್ಪರ್ಡ್ ರಸಲ್ ವಾಲೆಸ್ ‌ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ ಚಾರ್ಲ್ ಲಯೆಲ್‌ಗೆ ಕೊಡಲು ಡಾರ್ವಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು “ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು” ಬರೆಯಲು ತೊಡಗಿದ್ದ. ಜೋಸೆಪ್ ಡಾಲ್ಟನ್ ಹೂಕರ್ ವಾಲೆಸ್‌ನ ಈ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು (ವಾಲೆಸ್‌ನಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆ) ಮತ್ತು ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಪಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಕಳುಹಿದ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ. ಆನ್‌ ದಿ ಟೆಡೆನ್ಸಿ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಟು ಪಾರ್ಮ್ ವೆರೈಟೀಸ್; ಅಂಡ್ ಆನ್ ದಿ ಪರ್ಪೆಚುಯೇಶನ್ ಆಫ್ ವೆರೈಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್ ಬೈ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಮೀನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೆಲೆಕ್ಶನ್‌ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ಲಿನ್ನೀಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಓದಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜೂಲೈ ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮದ ಜಂಟಿ ಅವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.Wallace 1871 ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪುರಾವೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಡಾರ್ವಿನ್ ತನ್ನ ೧೮೬೧ರ ಮೂರನೆಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹುದೇ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ೧೮೧೩ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವೆಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ೧೮೩೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಸೂಚಿಸಿದರಾದರೂ ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದ.Darwin 1861, p. xiii

ಡಾರ್ವಿನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತಾನು “ಕೃತಿಮ ಆಯ್ಕೆ” ಎಂದು ಕರೆದ, ರೈತರು ಬೆಳೆಗಳ ಅಥವಾ ಜಾನುವಾರಿನ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ. ಅವನು ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಹಸ್ತ ಲಿಖಿತ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಚಲನೆಗಳಂತಹ (ಜೆನೆಟಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌) ವಿಕಾಸದ ಇತರ ಮೆಕಾನಿಸಂಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಾರ್ವಿನ್ ಆಯ್ಕೆಯು ಕಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ: “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಒಂದು ವಿಧ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ನನಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.Darwin 1859, p. 6 ತನ್ನ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧೮೬೦ರ ಲಯೆಲ್‌ಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ”ಯ ಪದ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ವಿಷಾದಿಸಿ “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ” ಎಂದು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.Darwin, Charles (September 28, 1860). "Darwin, C. R. to Lyell, Charles". Darwin Correspondence Project. Cambridge, UK: Cambridge University Library. Letter 2931. Retrieved 2015-08-01.

ಡಾರ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾರದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಕಾಸ ಎಂಬುದರ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿತ್ತು. ಆನ್ ಆರಿಜನ್‌ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಪ್ರಕಟವಾದ ನಂತರ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಕಾಸವು ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಒಂದು ಮೆಕಾನಿಸಂ ಆಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಹ ಕಾರಣ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಅವಲೋಕಿತ ಗುಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅದು ಬಲಹೀನ ವಿವರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾಗಶಹ ಕಾರಣ ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರೂ ಸಹ ಅದರ “ನಿರ್ದೇಶಿತವಲ್ಲದ” ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರವಲ್ಲದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದುದು.Eisley 1958 ಈ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೇ ಚಿಂತನೆಯ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.Kuhn 1996

ಆದರೆ ಕೆಲವು ಚಿಂತಕರು ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಹೆರ್ಬಟ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ “ಯೋಗ್ಯವಾದುದೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ” ಪದವನ್ನು ಒಳತಂದ ಮತ್ತು ಇದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರವಾಯಿತು.Darwin, Charles (July 5, 1866). "Darwin, C. R. to Wallace, A. R.". Darwin Correspondence Project. Cambridge, UK: Cambridge University Library. Letter 5145. Retrieved 2010-01-12. 
