ಮಹಾಕಾವ್ಯ

ಮಹಾಕಾವ್ಯ (ಲಿಟ್. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾವ್ಯ, ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ), ಇದನ್ನು ಸರ್ಗಬಂಧ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ  ದೃಶ್ಯಾವಳಿ, ಪ್ರೀತಿ, ಯುದ್ಧಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಅಲಂಕೃತ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಕುಮಾರಸಂಭವ ಮತ್ತು ಕಿರಾತಾರ್ಜುನಿಯ.
ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಹಿಂದಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣದಿಂದ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ (15-30 ಖಂಡಗಳು, ಒಟ್ಟು 1500-3000 ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಉದ್ದವಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ ರಾಮಾಯಣ (500 ಕ್ಯಾಂಟೋಗಳು, 24000 ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತ (ಸುಮಾರು 100000 ಶ್ಲೋಕಗಳು) ಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ.

 ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು 
ಬೌದ್ಧ ಕವಿ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಅಶ್ವಘೋಷ ( c. 80 - c. 150 CE ) ಉಳಿದಿರುವ ಕಾವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಬುದ್ಧಚರಿತ ( ಬುದ್ಧನ ಕಾರ್ಯಗಳು ) ತನ್ನನ್ನು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.E.B. Cowell, trans. The Buddha Carita or the Life of the Buddha, Oxford, Clarendon 1894, reprint: New Delhi, 1977, p. X (introduction). ಅಶ್ವಘೋಷನ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವ್ಯವೆಂದರೆ ಸೌಂದರಾನಂದ, ಇದು ಬುದ್ಧನ ಮಲಸಹೋದರನಾದ ನಂದನ ಮತಾಂತರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.Yoshichika Honda. 'Indian Buddhism and the kāvya literature: Asvaghosa's Saundaranandakavya.' Hiroshima Daigaku Daigakuin Bungaku Kenkyuuka ronshuu, vol. 64, pp. 17–26, 2004. (Japanese)https://archive.org/download/TFIC_ASI_Books/SaundaranandaOfAsvaghosa.pdf|title=Saundarananda|last=Johnston|first=E. H.|date=1928|publisher=University of Panjab|location=Lahore|ref=saundarananda

ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಐದು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ:

 5 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರಿಂದ ಕುಮಾರಸಂಭವ : ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಕುಮಾರನ ಜನನ, 17 ಕ್ಯಾಂಟೊಗಳಲ್ಲಿ
 ಕಾಳಿದಾಸರಿಂದ ರಘುವಂಶ : ರಘು ರಾಜವಂಶ, 19 ಕ್ಯಾಂಟೋಗಳಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 1564 ಪದ್ಯಗಳು)
 6 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ ಭಾರವಿಯಿಂದ ಕಿರಾತಾರ್ಜುನಿಯಾ : ಕಿರಾತ (ಶಿವ) 18 ಕ್ಯಾಂಟೊಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಜುನನ ಮುಖಾಮುಖಿ (ಸುಮಾರು 2500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ)
 ಕ್ರಿ.ಶ. 1174 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷರಿಂದ ನೈಷಧ-ಚರಿತ : ರಾಜ ನಳ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ದಮಯಂತಿಯ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ, 22 ಕ್ಯಾಂಟೋಗಳು
 7ನೇ ಶತಮಾನ CEಯಲ್ಲಿ ಮಾಘದಿಂದ ಶಿಶುಪಾಲ- ವಧ: ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಶಿಶುಪಾಲನ ವಧೆ, 22 ಕ್ಯಾಂಟೋಗಳು (ಸುಮಾರು 1800 ಪದ್ಯಗಳು)

ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರನೆಯದನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 7 ನೇ ಶತಮಾನ CE ಯಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿಯಿಂದ ಭಟಿಕಾವ್ಯ: ರಾಮಾಯಣದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, 22 ಕ್ಯಾಂಟೋಗಳು

 ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ನಿರೂಪಣೆಗಿಂತ ವಿವರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:IAST|catur-varga-phal’-āyattaṃ, catur-udātta-nāyakam, IAST|nagar’-ârṇava-śaila’-rtu|candr’-ârk’-ôdaya-varṇanaiḥ, IAST|udyāna-salila-kṛīḍā-madhu-pāna-rat’-ôtsavaiḥ, IAST|vipralambhair vivāhaiś ca, kumār’-ôdaya-varṇanai, IAST|mantra-dūta-prayāṇ’-āji-nāyak’-âbhyudayair ap, IAST|alaṃ-kṛtam, a-saṃkṣiptaṃ, rasa-bhāva-nirantaram, IAST|sargair an-ativistīrṇaiḥ, śravya-vṛttaiḥ su-saṃdhibhiḥ, IAST|sarvatra bhinna-vṛttāntair upetaṃ, loka-rañjanam, IAST|kāvyaṃ kalp’-ântara-sthāyi jāyate sad-alaṃkṛtiBelvalkar's translation of Daṇḍin's Kāvyādarśa 1.15–19 (S. K. Belvalkar. 1924. Kāvyādarśa of Sanskrit Text and English Translation. Poona: The Oriental Book-supplying Agency)|quote=It springs from a historical incident or is otherwise based on some fact; it turns upon the fruition of the fourfold ends and its hero is clever and noble;
By descriptions of cities, oceans, mountains, seasons and risings of the moon or the sun; through sportings in garden or water, and festivities of drinking and love;
Through sentiments-of-love-in-separation and through marriages, by descriptions of the birth-and-rise of princes, and likewise through state-counsel, embassy, advance, battle, and the hero’s triumph;
Embellished; not too condensed, and pervaded all through with poetic sentiments and emotions; with cantos none too lengthy and having agreeable metres and well-formed joints,
And in each case furnished with an ending in a different metre—such a poem possessing good figures-of-speech wins the people’s heart and endures longer than even a kalpa.

