ನೋಕ್ರೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ

ನೋಕ್ರೆಕ್  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವು ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ
ನೊಕ್ರೆಕ್ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು , 820 ಕಿ.ಮೀ. 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಇದನ್ನು 1988 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇದನ್ನು 'ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 

 ಸ್ಥಳ 
ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಾರೊ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪೂರ್ವ ಗಾರೊ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗಾರೊ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ನೊಕ್ರೆಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯವು 47.48 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಸಿಮ್ಸಾಂಗ್ ನದಿ, ಕೆನಾಲ್ ನದಿ, ಬಾಕಿ ನದಿ, ತರಂಗ್ ನದಿ ಮತ್ತು ರೊಂಗ್ಟಿಕ್ ನದಿ.  ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 4650 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ನೊಕ್ರೆಕ್ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆಯಂತಹ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

 ಸಸ್ಯಗಳು 
ಇದನ್ನು ಎತ್ತರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯ. ಇದು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಅರೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಪೊದೆಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿ ದಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರೋ ಪರ್ವತಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾದ ನೋಕ್ರೆಕ್ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ನಿಂಬೆ ಮರದ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಸಮಲ, ಮೆರಂತಿ, ಲಾಲಿ, ಚೆನ್ಬಗಮ್ ಮತ್ತು ಕಾಡು ನಿಂಬೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಅಪರೂಪದ ಆರ್ಕಿಡ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

 ಪ್ರಾಣಿಗಳು 
ಇದು ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಹಂದಿ ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್‌ಗಳು, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿಗಳು, ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯ ಹಾರುವ ಅಳಿಲುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ವಾನರ ಮನುಷ್ಯ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕೆಂಪು ಪಾಂಡಾಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.  ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ .  ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಅಪರೂಪದ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 

ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 

 ಜನರು 
ಈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಜಿಪ್ಸಮ್‌ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 40,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 128 ಕೆರೋ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು ಅದರ ಭೂಪ್ರದೇಶದ 16.4 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವನತಿಗೊಂಡಿದೆ.

ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು