ដានីយ៉ែល

ដានីយ៉ែល ( ភាសាអារ៉ាម និង       ;       ) គឺជាតួអង្គសំខាន់នៃ សៀវភៅដានីយ៉ែល ។ យោងទៅតាម ព្រះគម្ពីរហេព្រើរ ដានីយ៉ែលគឺជាយុវជន ជនជាតិយូដា ដ៏ថ្លៃថ្នូ ម្នាក់នៃក្រុង យេរូសាឡិម ដែលត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយដោយ នេប៊ូក្នេសាទី 2 នៃ បាប៊ីឡូន បម្រើស្តេចនិងអ្នកស្នងតំណែងរបស់គាត់ដោយភាពស្មោះត្រង់និងសមត្ថភាពរហូតដល់សម័យអ្នកសញ្ជ័យ ពែរ្ស ស៊ីរូស គ្រប់ពេលដែលនៅតែស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះ របស់អ៊ីស្រាអែល។  ខណៈពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញអភិរក្សមួយចំនួនយល់ថា ដានីយ៉ែល មាន ហើយសៀវភៅរបស់គាត់ត្រូវបានសរសេរនៅសតវត្សទី 6  មុនគ.ស  សតវត្សទី 2 មុនគ.ស. ស្តេច  Hellenistic ស្តេច Antiochus IV Epiphanes ។  

ទីក្រុងចំនួនប្រាំមួយអះអាងថា ផ្នូររបស់ដានីយ៉ែល ដែលជាកន្លែងដ៏ល្បីល្បាញបំផុតនៅ ស៊ូសា នៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ នៅឯកន្លែងដែលគេស្គាល់ថា Shush-e Daniyal ។  គាត់មិនមែនជាព្យាការីនៅក្នុងសាសនាយូដា  ប៉ុន្តែពួករ៉ាប៊ីបានរាប់គាត់ថាជាសមាជិកដ៏មានកិត្តិយសបំផុតនៃជនភៀសខ្លួនបាប៊ីឡូន ដែលមិនលើសលប់ក្នុងការគោរពបូជា និងអំពើល្អ រឹងមាំក្នុងការប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងច្បាប់ ទោះបីជាត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយសត្រូវដែលស្វែងរកការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់គាត់ក៏ដោយ។ ហើយនៅប៉ុន្មានសតវត្សដំបូងនៃគ.ស. ពួកគេបានសរសេររឿងព្រេងជាច្រើនដែលបានធំឡើងជុំវិញឈ្មោះរបស់គាត់។  គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាហោរានៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត ហើយទោះបីជាគាត់មិនត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងគម្ពីគូរ៉ាក៏ដោយ ប្រភពមូស្លីមពណ៌នាគាត់ថាជាហោរា។

 ផ្ទៃខាងក្រោយ 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|293x293ភីកសែល| ការពណ៌នាបារាំងនៅសតវត្សរ៍ទី 13 នៅក្នុង កញ្ចក់ប្រឡាក់ របស់ដានីយ៉ែលបានអង្វរ Arioch មេបញ្ជាការឆ្មាំរបស់ស្តេចដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រហារជីវិតអ្នកប្រាជ្ញបាប៊ីឡូនបន្ទាប់ពីពួកគេមិនអាចបកស្រាយសុបិនរបស់នេប៊ូក្នេសា។
ឈ្មោះរបស់ដានីយ៉ែលមានន័យថា "ព្រះជាម្ចាស់ (អេល) គឺជាចៅក្រមរបស់ខ្ញុំ" ។  ខណៈ​ដែល​ដានីយ៉ែល​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​វីរជន​នៃ​សៀវភៅ​ដានីយ៉ែល​ដែល​បកស្រាយ​សុបិន និង​ទទួល​បាន​ការ​និមិត្ត​ខុស​នោះ ព្រះគម្ពីរ​ក៏​បាន​និយាយ​យ៉ាង​ខ្លី​អំពី​បុគ្គល​បី​នាក់​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ឈ្មោះ​នេះ៖

 សៀវភៅអេសេគាល (១៤:១៤, ១៤:២០ និង ២៨:៣) សំដៅទៅលើ ដានីយ៉ែល រឿងព្រេងនិទាន ដែលល្បីល្បាញខាងប្រាជ្ញា និងភាពសុចរិត។ នៅ​ក្នុង ខ ១៤:១៤ អេសេគាល​មាន​ប្រសាសន៍​អំពី​ស្រុក​អ៊ីស្រាអែល​ដែល​មាន​បាប​ថា « ទោះ​បី​លោក ​ណូអេ  ដានីយ៉ែល និង ​យ៉ូប ​នៅ​ក្នុង​នោះ​ក៏​ដោយ ពួក​គេ​នឹង​រំដោះ​តែ​ជីវិត​របស់​ខ្លួន​ដោយ​សេចក្ដី​សុចរិត»។ នៅ​ជំពូក​ទី 28 អេសេគាល​បាន​ជេរ​ប្រមាថ​ស្ដេច​ក្រុង​ទីរ៉ុស ដោយ​សួរ​ដោយ​វោហារសាស្ត្រ​ថា «តើ​អ្នក​មាន​ប្រាជ្ញា​ជាង​ដានីយ៉ែល​ឬ?  អ្នកនិពន្ធសៀវភៅដានីយ៉ែលហាក់ដូចជាបានយកតួរអង្គរឿងព្រេងនិទាននេះ ដែលល្បីល្បាញដោយសារប្រាជ្ញារបស់គាត់ ធ្វើជាតួអង្គកណ្តាលរបស់គាត់។ 
 សៀវភៅអែសរ៉ា (៨:២) រៀបរាប់អំពីបូជាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះដានីយ៉ែល ដែលបានចេញពី បាប៊ីឡូន ទៅក្រុងយេរូសាឡឹមជាមួយអែសរ៉ា។ 
 សៀវភៅរបាក្សត្រទី១ (៣:១) រៀបរាប់អំពីកូនប្រុសរបស់ ដាវីឌ ម្នាក់ឈ្មោះ ដានីយ៉ែល ។

ដានីយ៉ែល (Dn'il ឬ Danel ) ក៏ជាឈ្មោះនៃតួរអង្គនៅក្នុង រឿងព្រេង Aqhat ពី Ugarit ។  (Ugarit គឺជាទីក្រុងរបស់ជនជាតិកាណានដែលត្រូវបានបំផ្លាញនៅប្រហែលឆ្នាំ 1200 មុនគ.ស  - ថេប្លេតដែលមានរឿងគឺចុះកាលបរិច្ឆេទឆ្នាំ 1360 មុនគ. ស .) ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ព្រះហឫទ័យ​របស់​ព្រះ​បាន​ដឹង​តាម​រយៈ​សុបិន និង​ការ​និមិត្ត។  វាមិនទំនងដែលអេសេគាលស្គាល់រឿងព្រេងរបស់ជនជាតិកាណានដែលមានវ័យចំណាស់ជាងនេះទេ ប៉ុន្តែវាហាក់ដូចជាសមហេតុផលក្នុងការសន្មត់ថាមានទំនាក់ទំនងមួយចំនួនរវាងអ្នកទាំងពីរ។  អ្នកនិពន្ធរឿងនិទាននៅក្នុងពាក់កណ្តាលដំបូងនៃសៀវភៅដានីយ៉ែលទំនងជាមិនដឹងអំពី Ugaritic Daniel ហើយប្រហែលជាយកឈ្មោះវីរបុរសរបស់ពួកគេពីអេសេគាល។ អ្នកនិពន្ធនៃចក្ខុវិស័យនៅក្នុងពាក់កណ្តាលទីពីរនៅក្នុងវេនបានយកឈ្មោះវីរបុរសរបស់គាត់ពីរឿងនិទាន។  អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានស្នើឱ្យកំណត់អត្តសញ្ញាណតួអង្គដានីយ៉ែលនៅក្នុង អេសេគាល 28 ជាមួយដានីយ៉ែលកូនប្រុសរបស់ស្តេចដាវីឌ។ 

