ಪಶುಪತಿ

ಪಶುಪತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಶಿವನ ಒಂದು ಅವತಾರ. ಅವನು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ರುದ್ರನ ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಪಶುಪತಿ ( ಸಂಸ್ಕೃತ: पशुपती ) "ಮೃಗಗಳ ಪ್ರಭು" ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವನ ಅವತಾರ . ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವರು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ , ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ , ಅಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಪಶುಪತಿನಾಥ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.  

 ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 
ಪಶುಪತಿ "ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಭು" ಎಂಬುದು ಮೂಲತಃ ವೇದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿತ್ತು  
 ದೇವತೆ 
ಪಶುಪತಿನಾಥನು ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಶಿವನ ಅವತಾರ. ಅವನು ಶಕ್ತಿಯ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಅಂಶ.

ಪಶುಪತಿನಾಥನ ಐದು ಮುಖಗಳು ಶಿವನ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ; ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ (ಉಮಾ ಮಹೇಶ್ವರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್. ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿವೆ.ಇವುಗಳು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಐದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ: ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ. Encyclopaedia of Saivism, Swami P. Anand, Swami Parmeshwaranand, Publisher Sarup & Sons,, , page 206 

ಪುರಾಣಗಳು ಶಿವನ ಈ ಮುಖಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ 

ಆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳು ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ, ತತ್ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಅಘೋರ. ಐದನೆಯ ಮುಖವಾದ ಈಶಾನ್, ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಸಹ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

 ನೇಪಾಳ 

ನೇಪಾಳ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀ ಪಶುಪತಿನಾಥನನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಗ್ಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪಶುಪತಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೇಪಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶುಪತಿನಾಥನು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ,ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿದನು.

 ಭಾರತ 

ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮಂದಸೌರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿವನ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಪಶುಪತಿನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ . ಇದು ಮಂದಸೌರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಶುಪತಿನಾಥನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ದೇವರು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಶಿವನ ಎಂಟು ಮುಖಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿವಲಿಂಗ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. 
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು