មហោរី

មហោរី ឬ វង់ភ្លេងមហោរី  គឺជាក្រុមភ្លេងប្រពៃណីមួយរបស់ ប្រទេសកម្ពុជា ។   ភ្លេងមួយនេះផ្សំឡើងពីឧបករណ៍ភ្លេងជាច្រើនប្រភេទ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះវាកាន់តែពិសេសទៅទៀតចំពោះឧបករណ៍ភ្លេងតូចមួយនៃខ្យល់ ខ្សែ និងឧបករណ៍ភ្លេង។ 

សិល្បៈ​តន្ត្រី​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើតឡើងនៅ ​សម័យ​អង្គរ ហើយ​ប្រហែល​ជា​មាន​អាយុកាល​នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី ៩។  មហោរី កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាព និងមានការវិវត្តន៍បន្ថែមទៀតនៅក្នុងសម័យក្រោយ អង្គរ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។  បទចម្រៀង និងទំនុកច្រៀងនៃតន្ត្រី មហោរី ជាធម្មតាបង្ហាញពីភាពស្រស់ស្អាត និងការកោតសរសើរនៃធម្មជាតិ និងការសារភាពនៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ តន្ត្រីដែលប្រគុំដោយក្រុមខ្មែរនេះគឺទន់ភ្លន់ និងស្រទន់ ដែលសាកសមសម្រាប់ការកម្សាន្តក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សង្គម និងប្រពៃណីខ្មែរ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មហោរី នៅតែជាតន្ត្រីប្រពៃណី ខ្មែរ ដ៏ពេញនិយមមួយ ដែលលេងក្នុងឱកាស និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ។ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ឧបករណ៍ភ្លេងមហោរីពាក់កណ្តាលទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨០០។  
មហោរី មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបុរាណតាំងពីសម័យដែលខ្មែរមកតាំងទីលំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ តន្ត្រីប្រភេទនេះមិនមានប្រភពមកពីប្រទេសឥណ្ឌាទាំងស្រុងនោះទេ។   មហោរី ប្រហែលជាមាននៅមុន ឬក្នុងសម័យអង្គរ ហើយក្រោយមកបានទទួលយកដោយជនជាតិសៀមនៃ អាណាចក្រអយុធ្យា ។ នៅឆ្នាំ 1931 ព្រះអង្គម្ចាស់ដាំរ៉ង់  ដែលជាអ្នកនិពន្ធនៃប្រវត្តិសាស្រ្តតន្ត្រីសៀមបានអះអាងថា មហោរីរបសៀមមានដើមកំណើតខ្មែរនិងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយខ្មែរបុរាណហើយក្រោយមកបានទទួលយកនៅក្នុងសង្គមសៀម។ Miller, Terry; Williams, Sean (2011-03-17). The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Routledge. ISBN 9781135901554.    មានន័យថាវង់ភ្លេងមហោរីខ្មែរបានបង្កើតឡើងរួចហើយក្នុង សម័យអង្គរ ទោះបីជាភ្លេងនេះមានវ័យចំណាស់ជាងក៏ដោយ។ 

ក្រោយការ​ដួល​រលំ​នៃសម័យ​អង្គរ វង់ភ្លេងមហោរីបាន​ក្លាយ​ជាជាវង់ភ្លេងពេញ​និយម​នៅ​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំងអាយុធ្យារបស់​សៀម  និង​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​កាន់​តែ​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ​នៃ បន្ទាយលង្វែក ។  ក្រោយមក វង់ភ្លេងមហោរី ក្លាយជាក្រុមភ្លេងប្រពៃណីសម្រាប់រដ្ឋទាំងពីរ។

ក្នុងសម័យលង្វែក វង់ភ្លេងមហោរី ត្រូវបានអ្នកលេងភ្លេងបុរសតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយមកក្នុងសម័យឧត្តុង្គ អ្នកលេងភាគច្រើនជាស្ត្រី ហើយអ្នកចម្រៀងស្រីច្រៀងបានពីរោះយ៉ាងពិរោះរណ្តំដូចសំឡេងរបស់ ណូរី ឬ បក្សីមហោរី ។ 

