ಕೀರ್ತನೆ

thumb
ಕೀರ್ತನೆ ಭಾರತದ ಭಕ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಠಣ. ಕೀರ್ತನೆ ನಡೆಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತನಕಾರನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀರ್ತನೆಯ ಆಚರಣೆಯು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ತಬಲಾ, ಮೃದಂಗ, ಕರತಾಳಗಳಂತಹ ವಾದ್ಯಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಗಳ ಪಠಣವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕೀರ್ತನೆ ಎಂಬುದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾಗಿದ್ದು , ಇದರ ಅರ್ಥ "ಪಠಿಸುವುದು, ಹೇಳುವುದು , ನಿರೂಪಿಸುವುದು, ವಿವರಿಸುವುದು".  ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪಠಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ. 

ವೈದಿಕ ಅನುಕೀರ್ತನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀರ್ತನೆಯು ಹಾಡು ಅಥವಾ ಪಠಣದ ಕರೆ-ಮತ್ತು-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹು ಗಾಯಕರು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೀರ್ತನೆಯ ವಿಷಯ  ದೇವತೆಗೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು  ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೀರ್ತನವನ್ನು ಬಂಗಾಳಿ : ಕೀರ್ತನ ; ನೇಪಾಳಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ : ಕೀರ್ತನ್ ; ಕನ್ನಡ : ಕೀರ್ತನೆ ; ಮರಾಠಿ : ಕೀರ್ತನ ; ಪಂಜಾಬಿ : ಕೀರ್ತನ ; ತಮಿಳು : ಕೀರ್ತನೈ ; ತೆಲುಗು : ಕೀರ್ತನಾ . ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು, ಇದು 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಳ್ವಾರರು (ವೈಷ್ಣವರು) ಮತ್ತು ನಾಯನಾರ್‌ಗಳು (ಶೈವ ಧರ್ಮ) ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ, ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಹರಡಿತು. 
ಕೀರ್ತನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆ-ಮತ್ತು-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಠಣ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಟಕೀಯ ಜಾನಪದ ಹಾಡಿನ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾರದ ಋಷಿಯನ್ನು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನಕಾರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀರ್ತನಕಾರರು
 ಪುರಂದರದಾಸರು
 ತ್ಯಾಗರಾಜ
  ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್
 ಶ್ಯಾಮಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ
 ಕನಕದಾಸರು
 ರಾಮದಾಸ
 ತಳ್ಳಪಕ್ಕಂ ಚಿನ್ನಯ್ಯ
 ನಾರಾಯಣ ತೀರ್ಥರು
 ಗಿರಿರಾಜ ಕವಿ
 ಸದಾಶಿವ ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರ
 ವಿಜಯಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ
 ಪಾಪನಾಶಂ ಶಿವನ್
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
Kirtan
The Braj Ras Lila, Darius Swann (1975)
Kirtan’s call-and-response chanting draws a growing number of Washingtonians The Washington Post, Michelle Boorstein (2013)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿ
ವರ್ಗ:ಛಂದಸ್ಸು