តេទុលលែន

តេទុលលែន ( /t ər ˈ t ʌ l i ə n / ; Latin   ; c. ១៥៥ – c. ២២០ AD  ) គឺជាអ្នកនិពន្ធ គ្រិស្តបរិស័ទសម័យដើម ដ៏សំបូរបែបពី ទីក្រុង ខាធេច ក្នុង ខេត្តរ៉ូម៉ាំងនៃទ្វីបអាហ្រ្វិក ។   គាត់គឺជាអ្នកនិពន្ធគ្រិស្តសាសនិកដំបូងគេដែលបង្កើតសារជីវកម្មដ៏ទូលំទូលាយនៃអក្សរសិល្ប៍គ្រីស្ទាន ឡាទីន ហើយជា អ្នកសុំទោសគ្រីស្ទាន សម័យដើម និងជាអ្នកប្រឆាំង អំពើខុសឆ្គង រួមទាំង សាសនាគ្រឹស្ត សហសម័យ។ 

តេទលលែន ជា​អ្នក​ទ្រឹស្ដី​ដំបូង​គេ​ដែល​សរសេរ​ជា​ភាសា​ឡាតាំង ហើយ​ដូច្នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា "បិតា​នៃ ​សាសនា​គ្រិស្ត​ឡាទីន ",   ព្រម​ទាំង​ជា " អ្នក​បង្កើត​ទ្រឹស្ដី​លោក​ខាង​លិច "។  គាត់​ប្រហែល​ជា​ល្បី​បំផុត​សម្រាប់​ការ​ជា​អ្នក​សរសេរ​ដំបូង​នៅ​ឡាតាំង​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ប្រើ​ពាក្យ ​ព្រះត្រីឯក (ឡាតាំង៖ trinitas )។ 

តេទុលលែន បាន​បង្កើត​គោលគំនិត​ទ្រឹស្ដី​ថ្មី ហើយ​បាន​ជំរុញ​ការ​អភិវឌ្ឍ​នៃ​គោលលទ្ធិ​សាសនាចក្រ​ដំបូង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការបង្រៀនខ្លះរបស់គាត់ ដូចជា ការចុះចូល នៃ ព្រះរាជបុត្រា និង ព្រះវិញ្ញាណ ចំពោះ ព្រះវរបិតា ក្រោយមកត្រូវបានបដិសេធដោយសាសនាចក្រ។  យោងតាម លោក Jerome ក្រោយមកគាត់បានចូលរួមជាមួយនិកាយ ម៉ុងតានីស ហើយប្រហែលជាបាន ក្បត់ជំនឿ ។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញសម័យទំនើបជំទាស់នឹងរឿងនេះ។ 

 ឥទ្ធិពលលើ Novatianism 
Novatians បានបដិសេធការអភ័យទោសចំពោះអ្នកថ្វាយបង្គំរូបព្រះ ឬចំពោះមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏អាក្រក់ផ្សេងទៀត ហើយបានប្រើប្រាស់យ៉ាងច្រើននូវស្នាដៃរបស់ តេទលលែន ។ Novatians ខ្លះថែមទាំងបានចូលរួមជាមួយ Montanists ។  ទស្សនៈរបស់ Novatian លើ ព្រះត្រីឯក និង ព្រះគ្រិស្ត ក៏មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយ តេទុលលែន ផងដែរ។ 

Ronald E. Heine សរសេរថា "ជាមួយនឹង Novatianism យើងត្រលប់ទៅស្មារតីរបស់តេទុលលែននិងបញ្ញវិន័យរបស់គ្រីស្ទបរិស័ទ។ "Novatian". earlychristianwritings.com. Retrieved 2022-02-18.