Stucke, Maurice E. (Summer 2008). "Better Competition Advocacy" (PDF). St. John's Law Review (Jamaica, NY: St. John's University School of Law) 82 (3): 951–1036. ISSN 2168-8796. Retrieved 2007-08-29. This survival of the fittest, which I have here sought to express in mechanical terms, is that which Mr. Darwin has called 'natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life.' — Herbert Spencer, Principles of Biology (1864), vol. 1, pp. 444–445 ಡಾರ್ವಿನ್ ೧೮೬೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆನ್ ‌ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌ನ ಐದನೆಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: “ಆದರೆ ಹೆರ್ಬಟ್ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಹಲವು ಸಲ ಬಳಸಿದ ಯೋಗ್ಯವಾದುದೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದುದು ಸಹ” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.Darwin 1872, p. 49. ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಈಗಲೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲದವರು ಬಳಸುತಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ “ಯೋಗ್ಯವಾದುದು” ಪದವನ್ನು “ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು” ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಜೀವಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.Mills, Susan K.; Beatty, John H. (1979). "The Propensity Interpretation of Fitness" (PDF). Philosophy of Science (Chicago, IL: University of Chicago Press on behalf of the Philosophy of Science Association) 46: 263–286. doi:10.1086/288865. ISSN 0031-8248.
ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಚಿಂತನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರ ಪಟ್ಟಿದೆ ಆದರೆ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಮುಂಚೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಜನಕ ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡಲ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನ ಸಮಕಾಲೀನನಾದರೂ ಅವನ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೂ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡಲ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವುದರೊಂದಿಗೆ “ಮರು ಕಂಡುಹಿಡಿದು” ಡಾರ್ವಿನನ ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.

ರೊನಾಲ್ಡ್ ಫಿಶರ್‌ನ ಕೃತಿಗಳು (ಅಗತ್ಯ ಗಣಿತೀಯ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜೆನೆಟಿಕಲ್ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಚುರಲ್ ಸೆಲ್ಕೆಶನ್ (೧೯೩೦) ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ), ಜೆ. ಬಿ. ಎಸ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ “ವೆಚ್ಚ" ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಳತಂದ),Haldane 1932 
Haldane, J. B. S. (December 1957). "The Cost of Natural Selection" (PDF). Journal of Genetics 55 (3): 511–524. doi:10.1007/BF02984069. ISSN 0022-1333. Retrieved 2015-08-02. ಸೆವಾಲ್ ವ್ರೈಟ್ (ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ),Wright, Sewall (1932). "The roles of mutation, inbreeding, crossbreeding and selection in evolution". Proceedings of the VI International Congress of Genetrics 1: 356–366. Retrieved 2015-08-02. ಥಿಯೊಡೊಸಿಯಸ್ ಡೊಬ್‌ಜನಸ್ಕಿ (ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಅನುವಂಶಿಕ ವೈವಿದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ: ನೋಡಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್(೧೯೩೭)),Dobzhansky 1937 
Dobzhansky 1951 ವಿಲಿಯಂ ಡಿ. ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ (ಬಂಧುಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ), ಎರ್ನಸ್ಟ್ ಮಯರ್ (ಜೀವಸಂಕುಲವಾಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ: ನೋಡಿ ‌ಸಿಸ್ಟಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ (೧೯೪೨))Mayr 1942 ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇಂದೂ ಸಹ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಆಧಾರ
ಅನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳು ಮುಂಚೆಯೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಚಿಂತನೆಯು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಧಾರವಾದ ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದನ್ನು ಇಂದಿನ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಜೀನ್‌ನಮೂನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯು ಜೀವಿಯ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿ (ಜೀನ್‌ನಮೂನೆ) ಮತ್ತು ಜೀವಿಯು ಬದುಕುತ್ತಿರು ಪರಿಸರದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೀವಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆ ಮತ್ತು ಜೀನ್‌ನಮೂನೆಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಕಿರಿದು ಮಾಡಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದು ಗುಣದ ಬಗೆಗಿನ ವಂಶವಾಹಿಯ ಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಅಲೆಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಗುಣವು ಅಡಕಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾನವನ ನೀಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣದ ಬಗೆಗಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. (ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣದ ಬಗೆಗೆ ಒಂದೇ ಅಲೆಲ್‌ ಇದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಕೆಲ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಅಲೆಲ್‌ನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.)

