ប្រាសាទផ្លៃបាត

ប្រាសាទផ្លៃបាតត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សទី១២ និងទី១៣ ជាប្រាសាទក្នុងសាសនាព្រាហ្មណ៍-ហិណ្ឌូ និកាយ សិវៈ និងទីសក្ការបូជាពុទ្ធសាសនាមហាយាន  វាគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់ការបង្កើតប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកដើម្បីភ្ជាប់តំបន់សំខាន់ៗ។ ដោយបំប្លែងរណ្ដៅទៅជាស្រះ។ ទំនប់​គ្រប់គ្រង​ទឹក​មួយ​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ដើម្បី​ត​ភ្ជាប់​ទៅ​ប្រភព​ទឹក​ធម្មជាតិ​ដើម្បី​ឱ្យ​វា​ហូរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង ​បារាយណ៍ ​ប្រាសាទ​មឿង​តាម។ ដើម្បីចិញ្ចឹមសហគមន៍នៅតាមវាលទំនាប ហើយ​ជា​ភ្នំ​តែ​មួយ​គត់​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​ពីរ ដែល​កម្រ​ឃើញ​ប្រាសាទ​ដែល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​អរិយធម៌នៃអាណាចក្រខ្មែរ 

 ប្រាសាទផ្លៃបាត ១ 
ប្រាសាទផ្លៃបាត១ ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំផ្លៃបាត។ នៅស្រុក Ban Khok Muang ឃុំ Chorakhe Mak ស្រុក Prakhon Chai បច្ចុប្បន្ននេះ មានតែប្រាសាទធំ និងអគារជំនួយពីរនៅខាងមុខប៉ុណ្ណោះដែលអាចរកឃើញ ប្រាសាទខ្លួនឯងគឺជាអគាររាងការ៉េដែលមានជ្រុងទ្រវែង សាងសង់ពីថ្មភក់ និងឥដ្ឋ។ មាន​ច្រក​ចូល​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត ចំណែក​ទ្វារ​បី​ទៀត​ជា​ទ្វារ​មិន​ពិត។ គែមនៃទ្វារមានលំនាំនៅក្នុងផ្នែកខ្លះវាត្រូវបានគេជឿថាវាជាប្រាសាទដែលមិនត្រូវបានបញ្ចប់។ ស្ថិតនៅលើមូលដ្ឋានថ្មបាយក្រៀមរាងចតុកោណ។ ដូច្នេះហើយ គេសន្មត់ថា នៅសងខាងនៃប្រាសាទធំ ធ្លាប់ជាប្រាសាទពីរផ្សេងទៀត ដែលសង់ដោយឥដ្ឋ និងកម្លាំងកំទេច 

នៅលើកំពូលភ្នំភាគនិរតីនៃប្រាសាទ ភស្តុតាងនៃទំនប់ដ៏ធំមួយក៏ត្រូវបានរកឃើញផងដែរ។ ដែលមានលក្ខណៈសហសម័យជាមួយរចនាបថឃ្លាំង ដូចជាប្រាសាទតាកែវ និងប្រាសាទឃ្លាំងខាងលិច ប្រាសាទឃ្លាំងខាងកើត។ល។ คุณค่าขององค์ประกอบทางภูมิทัศน์กลุ่มเทวสถานปราสาทพนมรุ้ง ปราสาทเมืองต่ำ และปราสาทปลายบัด จังหวัดบุรีรัมย์ จุลนาถ วรรณโกวิท ภาควิชาภูมิสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หน้า 8

 ប្រាសាទផ្លៃបាតក ២ 
ប្រាសាទផ្លៃបាត ២ ស្ថិតនៅលើជួរភ្នំ។ វាមានចម្ងាយប្រហែល 1 គីឡូម៉ែត្រខាងលិចនៃប្រាសាទផ្លៃបាត 1 ក្នុងតំបន់ Ban Yai Yaem ។ ឃុំ យ៉ែម អភិវឌ្ឍន៍ ស្រុក​ជល​ផល​ វាមានប្រាសាទសំខាន់ធ្វើពីឥដ្ឋ។ មាន​ច្រក​ចូល​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត ចំណែក​ទ្វារ​បី​ទៀត​ជា​ទ្វារ​មិន​ពិត។ ប្លង់គឺដូចគ្នានឹងប្រាសាទផ្លៃបាត១ សហសម័យជាមួយរចនាបថ បាពួន  ปราสาทร่วมสมัยกับศิลปะแบบบาปวน เช่น ปราสาทปลายบัด 2 ปราสาทพนมวัน ปราสาทพิมาย ปราสาทสด๊กก๊อกธม ปราสาทบาปวน ปราสาทแม่บุญตะวันตก ปราสาทพนมจิสอร์ เป็นต้น នៅតំបន់ខាងមុខខាងកើត គេរកឃើញប្រាសាទចម្លងមួយពីថ្មភ្នំភ្លើង។ តំបន់ជុំវិញមានជញ្ជាំងកញ្ចក់ សាងសង់អំពីថ្មបាយក្រៀម។ និងបានរកឃើញដានជាច្រើននៃការជីករណ្តៅដោយខុសច្បាប់នូវវត្ថុបុរាណ។

លើសពីនេះ សិលាចារឹកមួយត្រូវបានគេរកឃើញដែលអ្នកជំនាញនៃ នាយកដ្ឋានវិចិត្រសិល្បៈ បានអាន និងបកស្រាយថា សិលាចារឹកសំខាន់នេះត្រូវបានគេរកឃើញថាជាសិលាចារឹកជាភាសាខ្មែរ -សំស្រ្កឹត បុរាណ ដោយបញ្ជាក់អំពីសម័យកាលដែលត្រូវនឹង ឆ្នាំ៩២៥ ទាក់ទងនឹងព្រះរាជបញ្ជារបស់ ព្រះចៅស្រីឥសានវរ្ម័នទី២ ជូនចំពោះអភិជនក្នុងស្រុក อ่านจารึกให้รู้จัก ‘ประติมากรรมสำริด’ กังวล คัชชิมา ชวนสืบร่องรอยจาก ‘ประโคนชัย’ บทความพิเศษ ความสำคัญของประติมากรรมสัมฤทธิ์จาก “ปราสาทเขาปลายบัด 2” https://www.blockdit.com/posts/5eb5cfef1b0b83123f6010a6