ಬಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು

ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ . ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬುಕ್ಸಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ . ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 760 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಸಿವೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಾಡು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 

 ಸ್ಥಳ 
ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಅಲಿಪುರ್ದೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಇದರ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯು ಭಾರತ-ಭೂತಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಚುಲಾ ಪರ್ವತಗಳು. ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಭೂತಾನಿನ ಫಿಪ್ಸು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಿದೆ . ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ-ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಯಿದೆ. ಅದರ ಆಚೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 31 ಇದೆ . ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಲಾಪಟಾ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬುಕ್ಸಾ ಮತ್ತು ಜಲದಾಪರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ನಡುವೆ ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಎತ್ತರವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 152-1755 ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪನಾ, ದಿಮಾ, ರೈದಕ್, ಬಾಲಾ, ಗಬುರ್ ಬಸ್ರಾ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಶ್ ನದಿಗಳು ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. 
[ರಾತ್ರಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಫೋಟೋ]

 ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ 
[ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ]
ಬಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1983 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ 1500 ನೇ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು . 1986 ರಲ್ಲಿ, ಬಕ್ಸಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು 314.52 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ಬಕ್ಸಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು 54.47 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು 117.10 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1997 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಬಕ್ಸಾವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. 

 ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆ 
[ಕೋಟೆ]
ಬಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಬಕ್ಸಾ ಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆ ಇದೆ . ಈ ಕೋಟೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 2600 ಚದರ ಅಡಿ. ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬಹಳ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಅರಣ್ಯ ವಿಧಗಳು 

 ಒಣ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳು (ಉತ್ತರ)
 ಭಬರ್ ಮತ್ತು ತೇರೈ ಶಾಲ್ ಅರಣ್ಯಗಳು (ಹಿಂದೆ)
 ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಿಶ್ರ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು
 ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯನ್ ದ್ವಿತೀಯ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಿಶ್ರ ಕಾಡುಗಳು
 ಉಪ-ಪರ್ವತ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು
 ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡು (ಉತ್ತರ)
 ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳು
 ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸವನ್ನಾ ಅರಣ್ಯ
 ಕಡಿಮೆ ಮೆಕ್ಕಲು ಬಯಲು ಅರಣ್ಯ
 ಸವನ್ನಾ ಅರಣ್ಯ

 ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು 

 ಸಸ್ಯ 
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, 450 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಮರಗಳು, 250 ಜಾತಿಯ ಪೊದೆಗಳು, 400 ಜಾತಿಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, 9 ಜಾತಿಯ ಕಬ್ಬುಗಳು, 10 ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳು , 150 ಜಾತಿಯ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು, 100 ಜಾತಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೆಡ್ಜ್‌ಗಳು ( ಸೈಪರೇಸಿ ) ಸೇರಿದಂತೆ 130 ಜಾತಿಯ ಜಲಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಏಕಕೋಟಿಲೆಡಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜರೀಗಿಡಗಳ 160 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಮರಗಳು ಸಾಲ್, ಚಾಪಾ, ಗಮರ್, ಶಿಮುಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ರಾಸಿ. 

 ಪ್ರಾಣಿಗಳು 
[ಜಯಂತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಬುಲ್ಬುಲ್]
ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಗಳು , ಹುಲಿಗಳು , ಗೌರ್ , ಕಾಡುಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 284 ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು,  73 ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, 76 ಜಾತಿಯ ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು 5 ಜಾತಿಯ ಉಭಯಚರಗಳಿವೆ. 2006 ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕರಡಿಗಳು, ಸಿವೆಟ್‌ಗಳು, ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲುಗಳು, ಚಿಟಲ್‌ಗಳು, ಮೋಡದ ಚಿರತೆಗಳು, ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆಗಳು , ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲೆಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 
[ಫೈಬರ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್‌ಟೈಲ್]

 ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು 
ರೈದಕ್ ಮತ್ತು ಜಯಂತಿ ನದಿಗಳು ಬುಕ್ಸಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ನರ್ತಲಿ ಸರೋವರವು ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್‌ಗಳು, ರೆಡ್-ಸ್ಟಾರ್, ವ್ಯಾಗ್‌ಟೇಲ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 

 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜಾತಿಗಳು 
ಬುಕ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ  ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹುಲಿಗಳು, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಗಳು, ಚಿರತೆ ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ಬಂಗಾಳ ಫ್ಲೋರಿಕನ್‌ಗಳು, ರಾಜ ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು, ಚೀನೀ ಪ್ಯಾಂಗೊಲಿನ್‌ಗಳು, ಹಿಸ್ಪಿಡ್ ಮೊಲಗಳು  , ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ  . ಕೆಲವು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 

 ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ 

 ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು 
ದುಕ್ಪ: ಈ ಪದವು ಬಹುಶಃ ಗುಡುಗಿನ ಭೂಮಿಯ ಜನರು ಡ್ರುಕ್ಪರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಬುಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಇತರ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಬುಕ್ಸಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದುಕ್ಪಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ ವಲಸೆ ಬರುವ ದುಕ್ಪಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 30 ವಿಭಿನ್ನ ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ (ಡ್ರುಕ್ಪ ಕಾಗ್ಯು) ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.

