គំនិតការបាត់បង់ទឹកដីរបស់ប្រទេសថៃ

ការបាត់បង់ទឹកដីរបស់ប្រទេសថៃ គឺជាគំនិតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ ដែលសំដៅលើជម្លោះក្នុង សម័យរតនៈកូស៊ីន របស់ ប្រទេសថៃ (ឬសៀមតាមដែលដឹងតាមប្រវត្តិសាស្ត្រ) ដែលប្រទេសនេះត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រគល់ទឹកដី ជាពិសេសទៅមហាអំណាចខាងលិចនៃប្រទេសបារាំង និងចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទជូ ឡាឡុងកន (រាមាទី៥)។

គំនិត​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​និយម​ប្រើ​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៣០ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​ជាតិ​និយម​ថៃ ​ដែល​បាន​លើក​កម្ពស់​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​របស់ ផ្លែកភិប៊ុនសង្គ្រាម ។ គំនិតនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសំណុំនៃផែនទីដែលមានចំណងជើងថា អាត្លាសប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសថៃ និង ផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រំដែនរបស់ប្រទេសថៃ ដែលអះអាងថាបង្ហាញពីវិសាលភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនៃព្រំដែននៃរដ្ឋមុនរបស់ប្រទេសថៃ និងទឹកដីដែលវាបានបាត់បង់ជាបន្តបន្ទាប់។ ផែនទីត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយ ជាពិសេសតាមរយៈការដាក់បញ្ចូលក្នុង សៀវភៅសិក្សាស្ដង់ដាររបស់សិស្ស ថងបៃតែងណយ ដែលជាសៀវភៅស្ដង់ដារដែលប្រើក្នុងសាលាថៃតាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៣។

ខណៈពេលដែលអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រក្រោយៗមកបានជំទាស់នឹងភាពត្រឹមត្រូវនៃប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ផែនទី គំនិតនៅតែជាគោលនៅក្នុងសុន្ទរកថាជាតិនិយមរបស់ថៃ ហើយបានលេចចេញជាថ្មីជាពិសេសក្នុងដំណាក់កាលនៃ ជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារ ជាមួយកម្ពុជា។

 ប្រភពដើម 
គោលគំនិតនៃការបាត់បង់ទឹកដីរបស់ប្រទេសថៃត្រូវបានគេពេញនិយមជាលើកដំបូងនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃមនោគមវិជ្ជា ជាតិនិយមថៃ ប្រឆាំងនឹងលោកខាងលិចដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាលនៃ ផ្លែកភិប៊ុនសង្គ្រាម (ភិប៊ុន) ។ ការបាត់បង់ទឹកដីត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាប្រធានបទមួយនៅក្នុង "សុន្ទរកថាបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិ" ដែលហៅកាត់ដោយប្រវត្តិវិទូ Shane Strate ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីជំរុញការគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាល និងមនោគមវិជ្ជា ផាន-ថៃ ដែលមិនចេះរីងស្ងួត ។  

គំនិតនេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈតាមរយៈសំណុំនៃផែនទីដែលមានចំណងជើងថា អាត្លាសប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសថៃ និងផែនទីមួយទៀតហៅថា ផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រំដែនប្រទេសថៃ។ អាត្លាសប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាសំណុំនៃផែនទីចំនួនប្រាំមួយ ដែលដំបូងបង្ហាញពីចលនាឆ្ពោះទៅភាគខាងត្បូងរបស់ជនជាតិ តៃ / ថៃ ពី ភ្នំអាល់តៃ (ដូចទ្រឹស្តីដ៏ពេញនិយមនៅពេលនោះ) និងផែនទីផ្សេងទៀតពណ៌នាទឹកដីនៃនគរថៃ ណានចូវ (ត្រូវបានពិចារណាតាមទ្រឹស្ដីនោះ) សុខោទ័យ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ រាម ខាំហាំង ' អយុធ្យា  ធួនបុរី ក្នុង សម័យ តាក់ស៊ីនរតនៈកូស៊ីន ក្នុងរជ្ជកាល រាមាទី១ ។ 

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រំដែនរបស់ប្រទេសថៃ គឺជាផែនទីតែមួយ ដែលដាក់ស្លាកទឹកដីដែលបាត់បង់ដោយប្រទេសថៃក្នុងឱកាសជាច្រើន ដែលបណ្តាលឱ្យមានរូបរាងរបស់ប្រទេសនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ មានកំណែជាច្រើននៃផែនទី ដោយមានការគណនាខុសគ្នានៃការខាតបង់ ប៉ុន្តែទាំងអស់រួមបញ្ចូលការផ្តាច់ទឹកដីដែលឥឡូវជាឡាវ និងកម្ពុជាទៅបារាំងនៅឆ្នាំ ១៨៩៣, ១៩០៤ និង ១៩០៧ និងរដ្ឋម៉ាឡេទាំងបួនទៅអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ។ 


