ភាសាជង

ជថ(ថៃ៖ ภาษาชอง ) ជា ភាសាជិតផុតពូជ ដែលនិយាយនៅភាគខាងកើត ប្រទេសថៃ និងពីមុននៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ដោយជនជាតិ ជង ។ វា​គឺ​ជា​ភាសា ​ព័រ ​ខាងលិច​ក្នុង ​គ្រួសារ​ភាសា​មន​-​ខ្មែរ ។  បច្ចុប្បន្ន ជងគឺ​ជា​ការ​ផ្តោត​លើ​គម្រោង ​ធ្វើ​ឱ្យ​រស់​ឡើង​វិញ​ភាសា ​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ។ 

ភាសា ជងត្រូវ​បាន​សម្គាល់​ដោយ​ភាព​ផ្ទុយ​គ្នា​បួន​ផ្លូវ​ខុស​ធម្មតា​ក្នុង ​ការ​ចុះ​ឈ្មោះ ។ វេយ្យាករណ៍​របស់​វា​មិន​ត្រូវ​បាន​សិក្សា​ឲ្យ​បាន​ទូលំទូលាយ​ទេ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​ទាក់ទង​នឹង ​ភាសា​ថៃ ​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង ​ត្រកូល​ភាសា​តៃ-កដៃ ។ ជង មិនមានទម្រង់សរសេររហូតដល់ឆ្នាំ 2000 នៅពេលដែលអ្នកស្រាវជ្រាវនៅ សាកលវិទ្យាល័យ Mahidol បានប្រើកំណែសាមញ្ញនៃអក្សរថៃស្តង់ដារដើម្បីបង្កើត ប្រព័ន្ធសរសេរ ជង បន្ទាប់ពីនោះឯកសារបង្រៀនដំបូងជាភាសាបានបង្ហាញខ្លួន។  បច្ចុប្បន្ន ជង ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់​កាល​ទី 7 នៅ​ក្នុង​មាត្រដ្ឋាន​ការ​រំខាន​អន្តរ​ជំនាន់ (GIDS) របស់ Joshua Fishman ដែល​ដំណាក់​កាល​ទី 8 គឺ​ជិត​ផុត​ពូជ​បំផុត។ Premsrirat, Suwilai. "Chong Language Revitalization Project" (PDF). Mekong Watch. Mahidol University. Retrieved 22 June 2019.

ជង​គឺ​ជា​ភាសា​ពីរ​គឺ​ចុង​ខាង​លិច​និង​ចុង​កណ្តាល​ឬ ​សំរ៉ែ ។ សហគមន៍​ចុង​ខាង​លិច​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​មាន​ទីតាំង​ជា​ចម្បង​នៅ​ក្នុង​និង​ជុំវិញ ​ចាន់ថាបុរី ។ Lim Li Min (October 23, 2006). "Saving Thailand's Other Languages". International Herald Tribune. Retrieved 2006-10-24.

ជងកណ្ដាល រួមបញ្ចូល គ្រាមភាសា កាសង នៃខេត្តត្រាច ។ (សូមមើលអត្ថបទនេះសម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត។ )

ខណៈ​ដែល​ភាសា​ដែល​និយាយ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​ត្រូវ​បាន​សិក្សា​កាលពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ ភាសា ជង នៅ​កម្ពុជា​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​គេ​ស៊ើបអង្កេត​នៅឡើយ​ទេ ។ David Bradley (2007) រាយការណ៍ថាគ្មាននៅសល់។ 

