ಮೀಲಿಯೇಸೀ

ಮೀಲಿಯೇಸೀ, ಅಥವಾ ಮಹಾಗನಿ ಕುಟುಂಬವು, ಸ್ಯಾಪಿಂಡೇಲೀಸ್ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳ) ಒಂದು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬ. ಇದು ಪಾಲಿಪೆಟಲೀ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವಿದಳಸಸ್ಯಗಳ ಕುಟುಂಬ. ಇದರಲ್ಲಿ 53 ಜಾತಿಗಳೂ 600 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಉಂಟು.

 ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಇವು ಪರ್ಯಾಯವಾದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಣಪುಚ್ಛಗಳಿಲ್ಲದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪತ್ರಗಳು,Of a gynoecium, made up of united carpels ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಗೊಂಚಲುಗಳು, ಅಂತ್ಯಾರಂಭಿ ಗೊಂಚಲುಗಳು, ತೆನೆಗಳು, ಅಥವಾ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಯುಕ್ತ, ದ್ವಿಲಿಂಗವೆಂದು ತೋರುವ (ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಗೋಚರವಾಗದಂತೆ ಏಕಲಿಂಗ) ಹೂವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ಜಾತಿಗಳು ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು, ಶುಷ್ಕ ಋತು ಅಥವಾ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಣಪಾತಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯಗಳ ಎಲೆಗಳು ಗರಿರೂಪದ ಸಂಯುಕ್ತಮಾದರಿಯವು; ಪರ್ಯಾಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವುವು. ಕಿರು ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಅಭಿಮುಖ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸೈಮ್ ಮಾದರಿಯದಾಗಿದ್ದು ಕೊಂಬೆಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲೆಯ ಕಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ವೃಂತ ಪತ್ರಯುಕ್ತ. ದ್ವಿಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣಲಿಂಗ ಬಗೆಯವಾಗಿದ್ದು ಆರೀಯ ಸಮಮಿತಿಯನ್ನೂ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯವನ್ನೂ ಪಡೆದಿರುವುವು. ನಿದಳ ಪುಂಜ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ 3ರಿಂದ 6 ನಿದಳಗಳುಂಟು. ದಳಗಳು 3-6. ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬುಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಪುಂಕೇಸರಗಳಿಗೂ ದಳಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಉಂಗುರಾಕಾರದ ತಟ್ಟೆಯುಂಟು. ಪುಂಕೇಸರಗಳು 4ರಿಂದ 12. ಪುಂಕೇಸರದಂಡ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಕೂಡಿದಾಗ ಒಂದು ಕೇಸರ ಕೊಳವೆ ರೂಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರಾಗಕೋಶ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಸೀಳುತ್ತದೆ. ಅಂಡಾಶಯ 2-5 ಕಾರ್ಪೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಒಳಗೆ 1 ಅಥವಾ 3ರಿಂದ 5 ಕೋಣೆಗಳುಂಟು. ಫಲಸಂಪುಟ ರಸಭರಿತ ಚರ‍್ರಿ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಿಫಲ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ಭ್ರೂಣಾಹಾರಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ರಹಿತ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.

 ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳು 
ಈ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಂತಿವೆ: ಬೇವು, ಕರ‍್ರಿಡಿ, ಮುಳ್ಳು ಮುತ್ತುಗ, ಅಗಿಲು, ಮಹಾಗನಿ, ಸ್ವಾಮಿಮರ, ಗಂಧಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅರಬೇವು.

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

 ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು 

 Meliaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants.
 Project Meliaceae

ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