ಕೆಲವು ಗುಣಗಳು ಒಂದೇ ವಂಶವಾಹಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಗುಣಗಳು ಹಲವು ವಂಶವಾಹಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ (ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ) ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹಲವು ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಬದಲಾವಣೆಯು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಟುಮಾಡ ಬಹುದು ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಖಂಡಧಾರೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತವೆ.Falconer & Mackay 1996
ಆಯ್ಕೆಯ ದಿಕ್ಕು
ಗುಣದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅನುವೆಂಶಿಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯು ಭಿನ್ನ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಭಿನ್ನತೆಗಳಿರುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅಲೆಲ್ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು.Rice 2004, See esp. chpt. 5 and 6 for a quantitative treatment

ನಿರ್ದೇಶಿತ ಆಯ್ಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಲೆಲ್‌ಗೆ ಬೇರೆ ಅಲೆಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಪಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಆ ಅಲೆಲ್‌ನ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಲೆಲ್ ಸ್ಥಿರವಾಗುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯೋಗ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಜೀವಕ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದ) ನಿರ್ದೇಶಿತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸ್ಥಿರಕಾರಕ ಆಯ್ಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆLemey, Salemi & Vandamme 2009Loewe, Laurence (2008). "Negative Selection". Nature Education. Cambridge, MA: Nature Publishing Group. OCLC 310450541. Retrieved 2015-08-03.). ಇದು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ, ಈ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ, ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈ ಅಲೆಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆಯು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಂಕೇತಿಸುವ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸರಣಿಯಂತಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಹಾನಿಕಾರಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಆಯ್ಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದವರೆಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲನ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುಗಳಿರುವ (ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಜೋಡಿ) ಜೀವಸಂಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜ ಜೀವಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಒಂದೇ ವಂಶವಾಹಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ಅಲೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜ ಜೀವಿಗಳು ಸಮಯುಗ್ಮಜ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜ ಅನುಕೂಲ ಅಥವಾ ಓವರ್-ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಸುಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆ ಮಾನವನ ಕುಡುಗೋಲು ಜೀವಕೋಶ ರಕ್ತಹೀನತೆ ವಂಶವಾಹಿಯ ಒಂದು ನಕಲು ಇದ್ದವರಲ್ಲಿನ ಮಲೇರಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿ. ಅಲೆಲ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಭಂಗಕಾರಕ ಅಥವಾ ಬಹುರೂಪಗೊಳಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಮೂಲಕ ಸಹ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಯ್ಕೆಯು ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ (ಇದು ಓವರ್‌-ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್‌ಗೆ ವಿರೋಧಿ ರೀತಿ) ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುತ್ತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗುಣ ಮೌಲ್ಯದ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸಮತೋಲನದ ಆಯ್ಕೆಯು ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗ ಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಟದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಗೇಮ್ ಥಿಯರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದು ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿಚಾರವಂತ ನಿರ್ಣಯಕಾರರ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಗಣಿತೀಯ ಮಾದರಿಗಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಂಧುಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅನ್ಯೂನ್ಯ ಪರಹಿತಜೀವಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ತತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವ ವರ್ತನೆ.  ಆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ.Hamilton, William D. (July 1964). "The genetical evolution of social behaviour. II". Journal of Theoretical Biology (Amsterdam, the Netherlands: Elsevier) 7 (1): 17–52. doi:10.1016/0022-5193(64)90039-6. ISSN 0022-5193. PMID 5875340.Trivers, Robert L. (March 1971). "The Evolution of Reciprocal Altruism". The Quarterly Review of Biology (Chicago, IL: University of Chicago Press) 46 (1): 35–57. doi:10.1086/406755. ISSN 0033-5770. JSTOR 2822435.  
ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಎಲ್ಲಾ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗವು ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯೋಗ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ತಟಸ್ಥ ಅಣ್ವಿಕ ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮೊಟೂ ಕಿಮೂರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಯೋಗ್ಯತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರದು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇತರ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾಲದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯತ್ಯಯನ-ಆಯ್ಕೆಯ ಸಮತೋಲನ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಗುಣಗಳಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಹೊರದಬ್ಬುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವ್ಯತ್ಯಯನವೂ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಯನ-ಆಯ್ಕೆಯ ಸಮತೋಲನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿಖರ ಪಲಿತಾಂಶವು ಯಾವ ದರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು -ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುವ- ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಶಕ್ತಿ ಎರಡ ಮೇಲೂ ಆಧಾರ ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಯನ ದರದ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯತ್ಯಯನ-ಆಯ್ಕೆಯ ಸಮತೋಲನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಲಿಂಕ್
ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಲಿಂಕ್ ಎರಡು ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ನೆಲೆಗಳುಲೊಕಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದು ವಂಶವಾಹಿ ಇರುವ ಡಿಎನ್ಎನ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ. ಲೋಸಿ ಅದರ ಇಂಗ್ಲೀಶ್‌ ಬಹುವಚನ. ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ವರ್ಣತಂತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತೀರ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ. ಯುಗ್ಮಕಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಪದಾರ್ಥದ ಮರುಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಅದಲಿಬದಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಇಂತಹ ಅದಲಿಬದಲಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಆ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರವಿದಷ್ಟೂ ಅವುಗಳು ಅದಲಿಬದಲಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯು ಒಂದು ಅಲೆಲ್‌ನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಕೊಂಡರೆ ಅದು ತನಗೆತಾನೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಲೆಲ್‌ನ್ನೂ ಸಹ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಮೂಲಕ ಆಗುವ ಆಯ್ಕೆಯು ಜಿನೋಮ್‌ನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯ್ಕೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಹಾಕುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಅಲೆಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುವದು. ಒಂದು ಅಲೆಲ್‌ನ ಇರುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಲಿಂಕ್ ಆದ ಅಲೆಲ್‌ಗಳೂ ಅವು ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಬಿಟ್ಟಿಪ್ರಯಾಣ (ಜೆನೆಟಿಕ್ ಹಿಚ್‌ಹೈಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಕೊಚ್ಚಿಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಭೂತವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ನಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥ ಒಂದು ಜನ್ಮದಾತದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಡೆದ ಜೀನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಮೂಹ (ಅಲೆಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದವು) ಜಿನೋಮ್‌ ಪ್ರದೇಶವಷ್ಟೇ.

ಆಯ್ಕೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿವಿಕೆ ನಡೆದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಲಿಂಕೇಜ್ ಅಸಮತೋಲನಲಿಂಕೇಜ್ ಡಿಸ್‌ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದು ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಮೇಲಿರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೆಲೆಗಳ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೂಟ. ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಮರುಜೋಡಣೆಯು ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ ಒಳಗಿನ ಭಿನ್ನ ಅಲೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅದಲುಬದಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ಗಳೂ ಪ್ರಭಾವಿಯುತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಹೊಗುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಲೆಲ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಯು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಕೇಜ್ ಅಸಮತೋಲನ ಇರುವ ತುಂಡಿನ ಇರುವಿಕೆಯು “ಇತ್ತೀಚಿಗೆ” ತುಂಡಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವಿಕೆ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಗುರುತಿಸಿವಿಕೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುವ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವು ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸತತವಾದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಲಿಂಕ್‌ ಆದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವ ಜಿನೋಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಹಾನಿಕಾರಕ ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ರೂಪಗೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಯಾವ ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಿಂಕೇಜ್ ಅಸಮತೋಲನದ ತುಂಡನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮರುಜೋಡಣೆಯು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸ್ಪಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಲಿಂಕೇಜ್ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು.Keightley, Peter D.; Otto, Sarah P. (September 7, 2006). "Interference among deleterious mutations favours sex and recombination in finite populations". Nature (London: Nature Publishing Group) 443 (7107): 89–92. doi:10.1038/nature05049. ISSN 0028-0836. PMID 16957730.   
