មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត

មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត ដែលមានទីតាំងនៅមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស  រាជធានីភ្នំពេញ គឺជាមន្ទីរពេទ្យសាធារណៈ ដែលគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងសុខាភិបាល និងឧបត្ថម្ភថវិកាដោយរដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា និង បារាំង ។ Lim, D. (2007). Introduction of a Trauma Assessment Tool in"/>to the Emergency Department of Calmette Hospital. (Doctorate thesis). University of Toronto, Toronto, Canada. Retrieved from http://wiki.straightjacketstudio.com/images/8/82/CIH2006-7-DLim-TraumaAssessment.pdf  មន្ទីរពេទ្យនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាពដ៏លេចធ្លោរបស់កម្ពុជា។ Launey, G.D. (2010, November 23). Scenes of grief amid Cambodia crush carnage. BBC News. Retrieved from https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11824082 មន្ទីរពេទ្យ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាមលោក អាល់ប៊ឺត កាល់ម៉ែត ដែល​ជា​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​ខាង​បាក់តេរី​ជនជាតិ​បារាំង​ដ៏​ល្បីល្បាញ។

មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ហើយបានទទួលការគាំទ្រពីអង្គការបារាំងមួយចំនួន។ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ វាត្រូវបានបុគ្គលិកដោយគ្រូពេទ្យ ៣០ នាក់និងគ្រូពេទ្យវះកាត់និងគិលានុបដ្ឋាយិកា ៥០ នាក់ ។ មានគ្រែចំនួន២៥០ ក៏ដូចជាផ្នែកវះកាត់ វេជ្ជសាស្ត្រ រោគស្ត្រី និង សម្ភព រួមជាមួយនឹងអង្គភាព វិទ្យុសកម្ម (រួមទាំង អ៊ុលត្រាស៊ូដ និង អេកូខាឌីអូក្រាម ប៉ុន្តែមិនមានការធ្វើធូម៉ូក្រាហ្វីកុំព្យូទ័រ ) មន្ទីរពិសោធន៍ ឈាមវិទ្យា ជីវគីមី និង មីក្រូជីវវិទ្យា សម្រាប់ការវិភាគវេជ្ជសាស្រ្ត ឱសថស្ថានកណ្តាល និងបន្ទប់ពិគ្រោះជំងឺក្រៅ ក៏មានបន្ទប់ថែទាំដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងចំនួន ១០ គ្រែផងដែរ, Pilsczek, F.H. (2001, July 10). Hospital medicine in Cambodia: a visiting doctor's perspective. Canadian Medical Association Journal. Retrieved from http://www.cmaj.ca/cgi/content/full/165/1/37 Fabre-Teste, B., Sokha, Om. (1999). Calmette Hospital, Phnom Penh, Cambodia. Assessment of the implementation of the Medical Information System (SIM). Global analysis of the 1998 results. Cachiers Santé. 367-75. Retrieved from http://www.john-libbey-eurotext.fr/en/revues/sante_pub/san/e-docs/00/04/2D/B3/resume.phtml?type=text.html

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីការលុកលុយរបស់វៀតណាមមកកម្ពុជា មន្ទីរពេទ្យបដិវត្តន៍ ដូចដែលវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះ មានវេជ្ជបណ្ឌិតតែ ៣ នាក់ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម ៤០ នាក់ ដែលប៉ាន់ស្មានថានៅសល់ទូទាំងប្រទេស។  ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតវៀតណាមមួយក្រុមត្រូវបាននាំយកមក ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ នឹងត្រូវបានចូលរួមដោយ ជនជាតិគុយបា អាល្លឺម៉ង់ខាងកើត រុស្ស៊ី និងប៊ុលហ្គារី។ ភាសាបារាំងធ្លាប់ជាភាសាឱសថក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន វាបានក្លាយទៅជាពហុភាសា។ និង​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត ហេង តៃឃី ដែល​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​ប្រធាន​ផ្នែក​វះកាត់ ចេះ​ភាសា​ចំនួន ៦។

នៅឆ្នាំ១៩៨៩ វេជ្ជបណ្ឌិតពិភពលោក បានធ្វើការសិក្សាមួយដែលបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាមន្ទីរពេទ្យត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញជាកន្លែងសាធារណៈ ។ នៅពេលនោះ វាត្រូវបានបម្រុងទុក ៩០ភាគរយសម្រាប់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និង ១០ភាគរយសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ។  អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​បាន​ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ឱ្យ​ការ​បែង​ចែក​ធនធាន​ត្រូវ​ដាក់​បញ្ច្រាស។ ជាងនេះទៅទៀត របាយការណ៍បានផ្តល់អនុសាសន៍លើការជួសជុល និងសាងសង់ឡើងវិញដ៏ធំដែលចំណាយអស់ ៣លានដុល្លារ ហើយត្រូវប្តូរឈ្មោះទៅជាមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត។

ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ក្រោមការឧបត្ថម្ភថវិកាដោយ រដ្ឋាភិបាលបារាំង និងដោយការបរិច្ចាគពីប្រជាជាតិផ្សេងៗចាប់តាំងពីពេលនោះមក រួមទាំងប្រទេសជប៉ុនផងដែរ បានផ្តល់ឱ្យរាជធានីភ្នំពេញនូវកន្លែងបំពាក់បរិក្ខារដ៏ល្អដែលវាមានសព្វថ្ងៃនេះ។ មានគ្រែចំនួន ២០៣ ដែលក្នុងនោះមាន ១០១ គ្រែពេទ្យ និង ៥៧ សម្រាប់អ្នកជំងឺវះកាត់។ គ្រែផ្សេងទៀតស្ថិតនៅក្នុងគ្រាសង្គ្រោះបន្ទាន់ កន្លែងព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំស្ពឹក តំបន់សម្ភព និងរោគស្ត្រី។ ស្លាបមន្ទីរពិសោធន៍ទំនើបអនុវត្តនីតិវិធីធ្វើតេស្ត និងមានកន្លែងថតកាំរស្មីអ៊ិច។

ផែនការសម្រាប់ពេលអនាគតរួមមានការពង្រីកមជ្ឈមណ្ឌលព្យាបាលបេះដូង កន្លែងថ្មីសម្រាប់ព្យាបាលព្រះសង្ឃ និងធ្វើការលើកន្លែងថែទាំដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង និងអង្គភាពសង្គ្រោះបន្ទាន់។ 

 អភិបាលកិច្ច 
មន្ទីរពេទ្យនេះមានលក្ខន្តិកៈមិនធម្មតា ដោយមានស្វ័យភាពគ្រប់គ្រង និងប្រព័ន្ធនៃការចំណាយឡើងវិញ ដែលបច្ចុប្បន្នផ្តល់៦៤% នៃប្រាក់ចំណូលរបស់មន្ទីរពេទ្យ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៤ វាបានទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការរបស់បារាំង។ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលរបស់បារាំងឈ្មោះ វេជ្ជបណ្ឌិតពិភពលោក មានវត្តមាននៅកាល់ម៉ែតតាំងពីឆ្នាំ១៩៩០ ដោយផ្តល់ការគាំទ្រដល់ "ឱសថ B" ដែលជាផ្នែកទន់ខ្សោយនៃនាយកដ្ឋានពេទ្យ ដែលសេវាដែលផ្តល់មិនទាមទារថ្លៃសេវា (សេវា "ឱសថ A" ត្រូវតែបង់សម្រាប់ ) 

 សេវា​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់ 
មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតមាន រថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ ចំនួនពីរគ្រឿងសម្រាប់បម្រើសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់ របស់ខ្លួន ក្នុងនោះមានរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់មួយនៅទីវាល និងប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់សេវាបញ្ចូលឈាម ចំណែករថយន្តមួយទៀតមានទីតាំងនៅច្រកចូលសង្គ្រោះបន្ទាន់របស់មន្ទីរពេទ្យនៅពេលត្រូវការ។  អ្នកបើកបរ គិលានុបដ្ឋាយិកា និង/ឬវេជ្ជបណ្ឌិត បង្វិលជាផ្នែកមួយនៃក្រុមឆ្លើយតបបន្ទាន់។ ម្តងម្កាល អ្នកស្រុកអាចជំនួសគ្រូពេទ្យសង្គ្រោះបន្ទាន់។

ប្រហែល៤០% នៃអ្នកជំងឺសង្គ្រោះបន្ទាន់ទៅដល់មន្ទីរពេទ្យតាមរយៈរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់។ វាត្រូវចំណាយពេលជាមធ្យម ៤ម៉ោងដើម្បីដឹកអ្នកជំងឺទៅកាន់ផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់។  តម្លៃ​នេះ​គិត​ដល់​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹក​មក​ពី​ខេត្ត​កណ្តាល ​បន្ថែម​លើ​អ្នក​មក​ពី​ជាយ​ក្រុង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកជំងឺជាច្រើនគ្រាន់តែដើរចូលទៅក្នុងផ្នែកសង្គ្រោះបន្ទាន់ដោយថ្មើរជើង ឬដោយសាច់ញាតិជំនួយ។

 សោកនាដកម្មកោះពេជ្រ 
បន្ទាប់ពីសោកនាដកម្មនៅកោះពេជ្រ ក្នុងអំឡុងពេលដែលមនុស្ស Petty, M. (2010, November 24). Cambodia government seen unscathed from stampede. Reuters. Retrieved from http://uk.reuters.com/article/idUKTRE6AN20120101124  នាក់ត្រូវបានជាន់គ្នារហូតដល់ស្លាប់ មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតគឺជាកន្លែងសំខាន់ក្នុងការព្យាបាល និងកំណត់អត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះនៃហេតុការណ៍រត់ជាន់គ្នា។  បើតាមមន្ត្រីមន្ទីរពេទ្យ មានមនុស្សចំនួន ២៦៤នាក់ បានមកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយនេះ ធ្វើឲ្យខូចខាតសម្ភារៈរបស់មន្ទីរពេទ្យយ៉ាងច្រើនលើសលប់។ Nimol, T. (2010, December 1). Foreign doctors aid stampede victims. The Phnom Penh Post. Retrieved from http://www.phnompenhpost.com/index.php/2010120145103/National-news/foreign-doctors-aid-stampede-victims.html

ជនរងគ្រោះនៃសោកនាដកម្ម បានទទួលការព្យាបាលដោយឥតគិតថ្លៃ បន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្តេជ្ញាថា រដ្ឋាភិបាលនឹងចេញថ្លៃព្យាបាលរបួសក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬក្រៅប្រទេស ប្រសិនបើចាំបាច់។ 

 ឯកសារយោង