ជូ អេនឡាយ

ជូ អេនឡាយ (កើតថ្ងៃទី៥ មីនា ១៨៩៨ – ៨ មករា ១៩៧៦) ជារដ្ឋបុរស អ្នកការទូត និងបដិវត្តន៍ចិន ដែលបានបម្រើការជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយនៃសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៤ រហូតដល់គាត់បានទទួលមរណភាព ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៦ ។ លោក បានបម្រើការក្រោមប្រធាន ម៉ៅ សេទុង និងបានជួយ បក្សកុម្មុយនិស្ត ក្នុងការឡើងកាន់អំណាច ក្រោយមកបានជួយបង្កើត គោលនយោបាយការបរទេស និងពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច របស់ខ្លួន។

ក្នុងនាមជាអ្នកការទូត លោក បានបម្រើការជា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ចិនពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៨ ។ តស៊ូមតិក្នុង ការរួមរស់ដោយសន្តិភាព ជាមួយលោកខាងលិច បន្ទាប់ពី សង្គ្រាមកូរ៉េ គាត់បានចូលរួមក្នុង សន្និសីទទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៥៤ និង សន្និសិទបានឌុង ឆ្នាំ១៩៥៥ និងបានជួយរៀបចំ ដំណើរទស្សនកិច្ចឆ្នាំ១៩៧៣ របស់លោក រីឆាត និចសុន ទៅកាន់ប្រទេសចិន។ គាត់​បាន​ជួយ​បង្កើត​គោលនយោបាយ​ទាក់ទង​នឹង​ជម្លោះ​ជាមួយ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក តៃវ៉ាន់ សហភាព​សូវៀត ( ក្រោយ​ឆ្នាំ ១៩៦០ ) ឥណ្ឌា កូរ៉េ និង​វៀតណាម។

លោក បាន​រួច​ផុត​ពី​ការ​បោស​សម្អាត​មន្ត្រី​កំពូល​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​បដិវត្តន៍​វប្បធម៌ ។ ខណៈពេលដែលលោកម៉ៅបានលះបង់ភាគច្រើននៃឆ្នាំក្រោយរបស់គាត់ចំពោះការតស៊ូនយោបាយ និងការងារមនោគមវិជ្ជា លោកគឺជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់មួយនៅពីក្រោយកិច្ចការរដ្ឋក្នុងអំឡុងពេលបដិវត្តវប្បធម៌ភាគច្រើន។ ការប៉ុនប៉ងរបស់គាត់ក្នុងការកាត់បន្ថយការខូចខាតរបស់ ឆ្មាំក្រហម និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គាត់ដើម្បីការពារអ្នកដទៃពីកំហឹងរបស់ពួកគេបានធ្វើឱ្យគាត់មានប្រជាប្រិយភាពយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងដំណាក់កាលក្រោយនៃបដិវត្តន៍វប្បធម៌។

សុខភាព​របស់​ម៉ៅ​ចាប់​ផ្ដើម​ធ្លាក់​ចុះ​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៧១ ហើយ Lin Biao បាន​ធ្លាក់​ក្នុង​ភាព​អាម៉ាស់ ហើយ​ក្រោយ​មក ​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​ការ​ធ្លាក់​យន្តហោះ។ ចំពេលព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ លោក ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យធ្វើជា អនុប្រធានទីមួយនៃបក្សកុម្មុយនិស្ត ដែលនៅទំនេរដោយ គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមទី១០ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ ហើយដោយហេតុនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់ម៉ៅ (មនុស្សទីបីដែលត្រូវបានគេចាត់តាំងដូច្នេះបន្ទាប់ពី Liu Shaoqi និង Lin Biao) ប៉ុន្តែនៅតែតស៊ូផ្ទៃក្នុងប្រឆាំងនឹងក្រុមទាំងបួន លើការដឹកនាំរបស់ប្រទេសចិន។ ការបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈដ៏សំខាន់ចុងក្រោយរបស់គាត់គឺនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃសភាប្រជាជនជាតិលើកទី ៤ នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដែលគាត់បានបង្ហាញពីរបាយការណ៍ការងាររបស់រដ្ឋាភិបាល។ បន្ទាប់​មក លោកបាន​ធ្លាក់​ចេញ​ពី​ក្រសែភ្នែក​សាធារណៈ​ដើម្បី​ព្យាបាល​ជំងឺ ហើយ​បាន​ស្លាប់​មួយ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក។ ការ​បង្ហូរ​ឈាម​ជា​សាធារណៈ​ដ៏​ធំ​នៃ​ទុក្ខ​សោក​ដែល​ការ​ស្លាប់របស់​គាត់​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង​ប្រែ​ទៅ​ជា​កំហឹង​ចំពោះ​ក្រុមទាំងបួន ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន ​ឧប្បត្តិហេតុធៀនអានមេនឆ្នាំ១៩៧៦ ។ ទោះបីជាលោក ត្រូវបានស្នងតំណែងដោយ Hua Guofeng ជាអនុប្រធានទីមួយ និងជាអ្នកស្នងតំណែងក៏ដោយ ប៉ុន្តែសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ Zhou គឺ Deng Xiaoping អាចយកឈ្នះក្រុម Gang of Four តាមរបៀបនយោបាយ ហើយបានយកតំណែងរបស់ Hua ជា មេដឹកនាំកំពូល នៅឆ្នាំ 1978 ។

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន