វ្យាស

វ្យាស ( សំស្ក្រឹតត :    व्यास    , វ្យាស ) គឺជា ឫស្សី (ឥសី) ដែលមានតួនាទីលេចធ្លោនៅក្នុងប្រពៃណីហិណ្ឌូភាគច្រើន។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា វេទ វ្យាស ( សំស្ក្រឹត :  वेदव्यास    ) ឬ ក្រឹស្ណទ្យៃបាយន ។ តាមប្រពៃណី វ្យាស ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកនិពន្ធនៃវីរភាព មហាភារត លោកក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាតួអង្គផងដែរ។ លោកក៏ត្រូវបានប្រពៃណីហិណ្ឌូចាត់ទុកថាជាអ្នកចងក្រង មន្ត នៃ គម្ពីរវេទ ទៅជាអត្ថបទចំនួនបួន ក៏ដូចជាអ្នកនិពន្ធនៃ បុរាណ ចំនួនដប់ប្រាំបី និង ព្រហ្មសូត្រ ។

វ្យាសត្រូវបានចាត់ទុកដោយពួកហិណ្ឌូជាច្រើនថាជា អវតារមួយផ្នែក ( អំឝាវតាវតារ   ) របស់ ព្រះវិស្ណុ ។ លោកគឺជាព្រះអមតៈមួយអង្គក្នុងចំណោមព្រះអមតៈដែលហៅថា ជីរញ្ជិវិ ដែលត្រូវបានអ្នកកាន់សាសនាជឿថានៅមានជីវិតនៅក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្នដែលគេស្គាល់ថាជា កលីយុគ ។

 អត្ថបទដែលបានសន្មត 

 មហាភារតៈ 
រូបភាពតូច|វ្យាសកំពុងនិទានរឿង មហាភារតៈ ទៅកាន់ ព្រះគណេស ដែលជាអ្នកសរសេរគម្ពីររបស់ព្រះអង្គ - អង្គរវត្ត
វ្យាសត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកនិពន្ធនៃមហាភារត ដែលជាវីរភាពដ៏សំខាន់មួយនៃអក្សរសិល្ប៍ហិណ្ឌូ។  ផ្នែកទីមួយនៃមហាភារតបានចែងថា គណេស បានសរសេរអត្ថបទតាមការសរសេរតាមអានរបស់វ្យាស  ប៉ុន្តែនេះត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញចាត់ទុកថាជាការបញ្ចូលនៅពេលក្រោយចំពោះវីរភាព ហើយផ្នែកនៃរឿងនេះក៏ត្រូវបានដកចេញនៅក្នុង "ការបោះពុម្ពរិះគន់" នៃមហាភារតផងដែរ។ 

បងប្អូនប្រុសបណ្ឌវ ទាំងប្រាំនាក់នៃត្រកូលរងនៃរាជវង្សកុរុ គឺជាអ្នកឈ្នះចុងក្រោយ ដូច្នេះហើយ វីរបុរសវប្បធម៌របស់ឥណ្ឌា ទំនាក់ទំនងរបស់វ្យាសជាមួយអ្នកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមញាតិសន្តាននេះ គឺដូចជាអ្នកកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលបានបង្កើតឪពុករបស់អ្នកឈ្នះ។ តួអង្គសំខាន់ៗទាំងប្រាំនាក់នេះគឺជាកូនប្រុសជំនួសរបស់ បាន្ឌុ ដែលមានព្រះជាច្រើនអង្គជាព្រះក្នុងនាមស្តេចគុរុនេះ ដែលវ្យាសផ្ទាល់បានបង្កើត «ក្រោមការអនុវត្តនិយោគ» ជំនួសបងប្រុសច្បងដែលបានស្លាប់ដោយគ្មានអ្នកស្នងមរតក តាមបញ្ជារបស់ម្តាយរបស់គាត់គឺ សត្យវតី ។ វ្យាសក៏ជាឪពុករបស់អ្នកចាញ់ដែរ គាត់ពិតជាគ្រូពេទ្យវះកាត់ដែលបានដាក់បងប្អូនប្រុសមួយរយនាក់របស់បងប្អូនជីដូនមួយសត្រូវចូលទៅក្នុងការភ្ញាស់ ហើយដោយសារពួកគេត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានបង្កើតដោយពរជ័យដែលគាត់បានផ្តល់ឱ្យម្តាយរបស់ពួកគេ មានលទ្ធភាពខ្លះដែលគាត់ក៏ជាឪពុកបង្កើតរបស់ពួកគេដែរ។  ដូច្នេះ ការនិពន្ធ​គម្ពីរ ​មហាភារត ​របស់​វ្យាស គឺ​តាមរយៈ​ជីវប្រវត្តិ​របស់​គ្រួសារ​របស់​លោក​ផ្ទាល់ រួមទាំង​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចិញ្ចឹម​ផងដែរ។ នេះ​គឺជា​ការតស៊ូ​រវាង​ចៅប្រុស​ដែល​ជា​មន្ត្រី​ផ្ទាល់​របស់​លោក។  ហើយ​វា​គឺ​ជា​ការ​បន្ត​នៃ​ការ​បង្កើត ​ស្មិតិ ទី ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ ក៏ដូចជា​ការ «ចងក្រង» គម្ពីរ ​ស្រុតិ ​សំខាន់ៗ​នៃ​គម្ពីរ​វេទ ដែល «វ្យាស» ត្រូវ​បាន​បន្ថែម​ជា​នាម​បន្ទាប់​មក​បាន​លុប​បំបាត់​ឈ្មោះ​កំណើត​ពីរ​របស់​លោក​គឺ គ្រិស្ណៈ និង ទ្វិបាយន ខណៈ​ដែល​ការ​បង្កើត​គម្ពីរ​ស្មិទី​របស់​លោក​បាន​ក្លាយ​ជា​សាជីជ្រុង​ដែល​ឈ្មោះ​ដែនដី​របស់​វា ដោយ​ផ្អែក​លើ​ឈ្មោះ​ផ្ទាល់ខ្លួន​របស់​អ្នកគ្រប់គ្រង​រឿងព្រេង​និទាន​មួយ ឬ​ពីរ ដែល​រួម​បញ្ចូល​ក្នុង​អត្ថបទ​នៃ​រឿងព្រេង នៅតែ​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ទម្រង់​ផ្លូវការ​សំស្ក្រឹត​ទៅ​ហិណ្ឌូ​ទំនើប គឺ ភារត គនរាជ្យ ក្នុង ​ឈ្មោះ​សម្រាប់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ​តាមរយៈ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​បច្ចុប្បន្ន​របស់​ខ្លួន។  Mahābhārata, Vol. 1, Part 2. Critical edition, p. 884.

 បុរាណ 
វ្យាសក៏ត្រូវបានគេសរសើរចំពោះការសរសេរគម្ពីរ បុរាណ សំខាន់ៗចំនួនដប់ប្រាំបី  ដែលជាស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌាដែលគ្របដណ្តប់លើប្រធានបទជាច្រើននៅក្នុងសព្វវចនាធិប្បាយដែលគ្របដណ្តប់លើគម្ពីរផ្សេងៗ។ 

 ព្រហ្មសូត្រ 
ព្រហ្មសូត្រ ដែលជាអត្ថបទគ្រឹះមួយរបស់ វេទន្តៈ ត្រូវបានសរសេរដោយ ពាទរាយណ ដែលត្រូវបានគេហៅថា វេទវ្យាស  "អ្នកដែលរៀបចំ"។  

 ឯកសារយោង