ಸ್ಪರ್ಧೆ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಥವಾ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್‌ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಇರುವಿಕೆ ಇನ್ನೊಂದರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಬಳಸುವ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಂಪನ್ಮೂಲದ (ಆಹಾರ, ನೀರು, ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಂಹವು) ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಮಿತಿ ಇರಬೇಕು.Begon, Townsend & Harper 1996 ಜೀವಸಂಕುಲದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ, ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಸಮುದಾಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಒಂದೇ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅಂತ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಪರ್ದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಭಿನ್ನ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅಂತರ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಪರ್ದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು.Sahney, Sarda; Benton, Michael J.; Ferry, Paul A. (August 23, 2010). "Links between global taxonomic diversity, ecological diversity and the expansion of vertebrates on land" (PDF). Biology Letters (London: Royal Society Publishing) 6 (4): 544–547. doi:10.1098/rsbl.2009.1024. ISSN 1744-9561. PMC 2936204. PMID 20106856.

ಸ್ಪರ್ದೆಯ ಹೊರದೂಡುವಿಕೆ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ತಕ್ಕುದಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕು ಅಥವಾ ಸಾಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಹೊರದೂಡುವಿಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿಕಾಸ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಒಂದೇ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಜೀವಸಂಕುಲದ ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಒಂದೇ ಮೂಲದ ಜೀವಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿರ ಬಹುದುJardine, Phillip E.; Janis, Christine M.; Sahney, Sarda; Benton, Michael J. (December 1, 2012). "Grit not grass: Concordant patterns of early origin of hypsodonty in Great Plains ungulates and Glires". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology (Amsterdam, the Netherlands: Elsevier). 365–366: 1–10. doi:10.1016/j.palaeo.2012.09.001. ISSN 0031-0182. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ‘ಸುತ್ತಾಡಲು ಅವಕಾಶ’ ಊಹನ (‘ರೂಮ್ ಟು ರೋಮ್’ ಹೈಪೋಥೀಸಸ್ ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ

  Agutter, Paul S.; Wheatley, Denys N. (2008). Thinking about Life: The History and Philosophy of Biology and Other Sciences. Dordrecht, the Netherlands; London: Springer Science+Business Media. ISBN 978-1-4020-8865-0. LCCN 2008933269. OCLC 304561132. 
  Andersson, Malte (1994). Sexual Selection. Monographs in Behavior and Ecology. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-00057-3. LCCN 93033276. OCLC 28891551. 
  Ariew, André (2002). "Platonic and Aristotelian Roots of Teleological Arguments" (PDF). In Ariew, André; Cummins, Robert; Perlman, Mark. Functions: New Essays in the Philosophy of Psychology and Biology. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-824103-8. LCCN 2002020184. OCLC 48965141. Archived from the original (PDF) on 2009-02-19. Retrieved 2015-07-30. 
  Aristotle. Physics. Translated by R. P. Hardie and R. K. Gaye. The Internet Classics Archive. OCLC 54350394. 
  Begon, Michael; Townsend, Colin R.; Harper, John L. (1996). Ecology: Individuals, Populations and Communities (3rd ed.). Oxford; Cambridge, MA: Blackwell Science. ISBN 0-632-03801-2. LCCN 95024627. OCLC 32893848. 
  Christiansen, Freddy B. (1984). "The Definition and Measurement of Fitness". In Shorrocks, Bryan. Evolutionary Ecology: The 23rd Symposium of the British Ecological Society, Leeds, 1982. Symposium of the British Ecological Society 23. Oxford; Boston: Blackwell Scientific Publications. ISBN 0-632-01189-0. LCCN 85106855. OCLC 12586581. Modified from Christiansen by adding survival selection in the reproductive phase. 
  Darwin, Charles (1859). On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (1st ed.). London: John Murray. LCCN 06017473. OCLC 741260650. The book is available from The Complete Work of Charles Darwin Online. Retrieved 2015-07-23. 
  Darwin, Charles (1861). On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (3rd ed.). London: John Murray. LCCN 04001284. OCLC 550913. Retrieved 2015-07-23. 
  Darwin, Charles (1872). The Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (6th ed.). London: John Murray. OCLC 1185571. Retrieved 2015-07-23. 
  Darwin, Charles (1958). Barlow, Nora, ed. The Autobiography of Charles Darwin, 1809-1882: With original omissions restored; Edited and with Appendix and Notes by his grand-daughter, Nora Barlow. London: Collins. LCCN 93017940. OCLC 869541868. Retrieved 2015-07-23. 
  Dawkins, Richard (1976). The Selfish Gene. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-857519-X. LCCN 76029168. OCLC 2681149. 
