បារាយណ៍ខាងកើត

បារាយណ៍ខាងកើត ឬ យសោធរតដាក គឺជាបារាយណ៍ដែលរីងស្ងួត ពេលបច្ចុប្បន្នជាទឹកបារាយណ៍ ឬរូបកាយសិប្បនិមិ្មត នៅក្រុងអង្គរ ប្រទេសកម្ពុជា ទិសខាងកើត-លិច និងស្ថិតនៅខាងកើតនៃកំពែងក្រុងអង្គរធំ ។ វា​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​៩០០​នៃ​គ.ស ក្នុង​រជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័ន ។  ស្ទឹងសៀមរាប ហូរចុះពីភ្នំគូលែន វាជាបារាយណ៍ធំជាងគេទីពីរក្នុងតំបន់អង្គរ (បន្ទាប់ពីបារាយណ៍ខាងលិច ) និងជាអាងស្តុកទឹកដែលធំជាងគេបំផុតនៅលើផែនដី  វាស់ប្រហែល៧,២ គីឡូម៉ែត្រដោយ១,៧គីឡូម៉ែត្រ និង​មាន​ទឹក​ជាង ៣៦ លាន​ម៉ែត្រ​គុប។ ថ្មដែលមានសិលាចារឹកសម្គាល់ការកសាងបារាយណ៍ ត្រូវបានរកឃើញនៅជ្រុងទាំងបួន។ Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson,  

អ្នកប្រាជ្ញ​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​តាម​គោល​បំណង​នៃ​ការ​នេះ និង​បារាយណ៍​ផ្សេង​ទៀត។ តាមទ្រឹស្ដីមួយចំនួន ពួកគេបានរក្សាទឹកសម្រាប់ស្រោចស្រព ប៉ុន្តែគ្មានសិលាចារឹកណាមួយត្រូវបានគេរកឃើញដែលនិយាយអំពីមុខងារបែបនេះទេ។ ទ្រឹស្ដីផ្សេងទៀតនិយាយថា បារាយណ៍បម្រើគោលបំណងជានិមិត្តរូបក្នុងជីវិតសាសនាខ្មែរ តំណាងឱ្យសមុទ្រនៃការបង្កើតដែលព័ទ្ធជុំវិញភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាឋានរបស់ព្រះព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, ISBN 9781842125847 

បារាយណ៍ខាងកើតសព្វថ្ងៃគ្មានទឹកនោះទេ កសិករដាដំណាំនៅលើទីកន្លែងរបស់វា។ ប៉ុន្តែរាងរបស់វានៅតែអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងរូបថតផ្កាយរណប។ នៅកណ្តាលបារាយណ៍គឺជា ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត ស្ថិតនៅលើដីខ្ពស់ដែលជាកោះមួយក្នុងសម័យដែលបារាយណ៍មានទឹក។

 ឯកសារយោង