 ಚಾರಣ 
ಬುಕ್ಸಾ (2,600 ಅಡಿ) ಆರಂಭದ ಹಂತವಾದ ಸಂತಲಬರಿಯಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಗಂಟೆ, ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ (3.9 ಕಿಮೀ) ಚಾರಣವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಕೂಚ್ ಬೆಹಾರ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವಿನ ಎರಡನೇ ಡೂರ್ಸ್ ಯುದ್ಧದ (1865) ನಂತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ದೂರದ ಸ್ಥಳವಾದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಇದನ್ನು ಬಂಧನ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು . ಅನೇಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿಗಳಿಗೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.

 ರೋವರ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಥವಾ ರೊಮೈಟಿ ದಾರಾ (4,500 ಅಡಿ ಅಥವಾ 1,400 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಸುಂದರ ಪಕ್ಷಿ ದೇಶ) ಗೆ ಇನ್ನೂ 4 ಕಿ.ಮೀ. ಚಾರಣವಿದೆ.
 ಬುಕ್ಸಾದಿಂದ, ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ (ಬಿಟಿಆರ್ ಅನುಮತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು) ಮಹಾಕಾಲ್ ಗುಹೆ ಮೂಲಕ ಜಯಂತಿಗೆ 13 ಕಿ.ಮೀ. ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಹಾಕಾಲ್ ಗುಹೆ ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಲ್ಯಾಕ್ಟೈಟ್-ಸ್ಟ್ಯಾಲಾಗ್ಮೈಟ್ ಗುಹೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜೈಂಟಿ ಬಳಿಯ ಮಹಾಕಾಲ್ ಗುಹೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
 ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಪಗ್ಸಮ್ಖಾ ಪಾತ್ ಟ್ರೆಕ್ ಮಾರ್ಗ, ಇದು ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆ, ಬುಕ್ಸಾದುರ್‌ನಿಂದ ಅದಾಮಾ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ರೈಮಾಟುಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಬುಕ್ಸಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಚಾರಣ ಮಾಡಲು ಪರಿಣಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆಯಿಂದ, ಲಪ್ಚಖಾ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ದುಕ್ಪಾಸ್ ಹಳ್ಳಿಗೆ (1.5 ಗಂಟೆಗಳ ಚಾರಣ) ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆ ಮೈದಾನದ ಎದುರು ಮತ್ತು ರೂಪಾಂಗ್ ಕಣಿವೆಯ ಟ್ರೆಕ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ದುಕ್ಪಾಸ್ ಹಟ್ (ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಸ್ನಾನಗೃಹದೊಂದಿಗೆ) ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಚಾರಣಿಗರ ಗುಡಿಸಲು ಇದೆ. ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಹೋಮ್ ಸ್ಟೇಗಳಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಪ್ಚಖಾದಲ್ಲಿವೆ. ಸದರ್ ಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೋವರ್ಸ್ ಇನ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಧಿಕ ವಸತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಬುಕ್ಸಾ ಕೋಟೆಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರು ದುಕ್ಪಾಸ್ ಹಟ್ ಅನ್ನು 'ಬರ್ಡ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದುಕ್ಪಾಸ್ ಹಟ್‌ನಿಂದ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸಣ್ಣ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಾರಣ ಸಾಧ್ಯ. ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಡುಗೆಮನೆಯೂ ಇದೆ. ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಮರದ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕುಟುಂಬ ಕೊಠಡಿಗಳು (ಮಲಗಲು 3) ಮತ್ತು ಊಟದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಗ್ತೀಕರಿಸಲಾದ ಸ್ನಾನಗೃಹದೊಂದಿಗೆ ಡಾರ್ಮಿಟರಿ (ಮಲಗಲು 6) ಇದೆ. ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಕ್ ಸ್ಕೈ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಡಿಸಲು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಒಂಗೆಲ್ ಮತ್ತು ಚೋಗೆಲ್ ದುಕ್ಪಾ ಇಬ್ಬರು ದುಕ್ಪಾ ಸಹೋದರರು, ಅವರು ಹೋಂಸ್ಟೇ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಚಾರಣಿಗರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬುಕ್ಸಾ ದುವಾರ್ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಒಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಡುಕ್ಪಾಸ್ (ಇಂಡೋ-ಭೂತಾನ್) ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಬುಕ್ಸಾ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 2400-6200 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಸಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದು ರಾಜಭಟ್ಖಾವಾ (ಅಲಿಪುರ್ದುವಾರ್ ನಿಂದ 17 ಕಿಮೀ) ಇದು ಆರ್ಕಿಡೇರಿಯಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬುಕ್ಸಾದುವಾರ್ ನಿಂದ ಚುನಾವತಿ-ಅದ್ಮಾ ಮೂಲಕ ರೈಮತಂಗ್ ಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಚಾರಣವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪರಿಣಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೊಂದಿಗೆ 8 ಗಂಟೆಗಳ ಕಠಿಣ ಚಾರಣವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾರಣಿಗರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 3 ದಿನಗಳ ವಿರಾಮ ಚಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ಪುಕಾರಿ ಮಾಯಿ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಳಗಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪವಿತ್ರ ಕೊಳವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಮಗೂರ್, ಸಿಂಗಿ ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳಂತಹ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ದುಕ್ಪಾಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ವರ್ಷದ ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

 ಇನ್ನಷ್ಟು ನೋಡಿ 

 ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು
 ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ
 ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ

ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು