ចូហរ

ចូហរ  គឺជារដ្ឋមួយរបស់ម៉ាឡេស៊ី នៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង រដ្ឋប៉ាហាំង ម៉ាឡាកា និង នេគ្រេរីសេមប៊ីឡាន នៅភាគខាងជើង។ ចូហរមានព្រំប្រទល់ដែនសមុទ្រជាមួយ សិង្ហបុរី នៅភាគខាងត្បូង និង ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅខាងកើត និងខាងលិច។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣ ប្រជាជនរបស់រដ្ឋនេះមានចំនួន ៤.០៩ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីពីរនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពី រដ្ឋសេឡាំងគ័រ ។   ចូហរបារូ គឺជារដ្ឋធានី និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋ កូតាអ៊ីកាន់ដា គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលរដ្ឋ និង មួរ ជារាជធានីរបស់ស្ដេច។

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ចូហរបានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹង ស៊ុលតង់ណាតចូហរ ដែលបានលេចចេញជា រដ្ឋត្រគាត មួយរបស់ ស៊ុលតង់ណាតម៉ាឡាកា ។ វាបានដំណើរការជា រដ្ឋអធិបតេយ្យ រហូតដល់ការមកដល់នៃមហាអំណាចអឺរ៉ុប នៅពេលដែល សន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស-ហូឡង់ឆ្នាំ ១៨២៤ បានបែងចែករដ្ឋាភិបាលទូលំទូលាយរវាង អង់គ្លេស និង ហូឡង់ ហើយបានកំណត់ព្រំដែនទំនើបរបស់ចូហរ។ ចូហរនៅតែគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងភាគច្រើនរហូតដល់ឆ្នាំ ១៨៨៥ នៅពេលដែលការត្រួតពិនិត្យរបស់អង់គ្លេសបានកើនឡើងតាមរយៈការតែងតាំងទីប្រឹក្សាទូទៅម្នាក់ ដែលដឹកនាំកិច្ចការទាំងអស់លើ ស៊ុលតង់ ក្រៅពីបញ្ហាសាសនា និងទំនៀមទម្លាប់ក្នុងស្រុក។ ចូហរបានក្លាយជា រដ្ឋអាណាព្យាបាលដោយអង់គ្លេស នៅក្នុង រដ្ឋម៉ាឡេដែលមិនមែនជាសហព័ន្ធ ក្នុងឆ្នាំ ១៩១៤ ដែលជាជំហរមួយដែលត្រូវបានរំខានដោយ ការកាន់កាប់របស់ជប៉ុននៅម៉ាឡាយ៉ា ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម វាបានចូលរួមជាមួយ សហភាពម៉ាឡាយ៉ា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦ និងក្រោយមក សហព័ន្ធម៉ាឡាយ៉ា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨ ដែលក្រោយមកទៀតទទួលបាន ឯករាជ្យពីអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ មុនពេលចូលទៅក្នុងម៉ាឡេស៊ីទំនើបក្រោម កិច្ចព្រមព្រៀងម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ ១៩៦៣។ 

ចូហរមានភាពចម្រុះខ្ពស់ខាងជនជាតិភាគតិច វប្បធម៌ ភាសា ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសាររបាំប្រពៃណីរបស់ខ្លួនគឺ ហ្សាពីន និង គូដា កេបាំង ។ ប្រមុខរដ្ឋគឺ ស៊ុលតង់ចូហរ ចំណែកឯប្រមុខរដ្ឋាភិបាលគឺ ប្រមុខរដ្ឋមន្ត្រី ។ ប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានយកគំរូតាម ប្រព័ន្ធវេស្តមីនស្ទើរ។ ចូហរត្រូវបានបែងចែកជាស្រុករដ្ឋបាល ដោយ ស្រុកចូហរបារូ ជាស្រុកធំទីពីរនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ីតាមចំនួនប្រជាជន និងសេដ្ឋកិច្ច។   សាសនាអ៊ីស្លាមគឺជា សាសនារបស់រដ្ឋ ប៉ុន្តែសាសនាដទៃទៀតអាចអនុវត្តបានដោយសេរី។ ចូហរមាន ព្រៃត្រូពិចជីវចម្រុះ និង អាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ។ ស្ថិតនៅជើងភ្នំភាគខាងត្បូងនៃ ភ្នំតេណាសេរីម ភ្នំតូចៗ និង ជួរភ្នំធំៗ គ្របដណ្តប់លើទេសភាពរាបស្មើរបស់រដ្ឋ ដោយ ភ្នំលីដាំង ជាចំណុចខ្ពស់បំផុត។

ចូហរ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលមាន ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រៅពី ជ្រលងភ្នំខ្លាង ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជា សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋធំទីពីរ របស់ប្រទេស។ ប្រាក់ចំណូលគ្រួសារ និងប្រាក់ខែសរុបរបស់ខ្លួនក៏ខ្ពស់បំផុតទីពីរក្នុងចំណោមរដ្ឋម៉ាឡេស៊ីទាំងអស់ផងដែរ។   ចូហរ មានមជ្ឈមណ្ឌល បញ្ញាសិប្បនិម្មិត ធំជាងគេទីពីររបស់ពិភពលោក មជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្ម និងភស្តុភារកម្មដ៏រឹងមាំ  និងជាទីតាំងនៃ កំពង់ផែ តាន់ជុង ពេឡេប៉ាស ដែលជា កំពង់ផែដ៏មមាញឹកបំផុតទី ១៥ នៅលើពិភពលោក ។  ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃចូហរ អ៊ីសកាន់ដា ម៉ាឡេស៊ី គឺជា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ធំបំផុតរបស់ម៉ាឡេស៊ី តាមតម្លៃវិនិយោគ។

 ឯកសារយោង