ಇಂಡಿಯಮ್

ಇಂಡಿಯಮ್ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತು ಲೋಹ.ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.ಇದು ಸತುವುವಿನ ಅದಿರಿನೊಂದಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ರೀಚ್(Ferdinand Reich)ಮತ್ತು ಹೆರೋನಿಮಸ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಇದನ್ನು ಅಧಿಕ ವೇಗ ದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಬೇರಿಂಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ, ಇಂಡಿಯಮ್ ಗ್ಯಾಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಥಾಲಿಯಮ್ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತು ಸಲ್ಫೈಡ್ ಅದಿರದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಮ್ ಸಾಂದ್ರತೆ ೭.೩೧ g / cm3. ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ತಾಪಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಕೆಳಗೆ, ೩.೪೧ K, ಇಂಡಿಯಮ್ ಒಂದು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಗುತ್ತದೆ. 
ಇಂಡಿಯಮ್ 39 ಗೊತ್ತಿರುವ ಐಸೋಟೋಪ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇವಲ ಎರಡು ಐಸೋಟೋಪ್ಸ್ಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

 ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಇತಿಹಾಸ 
ಈ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಮೊದಲು 1863 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಫ್ರೀಬರ್ಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ರೀಚ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಥಾಲಿಯಮ್ ಮೂಲಧಾತುಕ್ಕಾಗಿ ಸತು ಬ್ಲೆಂಡೆ (ಈಗ ಸ್ಫಲೆರೈಟ್: ZnS) ಅನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಹಳದಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಥಾಲಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ವರ್ಣಪಟಲವು ಥಾಲಿಯಮ್‌ನದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ರೀಚ್ ಬಣ್ಣ ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಹೈರೋನಿಮಸ್ ರಿಕ್ಟರ್ ಅವರನ್ನು ಅದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಹಳದಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.  ರೀಚ್ ಮತ್ತು ರಿಕ್ಟರ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ, ರಿಕ್ಟರ್ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆಯಾದರು.

 ಪ್ರಚಾರ 
ಈ ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಮೊದಲು 1863 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ರೀಚ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು , ಅವರು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅದರ ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಇಂಡಿಗೊ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ಇಂಡಿಕಮ್ ಎಂದರೆ ಇಂಡಿಗೊ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂಡಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 

 ಧಾತುರೂಪದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇಂಡಿಯಮ್ ಮೃದುವಾದ, ಬೆಳ್ಳಿ- ಬಿಳಿ, ಮೆತುವಾದ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹಾಳೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತಿಗಳಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ರೂಪಿಸಬಹುದು.  ಇಂಡಿಯಂನ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 49. ಪರಮಾಣು ತೂಕ 114.818. ಸೋಡಿಯಂ ಅನ್ನು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದಾದಂತೆಯೇ ಇದನ್ನು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು (ಮೊಹ್ಸ್ ಗಡಸುತನ 1.2). ಇಂಡಿಯಂನ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 156.60 °C; ಮೂಲಧಾತುದ ಕರಗುವ ಬಿಂದು ಹಗುರವಾದ ಗ್ಯಾಲಿಯಂಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಭಾರವಾದ ಥಾಲಿಯಂಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ . ಇಂಡಿಯಂನ ಕರಗುವ ಬಿಂದು ತವರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ . ಇಂಡಿಯಂನ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು 2072 °C. ಈ ಮೂಲಧಾತುದ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಥಾಲಿಯಂಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಗ್ಯಾಲಿಯಂಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಮ್ ಲೋಹದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 7.31 ಗ್ರಾಂ/ ಸೆಂ.ಮೀ.3 . 

ಈ ಮೌಲ್ಯವು ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಥಾಲಿಯಮ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಲೋಹವು ಅದರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಾಪಮಾನವಾದ 3.41 K ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ , ಮೂಲಧಾತುವು ಟೆಟ್ರಾಗೋನಲ್ ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

 ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇಂಡಿಯಮ್ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ನಂತರದ ಲೋಹವಾಗಿದೆ . ಇದು ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದ ಗುಂಪು 13 ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ನೆರೆಯ ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಥಾಲಿಯಮ್ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಮ್ ಪರಮಾಣು 49 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಂರಚನೆಯು [Kr]4d105s25p1 [ 8  . ಇದು ಇತರ  ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು  , ಅದು ಪರಮಾಣುವಿನ ಹೊರಗಿನ ಶೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ 3 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇಂಡಿಯಮ್ +3 ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, 5S ನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಜೋಡಿಯು ಒಂಟಿ ಜೋಡಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಮೂಲಧಾತುವು ಇಂಡಿಯಮ್ (Ι), In + ಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಮೂಲಧಾತುದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರೇರಕ ಬಲ

−0.40 ಇನ್2+ + ಇ− ↔ ಇನ್+

−0.49 ಇನ್3+ + ಇ− ↔ ಇನ್2+

−0.443 In3+ + 2 e− ↔ In+

−0.3382 In3+ + 3 e− ↔ In

−0.14 ಇನ್+ + ಇ− ↔ ಇನ್

 ಇಂಡಿಯಮ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು 
ಇಂಡಿಯಮ್ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್‌ಗಳು, ಆಕ್ಸಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲವಾದ ಆಕ್ಸಿಡೈಸಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು In +3 , (ಇಂಡಿಯಮ್ (ΙΙΙΙ) ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಇಂಡಿಯಮ್ ಬೋರಾನ್ , ಸಿಲಿಕಾನ್ ಅಥವಾ ಇಂಗಾಲದಂತಹ ಮೂಲಧಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, In + ಮತ್ತು In +3 ಹೈಡ್ರೈಡ್‌ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಇಂಡಿಯಮ್ (III) ಆಕ್ಸೈಡ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇದು ಒಂದು ಉಭಯಶಕ್ತಿ ಸಂಯುಕ್ತ. ಅಂದರೆ, ಇದು ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಮ್ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಇಂಡಿಯಮ್(III) ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (In(OH) 3 ) ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಡಿಯಮ್(III) ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಸಹ ಪರಮಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಇಂಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಇಂಡಿಯಮ್(III) ಲವಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

(OH) 3 + 2 NaOH → 2 Na[InO 2 ] + H 2 O

(OH) 3 + 3 HCl → InCl 3 + 3 H 2 O ನಲ್ಲಿ

ಸೋಡಿಯಂ ಇಂಡೇಟ್(III) ಜಲವಿಚ್ಛೇದನಗೊಂಡು ದುರ್ಬಲ ಇಂಡಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು (HInO 2 ) ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ . ಇಂಡಿಯಮ್ ಲವಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್, ಇಂಡಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಮ್ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಸೇರಿವೆ, ಇವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ. 3+ ಮತ್ತು [InO2] − ಅಯಾನುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜಲವಿಚ್ಛೇದನಗೊಂಡು InOH 2+ ಮತ್ತು HInO ​​2 ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಪರಮಾಣುವಿನ d ಮತ್ತು f ಶೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ In3+ ಅಯಾನು ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇಂಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಸಲ್ಫರ್ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅಥವಾ 700–1000 °C ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಇಂಡಿಯಮ್(I) ಸಲ್ಫೈಡ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಇಂಡಿಯಮ್(I) ಆಕ್ಸೈಡ್ 850 °C ನಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ 1200 °C ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಮ್(III) ಆಕ್ಸೈಡ್ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಂತರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿ +2 ಇಂಡಿಯಮ್-ಇಂಡಿಯಮ್ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಲೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ In 2 X 4 , [In 2 X 6 ] 2_ .

ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಇಂಡಿಯಮ್ (I) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಮ್ (III) ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ In I 6 (In III Cl 6 ) Cl 3 , In I 5 (In III Br 4 ) 2 (In III Br 6 ), In II n III Br 4 .

 ಅಂತರ್ಗತ ಲಭ್ಯತೆ 
ಮೇಲ್ಮೈ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ: 2.5×10 −1 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ/ಕೆಜಿ ಮಣ್ಣು 

ಸಾಗರದಲ್ಲಿ: 2×10 −2 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ/ಲೀಟರ್ ನೀರು 

 ಬಳಕೆ 
ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಮ್ ಯಾವುದೇ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಂಡಿಯಮ್ (III) ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ . ಅವು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿಗೂ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದೆ .  ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೊಟೋಪ್ ಇಂಡಿಯಮ್-111 ಅನ್ನು ಪರಮಾಣು ಔಷಧದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋಟ್ರೇಸರ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಡಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಳಕನ್ನು ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೋಹಗಳು