ស្ដេចអ័ហាប់

អ័ហាប់  ជា​ស្ដេច​នៃ ​រាជាណាចក្រ​អ៊ីស្រាអែល (សាម៉ារី) ជា​បុត្រ​និង​ស្នង​រាជ្យ​របស់​ស្ដេច ​អូមរី និង​ជា​ស្វាមី​របស់ ​យេសេបិល ​នៃ ​ក្រុង​ស៊ីដូន យោង​តាម ​គម្ពីរ​ភាសា​ហេព្រើរ ។  គាត់ត្រូវបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរថាជាអ្នកគោរពប្រណិប័តន៍ ព្រះបាល ហើយត្រូវបានរិះគន់ថាបានធ្វើឱ្យមានការថយចុះសីលធម៌នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ។   

អត្ថិភាពរបស់អហាប់ត្រូវបានគាំទ្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅខាងក្រៅព្រះគម្ពីរ។ សិលាចារឹក Kurkh Monolith សហសម័យរបស់ស្តេច សាលម៉ានេសទី៣  ពី ចក្រភព នេរ៉ូ-អាស៊ីរី បានចងក្រងជាឯកសារនៅឆ្នាំ ៨៥៣ មុនគ.ស ថា សាលម៉េសទី៣ បានកម្ចាត់សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ស្តេចជាច្រើននៅក្នុង សមរភូមិ កាកា ; ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងនេះគឺអ័ហាប់។ ទោះ​បី​ជា​មិន​មាន​ឈ្មោះ​ក៏​ដោយ ក៏​គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​នៅ​លើ​សិលាចារឹក​របស់ Mesha Stele ។ 

ព្រះបាទ​អ័ហាប់​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ទី​សាមសិប​ប្រាំបី​នៃ​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​អេសា ជា​ស្ដេច​ស្រុក​យូដា ហើយ​សោយរាជ្យ​បាន ​ម្ភៃ ​ពីរ​ឆ្នាំ។ William F. Albright បានចុះកាលបរិច្ឆេទរជ្ជកាលរបស់គាត់ដល់ឆ្នាំ ៨៦៩–៨៥០ មុនគ.ស រីឯ Edwin R. Thiele បានផ្តល់កាលបរិច្ឆេទនៅឆ្នាំ ៨៧៥–៨៥២ មុនគ.ស។  ថ្មីៗនេះ ម៉ៃឃើល ខូហ្គិន បានចុះកាលបរិច្ឆេទរជ្ជកាលរបស់អហាប់ដល់ឆ្នាំ ៩៧១–៨៥២ មុនគ.ស។ 

 ឯកសារយោងទូទៅ និងដកស្រង់