  Dennett, Daniel C. (1991). Consciousness Explained (1st ed.). Boston, MA: Little, Brown and Company. ISBN 0-316-18065-3. LCCN 91015614. OCLC 23648691. 
  Dennett, Daniel C. (1995). Darwin's Dangerous Idea: Evolution and the Meanings of Life. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-684-80290-2. LCCN 94049158. OCLC 31867409. 
  Dobzhansky, Theodosius (1937). Genetics and the Origin of Species. Columbia University Biological Series. New York: Columbia University Press. LCCN 37033383. OCLC 766405. 
—— (1951). Genetics and the Origin of Species. Columbia University Biological Series (3rd revised ed.). New York: Columbia University Press. LCCN 51014816. OCLC 295774.
  Eisley, Loren (1958). Darwin's Century: Evolution and the Men Who Discovered It (1st ed.). Garden City, NY: Doubleday. LCCN 58006638. OCLC 168989. 
  Empedocles (1898). "Empedokles". In Fairbanks, Arthur. The First Philosophers of Greece. Translation by Arthur Fairbanks. London: Kegan Paul, Trench, Trübner & Co. Ltd. LCCN 03031810. OCLC 1376248. The First Philosophers of Greece on the Internet Archive. Retrieved 2015-07-29. 
  Endler, John A. (1986). Natural Selection in the Wild. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-08386-X. LCCN 85042683. OCLC 12262762. 
  Engels, Friedrich (1964) [1883]. Dialectics of Nature. 1939 preface by J. B. S. Haldane (3rd rev. ed.). Moscow, USSR: Progress Publishers. LCCN 66044448. OCLC 807047245. The book is available from the Marxist Internet Archive. Retrieved 2015-08-04. 
  Falconer, Douglas S.; Mackay, Trudy F. C. (1996). Introduction to Quantitative Genetics (4th ed.). Harlow, England: Longman. ISBN 0-582-24302-5. OCLC 824656731. 
  Fisher, Ronald Aylmer (1930). The Genetical Theory of Natural Selection. Oxford: The Clarendon Press. LCCN 30029177. OCLC 493745635. 
  Futuyma, Douglas J. (2005). Evolution. Sunderland, MA: Sinauer Associates. ISBN 0-87893-187-2. LCCN 2004029808. OCLC 57311264. 
  Goldberg, David E. (1989). Genetic Algorithms in Search, Optimization and Machine Learning. Reading, MA: Addison-Wesley Publishing Company. ISBN 0-201-15767-5. LCCN 88006276. OCLC 17674450. 
  Haldane, J. B. S. (1932). The Causes of Evolution. London; New York: Longmans, Green & Co. LCCN 32033284. OCLC 5006266. "This book is based on a series of lectures delivered in January 1931 at the Prifysgol Cymru, Aberystwyth, and entitled 'A re-examination of Darwinism'." 
  Haldane, J. B. S. (1954). "The Measurement of Natural Selection". In Montalenti, Giuseppe; Chiarugi, A. Atti del IX Congresso Internazionale di Genetica, Bellagio (Como) 24-31 agosto 1953 [Proceedings of the 9th International Congress of Genetics]. Caryologia. 6 (1953/54) Suppl. Florence, Italy: University of Florence. pp. 480–487. OCLC 9069245. 
  Kauffman, Stuart (1993). The Origins of Order: Self-Organisation and Selection in Evolution. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-507951-5. LCCN 91011148. OCLC 23253930. 
  Lamarck, Jean-Baptiste (1809). Philosophie Zoologique. Paris: Dentu et L'Auteur. OCLC 2210044. Philosophie zoologique (1809) on the Internet Archive. Retrieved 2015-07-31. 
  Lear, Jonathan (1988). Aristotle: The Desire to Understand. Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-34762-9. LCCN 87020284. OCLC 16352317. 
  Kuhn, Thomas S. (1996). The Structure of Scientific Revolutions (3rd ed.). Chicago, IL: University of Chicago Press. ISBN 0-226-45808-3. LCCN 96013195. OCLC 34548541. 
  Lemey, Philippe; Salemi, Marco; Vandamme, Anne-Mieke, eds. (2009). The Phylogenetic Handbook: A Practical Approach to Phylogenetic Analysis and Hypothesis Testing (2nd ed.). Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-73071-6. LCCN 2009464132. OCLC 295002266. 