 ប្រវត្តិនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ 
សំណុំផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រអាត្លាសត្រូវបានបោះពុម្ពជាលើកដំបូងដោយ នាយកដ្ឋានស្ទាបស្ទង់ភូមិន្ទថៃ ប្រហែលឆ្នាំ ១៩៣៥-១៩៣៦ ។  ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃផែនទីព្រំដែនរបស់ប្រទេសថៃ (ហៅផងដែរថាការវិវត្តនៃព្រំប្រទល់ប្រទេសថៃ) ក៏ត្រូវបានផលិតដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៣៥ ទោះបីជាវាជាកំណែផ្សេងគ្នាដែលបានកើនឡើងដល់ភាពលេចធ្លោនៅឆ្នាំ ១៩៤០ ចំពេលមានការរីករាលដាលនៃមនោគមវិជ្ជា ផាន-ថៃ ដែលគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលរបស់ ភិប៊ុន ជាមួយនឹងការអំពាវនាវឱ្យប្រគល់ទឹកដីមកវិញ ១៩១៩ និងបារាំង។ ផែនទី​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចែកចាយ​ដល់​សាលារៀន និង​ការិយាល័យ​រដ្ឋាភិបាល ដែល​ជំរុញ​ឱ្យ​មានការ​តវ៉ា​ពី​អ្នកការទូត​អង់គ្លេស និង​បារាំង ។ រដ្ឋាភិបាលបានឃ្លាតឆ្ងាយពីការបោះពុម្ពផ្សាយ ប៉ុន្តែការចែកចាយរបស់វាត្រូវបានចាប់យកដោយជំនួយការម្នាក់របស់ ភិប៊ុន ។ 

ចលនានេះទទួលបានការគាំទ្រពីសាធារណជនយ៉ាងទូលំទូលាយ ហើយប្រទេសថៃនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាល ភិប៊ុន បានឈ្លានពានឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង នៅឆ្នាំ ១៩៤០ ដើម្បីដណ្តើមយកទឹកដីដែលបាត់បង់មកវិញ។ ថៃ​បាន​បញ្ចូល​ទឹកដី​មួយ​ចំនួន​ដោយ​សង្ខេប​ដោយ​សារ​សម្ព័ន្ធភាព​របស់​ខ្លួន​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ជប៉ុន ​ក្នុង​អំឡុង​សង្គ្រាម​លោក​លើក​ទី​ពីរ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បោះបង់​ការ​ទាមទារ​នេះ​ក្រោយ​សង្គ្រាម។ ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរបរិយាកាសនយោបាយក៏ដោយ ផែនទីបានបន្តរស់នៅដោយសារការសម្របខ្លួនទៅនឹងសម្ភារៈសិក្សា។

នៅឆ្នាំ ១៩៥៧ Phunphon Atsanachinda អតីតមន្ត្រីនាយកដ្ឋានស្ទាបស្ទង់ភូមិន្ទ និងជាសាស្រ្តាចារ្យនៅសាកលវិទ្យាល័យឈៀងម៉ៃ បានបង្កើតផែនទីស្រដៀងគ្នាមួយ (រួមទាំងផែនទីអាត្លាសប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងប្រាំមួយ និងផែនទីប្រវត្តិសាស្រ្តព្រំដែន) សម្រាប់ ថៃ វឌ្ឍនា ផានិច  ជាអ្នកបោះពុម្ពសៀវភៅសិក្សាធំជាងគេបំផុតមួយ ដែលមានចំណងជើងថា បន់ដៃប្រវត្តិសាស្ត្រថៃបូរាន  ( 'ជំហាននៃប្រវត្តិសាស្ត្រថៃតាំងពីបុរាណកាល')។ វាត្រូវបានលក់ជាបណ្តុំនៃផ្ទាំងរូបភាព ហើយត្រូវបានចែកចាយយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងចំណោមសាលារៀន។  

នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ កំណែមួយទៀតនៃឈុតត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងអាត្លាសសិស្សដែលគូរដោយលោក ថងបៃ តាំងណូយ ដែលជាគ្រូបង្រៀនសាលាមកពីប្រាជីនបូរី។ អាត្លាសរបស់ថុងបៃ ដែលបោះពុម្ពដោយ ថៃ វឌ្ឍនា ផានិច បានក្លាយជាសៀវភៅសិក្សាដ៏ពេញនិយមបំផុត ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដោយសាលារៀនទូទាំងប្រទេសរហូតដល់សតវត្សទី ២១ ជាមួយនឹងការបោះពុម្ពលើកទី ៤៤ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ ។  ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រជាជនថៃភាគច្រើនបានស្គាល់ផែនទី តាមរយៈការប្រើប្រាស់របស់វានៅក្នុងអាត្លាសរបស់ថុងបៃ។  

ផែនទីជាច្រើនផ្សេងទៀត ជាពិសេសផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនរបស់ប្រទេសថៃ ក៏ត្រូវបានផលិតឡើងផងដែរ ដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រពិភាក្សាអំពីបញ្ហាប្រវត្តិសាស្ត្រ  ខ្លះទៀតដោយអង្គការ ឬក្រុមប្រើប្រាស់វាសម្រាប់គោលបំណងនយោបាយ ជាពិសេសបញ្ហាជុំវិញ ជម្លោះទឹកដីជាមួយកម្ពុជា ។ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់ស្ថានទូតថៃនៅក្នុង កុបកម្មនៅទីក្រុងភ្នំពេញឆ្នាំ ២០០៣ នាយកដ្ឋានអង្កេតបានចេញផ្សាយផែនទីថ្មីនៃការបាត់បង់ទឹកដីរបស់សៀម ដែលបានអះអាងពីការខាតបង់ចំនួន ១៣ ផ្ទុយពីចំនួនប្រហែលប្រាំបីដែលជាធម្មតាបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីមុន។ បន្ទាប់​ពី ​ជម្លោះ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ វិវាទ​អនាមិក​មួយ​ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​បាន​បង្ហាញ​ពី​កំណែ​មួយ​ទៀត​ដែល​មាន​ការ​ខាតបង់​រហូត​ដល់​ទៅ​ដប់បួន។ 

 បញ្ហា 
ផែនទីមិនមានភាពត្រឹមត្រូវតាមការពិតទេ។ អាត្លាស​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បង្ហាញ​ជា​ប្រព័ន្ធ​លើ​វិសាលភាព​នៃ​ទឹកដី​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​សៀម ហើយ​ជ្រើសរើស​ពណ៌នា​តែ​ពេល​វេលា​នៃ​វិសាលភាព​ទឹកដី​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត ដោយ​មិន​អើពើ​នឹង​ការ​ហូរ​ចូល​រវាង​គ្នា។ ការតំណាងក៏មានលក្ខណៈអនាធិបតេយ្យផងដែរ ដោយសារគំនិតនៃទឹកដីភូមិសាស្រ្តមិនត្រូវបានគេទទួលស្គាល់នៅក្នុងសម័យនោះ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រព័ន្ធដៃទន្លេ មណ្ឌល នៃតំបន់។  ការពិពណ៌នាអំពីទ្រឹស្ដីប្រភពដើមភ្នំ អាលតៃ បង្ហាញថា អាត្លាសប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយសៀវភៅ ឡាក់ថៃ របស់ ឃុន វិឈីតម៉ាត្រា ដែលជាគណនីដ៏ពេញនិយមមួយដែលត្រូវបានអនុម័តចូលទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តសាមញ្ញពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ។ ទ្រឹស្ដីដែលវាត្រូវបានផ្អែកលើ - ថា ណានចៅ គឺជារដ្ឋតៃ - ត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិវិទូរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ ទោះបីជាវាបន្តត្រូវបានបង្កើតឡើងវិញនៅក្នុង atlas របស់ ថងបៃ ក៏ដោយ។ 

ដូចគ្នាដែរ ផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រព្រំដែនមិនផ្តល់មូលដ្ឋានសម្រាប់ការអះអាងដែលខ្លួនបង្កើតតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រជាកម្មសិទ្ធិរបស់សៀមទេ ហើយបង្កើតការបំភាន់ថាប្រទេសនេះមានរូបរាងភូមិសាស្ត្រច្បាស់លាស់មុនពេលបាត់បង់ទឹកដីទាំងនោះ ខណៈដែលការពិតព្រំដែនទាំងនោះមិនត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់នោះទេ។ 

អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រក្រោយៗមក ចាប់ផ្តើមពី លោក Thongchai Winichakul ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ បានចាត់ទុកផែនទីជាឧបករណ៍នយោបាយ ប្រើដើម្បីពង្រឹងទស្សនៈជាតិនិយមថៃអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ។ យោងតាមលោក ថងបៃ ពួកគេ "មិនមែនសម្រាប់ការសិក្សាអំពីភូមិសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនសិការប្រវត្តិសាស្ត្រអំពីជីវិតរបស់ប្រទេសជាតិ"។  លោក Charnvit Kasetsiri បានលើកឡើងអំពីអាត្លាសរបស់លោក ថងបៃ ជាឧទាហរណ៍មួយអំពីរបៀបដែលគំនិតហួសសម័យនៅតែត្រូវបានបន្តដោយសៀវភៅសិក្សារបស់សាលា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយមត្រូវបានទាក់ទាញដោយក្រុមនយោបាយ។ 

គោលគំនិតនេះនៅតែជាចំណុចសំខាន់នៅក្នុងសុន្ទរកថាជាតិនិយមរបស់ថៃ ហើយបានលេចចេញជារូបរាងឡើងវិញជាពិសេសជាមួយនឹងជម្លោះប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលខ្លួនវាបានក្លាយជាការខាតបង់មួយនៅក្នុងកំណែចុងក្រោយនៃផែនទី និងបញ្ជីដែលបានរីករាលដាលនៅក្នុងសតវត្សទី ២១ ។ 

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text