តាម​ការ​សង្កេត ក្រុម​មហោរី​ទំនង​ជា​បង្កើត​ចេញ​ពី​ក្រុម​ភ្លេងការ (ក្រុម​អាពាហ៍ពិពាហ៍) និង​ក្រុម​ភ្លេង ​ពិណពាទ្យ ។  ដោយសារ​ឧបករណ៍​ភ្លេង​ភាគច្រើន​ដែល​ប្រើ​ក្នុង​ក្រុម​នេះ​គឺ​យក​ចេញពី​ក្រុម​ភ្លេងការ និង​ភ្លេង​ពិណពាទ្យ​។ 

អ្នកខ្លះជឿថាតន្ត្រី មហោរី ធ្លាប់ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ រដ្ឋមន្ត្រី មន្ត្រី និងមនុស្សដែលមានឋានៈខ្ពស់តែប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក វាបានក្លាយទៅជាតន្ត្រីធម្មតាសម្រាប់សាធារណជន និងប្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ 

 ឧបករណ៍តន្ត្រីដែលប្រើនៅក្នុង ក្រុមភ្លេងមហោរី 
លក្ខណៈរបស់ មហោរី គឺថាវាជាក្រុមតន្ត្រីដែលមានភាពច្បាស់លាស់ ថេរ និងរៀបចំយ៉ាងត្រឹមត្រូវសម្រាប់ទាំងទំនុកច្រៀង ចង្វាក់ភ្លេង និងពាក្យពេចន៍នៃការច្រៀង ដែលធ្វើអោយអ្នកស្តាប់មានអារម្មណ៍ស្រួល កំសាន្ត និងស្រស់ស្រាយ។ 
រូបភាពតូច| 
ឧបករណ៍ដ៏ល្អរបស់ វង់ភ្លេងមហោរី រួមមាន:

 រនាតឯក (បទ​ភ្លេង​សំឡេង​ខ្ពស់)
 រនាតធុង (សំឡេង​រំយោល​ទាប)
 ខ្លុយ 
 ទ្រឆេ (សំឡេងខ្ពស់ពីរខ្សែ)
 ទ្រសោតូច (ពីរខ្សែ មធ្យម-ខ្ពស់)
 តាខេ ឬ ក្រពើ 
 ឃីម 
 ឈិង និង
 ស្គរ​ពីរ​ឈុត​របស់ថូន-រមនា ។ Miller, Terry; Williams, Sean (2011-03-17). The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Routledge. ISBN 9781135901554.

នៅក្នុងការអនុវត្ត ឧបករណ៍ប្រែប្រួលពីក្រុមមួយទៅក្រុមមួយទៀត អាស្រ័យលើការឧបត្ថម្ភ និងកម្មសិទ្ធិ។ Miller, Terry; Williams, Sean (2011-03-17). The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Routledge. ISBN 9781135901554.
រូបភាពតូច| ចាប៉ីដងវែង ជាឧបករណ៍ភ្លេងមួយ អមដោយ មហោរី។ ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ។
គ្រឿងភ្លេង មហោរី នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មានឧបករណ៍ចំនួនដប់ប្រាំមួយ រួមមាន៖

 រនាតឯក
 រនាតធុង
 គងវង់តូច 
 គងវង់ធំ 
 ទ្រខ្មែរ 
 ទ្រអ៊ូ
 ទ្រឆេ
 ខ្លុយ
 ស្គរអារក្ស
 ចាប៉ីដងវែង 
 ក្រពើឯក (ឥឡូវលែងប្រើហើយ)
 ក្រពើធុង (ឥឡូវលែងប្រើហើយ)
 ថូន, ក្រាប់, ឈីង
 និង ស្គរមនា ។ Miller, Terry; Williams, Sean (2011-03-17). The Garland Handbook of Southeast Asian Music. Routledge. ISBN 9781135901554.