  Lucretius (1916). "Book V". In Leonard, William Ellery. De Rerum Natura. Translated by William Ellery Leonard. Medford/Somerville, MA: Tufts University. OCLC 33233743. 
  MacArthur, Robert H.; Wilson, Edward O. (2001) [Originally published 1967]. The Theory of Island Biogeography. Princeton Landmarks in Biology. New preface by Edward O. Wilson. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-08836-5. LCCN 00051495. OCLC 45202069. 
  Malthus, Thomas Robert (1798). An Essay on the Principle of Population, As It Affects the Future Improvement of Society: with Remarks on the Speculations of Mr. Godwin, M. Condorcet, and Other Writers (1st ed.). London: J. Johnson. LCCN 46038215. OCLC 65344349. The book is available here from Frank Elwell, Rogers State University. Retrieved 2008-11-08. 
  Mayr, Ernst (1942). Systematics and the Origin of Species from the Viewpoint of a Zoologist. Columbia Biological Series 13. New York: Columbia University Press. LCCN 43001098. OCLC 766053. 
  Mayr, Ernst (2006) [Originally published 1972; Chicago, IL: Aldine Publishing Co.]. "Sexual Selection and Natural Selection". In Campbell, Bernard G. Sexual Selection and the Descent of Man: The Darwinian Pivot. New Brunswick, NJ: AldineTransaction. ISBN 0-202-30845-6. LCCN 2005046652. OCLC 62857839. 
  Michod, Richard A. (1999). Darwinian Dynamics: Evolutionary Transitions in Fitness and Individuality. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-02699-8. LCCN 98004166. OCLC 38948118. 
  Miller, Geoffrey (2000). The Mating Mind: How Sexual Choice Shaped the Evolution of Human Nature (1st ed.). New York: Doubleday. ISBN 0-385-49516-1. LCCN 00022673. OCLC 43648482. 
  Mitchell, Melanie (1996). An Introduction to Genetic Algorithms. Complex Adaptive Systems. Cambridge, MA: MIT Press. ISBN 0-262-13316-4. LCCN 95024489. OCLC 42854439. 
  Pinker, Steven (1995) [Originally published 1994; New York: William Morrow and Company]. The Language Instinct: How the Mind Creates Language (1st Harper Perennial ed.). New York: Harper Perennial. ISBN 0-06-097651-9. LCCN 94039138. OCLC 670524593. 
  Rice, Sean H. (2004). Evolutionary Theory: Mathematical and Conceptual Foundations. Sunderland, MA: Sinauer Associates. ISBN 0-87893-702-1. LCCN 2004008054. OCLC 54988554. 
  Roux, Wilhelm (1881). Der Kampf der Theile im Organismus. Leipzig: Wilhelm Engelmann. OCLC 8200805. Der Kampf der Theile im Organismus on the Internet Archive Retrieved 2015-08-11. 
  Sober, Elliott (1993) [Originally published 1984; Cambridge, MA: MIT Press]. The Nature of Selection: Evolutionary Theory in Philosophical Focus. Chicago, IL: University of Chicago Press. ISBN 0-226-76748-5. LCCN 93010367. OCLC 896826726. 
  Wallace, Alfred Russel (1871) [Originally published 1870]. Contributions to the Theory of Natural Selection. A Series of Essays (2nd, with corrections and additions ed.). New York: Macmillan & Co. LCCN agr04000394. OCLC 809350209. Retrieved 2015-08-01. 
  Williams, George C. (1966). Adaptation and Natural Selection: A Critique of Some Current Evolutionary Thought. Princeton Science Library. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-02615-7. LCCN 65017164. OCLC 35230452. 
  Wilson, David Sloan (2002). Darwin's Cathedral: Evolution, Religion, and the Nature of Society. Chicago, IL: University of Chicago Press. ISBN 0-226-90134-3. LCCN 2002017375. OCLC 48777441. 
  Zimmer, Carl; Emlen, Douglas J. (2013). Evolution: Making Sense of Life (1st ed.). Greenwood Village, CO: Roberts and Company Publishers. ISBN 978-1-936221-17-2. LCCN 2012025118. OCLC 767565909.

ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ
ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