មុចិលិន្ទ

មុចិលិន្ទ ( សំស្ក្រឹត :  मुचिलिन्द   ; បាលី : Mucalinda , មុចលិន្ទ ) គឺជា នាគ ដែលការពារ សាក្យមុនី ព្រះពុទ្ធ ពីធាតុបន្ទាប់ពី ការត្រាស់ដឹង របស់ព្រះអង្គ។ 

វាត្រូវបានគេនិយាយថាប្រាំមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធ គោត្ដម បានចាប់ផ្តើមសមាធិនៅក្រោម ដើមពោធិ៍នោះ មេឃបានងងឹតអស់រយៈពេលប្រាំពីរថ្ងៃហើយភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្តេចពស់ដ៏ខ្លាំងពូកែ មុចិលិន្ទ បានមកពីក្រោមផែនដី ហើយបានការពារទ្រង់ ដែលជាប្រភពនៃការការពារទាំងអស់។ លុះ​ព្យុះ​ដ៏​ខ្លាំង​បាន​ស្ងប់​ហើយ ស្តេច​ពស់​ក៏ប្រែកាឡាជាមនុស្ស​មក​ក្រាប​នៅ​ចំពោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ ហើយ​ត្រឡប់​ទៅវិញ​ដោយ​រីករាយ ។

 ការអភិវឌ្ឍន៍ 
មុចលិន្ទ លេចឡើងជាលើកដំបូងនៅក្នុង មុចលិន្ទសូត្ត ដែលជាកន្លែងដែលវាត្រូវបានពិពណ៌នាថាស្តេចនាគបានការពារព្រះពុទ្ធពីធាតុដោយរុំរាងកាយរបស់ព្រះពុទ្ធប្រាំពីរដងដោយឈរជាមួយនឹងពពាគាត់គ្របដណ្តប់។ ជាទូទៅ យើងរកឃើញរូបចម្លាក់ និងចម្លាក់មុចលិន្ទ ដែលមានក្បាលប្រាំពីរ ដូចដែលបានរកឃើញនៅប្រាសាទតាព្រហ្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤។  បន្ទាប់ពីព្រះពុទ្ធធ្វើសមាធិចប់ហើយ មេឃស្រឡះហើយ មុចលិន្ទ បានយកទម្រង់យុវវ័យមកក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ។ 

 មហាយាន 
យោងទៅតាម Lalitavistara Sutra ព្រះពុទ្ធបានរកឃើញខ្លួនឯងនៅក្នុងដែននៃ មុចលិន្ទ ប្រាំសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គ។ មុចលិន្ទ រួមជាមួយនាគពីទិសទាំងបួនបានចូលទៅជិតគាត់ហើយរុំជុំវិញខ្លួនគាត់ប្រាំពីរដងដើម្បីការពារគាត់ពីអាកាសធាតុអាក្រក់។ ពួក​គេ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​អស់​រយៈ​ពេល​ប្រាំពីរ​ថ្ងៃ​ប្រាំពីរ​យប់។ លុះ​ខ្យល់​ព្យុះ​ស្ងប់​ហើយ នាគ​ក៏​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​រៀង​ខ្លួន ហើយមុចលិន្ទ ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះ​ពុទ្ធ​​បី​ដង​មុន​នឹង​ចេញ​ទៅ ។ 

 តំណាងសិល្បៈ 
ប្រធានបទនៃព្រះពុទ្ធសមាធិក្រោមការការពាររបស់ មុចលិន្ទ គឺជារឿងធម្មតាណាស់នៅក្នុង សិល្បៈព្រះពុទ្ធសាសនាឡាវ ។ ការ​រចនា​បែប​ទំនើប​ដ៏​មហិមា​ដ៏​គួរ​ឲ្យ​ទាក់ទាញ​មាន​វត្តមាន​ក្នុង​សួន​ចម្លាក់​របស់ Bunleua Sulilat Sala Keoku ។

សិល្បៈដែលពណ៌នាព្រះពុទ្ធជាមួយនឹងពពាមុចលិន្ទ លើគាត់ប្រហែលជាត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយសិល្បៈ ជេន នៃ Parshvanatha រូបគាត់ផ្ទាល់ជាបុរសដែលមានពពា។ 

 សូមមើលផងដែរ 

 វាសុកិ

 ឯកសារយោង