មណ្ឌប

មណ្ឌប ឬ មណ្តប (     )  គឺជាសាល សសរ ឬ ពន្លា សម្រាប់ធ្វើពិធីសាធារណៈនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌា ជាពិសេសមានលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទហិណ្ឌូ និង ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទជេន ។ 

មណ្ឌប ត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា "បើកចំហ" ឬ "បិទ" អាស្រ័យលើថាតើពួកគេមានជញ្ជាំង។ នៅក្នុងប្រាសាទ ជារឿយៗ មណ្ឌប មួយ ឬច្រើនស្ថិតនៅចន្លោះទីជម្រក និងច្រកចូលប្រាសាទ នៅលើអ័ក្សតែមួយ។ នៅក្នុងប្រាសាទធំមួយ អាចដាក់ មណ្ឌប នៅសងខាង ឬនៅជាប់ក្នុងបរិវេណប្រាសាទ។

 ស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទ 
រូបភាពតូច| មណ្ឌប នៅ Odisha ដែលមានរាងដូចកណ្តឹង Ghanta
នៅ​ក្នុង ​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ មណ្ឌប គឺ​ជា​រចនាសម្ព័ន្ធ​ដូច​ជា​រានហាល​កាត់​តាម ( គោបុរ ) (ច្រក​ទ្វារ​លម្អ​) និង​នាំ​ទៅ​កាន់​ប្រាសាទ​។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​រាំ​បែប​សាសនា និង​តន្ត្រី ហើយ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​បរិវេណ​ប្រាសាទ​មូលដ្ឋាន។  សាល​បន់ស្រន់​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​ជា​ទូ​ទៅ​នៅ​ខាង​មុខ​ទី សក្ការៈ​បូជា ​នៃ​ព្រះវិហារ​បរិសុទ្ធ ( គភ៌គ្រឹះ ) ។ ប្រាសាទដ៏ធំមួយនឹងមាន មណ្ឌប ជាច្រើន។ 

ប្រសិនបើប្រាសាទមួយមាន មណ្ឌប ច្រើនជាងមួយ ប្រាសាទនីមួយៗត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់មុខងារផ្សេងគ្នា និងផ្តល់ឈ្មោះដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រើប្រាស់របស់វា។ ជាឧទាហរណ៍ មណ្ឌប ដែលឧទ្ទិសដល់មង្គលដ៏ទេវភាព ហៅថា កល្យាណមណ្ឌប ។  ជា​ញឹក​ញាប់​សាល​ត្រូវ​បាន​សសរ ហើយ​សសរ​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​ដោយ ​ចម្លាក់ ​យ៉ាង​ស្មុគ​ស្មាញ។  នៅក្នុងន័យសហសម័យ វាក៏តំណាងឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធមួយដែល ពិធីមង្គលការហិណ្ឌូ ត្រូវបានអនុវត្ត។ កូនក្រមុំ​និង​កូន​កំលោះ​ឡោម​ព័ទ្ធ​ភ្លើង​ដ៏​បរិសុទ្ធ​ដែល​បូជា​ដោយ​អាចារ្យ​នៅ​កណ្តាល ​មណ្ឌប ។

 ចំណាត់ថ្នាក់ 
រូបភាពតូច| មណ្ឌប នៃទីសក្ការៈបូជាកណ្តាលនៃ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រទេសកម្ពុជា
នៅពេលដែលប្រាសាទមួយមាន មណ្ឌប ច្រើនជាងមួយ ពួកគេត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះខុសៗគ្នា។  

