ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ

ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಿಬಿಐ) ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ೧೯೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧ ರಂದು ಸರ್ ಸೊರಾಬ್ಜಿ ಪೊಚ್ಖಾನವಾಲಾ ಅವರು ಸರ್ ಫೆರೋಜ್‌ಶಾ ಮೆಹ್ತಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-business/Central-Bank-IPO-to-open-on-July-24/article14794226.ece ಇದು ಭಾರತೀಯರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್.

೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ
೧೯೧೮ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.

೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ ಅಲಯನ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸಿಮ್ಲಾದ ವೈಫಲ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೧೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಟಾಟಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಅದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮದ್ರಾಸ್ ಆಯಿತು.

೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಿನಿಮಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯ, ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ರಂಗೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಶಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭೂಮಿ, ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡಿದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ
೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು, ಅದು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಂ. ೧ ಆಯಿತು.

೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ ೧೯ ರಂದು ೧೩ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.

ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವು ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ವೀಸಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಅದರ ೧೦೮ ನೇ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನದಂದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಡೆಗೆ "ಮೇಧಾ" ಎಂಬ ರೋಬೋಟ್ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಮರುಬಂಡವಾಳೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ಒಂದಾಗಿದೆ.http://business-standard.com/india/storypage.php?autono=349393

೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೪೧ ರಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೪,೬೦೮ ಶಾಖೆಗಳು, ೩,೬೪೪ ಎಟಿಎಂಗಳು, ಹತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೌಂಟರ್‌ಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ೨೮ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಎಂಟು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೫೭೪ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಯ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಕರೆಕ್ಟಿವ್ ಆಕ್ಷನ್ (ಪಿಸಿಎ) ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಪಿಸಿಎ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ, ಲಾಭಾಂಶ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ.https://web.archive.org/web/20220925175946/https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/central-bank-of-india-last-to-exit-pca/articleshow/94338928.cms

೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಗವರ್ನರ್ ಎಂವಿ ರಾವ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.https://web.archive.org/web/20240321120743/https://www.thehindubusinessline.com/money-and-banking/central-bank-of-india-chief-executive-m-v-rao-elected-as-indian-banks-association-chairman/article67975707.ece

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು
ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