ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್

ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಒಂದು ವಿರಳ ಭಸ್ಮ(rare earth) ಲೋಹ.ಇದು ಮೃದುವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಿಳಿಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.ಇದು ಮಿಶ್ರಲೋಹವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ.

ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ 66 ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದೆ. ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ Dy .

 ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು 
ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ  ಮೂಲಧಾತು , ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಲೋಹೀಯ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಈ ಮೂಲಧಾತು ಕೋಣೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಖನಿಜ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಬೋಲ್ಟ್ ಕಟ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸುವಷ್ಟು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಆದರೆ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಅಲ್ಲ). ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲ್ಮಶಗಳು ಸಹ ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.

ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಎಂಬುದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ವಿದಳನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಗಳಿಂದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಬದುಕಬಲ್ಲದು. ಇದರ ಐಸೊಟೋಪ್ 164 Dy ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪರಮಾಣು ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

 ಉಪಯೋಗಗಳು 
ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಲೇಸರ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ವನಾಡಿಯಮ್ನಂತಹ ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ರಾಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು . ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಇದನ್ನು ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ , ಇದು ನಿಕಲ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸದೆ ಅಥವಾ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳದೆ ನಿರಂತರ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿಸುವ ರಾಡ್‌ಗಳಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್-ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಮ್ ಚಾಲ್ಕೊಜೆನೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ಯೂವೇಟರ್‌ಗಳು , ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಂತೀಯ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಟೆರ್ಫೆನಾಲ್-ಡಿ ಯ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

 ಇತಿಹಾಸ 
ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಫ್ರೆಂಚ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡಿ ಲೆಕೋಕ್ 1888 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಡಿತದಂತಹ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ 1950 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ .

ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದ δυσπροσιτος ( ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಟೋಸ್ ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ,
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
 It's Elemental – Dysprosium  
ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು
ವರ್ಗ:ಲೋಹಗಳು