ត្រៃភេត

ត្រៃភេត ជា​សន្ធិសញ្ញា​ស្តីពី ​សក្ការៈ​របស់ ​ខ្មែរ ​ដែល​បាន​ចងក្រង​នៅ​ចុង​សតវត្សរ៍​ទី១៧។  ជា ​វីរភាព​ជាតិ ​មួយ​របស់ ​ប្រទេស​កម្ពុជា វា​ជា​រឿង​ភាគ​ខ្មែរ​មួយ​ទៀត​នៃ​រឿង ​រាមាយណៈ ដែល​ខុស​ពី ​រឿង​រាមកេរ្តិ៍ ​ខ្មែរ​ម្ដង​ទៀត។ ត្រៃភេត គឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ទោះបីជាវាត្រូវបានបំភ្លេចចោលភាគច្រើនក៏ដោយ។ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 សតវត្សទី ១៧-១៨ 
លោក George Cœdès បានចុះកាលបរិច្ឆេទ ត្រៃភេទ ដល់សតវត្សទី 17/18 ដោយកត់សម្គាល់ថា រួមជាមួយនឹង រឿងរាមកេរ្តិ៍ អត្ថបទគឺជាឧទាហរណ៍ដ៏មានតម្លៃនៃប្រភេទអក្សរសិល្ប៍សាសនាខ្មែរ ដែលស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយ។  យោងតាម ពៅសាវរស Colophon នៃសាត្រាស្លឹករឹតមួយក្នុងចំនោម សាត្រាស្លឹករឹត, ត្រៃភេទ ដែលកំណត់ថាជា Ms.១០៧ ដោយ សាលាបារាំងចុងបូព៌ា មានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំ ១៦១៩ មហាសករាជ ដែលនឹងត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៦៨៧ នៃគ.ស ។  ត្រៃភេទផ្តល់ការយល់ដឹងខ្លះៗអំពីគំនិតដែលប្រារព្ធឡើងអំពីអាទិទេពផែនដីក្នុងកំឡុងមជ្ឈិមសម័យកម្ពុជា ហើយបំភ្លឺខ្លះៗអំពីទំនាក់ទំនងរវាងអាទិទេពផែនដី ព្រះម៉ែធរណី និង រឿងរាមាយណៈ ។ 

 សតវត្សរ៍​ទី 19 
នៅឆ្នាំ១៨៩៩ អ្នកនិពន្ធជនជាតិបារាំង ឈ្មោះ អាដមឺដ ឡឺកឡឺរ (Adhémard Leclère) បានបោះពុម្ពការបកប្រែស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរបុរាណចំនួនពីរ ដែលចម្លងពី សាត្រាស្លឹករឹតខ្មែរ គឺ ព្រះធម៌ឈាន និង គម្ពីរត្រៃភេទ ។នៅចុងសតវត្សទី 19 ឯកសារបែបនេះមានជាទូទៅនៅក្នុងបណ្ណាល័យព្រះសង្ឃទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់ជិតខាង។ ថ្វីត្បិតតែអត្ថបទស្ងួតទាំងនេះមិនត្រូវបានប្រើក្នុងពិធីសាសនា ឬអធិប្បាយក្នុងធម្មទេសនាក៏ដោយ ពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកថាពិសិដ្ឋ ហើយត្រូវបានសិក្សាដោយព្រះសង្ឃ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Leclère កត់សម្គាល់ថា ក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ព្រះសង្ឃ សិង្ហលេស និងកូនប្រសារខ្មែរ ដែលបានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសស្រីលង្កា ដើម្បីរៀនភាសាបាលី ត្រៃភេទ ត្រូវបានទុកជា គម្ពីរដែលមិនមែនជាគម្ពីរសាសនា ។ 

 សតវត្សទី 20 
នៅសតវត្សទី 20 ឥទ្ធិពលនៃចលនាកំណែទម្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនាមានន័យថា ត្រៃភេទ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងតិចជាងការអនុញ្ញាត។ Guthrie, Elizabeth (2004). A Study of the History and Cult of the Buddhist Earth Deity in Mainland Southeast Asia: A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of PhD in Religious Studies at the University of Canterbury (PDF). University of Canterbury. p. 141. ខណៈពេលដែលសាត្រាស្លឹករឹតមានទីតាំងនៅក្នុងវត្តអារាមជាច្រើននៅដើមសតវត្សទី 20 ដោយ Adhémard Leclère , បន្ទាប់ពីការប្រល័យពូជសាសន៍វប្បធម៌ដែលដឹកនាំដោយខ្មែរក្រហម មានតែពីរច្បាប់នៃ ត្រៃភេទ ដែលមានទីតាំងនៅប្រទេសកម្ពុជាដោយអ្នកបុរាណវិទ្យាបារាំង Olivier de Bernon ។ ភាពខ្វះខាតនេះក៏អាចត្រូវបានគេសន្មតថាដោយសារតែថា ត្រៃភេទ មិនត្រូវបានចម្លងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ de Bernon, Olivier (1994). "Le Trai Bhet: une autre version de la légende de Rama?". In François Bizot (ed.). Recherches nouvelles sur le Cambodge (in French). École française d'Extrême-Orient. p. 80. ISBN 978-2-85539-600-2.
Category:CS1 French-language sources (fr)