 ಇದು ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ (ರಾಮಾಯಣ ಅಥವಾ ಮಹಾಭಾರತ) ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು,
 ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ನಾಲ್ಕು ಗುರಿಗಳನ್ನು ( ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು ), ರಾಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಣರನ್ನು ಪುರುಷಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮತ್ತು  ವ್ಯಾಸರಂತಹ ಲೇಖಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಾಣಕ್ಯನು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ- ರಾಮನು ಕೈಕೇಯಿಯ ಮಲಮಗನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವಳಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು, 14 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನರಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂತೆಯೇ, ಕುಂತಿಯಿಂದ ಪರಿತ್ಯಕ್ತನಾದ ಕರ್ಣ ಇನ್ನೂ ಕುಂತಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಲು ಬಂದಾಗ, ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದನು ಆದರೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
 ಇದು ನಗರಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಚಂದ್ರೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯದ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು "ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ, ಸ್ನಾನದ ಪಾರ್ಟಿಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ-ಪ್ರೇಮ ಮಾಡುವ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಜನನವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಇದು ರಾಜನ ಸಭೆ, ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಸೈನ್ಯದ ಕವಾಯತು, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ವೀರನ ವಿಜಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು." Daniel Ingalls, Sanskrit Poetry and Sanskrit Poetics, Introduction to 

ಈ ಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಇಂಗಲ್ಸ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ:Daṇḍin's Kāvyādarśa (The Mirror of Poetry) 1.15–19:|quote= itihāsa-kath’’-ôdbhūtam, itarad vā sad-āśrayam

ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣ ಕವಿತೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಟೊಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಋತುಗಳ ವಿವರಣೆ, ಪರ್ವತ, ನಗರಗಳಂತಹ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪದಂತಹ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಮೀಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವಿತೆಯೂ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.

 ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ 
ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. Ṣoḍaśī ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ: ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿಗಳ ಸಂಕಲನ (1992), ರಾಧಾವಲ್ಲಭ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ:ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರುವ ಲೇಖಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ನಗಣ್ಯವಲ್ಲ. […] 1961-1970ರ ಒಂದೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧಕ [ಡಾ. ರಾಮಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ] ಆ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ 52 ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು (ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು) ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.Citation|title=Ṣoḍaśī: An Anthology of Contemporary Sanskrit Poets|editor1=Radhavallabh Tripathi|publisher=Sahitya Akademi|year=1992|isbn=81-7201-200-4|url=https://books.google.com/books?id=gXtWVxJCA7MC&q=%22Harshadev%22ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಿಷಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ರೇವಾ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಭವ ಅಥವಾ ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆ.ಎನ್. ಎಝುತಾಚನ್ ಅವರ ಕೇರಳೋದಯ), ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಸ್.ಬಿ. ವರ್ಣೇಕರ್ ಅವರ ಶಿವಾಜಿಯ ಶ್ರೀಶಿವರಾಜ್ಯೋದಯಂ, ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಕುರಿತು ಎಂ.ಎಸ್. ಆನೆಯ ಶ್ರೀತಿಲಕಾಯಸೋರ್ಣವ, ಅಥವಾ ಪಿಸಿ ದೇವಸ್ಸಿಯಾ ಅವರ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಕ್ರಿಸ್ತುಭಾಗವತಂ). ಜಗದ್ಗುರು ರಾಮಭದ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶ್ರೀಭಾರ್ಗವರಘವೀಯಂ (2002) ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ.cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/357881/mahakavya |title=mahakavya |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=2010-12-16

 ಉಲ್ಲೇಖಗಳು 

 ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 ಕೆಕೆ ಹಂಡಿಕಿಯವರ ನೈಷಾಧ -ಚರಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ [ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡ್] (ಗ್ಲಾಸರಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)
 ರಾಮಾಯಣ : ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ/ವಿ. ರಾಘವನ್ 

ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣ
ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ
ವರ್ಗ:ಪುರಾಣಗಳು