យុវជនកម្ពុជា

យុវជននៅកម្ពុជា (អាយុក្រោមសាមសិបឆ្នាំ) មានចំនួន ៦៥,៣% នៃប្រជាជនកម្ពុជាចំនួន ១៤,៨០៥,០០០នាក់។  ២៦ ភាគរយនៃប្រជាជនកម្ពុជាមានអាយុចន្លោះពី ១៤ ទៅ ៣០ ឆ្នាំ និង ៣០ ភាគរយទៀតមានអាយុក្រោម ១៤ ឆ្នាំ។  យុវជនទាំងអស់ក្នុងប្រទេស គឺជាកូនចៅជំនាន់ទីពីរ និងទីបីនៃអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបប ខ្មែរក្រហម ដែលជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ដែលបានកើតឡើងពីឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩ ។  ប្រហែល ២០% នៃប្រជាជនរស់នៅក្នុងទីក្រុងរបស់ខ្លួន ដែលភាគច្រើននៅក្នុង ទីក្រុងភ្នំពេញ ជារាជធានី។ 

 កុមារភាពដល់វ័យជំទង់ 
កុមារកម្ពុជា អាចត្រូវបានមើលថែទាំរហូតដល់គាត់មានអាយុចន្លោះពី ២ ទៅ ៤ ឆ្នាំ។ រហូតដល់អាយុ ៣ ឬ ៤ ឆ្នាំ កុមារត្រូវបានផ្តល់ការស្រលាញ់រាងកាយ និងសេរីភាពយ៉ាងច្រើន ហើយមានការដាក់ទណ្ឌកម្មផ្នែករាងកាយតិចតួចដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ កុមារដែលមានអាយុប្រហែល ៥ ឆ្នាំក៏អាចត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយមើលថែទាំប្អូនស្រីតូចៗ និងជួយកិច្ចការជុំវិញផ្ទះផងដែរ។ ល្បែងកុមារសង្កត់ធ្ងន់លើសង្គមនិយម ឬជំនាញជាជាងឈ្នះ និងចាញ់។ 

លុះដល់អាយុប្រាំពីរឆ្នាំ ឬប្រាំបីឆ្នាំ ពួកគេស្គាល់ពីបទដ្ឋានសង្គមនៃសុជីវធម៌ ការគោរពប្រតិបត្តិ និងការគោរពចំពោះចាស់ទុំ និងព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនា ។ ឪពុកនៅពេលនេះចាប់ផ្តើមការដកថយជាអចិន្ត្រៃយ៍របស់គាត់ទៅជាតួនាទីផ្តាច់ការ ។ នៅអាយុដប់ឆ្នាំ ក្មេងស្រីម្នាក់ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយម្តាយរបស់នាងក្នុងកិច្ចការផ្ទះជាមូលដ្ឋាន។ ក្មេងប្រុសម្នាក់ដឹងពីរបៀបថែទាំបសុសត្វរបស់គ្រួសារ ហើយអាចធ្វើការងារកសិកម្មក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បុរសចំណាស់បាន។ 

កាលពីមុន និងនៅតែនៅតាមតំបន់ជនបទមួយចំនួន ពិធីមួយបានសម្គាល់ការចូលក្មេងស្រីចូលទៅក្នុងភាពពេញវ័យ។ នៅពេលចាប់ផ្តើមនៃការមករដូវ ក្មេងស្រីម្នាក់នឹងចូលរួមក្នុងពិធីមួយដែលមានឈ្មោះថា ចូលម្លប់ (ចូលទៅក្នុងស្រមោល) ។ អាហារមួយចំនួនត្រូវបានហាមឃាត់នៅពេលនេះ ហើយនាងនឹងត្រូវនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្រួសាររបស់នាងក្នុងរយៈពេលពីពីរបីថ្ងៃទៅប្រាំមួយខែ។ បន្ទាប់ពីរយៈពេលនៃការនៅលីវនាងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាអាចរៀបការបាន។ Federal Research Division. Russell R. Ross, ed. "Families". Cambodia: A Country Study. Research completed December 1987. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.

នៅសម័យមុនកុម្មុយនិស្ត ឪពុកម្តាយបានប្រើសិទ្ធិអំណាចពេញលេញលើកូនរបស់ពួកគេរហូតដល់កូនៗរៀបការ ហើយឪពុកម្តាយបន្តរក្សាការគ្រប់គ្រងបានល្អខ្លះក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍។បុរសនិងស្ត្រីជាធម្មតារៀបការនៅអាយុ២៥  និង ២៣ ឆ្នាំដោយគោរព។  ភាពខុសគ្នានៃអាយុត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ថាមវន្តក្នុងចំណោមក្រុមអាយុផ្សេងៗគ្នា។ វាក្យសព្ទ​គួរសម​ត្រឹមត្រូវ​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​នៅ​សម័យ​មុន​កុម្មុយនិស្ត ហើយ​ពាក្យ​ជំនាន់​ពិសេស​សម្រាប់ "អ្នក" បាន​បន្ត​ប្រើ​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៨០ ។ វាគ្មិនវ័យក្មេងត្រូវបង្ហាញការគោរពចំពោះមនុស្សចាស់ រួមទាំងបងប្អូនបង្កើត ទោះបីជាអាយុរបស់ពួកគេខុសគ្នាត្រឹមតែប៉ុន្មាននាទីក៏ដោយ។ 