 មាតិកា 
យោងតាមលោក Olivier de Bernon ត្រៃភេទ ជាអក្សរសាស្ត្រខ្មែរបុរាណ គ្មានអ្វីក្រៅពីចំណងជើងនោះទេ ព្រោះថាវាមិនបានសិក្សាអស់ជាច្រើនឆ្នាំ បើមិនរាប់សតវត្សន៍។ de Bernon, Olivier (1994). "Le Trai Bhet: une autre version de la légende de Rama?". In François Bizot (ed.). Recherches nouvelles sur le Cambodge (in French). École française d'Extrême-Orient. p. 80. ISBN 978-2-85539-600-2.
Category:CS1 French-language sources (fr) ដូច្នេះ អ្នកអត្ថាធិប្បាយមិនមានឯកច្ឆន្ទទេ ចំពោះលក្ខណៈនៃខ្លឹមសាររបស់វា។ វាត្រូវបានអានបានល្អបំផុតជា បុព្វកថា នៃ cosmogonic ចំពោះរឿងព្រេងរបស់ ព្រះរាម អមដោយការបង្ហាញនៃពង្សាវតារនៃ តួឯក សំខាន់ៗទាក់ទងនឹងការនិទានរឿងនៃកំណើតរឿងព្រេងនិទានរបស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ អត្ថបទ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ចេញ​ជា​បួន​ផ្នែក​។ 

 ការបែងចែក 
ខណៈពេលដែលការបែងចែក Canonical នៃ វេទ មានបួនផ្នែករួមមាន Rigveda, Yajurveda, Samaveda និង Atharvaveda បីដំបូងគឺជាផ្នែកដើមចម្បងដែលត្រូវបានគេហៅថា " trayī vidyā " ដែលគេស្គាល់ថា "ត្រៃភេទ" នៅក្នុងការប្រមូលថៃប្រមូលផ្តុំដោយស្តេច រាមា VI នៅដើមសតវត្សទី 20 ។ "វិទ្យាសាស្រ្តបីដង" នេះនៃការសូត្រទំនុក ( Rigveda ) ការបូជា ( Yajurveda ) និងការច្រៀង ( Samaveda ) ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយមានខ្លឹមសារខុសគ្នាទាំងស្រុងពី ត្រៃភេទ ទោះបីជាចំណងជើងរបស់ពួកគេស្តាប់ទៅស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ។ Cœdès, George (1962). Les peuples de la péninsule indochinoise: histoire, civilisations (in French). Dunod. p. 189.
Category:CS1 French-language sources (fr)

 ការតភ្ជាប់ទៅ រាមកេរិ៍ 
ត្រៃភេទ មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹង រឿងរាមាយណៈ ដោយសារអត្ថបទនិទានកថារបស់វាអាចត្រូវបានអានដោយ synoptically ជាមួយការត្រួតលើគ្នា ។ ឈ្មោះរបស់តួឯកគឺខុសគ្នាជាប្រព័ន្ធ។ អ្វីដែលពិសេសជាងនេះទៅទៀត ត្រៃភេទ ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងហ្សែនពិសេសនៃអាទិទេព និងធាតុបុគ្គល មុនពេលក្លាយជារឿងមិនច្បាស់លាស់នៃវីរភាពរបស់រាមា។ Leclère, Adhémard (1899). Le Buddhisme au Cambodge (in French) (Ernest Leroux ed.). Paris. p. 39.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
Category:CS1 maint: location missing publisher
Category:CS1 French-language sources (fr)

 រូបតំណាង 
រូបគំនូរប្លែកៗក្នុងវត្តបូព៌ក្នុង ខេត្តសៀមរាប សន្មតថាផ្អែកលើផ្នែកទី១នៃ ត្រៃភេទ ជួយឱ្យយល់អំពីសក្តិភូមិខ្មែរបានកាន់តែប្រសើរឡើង។ 

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