ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು

ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಅಥವಾ ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ, ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಗವಿಪುರ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿಗೂಢ ಕಲ್ಲಿನ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನಿಖರವಾದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಒಂದನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.

ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಭಾರದ್ವಾಜ ಮುನಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಇದನ್ನು ಸಾ.ಶ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನವೀಕರಿಸಿದರು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಮರಾಯನಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಗವಿ ದೇವಾಲಯವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಗವಿಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಏಕಶಿಲಾ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳವು ಹಲವಾರು ಏಕಶಿಲಾ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ದೈತ್ಯ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಎರಡು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಂದಿಯ ಹಲವಾರು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಸ್ತಂಭಗಳು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಮರು, ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾ.ಶ. ೧೭೯೨ ರ ಮೇ ೧ ರಂದು ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಡೇನಿಯಲ್ ಸಹೋದರರು ರಚಿಸಿದ ಎರಡು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ದೇವಾಲಯವು ಹೊಸ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗಿನ ದೇವತೆಗಳು
ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರನ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

 ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ
 ವಿನಾಯಕ
 ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ
 ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿ
 ಭಾರದ್ವಾಜ ಮುನಿ
 ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ
 ಉಮಾ ಮಹೇಶ್ವರ
 ವಲ್ಲಭ ಗಣಪತಿ
 ದುರ್ಗಾ ದೇವಿ
 ಅಗ್ನಿದೇವ
 ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು
 ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ
 ಕಾಳಭೈರವ
 ವೀರಭದ್ರ
 ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ
 ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ
 ಅಯ್ಯಪ್ಪ
 ಆಂಜನೇಯ
 ಮಹಾಗಣಪತಿ
 ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಸೇನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ
 ನವಗ್ರಹಗಳು

ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷ ಅಂಶಗಳು
ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಮೂರ್ತಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಎರಡು ತಲೆಗಳು, ಏಳು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯು ಕಣ್ಣಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರಕಾಶ
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ಸಂಜೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನಂದಿಯ ಕೊಂಬುಗಳ ನಡುವಿನ ಕಮಾನಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನದಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಈ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಸಮಕಾಲೀನ ರಚನೆಗಳು, ಥಾಮಸ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯು ಈ ಹಿಂದೆ, ದೇವಾಲಯವು ಕಡಿಮೆ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸೂರ್ಯನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಜನವರಿ ೧೩ ರಿಂದ ೧೬ ರವರೆಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ೨೬ ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨ ರವರೆಗೆ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸುರಂಗ
ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸುರಂಗವಿದೆ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಶಾಂತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸುರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇವಾಲಯ
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೬೧ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. 

ಛಾಯಾಂಕಣ

ವಿಂಟೇಜ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು
ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಲಾವಿದರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು
 ಗೋಸಾಯಿ ಮಠ
 ಯೋಗಿ ಬಿಜೆಟಿ ನಾರಾಯಣ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರ ಸಮಾಧಿ - ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.
 ಶ್ರೀ ಬಂಡೆ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ
 ಭಾಜಾ ಗುಹೆಗಳು
 ವರಾಹ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ
 ಉಂಡವಳ್ಳಿ ಗುಹೆಗಳು
 ಬಾದಾಮಿ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಗಳು
 ನೆಲ್ಲಿತೀರ್ಥ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ
 ಪಾಂಡವಲೇನಿ ಗುಹೆಗಳು
 ಕಾರ್ಲಾ ಗುಹೆಗಳು
 ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆಗಳು
 ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್-ಕಟ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
 ಹುಳಿಮಾವು ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ


ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
 Gavi Gangadhareshwara - BangaloreTourism.org 

ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