 ការអប់រំ 
ជាធម្មតា ក្មេងជំទង់ត្រូវបានបែងចែកដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងសាលារៀនដោយការរួមភេទ ពីព្រោះពួកគេចង់ឱ្យកន្លែងនេះជាកន្លែងសម្រាប់ការអប់រំ និងមិនមែនជាការកម្សាន្ត ឬស្នេហានោះទេ។ គិតថាការអប់រំផ្លូវភេទនឹងនាំឱ្យមានចំណង់និងបញ្ហា។ Welaratna, Usha. Beyond the Killing Fields: Voices of Nine Cambodian Survivors in America. Stanford, CA: Stanford UP, 1993. Print. ការលើកលែងចម្បងចំពោះរឿងនេះកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យ ជាពិសេសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី នៅពេលដែលក្មេងប្រុស និងក្មេងស្រីចូលរួមក្នុងហ្គេមជាក្រុម។ 

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពួកគេមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃអត្រាចុះឈ្មោះចូលរៀននៅក្នុងការអប់រំបឋមសិក្សា ជាមួយនឹង ៩១.៣% នៃយុវជនចូលរួម។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អត្រាចុះឈ្មោះខ្ពស់ទាំងនេះត្រូវបានទូទាត់ដោយអត្រាបញ្ចប់ការសិក្សាទាប ៤៦.៨% មានន័យថាជិតពាក់កណ្តាលដែលបានចុះឈ្មោះដំបូងបានបោះបង់ចោលមុនពេលពួកគេឈានដល់ថ្នាក់ទី៦ ។  ប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើនយល់ឃើញថា សាលារៀនគ្រាន់តែជាការរៀបចំពួកគេសម្រាប់សាលារៀនបន្ថែមទៀត ដែលមនុស្សជាច្រើនមិនអាចមានលទ្ធភាពទិញបាន។ 

អាយុចន្លោះពីប្រាំពីរទៅដប់ប្រាំបួនឆ្នាំ ប៉ុន្តែជាទូទៅបន្ទាប់ពីកំណើតទី១១ ក្មេងប្រុសម្នាក់អាចក្លាយជាអ្នកបំរើព្រះវិហារថេរវាទ ហើយបន្តបម្រើជាព្រះសង្ឃថ្មីថ្មោង ។ ការ​ដែល​បាន​កូន​ប្រុស​ជ្រើស​រើស​មុខ​តំណែង​បែប​នេះ​គឺ​ជា​កិត្តិយស​ដ៏​ធំ​មួយ​សម្រាប់​ឪពុក​ម្ដាយ ហើយ​ក៏​ទទួល​បាន​គុណ​សម្បត្តិ​ច្រើន​ដល់​កូន​ប្រុស​ម្នាក់ៗ។ 

ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នាពេលថ្មីៗនេះ (១៩៧៥-១៩៧៩) មិនត្រូវបានប្រាស្រ័យទាក់ទងយ៉ាងពេញលេញទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយនោះទេ មួយផ្នែកដោយសារតែសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានរៀបចំដើម្បីបង្កើតការគាំទ្រដល់រដ្ឋាភិបាលដែលកំពុងកាន់អំណាច។  បន្ទាប់ពី ខ្មែរក្រហម និងចូលដល់ទសវត្សរ៍ទី៩០ សិស្សត្រូវបានបង្រៀនជំនាញអាន និងសរសេរមានកម្រិត ហើយចំណេះដឹងរបស់ពួកគេភាគច្រើនអំពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍គឺមកពីគណនីដំបូងដែលគ្រូរបស់ពួកគេនឹងចែករំលែកជាមួយពួកគេ។  ដោយសារបរិយាកាសគ្រប់គ្រងនៅក្នុងសាលារៀន ឪពុកម្តាយគឺជាប្រភពចម្បងនៃព័ត៌មានស្តីពីអំពើប្រល័យពូជសាសន៍។ 

