ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ೨೨ ಭಾಷೆಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಲಭಿಸುವುದು. ಸಾಹು ಜೈನ್ ಪರಿವಾರದವರು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೇ ೨೨, ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಯಾಳಂ ಲೇಖಕ ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ, ೨೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುವುದು.

ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿವರ
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್. ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೈನ್ ಕುಟುಂಬ, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಈಗಲೂ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಈವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

೧೯೮೨ರಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ

+ ವರ್ಷಭಾವಚಿತ್ರಪುರಸ್ಕೃತರುಭಾಷೆಕೃತಿ 1965 60px ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್  ಓಡಕ್ಕುಳಲ್ 1966  ತಾರಾಶಂಕರ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ  ಗಣದೇವತಾ 1967 † 60px ಉಮಾಶಂಕರ್ ಜೋಶಿ  ನಿಶಿತಾ 60px ಕುವೆಂಪು  ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ 1968 60px ಸುಮಿತ್ರಾನಂದನ ಪಂತ್  ಚಿದಂಬರಾ 1969 60px ಫಿರಾಕ್ ಗೋರಕ್ ಪುರಿ  ಗುಲ್-ಎ-ನಗ್ಮಾ 1970 60px ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ  ರಾಮಾಯಣ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಮು 1971  ಬಿಷ್ಣು ಡೆ  ಸ್ಮೃತಿ ಸತ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯತ್ 1972 60px ರಾಮ್‍ಧಾರಿ ಸಿಂಘ್ ದಿನಕರ್  ಊರ್ವಶಿ 1973 † 60px ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ  ನಾಕುತಂತಿ 60px ಗೋಪಿನಾಥ್ ಮೊಹಾಂತಿ  ಮಾಟಿ ಮಟಲ್ 1974 60px ವಿ. ಎಸ್. ಖಾಂಡೇಕರ್  ಯಯಾತಿ 1975 60px ಪಿ. ವಿ. ಅಖಿಲನ್  ಚಿತ್ರಪ್ಪಾವೈ 1976  ಆಶಾಪೂರ್ಣ ದೇವಿ  ಪ್ರಥಮ್ ಪ್ರತಿಶೃತಿ 1977 60px ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ  ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು 1978  ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ವಾತ್ಸಾಯನ  ಕಿತ್ನೀ ನಾವೋಂ ಮೇಂ ಕಿತ್ನೀ ಬಾರ್ 1979  ಬೀರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ  ಮೃತ್ಯುಂಜಯ್ 1980 60px ಎಸ್. ಕೆ. ಪೋಟ್ಟಕ್ಕಾಡ್  ಒರು ದೇಶತ್ತಿಂಟೆ ಕಥಾ 1981 60px ಅಮೃತಾ ಪ್ರೀತಮ್  ಕಾಗಜ್ ತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ 1982 60px ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1983 60px ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್  ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ  1984 60px ತಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1985  ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1986 60px ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ರಾವುತರಾಯ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1987 60px ವಿ. ವಿ. ಶಿರ್ವಾಡ್ಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1988 60px ಸಿ. ನಾರಾಯಣ ರೆಡ್ಡಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1989  ಕುರ್ರಾತುಲೈನ್ ಹೈದರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1990 60px ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1991  ಸುಭಾಷ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1992 60px ನರೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1993 60px ಸೀತಾಕಾಂತ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1994 60px ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1995 60px ಎಂ. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1996 60px ಮಹಾಶ್ವೇತಾ ದೇವಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1997  ಅಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ಜಾಫ್ರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  1998 60px ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ   1999 † 60px ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ   ಗುರುದಯಾಳ್ ಸಿಂಗ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2000 60px ಇಂದಿರಾ ಗೋಸ್ವಾಮಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2001  ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಶಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2002 60px ಡಿ. ಜಯಕಾಂತನ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2003  ವಿಂದಾ ಕರಂದೀಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2004 60px ರೆಹಮಾನ್ ರಾಹಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2005  ಕುನ್ವರ್ ನಾರಾಯಣ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2006 † 60px ರವೀಂದ್ರ ಕೇಳೇಕರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  60px ಸತ್ಯವ್ರತ ಶಾಸ್ತ್ರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2007 60px ಓ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2008  ಅಖ್ಲಾಕ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ (ಶಹರ್ಯಾರ್)  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2009 †  ಅಮರ್ ಕಾಂತ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  60px ಶ್ರೀ ಲಾಲ್ ಶುಕ್ಲ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2010 60px ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2011 60px ಪ್ರತಿಭಾ ರೇ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2012 60px ರಾವೂರಿ ಭರದ್ವಾಜ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2013 60px ಕೇದಾರನಾಥ್ ಸಿಂಗ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2014 60px ಭಾಲಚಂದ್ರ ನೇಮಾಡೆ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2015 60px ರಘುವೀರ್ ಚೌಧರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2016 60px ಶಂಖ ಘೋಷ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2017 60px ಕೃಷ್ಣಾ ಸೋಬ್ತಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2018 60px ಅಮಿತಾವ್ ಘೋಷ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2019 60px ಅಕ್ಕಿತಂ ಅಚ್ಯುತನ್ ನಂಬೂದಿರಿ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2021 ನೀಲಮಣಿ ಫೂಕನ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2022 60px ದಾಮೋದರ ಮೌಜೋ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ  2023 † 60px ರಾಮಭದ್ರಾಚಾರ್ಯ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 60px ಗುಲ್ಜಾರ್  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 2024 60px ವಿನೋದ್ ಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ 

ಈ ಪುಟಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ
ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡಿಗರು 
ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಸಂಸ್ಥೆ
ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರ;ಬಂಗಾಳದ ಕವಿ ಶಂಖ ಘೋಷ್‌ಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ;24 Dec, 2016

ಉಲ್ಲೇಖಗಳು

1.[೧೫]"Gujarati Litterateur Raghuveer Chaudhary honoured with 51st Jnanpith Award". mid-day. 2015-12-29. Retrieved 29 December 2015.
2.[೧೬]http://www.jagranjosh.com/current-affairs/noted-gujarati-writer-raghuveer-chaudhary-selected-for-51st-jnanpith-award-1451444947-1

ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು