ទន្លេនីល

ទន្លេនីល  គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់ដែលហូរទៅភាគខាងជើងនៅភាគឦសាននៃទ្វីបអាហ្វ្រិក ។ វាហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ។ ទន្លេនីលគឺជាទន្លេដែលវែងជាងគេនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា ទន្លេដែលវែងជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក   ទោះបីជាវាត្រូវបានប្រកួតប្រជែងដោយការស្រាវជ្រាវដែលបង្ហាញថាទន្លេអាម៉ាហ្សូន វែងជាងបន្តិចក៏ដោយ។ Amazon Longer Than Nile River, Scientists Say   ក្នុងចំណោមទន្លេធំៗរបស់ពិភពលោក ទន្លេនីល គឺជាទន្លេតូចបំផុតមួយ ដែលវាស់វែងដោយលំហូរទឹកប្រចាំឆ្នាំគិតជាម៉ែត្រគូប។  ប្រហែល ៦,៦៥០គីឡូម៉ែត្រ (៤,១៣០ម៉ាយ)  វែង អាងបង្ហូររបស់វាគ្របដណ្តប់ ១១ប្រទេស៖ សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ តង់ហ្សានី ប៊ូរុនឌី រ្វ៉ាន់ដា អ៊ូហ្គង់ដា កេនយ៉ា អេត្យូពី អេរីទ្រា ស៊ូដង់ខាងត្បូង ស៊ូដង់ និង អេហ្ស៊ីប ។  ជាពិសេស ទន្លេនីល គឺជាប្រភពទឹកចម្បងរបស់ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ស៊ូដង់ និងស៊ូដង់ខាងត្បូង។  លើសពីនេះ ទន្លេនីល គឺជាទន្លេសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ជួយដល់វិស័យកសិកម្ម និងនេសាទ។

ទន្លេនីលមានដៃទន្លេធំៗចំនួនពីរ៖ ទន្លេនីលស និង ទន្លេនីលខៀវ ។ ទន្លេនីលស ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ប្រពៃណី​ថា​ជាប្រភពទឹកទន្លេ ​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ទន្លេនីលខៀវ ជា​ប្រភព​ទឹក​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ទន្លេនីល ដែល​មាន​ទឹក និង ​ដី​ល្បាប់ ៨០%។ ទន្លេនីលស គឺវែងជាង ហើយកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់ បឹងធំ ។ វាចាប់ផ្តើមនៅ បឹងវិចតូរីយ៉ា ហើយហូរកាត់អ៊ូហ្គង់ដា និងស៊ូដង់ខាងត្បូង។ ទន្លេនីលខៀវ ចាប់ផ្តើមនៅបឹងតាណា ក្នុងប្រទេសអេត្យូពី  ហើយហូរចូលទៅក្នុងស៊ូដង់ពីភាគអាគ្នេយ៍។ ទន្លេទាំងពីរប្រសព្វគ្នា នៅរដ្ឋធានីខាទូមនៃប្រទេសស៊ូដង់។ 

ផ្នែកខាងជើងនៃទន្លេហូរទៅភាគខាងជើងស្ទើរតែទាំងស្រុងតាមរយៈវាលខ្សាច់នូប៊ីនទៅកាន់ទីក្រុងកៃរ៉ូ និង តំបន់ដីសណ្តធំរបស់វា ហើយទន្លេនេះហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនៅ អាឡិចសាន់ដឺ ។ អរិយធម៌អេហ្ស៊ីប និង ព្រះរាជាណាចក្រស៊ូដង់ បានពឹងផ្អែកលើទន្លេ និងការជន់លិចប្រចាំឆ្នាំតាំងពីបុរាណកាលមក។ ប្រជាជន និងទីក្រុងភាគច្រើននៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្នែកទាំងនោះនៃជ្រលងភ្នំនីលភាគខាងជើងនៃ ទំនប់អាស្វាន ។ ស្ទើរតែគ្រប់កន្លែងវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអេហ្ស៊ីបបុរាណបានអភិវឌ្ឍ និងត្រូវបានរកឃើញនៅតាមច្រាំងទន្លេ។ ទន្លេនីលគឺជាមួយ ទន្លេរ៉ូន និង ទន្លេពូ ដែលជាទន្លេមួយក្នុងចំណោមទន្លេមេឌីទែរ៉ាណេទាំងបីដែលមានការបញ្ចេញទឹកដ៏ធំបំផុត។ 

 ឯកសារយោង