ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤

ជ័យយ​ឥន្ទ្រវរ្ម័ន​ទី​៤ គឺជាស្តេចរាជាណាចក្រចាម្ប៉ា ដែល​ជា​អតីត​តំបន់​មួយ​ស្ថិត​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម ​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន ពី​ឆ្នាំ១១៦៧ ដល់ ១១៩២។ គាត់ប្រហែលជាមនុស្សដូចគ្នាជាមួយនឹងអ្នកគ្រប់គ្រង បណ្ឌុរង្គ គឺ ពោ ក្លោយ៉ារ៉ា ។ ជនបរទេសម្នាក់ “គាត់បានហៅខ្លួនឯងថា ជយឥន្ទ្រវរ្ម័ន លើវ៉ាទូ ហើយនិយាយថា គាត់មកពី 'កន្លែងដ៏ល្បីល្បាញដែលគេស្គាល់ដោយឈ្មោះ ន្ទ្រេមៈបុរៈវិជយ ។ គាត់ "ពោរពេញដោយថាមពល ភាពក្លាហាន និងមោទនភាព... ពូកែខាងផ្នែកទាំងអស់"។ គាត់​បាន​ផ្ញើ​សួយសារអាករ​ទៅ​តុលាការ​ចិន​និង ​ដាយវៀត ។ ដោយមិនបានជោគជ័យក្នុងការទិញសេះពីប្រទេសចិនសម្រាប់ការលុកលុយនៅលើដីគាត់បានរៀបចំកងនាវាចរ។ Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd.,  

គាត់ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់សម្រាប់ការដឹកនាំចាម្ប៉ាឈ្លានពាន អាណាចក្រខ្មែរ នៅឆ្នាំ ១១៧៧ ។ កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​របស់​ទ្រង់​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​តាម​ដង​ទន្លេ​មេគង្គ និង ​ទន្លេ​សាប ​ទៅ ​ទន្លេ​សាប ហើយ​បាន​បណ្តេញ ​អង្គរ ដោយ​សម្លាប់ ​ព្រះបាទភូវនាទិត្យវរ្ម័ន ។ Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson,   សិលាចារឹកមួយរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុងប្រាសាទពោនគរ ចុះកាលបរិច្ឆេទដល់ឆ្នាំ ១១៨៣ រៀបរាប់ថាទ្រព្យសម្បត្តិមាសប្រាក់ពីស្រុកកម្វុទ្ជៈ្យសម្បត្តិមាសប្រាក់ពីស្រុក (ចា) ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលដាក់លើរទេះសេះ ដឹកទៅកាន់ប្រទេសចំប៉ា ហើយត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីបរិច្ចាគដល់ព្រះឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤។ ព្រះនាងពោធិនាគ ដោយព្រះមហាក្សត្រិយានី Parameśvari ព្រះនាងរាជា ព្រះអង្គម្ចាស់ Bhägyavatī, Sumitrā, និង Sudakṣiṇā របស់ព្រះនាង ចំណែកពានរង្វាន់ខ្មែរដែលនៅសល់ត្រូវបានប្រគល់ជូនប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះអង្គទូទាំងនគរ។ 

នៅឆ្នាំ ១១៩០ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលជាព្រះរាជបុត្រ និងស្នងរាជ្យរបស់ ព្រះបាទធរិនន្ទ្រវរ្ម័នទី២ បានស្វែងរកការសងសឹកនឹងចម្ប៉ា។ រាជធានី​ត្រូវ​បាន​យក​ដោយ វិទ្យានន្ទន៍ ហើយ​ព្រះឥន្ទ្រវរ្ម័ន​ត្រូវ​បាន​គេ​នាំ​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​ទោស​។ ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ក្រោយ​មក​បាន​ដោះលែង​ព្រះអង្គ​ដោយ​ប៉ុនប៉ង​ឡើង​សោយរាជ្យ​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​១១៩១។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា វិទ្យានន្ទន៍ បាន​យក​ឈ្នះ​គាត់​ហើយ​បាន​សម្លាប់ ជ័យ ។ Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., ISBN 9747534991 

គាត់បានស្លាប់នៅឆ្នាំ ១១៩២ ។ ឈ្មោះ​របស់​ព្រះអង្គ ប្រែ​ថា សំស្ក្រឹត ជ័យ; ព្រះឥន្ទ្រ "មានតំណក់ទឹកភ្លៀង" មកពីភាសាសំស្ក្រឹត इन्दु (indu) "a drop" និង र (ra) "possessing"; និង វរ្ម័ន សំស្ក្រឹត សម្រាប់អ្នកជំនាញខាង ក្បាច់គុន ។ ព្រះ​ឥន្ទ្រ ​ក៏​ជា ​ព្រះ​អ្នក​ចម្បាំង ​ហិណ្ឌូ ​បុរាណ​នៃ ​មេឃ ​និង ​ភ្លៀង ។ ទ្រង់ជាព្រះសំខាន់នៅក្នុងអត្ថបទហិណ្ឌូ Rigveda ។

 ឯកសារយោង