 Artha Mandapam ឬ Ardh Mandapam - ចន្លោះអន្តរការីរវាងផ្នែកខាងក្រៅនៃប្រាសាទ និង ទីសក្ការៈបូជា ឬ មណ្ឌប ផ្សេងទៀត នៃប្រាសាទ
 Asthana Mandapam - សាលប្រជុំ
 Kalyana Mandapam - ឧទ្ទិសដល់ពិធីមង្គលការរបស់ព្រះអម្ចាស់ជាមួយព្រះ
 Maha Mandapam – (Maha=big) នៅពេលដែលមាន មណ្ឌប ជាច្រើននៅក្នុងប្រាសាទ វាគឺជាដ៏ធំបំផុត និងខ្ពស់ជាងគេ។ វា​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​និយាយ​អំពី​សាសនា។ ពេលខ្លះ មហាមណ្ឌប ក៏ត្រូវបានសាងសង់តាមអ័ក្សឆ្លងកាត់ដែលមាន ផ្នែកឆ្លងកាត់ (ផ្នែកដែលបាក់ចេញតាមអ័ក្សឆ្លងកាត់នេះ)។ នៅផ្នែកខាងក្រៅ ផ្ទាំងក្រណាត់បញ្ចប់ដោយបង្អួចធំ ដែលនាំពន្លឺ និងភាពស្រស់ស្រាយចូលក្នុងប្រាសាទ។
 Nandi Mandapam (ឬ Nandi mandir) - នៅក្នុងប្រាសាទព្រះសិវៈ ព្រះពន្លាដែលមានរូបសំណាកគោដ៏ពិសិដ្ឋ Nandi សម្លឹងមើលរូបចម្លាក់ ឬ លិង្គ របស់ព្រះសិវៈ។
 Ranga Mandapa ឬ rangamandapa - mandapa ធំជាង ដែលអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការរាំ ឬរឿងល្ខោន ជាមួយនឹងតន្ត្រី
 មេឃនាថមណ្ឌប
 នស្ករមណ្ឌប
 បើក Mandapa

ស្តាំ|រូបភាពតូច|267x267ភីកសែល| មណ្ឌបវត្ត ​ព្រះ ​កែវ ទីក្រុង ​បាងកក

 នាមត្រកូល 
នៅក្នុង ភាសាភូមា ពាក្យ ថា mandat ( မဏ္ဍပ်) ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ជា​ភាសា​បាលី ​មណ្ឌប ជា​វេទិកា​ចំហ ឬ​ព្រះ​ពន្លា​ដែល​មនុស្ស​ម្នា​បាញ់​ទឹក​ជូន​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់​ក្នុង​ឱកាស​បុណ្យ​ចូល​ឆ្នាំ​ព្រះពុទ្ធ ​សាសនា ។

នៅក្នុង ភាសាជ្វា មណ្ឌប ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា pendhapa (  ) មិនធម្មតាទេ Pendopos ឥណ្ឌូនេស៊ីត្រូវបានសាងសង់ឡើងភាគច្រើនសម្រាប់សហគមន៍មូស្លីម។ វិហារអ៊ីស្លាមជាច្រើនធ្វើតាមការរចនា pendepo  ដោយមានដំបូលស្រទាប់។ 

នៅក្នុង ភាសាខ្មែរ ហៅថា មណ្ឌប។ ខ្មែរយើង តែងហៅប្រាសាទនេះថា ជារាងតូចមួយ មានកំពូលខ្ពស់ រាងដូចប៉ម តុបតែងលម្អដោយគ្រឿងលម្អយ៉ាងប្រណិតតាមរចនាបថផ្សេងៗ។ Khmer dictionary, word  (Mondup), p.767, published in 2007, adapted from Khmer dictionary that was published by Buddhist institute of Cambodia in 1967. នៅក្នុង ប្រាសាទខ្មែរ ក្នុងសម័យ អង្គរ ជាទូទៅ មណ្ឌប ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងប្រាង្គកណ្តាលនៃប្រាសាទមួយ ហើយស្ថិតនៅបណ្តោយទៅទិសសំខាន់នីមួយៗ។

នៅក្នុង ភាសាតាមីល វេទិកានេះគឺជា Aayiram Kaal Mandapam - សាលសសររាប់ពាន់យ៉ាងជាក់លាក់នៅជិត វិមាន នៃ Koil ដែលបង្កើតជាផ្នែកផ្សេងគ្នានៃផែនការគេហទំព័រនៃ ស្ថាបត្យកម្មទ្រាវិឌ បុរាណ។

នៅក្នុង ភាសាថៃ គេហៅថា mondop (  ) វាមានលក្ខណៈពិសេសជាញឹកញាប់នៅក្នុង សិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទថៃ ទាំងក្នុងទម្រង់ជា ហោត្រៃ (បណ្ណាល័យប្រាសាទ) ឬជាអាសនៈដូចជា វត្តឈៀងម៉ាន់ ក្នុង ខេត្តឈៀងម៉ៃ ។

 វិចិត្រសាល 
រូបភាពតូច|មណ្ឌបវត្តព្រះកែវមរកត,ភ្នំពេញ