ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ (ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು: ಬೋರಿವಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ) ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಮುಂಬೈ ನಗರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಮುಂಬೈ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಹೊರಗೆ ಇದೆ (ಆದರೆ ಮುಂಬೈನ ಪಂಚಕ್ರೋಶಿಯೊಳಗೆ). ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 104 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ಹೇರಿ ಗುಹೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ 'ಕಪ್ಪು ಪರ್ವತ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ (ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ 20.26 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ 'ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ'ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 1974 ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು 'ಬೋರಿವಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 1981 ರಲ್ಲಿ, ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ 'ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.

 ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ 
ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸುಮಾರು 40 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಾತ್ರಗಳ 250 ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, 38 ಜಾತಿಯ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು 9 ಜಾತಿಯ ಉಭಯಚರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಭಕ್ಷಕ ಚಿರತೆ ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂಗುಸಿ , ನೀರುನಾಯಿ , ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು , ಕರಡಿ , ಲಂಗೂರ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜಾತಿಯ ಮರಗಳಿವೆ. ಅವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರಂಜ್ , ತೇಗ , ಶಿಸಾವ್, ಅಕೇಶಿಯ , ಬೋರ್ , ಕಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ .

 ವಿಶೇಷ 
ವಸಾಯಿ ಕ್ರೀಕ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 25 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಂಗಲ್ವನ್ / ವೇಲವನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕನ್ಹೇರಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬೌದ್ಧ ಕಾಲದ ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ 109 ವಿಹಾರಗಳಿವೆ.

 ಸೌಲಭ್ಯಗಳು 
ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7.30 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6.30 ರವರೆಗೆ. ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ರೂ. 20/- ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೂ. 10/-. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂಘಾ ವಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ವನ್ರಾಣಿ ಮಿನಿ ಟಾಯ್ ಟ್ರೈನ್ ಸಫಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ಅರಣ್ಯ ವಸತಿಗೃಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕಾಟೇಜ್ ಶೈಲಿಯ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

 ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 
ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ 2011-11-07 ರಂದು ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