 ចំណាត់ថ្នាក់ 
ភាសាព័រ មួយចំនួនត្រូវបានគេហៅថា "ជង" ហើយពួកគេទាំងអស់មិនបង្កើតជាភាសាតែមួយទេ។ ជង ត្រឹមត្រូវមានពូជភាគច្រើនដែល Sidwell (2009) ដាក់ស្លាកថា "ជងខាងលិច" ។ នេះរាប់បញ្ចូលទាំងគ្រាមភាសាសំខាន់ៗជុំវិញ ខេត្តចាន់ថាបុរី (ភាគច្រើននៅភាគខាងត្បូង ស្រុក Khao Khitchakut និង ស្រុក Pong Nam Ron ភាគខាងលិច Choosri, Isara. 2002. Mapping dialects of Chong in Chanthaburi province, Thailand: an application of Geographical Information System (GIS). M.A. dissertation, Mahidol University. )។ នៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ទាំងនេះមិនគួរច្រឡំជាមួយពូជហៅថា "ជង" នៅ ខេត្តត្រាត ភាគខាងលិចប្រទេសថៃ ឬ "កាសុង" ជង ដែលទាំងពីរត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា "ចុងកណ្តាល" រួមជាមួយនឹង សំរ៉ែ ដូច្នេះហើយប្រហែលជាគួរតែចាត់ទុកថាជាគ្រាមភាសារបស់សំរ៉ែ ជាង ជង។ ដូចគ្នាដែរ ភាសាដែលហៅថា "ជង" នៅក្នុង ខេត្តកានចាន់បូរី និងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺជាគ្រាមភាសារបស់ ស្អូចហើយត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជា "ជងខាងត្បូង" រួមជាមួយនឹង សួយ ។

Isara Choosri (2002) រាយបញ្ជីគ្រាមភាសាខាងក្រោមរបស់ ជង និយាយនៅក្នុង ខេត្ត ចាន់ថាបូរី ។ Choosri, Isara. 2002. Mapping dialects of Chong in Chanthaburi province, Thailand: an application of Geographical Information System (GIS). M.A. dissertation, Mahidol University.

 តាខៀន ថុង ตะเคียนทอง (ជងខាងជើង) : នៅ បានក្លងភ្លូ คลองพลู (ទីតាំងខាងជើងបំផុត); បានណាមឃុន, បានតាខៀនថង ตะเคียนทอง, បានចាមខ្លុះ. នេះគឺជាគ្រាមភាសាខាងជើងបំផុត; កាល​ពី​ដើម អ្នក​និយាយ​ជង​ធ្លាប់​តាំង​ទី​លំនៅ​ឆ្ងាយ​ពី​ខាង​ជើង​រហូត​ដល់​ បានច័ន្ទខេន จันทเขม មានពីរបីពាន់នាក់។ ពីមុនត្រូវបានដាក់ជាក្រុមជាផ្នែកមួយនៃគ្រាមភាសាលោកខាងលិចដែលគេស្គាល់ថាជា ជង lɔɔ ។
 ផ្លួងភូវ (ចុងខាងត្បូង) : នៅ បានក្រាថីង, បានធុងសាផាន, បានធុងតាអិន, បានផាងកាឡែង. មានរាប់រយនាក់។ ពីមុនត្រូវបានដាក់ជាក្រុមជាផ្នែកមួយនៃគ្រាមភាសាលោកខាងលិចដែលគេស្គាល់ថាជា ជង lɔɔ ។
 ពុងណាំរ៉ន โป่งน้ำร้อน(ជងបូព៌ា): នៅ បានវ៉ាងក្រផ្រែ. នៅសល់អ្នកនិយាយរាប់សិបនាក់ទៀត។ គ្រាមភាសាបូព៌ាត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ជង həp ។

គ្រាមភាសាជងកណ្តាលគឺ,

 សំរែ ខេត្តពោធិ៍សាត់
 សំរែ (Pornsawan Ploykaew 2001)
 ជង (បារ៉ាដាត)
 កាសង(Noppawan Thongkham 2003) ប្រវត្តិសាស្រ្តហៅថាជងនៃត្រាត (Pannetier ms., Isarangura 1935)

 សូរស័ព្ទ 

 ព្យញ្ជនៈ 

 ស្រៈ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាសានៃកម្ពុជា