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៥-២០០៩ ប្រទេសកម្ពុជាបានបង្កើត "គោលនយោបាយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធីសិក្សា" ដែលត្រូវបានអនុម័តក្នុងគោលបំណងដើម្បីបញ្ចូល បំណិនជីវិត នៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាជាតិ។  ពួកគេបានកំណត់ជំនាញជីវិតដូចជា៖ បញ្ញា បុគ្គល អន្តរបុគ្គល និង ជំនាញវិជ្ជាជីវៈ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការយល់ដឹងអំពីការសម្រេចចិត្ត ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ការដោះស្រាយ និងជំនាញគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង ដែលរួមចំណែកដល់ជីវិតដែលមានសុខភាពល្អ និងផលិតភាព។  នៅតំបន់ជនបទជាច្រើន នេះមានន័យថាការផ្តោតអារម្មណ៍ខ្លាំងលើជំនាញកសិកម្ម។  នេះ​គឺ​ផ្ទុយ​ពី​វិធីសាស្ត្រ​លោក​ខាង​លិច​ដែល​ដាក់​សារៈសំខាន់​លើ ​ការ​គិត​បែប​រិះគន់ ។

 សុខភាពបន្តពូជផ្លូវភេទ 
ភាពអាចរកបាននៃសេវាអប់រំ និង សុខភាពបន្តពូជ ដល់មនុស្សវ័យជំទង់នៅកម្ពុជាកំពុងខ្វះខាត ដោយសារសេវាថែទាំសុខភាពផ្តោតសំខាន់លើមនុស្សពេញវ័យ និងកុមារតូចៗ។  ក្មេងជំទង់ភាគច្រើនក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហានៃការសម្ងាត់នៅពេលព្យាយាមស្វែងរកការថែទាំសុខភាព។  ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦ សមាគមសុខភាពបន្តពូជកម្ពុជា (RHAC) បានធ្វើការជាមួយសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានលើផ្នែកសុខភាពបន្តពូជផ្លូវភេទ។  ពួកគេកំពុងធ្វើការដើម្បីបើកការទំនាក់ទំនង និងសេវាកម្មនាពេលអនាគតក្នុងចំណោមក្រុមអាយុទាំងអស់។ 

អត្រា​មេរោគ​អេដស៍​នៅ​កម្ពុជា​មាន​កម្រិត​ទាប​បើ​ធៀប​នឹង​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​ពិភពលោក។ ០.៤៩% យុវជនអាយុពី១៥-២៤ុវជនអាយុពី១៥- ឆ្នាំមានផ្ទុកមេរោគអេដស៍។  នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​ដោយ​សារ​អត្រា​ទាប​នៃ​សកម្មភាព​ផ្លូវ​ភេទ​នៅ​ក្រៅ​អាពាហ៍ពិាហ៍។ ស្ត្រី ៨ ភាគរយ​មាន​កូន​ដំបូង​នៅ​ចន្លោះ​អាយុ ១៥-១៩ ឆ្១.៩។  មានតែ 1.9% នៃស្ត្រីទាំ២០១០ងនុងឆ្នាំ 2010 បានប្រើវិធីពន្យារកំណើតទំនើប។ 

 ពលកម្ម និងការងារ 
អត្រាពលកម្មកុមារនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមអត្រាខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានប្រហែល៩០% នៃកុមារអាយុពី ៥ ទៅ ១៧ ឆ្នាំទាំងអស់ដែលមានសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែមិនមានប្រាក់ខែ។  ៧០% នៃពលកម្មកុមារធ្វើការក្នុងទម្រង់កសិកម្ម។  កុមារ និងយុវជនជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមានសកម្មភាពការងារដែលត្រូវបានបង្កប់នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេដោយគ្រួសាររបស់ពួកគេ ហើយផ្អែកលើស្ថានភាពសង្គម និងប្រាក់ចំណូលធំជាងរបស់ពួកគេ។  ពលកម្ម​នេះ​ត្រូវ​បាន​អ្នក​ក្រៅ​មើល​ឃើញ​ជា​ញឹក​ញាប់​ថា​ជា ​ពលកម្ម​កុមារ ឬ ​កុមារ​តាម​ផ្លូវ ។ គ្រួសារយល់ថាការងារនេះមានប្រយោជន៍ដល់ការរស់រានមានជីវិត ដែលជាជំនឿដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋ។ 

 បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ បង្កើតប្រទេសកម្ពុជា 
ក្រោយរបបខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩ កម្ពុជាត្រូវកសាងសង្គមឡើងវិញទាំងស្រុង រួមទាំងរបៀបចិញ្ចឹមគ្រួសារ និងធ្វើការជាសង្គមផងដែរ។ ថ្មីៗនេះនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៣ ពួកគេបានធ្វើការដើម្បីឱ្យមានភាពឯករាជ្យជាងមុន ហើយពឹងផ្អែកលើប្រាក់របស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលតិចតួចដើម្បីគាំទ្រការថែទាំសុខភាព ការអប់រំ សុខុមាលភាពសង្គម និងការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ។ 

 ឯកសារយោង