កងទ័ពព្រុស

កងទ័ពរ៉ូយ៉ាល់ព្រូស្សី (១៧០១-១៩១៩    ) បានបម្រើការជា កងទ័ព នៃ ព្រះរាជាណាចក្រ Prussia ។ វា​បាន​ក្លាយ​ជា​កត្តា​សំខាន់​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រទេស​ព្រុស្ស៊ី​ក្នុង​នាម​ជា​មហាអំណាច​នយោបាយ និង​យោធា ​របស់​អឺរ៉ុប និង​ក្នុង ​ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់ ។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ក្បួនទ័ព ព្រុស្សី
កងទ័ព Royal Prussian មានឫសគល់នៅក្នុងកងកម្លាំង ទាហានស៊ីឈ្នួល ស្នូលនៃ Brandenburg-Prussia ក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះសាសនាដ៏យូរនៃ សង្រ្គាមសាមសិបឆ្នាំ នៃឆ្នាំ 1618 - 1648 ។ Elector Frederick William (1620–1688, សោយរាជ្យ 1640–1688) បាន​បង្កើត​វា​ទៅ​ជា ​កង​ទ័ព​ដែល​អាច​ឈរ​ជើង ​បាន ខណៈ​ដែល​ស្តេច Frederick William I នៃ Prussia (1688–1740 សោយរាជ្យ 1713–1740) បាន​បង្កើន​ទំហំ​របស់​កងទ័ពយ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​គោលលទ្ធិ​របស់​វា​ប្រសើរ​ឡើង។ ស្តេច Frederick the Great (1712–1786 សោយរាជ្យ 1740–1786) ដែលជាមេបញ្ជាការសមរភូមិដ៏ខ្លាំងមួយរូបបានដឹកនាំកងទ័ព Prussian ដែលមានវិន័យទទួលជ័យជម្នះក្នុងកំឡុង សង្គ្រាម Silesian សតវត្សទី 18 និងបានបង្កើនកិត្យានុភាព និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះយោធាយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំង ទ្វីបអឺរ៉ុប និងក្នុងចំណោមបណ្តាប្រទេសនានានៃរដ្ឋ អាឡឺម៉ង់ ភាពសុខដុមរមនា និងសេរីភាពនៃទីក្រុងនានា។ ភាពជាអ្នកដឹកនាំនៅខាងកើតនៃរាជាអាណាចក្រព្រូស្សីដែលកំពុងរះឡើង។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កងទ័ព ព្រូស្សី បានក្លាយទៅជាហួសសម័យ និងមិនសូវមានធនធានប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ក្រោយមក ដោយការចាប់ផ្តើមនៃចុង សតវត្សទី 18 ដល់ដើម សតវត្សទី 19 ដើម្បីប្រឈមមុខនឹងការប្រឈមពីភាគខាងលិចដែលចាប់ផ្តើមនៅក្នុងចលាចលនយោបាយ និងសង្គមក្នុង បដិវត្តន៍បារាំង ឆ្នាំ 1789-1793 ការផ្តួលរំលំ របបរាជានិយមបារាំង ការប្រហារជីវិតស្ដេច លូវីស ទី16 និងត្រកូល ប័របោន។ ជម្លោះបន្តរាលដាលពេញព្រំដែនបារាំងនៃ សង្គ្រាមបដិវត្តន៍បារាំង បន្ទាប់ (1792-1802) ហើយបន្ទាប់មក សង្រ្គាមណាប៉ូឡេអុង និងការងើបឡើងនៃ ចក្រភពបារាំងទីមួយ នៃ ប្រទេសបារាំង ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ណាប៉ូឡេអុង បូណាផាត (1769-1821) បានកម្ចាត់ព្រុស្ស៊ីនៅក្នុង សង្គ្រាមនៃសម្ព័ន្ធភាពទីបួន នៅឆ្នាំ 1806-1807។

ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោមការដឹកនាំជាបន្តបន្ទាប់របស់ Gerhard von Scharnhorst (1755-1814) អ្នកកំណែទម្រង់យោធា ព្រូស្សី បានចាប់ផ្តើមធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ពរាជាព្រុស្សី ដែលបានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងដល់ការបរាជ័យចុងក្រោយ និងការនិរទេសរបស់ ណាប៉ូឡេអុង ក្នុងអំឡុងពេល សង្រ្គាមនៃសម្ព័ន្ធទីប្រាំមួយ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុមអ្នកអភិរក្សបានបញ្ឈប់ការកែទម្រង់មួយចំនួន ហើយកងទ័ព ព្រុស្សី ក្រោយមកបានក្លាយជាឃ្លាំងនៃរដ្ឋាភិបាលរាជានិយម ព្រុស្សី ។

នៅសតវត្សទី 19 កងទ័ព ព្រុស្សី បានប្រយុទ្ធដោយជោគជ័យប្រឆាំងនឹង ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក នៅក្នុង សង្គ្រាម Schleswig ទីពីរ នៃឆ្នាំ 1864 ។ ធៀបនឹង ចក្រភពអូទ្រីស ( អូទ្រីស ) ក្នុង សង្រ្គាមអូទ្រីស-ព្រុចស៊ីស ឆ្នាំ១៨៦៦; និង សង្គ្រាមបារាំង-ព្រុចសៀន ឆ្នាំ១៨៧០-១៨៧១ ជាមួយ អាណាចក្របារាំងទីពីរ នៃ ប្រទេសបារាំង ដែលដឹកនាំដោយអធិរាជ ណាប៉ូឡេអុងទី ៣ ; ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ Prussia ដឹកនាំ និងត្រួតត្រាក្នុង ការបង្រួបបង្រួមអាល្លឺម៉ង់ បង្កើត ចក្រភពអាល្លឺម៉ង់ នៅឆ្នាំ 1871 ។ កងទ័ព រាជាព្រុស្សី បានបង្កើតស្នូលនៃ កងទ័ពអធិរាជអាឡឺម៉ង់ ធំថ្មី ដែលត្រូវបានជំនួសដោយ Reichswehr បន្ទាប់ពីការបរាជ័យក្នុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 1 ( 1914 - 1918 ) នៅ សាធារណរដ្ឋអាឡឺម៉ង់ទីមួយ (សាធារណរដ្ឋ Weimar) ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ 1920 និងដើម ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1930 ។