 រឿងរបស់ដានីយ៉ែល 
រូបភាពតូច| ដានីយ៉ែល​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ទាន​អាហារ​នៅ​តុ​របស់​ស្ដេច (ឧទាហរណ៍​នៅ​ដើម​សតវត្ស​ទី ២០ របស់​អាមេរិក)
សៀវភៅដានីយ៉ែលចាប់ផ្តើមដោយការណែនាំដែលប្រាប់ពីរបៀបដែលដានីយ៉ែល និងដៃគូរបស់គាត់បានមកនៅបាប៊ីឡូន បន្ទាប់មកដោយសំណុំនៃរឿងដែលបានកំណត់នៅក្នុងតុលាការបាប៊ីឡូននិងពែរ្សនៅចុងសតវត្សទី 7 និងដើមសតវត្សទី 6 មុនគ.ស។ ការនិមិត្តដែលដានីយ៉ែលមើលឃើញពីអនាគតដាច់ស្រយាលនៃពិភពលោក និងអ៊ីស្រាអែល។  Holman Bible Editorial Staff, Holman Concise Bible Dictionary, B&H Publishing Group, USA, 2011, p. 153  រឿងនិទាន​ក្នុង​ជំពូក​ទី 1–6 អាច​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ដល់​សតវត្ស​ទី 3 ឬ​ដើម​សតវត្ស​ទី 2 មុន​គ.ស.  វាត្រូវបានទទួលយកជាទូទៅថាទាំងនេះត្រូវបានពង្រីកដោយការបន្ថែមនៃការនិមិត្តនៅក្នុងជំពូកទី 8–12 រវាងឆ្នាំ 167 និង 164 មុនគ.ស.។ 

នៅ​ឆ្នាំ​ទី​បី​នៃ​រជ្ជកាល​ យេហូយ៉ាគីម ដានីយ៉ែល និង​មិត្ត​របស់​គាត់ ហាណានា មីសាអែល និង​អ័សារា ត្រូវ ​នេប៊ូក្នេសា ជា​ស្តេច ​បាប៊ី ឡូន​នាំ​ទៅ ​ក្រុង​បាប៊ីឡូន ។  អ្នក​ទាំង​បួន​ត្រូវ​បាន​ជ្រើស​រើស​សម្រាប់​បញ្ញា​និង​សម្រស់​របស់​ពួក​គេ​ដើម្បី​ទទួល​បាន​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​នៅ​ក្នុង​តុលាការ​បាប៊ីឡូន ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថ្មី។ ដានីយ៉ែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​បាប៊ីឡូន​ថា Belteshazzar ( Akkadian បានសរសេរថា NIN 9 .LUGAL.ŠEŠ ) ខណៈពេលដែលដៃគូរបស់គាត់ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះឱ្យជនជាតិបាប៊ីឡូន ថាសាដ្រាក់ មេសាក់ និងអ័បេឌនេកោ ។ ដានីយ៉ែល​និង​មិត្ត​ភក្តិ​របស់​គាត់​បដិសេធ​អាហារ​និង​ស្រា​ដែល​ស្ដេច​បាប៊ីឡូន​បាន​ផ្ដល់​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ក្លាយ​ជា​សៅហ្មង។ ពួក​គេ​ទទួល​ប្រាជ្ញា​ពី​ព្រះ ហើយ​លើស​ពី​«​គ្រូ​មន្តអាគម និង​អ្នក​មាន​មន្ត​ស្នេហ៍​នៃ​នគរ​ទាំង​អស់»។ នេប៊ូក្នេសា​សុបិន​ឃើញ​រូប​សំណាក​យក្ស​មួយ​ធ្វើ​ពី​លោហធាតុ​បួន​ដោយ​ជើង​ដែក​លាយ​និង​ដីឥដ្ឋ​វាយ​កម្ទេច​ដោយ​ថ្ម​ពី​ស្ថានសួគ៌។ មានតែដានីយ៉ែលទេដែលអាចបកស្រាយវាបាន៖ សុបិននេះបង្ហាញពីនគរចំនួនបួន ដែលបាប៊ីឡូនជានគរទីមួយ ប៉ុន្តែព្រះនឹងបំផ្លាញពួកគេ ហើយជំនួសពួកគេដោយនគររបស់ទ្រង់។

នេប៊ូក្នេសា​សុបិន​ឃើញ​ដើម​ឈើ​ដ៏​ធំ​មួយ​ដែល​ជា​ទី​ជម្រក​របស់​ពិភពលោក​ទាំង​មូល និង​ពី​ឋានសួគ៌​ដែល​សម្រេច​ថា​ដើមឈើ​នោះ​នឹង​ត្រូវ​បំផ្លាញ។ ជាថ្មីម្តងទៀត មានតែដានីយ៉ែលប៉ុណ្ណោះដែលអាចបកស្រាយសុបិន ដែលទាក់ទងនឹងអធិបតេយ្យភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់លើស្តេចនៃផែនដី។ នៅពេលដែល បេលសាសារ កូនប្រុសរបស់នេប៊ូ ក្នេសា ប្រើគ្រឿងសក្ការបូជាពីព្រះវិហាររបស់សាសន៍យូដា ធ្វើជាគ្រឿងសម្រាប់ ពិធីជប់លៀងដ៏វិសេសវិសាលរបស់គាត់ ដៃមួយបានលេចចេញមក ហើយសរសេរសារអាថ៌កំបាំងនៅលើជញ្ជាំង ដែលមានតែដានីយ៉ែលប៉ុណ្ណោះដែលអាចបកស្រាយបាន។ វា​ប្រាប់​ស្តេច​ថា រាជាណាចក្រ​របស់​ទ្រង់​នឹង​ត្រូវ​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ ​ជនជាតិ​មេឌី និង​ជនជាតិ​ពែរ ព្រោះ​បេលសាសារ មិន​ដូច​នេប៊ូក្នេសា មិន​បាន​ទទួល​ស្គាល់​អធិបតេយ្យភាព​នៃ​ព្រះ​នៃ​ដានីយ៉ែល​ទេ។ ជនជាតិ​មេ​ឌី និង​ជនជាតិ​ពែរ្ស​បាន​ផ្ដួល​រំលំ​នេប៊ូក្នេសា ហើយ​ស្តេច​ថ្មី ដារីយុស ជា​មេឌី បាន​តែងតាំង​ដានីយ៉ែល​ឲ្យ​មាន​អំណាច​ខ្ពស់។ គូប្រជែងដែលច្រណែនព្យាយាមបំផ្លាញដានីយ៉ែលដោយចោទប្រកាន់ថាគាត់ថ្វាយបង្គំព្រះជាម្ចាស់ជំនួសឱ្យស្តេច ហើយដានីយ៉ែលត្រូវ បោះចូលទៅក្នុងរូងតោ ប៉ុន្តែទេវតាជួយសង្រ្គោះគាត់ អ្នកចោទប្រកាន់របស់គាត់ត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយដានីយ៉ែលត្រូវបានស្ដារឡើងវិញនូវតួនាទីរបស់គាត់។

នៅ​ឆ្នាំ​ទី​បី​នៃ​ដារីយូស ដានីយ៉ែល​មាន​ការ​និមិត្ត​ជា​បន្តបន្ទាប់។ ទីមួយ សត្វបួនចេញមកក្រៅសមុទ្រ ស្នែងចុងក្រោយមានស្នែងដប់ ហើយស្នែងទី 11 ដុះឡើង ហើយសម្រេចបានការគ្រប់គ្រងលើផែនដី ហើយ "បុរាណនៃសម័យកាល" (ព្រះ) ផ្តល់អំណាចដល់ "មួយដូចជាកូនមនុស្ស" . ទេវតាបកស្រាយការនិមិត្ត។ ទីពីរ ចៀម​ឈ្មោល​មួយ​មាន​ស្នែង​ពីរ ត្រូវ​ពពែ​មួយ​ស្នែង​មួយ។ ស្នែង​មួយ​បែក ហើយ​ត្រូវ​ជំនួស​ដោយ​ស្នែង​បួន។ ស្នែងតូចមួយបានកើតឡើង ហើយវាយប្រហារប្រជាជននៃព្រះ និងព្រះវិហារបរិសុទ្ធ ហើយដានីយ៉ែលត្រូវបានគេជូនដំណឹងថាតើអំណាចរបស់ស្នែងតូចនឹងស៊ូទ្រាំបានយូរប៉ុនណា។ នៅ​ទី​បី ដានីយ៉ែល​មាន​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​អាន​គម្ពីរ​បរិសុទ្ធ (សៀវភៅ​នេះ​មិន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ហាក់​ដូច​ជា ​យេរេមា ) ថា​ក្រុង​យេរូសាឡិម​នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ទី​ស្ងាត់​ជ្រងំ​អស់​រយៈ​ពេល ៧០ ឆ្នាំ។ ដានីយ៉ែល​ប្រែ​ចិត្ត​ក្នុង​នាម​ជន​ជាតិ​យូដា ហើយ​ស្នើ​សុំ​ឲ្យ​ក្រុង​យេរូសាឡិម និង​ប្រជាជន​រស់​ឡើង​វិញ។ ទេវតាសំដៅលើរយៈពេល 70 ប្រាំពីរ (ឬសប្តាហ៍) នៃឆ្នាំ។ នៅក្នុងការនិមិត្តចុងក្រោយ ដានីយ៉ែលឃើញសម័យកាលនៃប្រវត្តិសាស្រ្តដែលឈានដល់ការតស៊ូរវាង "ស្តេចខាងជើង" និង "ស្តេចនៃភាគខាងត្បូង" ដែលរាស្ដ្ររបស់ព្រះរងទុក្ខយ៉ាងក្រៀមក្រំ។ ទេវតា​មួយ​រូប​ពន្យល់​ថា នៅ​ទី​បំផុត មនុស្ស​សុចរិត​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់ ហើយ​រាជាណាចក្រ​របស់​ព្រះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​តាំង​ឡើង​នៅ​លើ​ផែនដី។

 រឿងបន្ថែម (អត្ថបទជាភាសាក្រិច) 
រូបភាពតូច| Susanna and the Elders ដោយ Guido Reni
អត្ថបទ​ភាសា​ក្រិច​របស់​ដានីយ៉ែល​មាន​រឿងបន្ថែម​ចំនួន​បី ដែល​ពីរ​ក្នុង​នោះ​បង្ហាញ​ពី​ដានីយ៉ែល (ទី​បី​គឺ​ជា​ការ​ពង្រីក​រឿងនិទាន​នៃ​គុក​ភ្លើង)។

 រឿងនិទានរបស់ Susanna ប្រាប់ពីរបៀបដែលដានីយ៉ែលជួយសង្គ្រោះកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់នារីដែលរៀបការជាជនជាតិយូដាម្នាក់ នៅពេលដែលអ្នកចាស់ទុំជនជាតិយូដាពីរនាក់ថ្កោលទោសនាងដល់ស្លាប់ ដោយសន្មតថាជាអំពើអសីលធម៌ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅដោយសារតែនាងទប់ទល់នឹងការរីកចម្រើនរបស់ពួកគេ។ ការពិនិត្យមើលដ៏ឆ្លាតវៃរបស់ដានីយ៉ែលបានបិទបាំងអំពើអាក្រក់របស់ពួកគេ ហើយនាំទៅដល់ការស្លាប់របស់ពួកគេ។ រឿងគឺប្លែកត្រង់ថា មនុស្សអាក្រក់គឺជាសាសន៍យូដា ជំនួសឲ្យពួកសាសន៍ដទៃ។ វាប្រហែលជាត្រូវបានសរសេរថាជាបង្គោលដោយពួក ផារីស៊ី ប្រឆាំងនឹងពួក សាឌូស៊ី ដែលយោងទៅតាមពួកប្រឆាំងរបស់ពួកគេបានបំពានការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេលើតុលាការ។ 
 Bel និង Dragon មានពីរវគ្គ។ ដានីយ៉ែលទីមួយលាតត្រដាងការបោកបញ្ឆោតរបស់ពួកបូជាចារ្យនៃសាសន៍ដទៃ ដែលបានក្លែងបន្លំថារូបព្រះរបស់ពួកគេស៊ីនិងផឹក (តាមពិតវាគឺជាពួកបូជាចារ្យដែលបាននឹងកំពុងទទួលទានអាហារដែលបានកំណត់សម្រាប់ព្រះក្លែងក្លាយ)។ នៅក្នុងទីពីរ ដានីយ៉ែលបំផ្លាញពស់យក្សដែលស៊ីរូសជឿថាជាព្រះ។ ជន​ជាតិ​បាប៊ីឡូន​បះបោរ ស៊ីរូស​ចាប់​ដានីយ៉ែល​ដោយ​គ្មាន​អាហារ ហោរា ​ហាបាគុក ​ចិញ្ចឹម​គាត់​ដោយ​អព្ភូតហេតុ ហើយ​ស៊ីរូស​ប្រែ​ចិត្ត។ 

 ការស្លាប់និងផ្នូររបស់ដានីយ៉ែល 
រូបភាពតូច| ផ្នូររបស់ដានីយ៉ែលនៅ ស៊ូសា
ការ​លើក​ឡើង​ចុង​ក្រោយ​របស់​ដានីយ៉ែល​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ​ដានីយ៉ែល គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​ទី​បី​នៃ​ឆ្នាំ​ស៊ីរូស (  )។ ប្រភព Rabbinic សន្មត់ថាគាត់នៅមានជីវិតក្នុងរជ្ជកាលរបស់ស្តេចពែរ្ស Ahasuerus (ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Artaxerxes - Babylonian Talmud, Megillah 15a ដោយផ្អែកលើ សៀវភៅ Esther 4, 5) ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយ ហាម៉ាន់ ដែលជានាយករដ្ឋមន្រ្តីអាក្រក់។ នៃ Ahasuerus (Targum Sheini on Esther, 4, 11) ។

អ្នកនិពន្ធជនជាតិយូដាសតវត្សទី 1 យ៉ូសែប បានរាយការណ៍ថាសាកសពរបស់ដានីយ៉ែលដាក់នៅក្នុងប៉មមួយនៅ Ecbatana ក្នុង Parthia រួមជាមួយសាកសពរបស់ស្តេចនៃសាសន៍មេឌីនិងពែរ្ស។ ក្រោយ​មក អាជ្ញាធរ​សាសន៍​យូដា​បាន​និយាយ​ថា គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​បញ្ចុះ​នៅ ​ស៊ូសា ហើយ​នៅ​ក្បែរ​ផ្ទះ​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​លាក់​គ្រឿង​ពី ​ព្រះវិហារ​សាឡូម៉ូន ។ ប្រភពពីមូស្លីមបានរាយការណ៍ថា ជនមូស្លីមបានរកឃើញសាកសពរបស់គាត់ ឬប្រហែលជាប្រអប់ដែលមានសរសៃប្រសាទ និងសរសៃរបស់គាត់ រួមជាមួយនឹងសៀវភៅមួយ ពាងខ្លាញ់ និងចិញ្ចៀនផ្លាកសញ្ញាដែលឆ្លាក់រូបបុរសម្នាក់ត្រូវបានសត្វតោពីរក្បាលខាំ។ សព​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​មក​កប់​វិញ ហើយ​អ្នក​ដែល​កប់​នោះ​ត្រូវ​កាត់​ក្បាល​ចោល​ដើម្បី​ការពារ​មិន​ឱ្យ​បង្ហាញ​កន្លែង​ឃើញ។ 

សព្វថ្ងៃនេះ ទីក្រុងចំនួនប្រាំមួយទាមទារយក ផ្នូររបស់ដានីយ៉ែល : បាប៊ីឡូន, គីរគុក និង មុកដាឌីយ៉ា នៅក្នុង ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ ស៊ូសា និង ម៉ាឡាមៀ ក្នុង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ និង សាម៉ាន់ដាន នៅ អ៊ូសបេគីស្ថាន ។  ភាពល្បីល្បាញបំផុតគឺនៅស៊ូសា (Shush នៅភាគខាងត្បូង ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ) នៅកន្លែងដែលគេស្គាល់ថា Shush-e Daniyal ។ យោងទៅតាមទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិយូដា អ្នកមាននិងអ្នកក្រនៃទីក្រុងបានឈ្លោះប្រកែកគ្នាអំពីការកាន់កាប់សាកសព ហើយដូច្នេះ bier ត្រូវបានផ្អាកពីខ្សែសង្វាក់នៅកណ្តាលទន្លេ។ ផ្ទះនៃការអធិស្ឋានបើកចំហសម្រាប់អស់អ្នកដែលជឿលើព្រះត្រូវបានសាងសង់នៅក្បែរនោះ ហើយការនេសាទត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់ចម្ងាយជាក់លាក់មួយឡើងចុះតាមទន្លេ។ ត្រីដែលហែលនៅក្នុងផ្នែកនៃទន្លេនោះមានក្បាលដែលភ្លឺដូចមាស ហើយមនុស្សទុច្ចរិតដែលចូលទៅក្នុងទីសក្ការៈនឹងលង់ទឹកក្នុងទន្លេដោយអព្ភូតហេតុ។  រហូត​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ផ្នូរ​ជា​កន្លែង​ធម្មយាត្រា​ដ៏​ពេញ​និយម។

 ដានីយ៉ែលនៅក្នុងប្រពៃណីក្រោយមក 

 សាសនាយូដា 
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| Daniel's Answer to the King (1890) ដោយ Briton Rivière
ដានីយ៉ែល​មិន​មែន​ជា​ហោរា​ក្នុង​សាសនា​យូដា​ទេ៖ ទំនាយ​ត្រូវ​បាន​គេ​គិត​ថា​បាន​បញ្ចប់​ដោយ ​ហាកាយ, សាការី និង ​ម៉ាឡាគី ។  នៅក្នុង ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ សៀវភៅរបស់គាត់មិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលនៅក្រោមពួកហោរាទេ (ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរមានបីផ្នែកគឺ Torah, Prophets and Writings) ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ច្បាប់ចម្លងចំនួនប្រាំបីដែលត្រូវបានរកឃើញក្នុងចំណោម រមូរសមុទ្រមរណៈ និងរឿងនិទានបន្ថែមនៃអត្ថបទភាសាក្រិច គឺជាសក្ខីភាពមួយចំពោះ ប្រជាប្រិយភាពរបស់ដានីយ៉ែលនៅសម័យបុរាណ។ 

គ្រូជនជាតិយូដានៃសហសវត្សរ៍ទី 1 នៃគ.ស. បានរាប់បញ្ចូលដានីយ៉ែលជាសមាជិកដ៏មានកិត្តិយសបំផុតនៃជនភៀសខ្លួនបាប៊ីឡូន ដែលមិនមានវិសេសលើសលប់ក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិ និងការប្រព្រឹត្តល្អ ប្រកាន់ខ្ជាប់នឹងច្បាប់ ទោះជាត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយខ្មាំងសត្រូវដែលស្វែងរកការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់គាត់ ហើយនៅពីរបីដំបូងក៏ដោយ។ ជាច្រើនសតវត្សនៃគ.ស. ពួកគេបានកត់ត្រារឿងព្រេងដែលធំឡើងជុំវិញឈ្មោះរបស់គាត់។ ការ​ជាប់​ឃុំឃាំង​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​ព្យាការី ​អេសាយ ​ប្រាប់​ដល់​ស្ដេច ​ហេសេគា ​ក្នុង​ពាក្យ​ទាំង​នេះ​ថា «ពួកគេ (កូន​ចៅ​របស់​ហេសេគា) នឹង​ធ្វើ​ជា​ឥន្រ្ទិយ​ក្នុង​វាំង​របស់​ស្ដេច​បាប៊ីឡូន»។ សំណាងអាក្រក់នេះត្រូវបានប្រែក្លាយទៅជាពរជ័យមួយ នៅពេលដែលដានីយ៉ែល និងដៃគូបីនាក់របស់គាត់អាចបង្ហាញសាកសពរបស់ពួកគេដល់នេប៊ូក្នេសា ហើយដូច្នេះបង្ហាញពីភាពគ្មានទោសកំហុសរបស់ពួកគេចំពោះការដឹកនាំជីវិតដែលគ្មានបរិសុទ្ធ។ 

ដានីយ៉ែល​បាន​រក្សា​សុខុមាលភាព​របស់​នេប៊ូក្នេសា​ក្នុង​ចិត្ត​ជា​និច្ច ហើយ​ពេល​ស្ដេច​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​ផ្ដន្ទាទោស​ឲ្យ​រស់​នៅ​ជា​សត្វ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជាក់លាក់​មួយ ដានីយ៉ែល​បាន​អធិស្ឋាន​សុំ​ឲ្យ​រយៈពេល​នៃ​ការ​ដាក់​ទោស​ត្រូវ​បាន​កាត់​ខ្លី ហើយ​ការ​អធិស្ឋាន​របស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត។  ពេល​នេប៊ូក្នេសា​ស្លាប់ គាត់​ចង់​បញ្ចូល​ដានីយ៉ែល​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​ស្នង​មរតក​របស់​គាត់ ប៉ុន្តែ​ដានីយ៉ែល​បដិសេធ​កិត្តិយស ដោយ​និយាយ​ថា គាត់​មិន​អាច​ទុក​មរតក​ពី​ដូនតា​គាត់​សម្រាប់​អ្នក​មិន​កាត់​ស្បែក​ឡើយ។  ដានីយ៉ែលក៏បានស្តារមុខមាត់របស់ស្តេចដារីយុសឡើងវិញដែរ ដែលបានទម្លាក់ដានីយ៉ែលដ៏ស្មោះស្ម័គ្រដាក់គុកដោយចោទប្រកាន់ខុស ហើយដែលមនុស្សជាច្រើនបានប្តូរទៅសាសនាយូដា។ 

 គ្រិស្តសាសនា 
រូបភាពតូច| សន្តដានីយ៉ែល ជាហោរា គ. សតវត្សទី 20 ។ រូបតំណាងគ្រិស្តអូស្សូដក់ ។
ព្រះ​គម្ពីរ​សញ្ញា​ថ្មី ​លើក​ឡើង​អំពី​ដានីយ៉ែល​នៅ ម៉ាថាយ ២៤:១៥ ដោយ​យោង​ទៅ​លើ ​ការ​ស្អប់​ខ្ពើម​នៃ​សេចក្ដី​វិនាស ។ គាត់ត្រូវបានគេប្រារព្ធនៅក្នុង ព្រះវិហារ Coptic នៅថ្ងៃទី 23 នៃខែ Coptic នៃ Baramhat ។  នៅលើ ប្រតិទិនសាសនាគ្រិស្ត អូស្សូដក់ភាគខាងកើត ជាថ្ងៃបុណ្យដែលប្រារព្ធ St. Daniel the Prophet រួមគ្នាជាមួយ យុវជនបីនាក់ ធ្លាក់នៅ ថ្ងៃទី 17 ខែធ្នូ នៅថ្ងៃអាទិត្យនៃបុព្វបុរសបរិសុទ្ធ Sergei Bulgakov, Manual for Church Servers, 2nd ed. (Kharkov, 1900) pp. 453–65. December 11–17: Sunday of the Holy Forefathers Translation: Archpriest Eugene D. Tarris (ថ្ងៃអាទិត្យដែលធ្លាក់រវាង ថ្ងៃទី 11 និង 17 ខែធ្នូ) និងនៅថ្ងៃអាទិត្យមុនថ្ងៃកំណើត។ Bulgakov, Manual for Church Servers, pp. 461–62. December 18–24: Sunday before the Nativity of Christ of the Holy Fathers ការព្យាករណ៍របស់ដានីយ៉ែលទាក់ទងនឹងថ្មដែលបានវាយកម្ទេចរូបព្រះ (  ) ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងទំនុកតម្កើងគ្រិស្តអូស្សូដក់ជាពាក្យប្រៀបធៀបសម្រាប់ អរូបីៈ "ថ្មដែលកាត់ចេញ" ជានិមិត្តរូបនៃ ឡូហ្គោ (ព្រះគ្រីស្ទ) និងការពិតដែលថាវា ត្រូវបានកាត់ "ដោយគ្មានដៃ" ដែលជានិមិត្តរូបនៃ កំណើតព្រហ្មចារី ។ ដូច្នេះទំនុកតម្កើងនឹងសំដៅទៅលើ Theotokos (Virgin Mary) ជា "ភ្នំដែលមិនកាត់" ។

ព្រះវិហាររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ប្រារព្ធពិធីរំលឹកដល់ សេន ដានីយ៉ែល ក្នុង ការធ្វើទុក្ករកម្មរ៉ូម៉ាំង នៅថ្ងៃទី 21  ប្រតិទិនសាសនាក្នុងតំបន់មួយចំនួននៃភូមិភាគក៏បានរាយបញ្ជីបុណ្យរបស់គាត់ផងដែរ ជួនកាលនៅថ្ងៃទី 21 ខែកក្កដា និងជួនកាលនៅថ្ងៃផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ អាចារ្យនៃហ្គោរីហ្សី ប្រារព្ធពិធីបុណ្យរបស់សេនដានីយ៉ែល ហោរា និងជាអ្នកសារភាពនៅថ្ងៃទី 11 ខែកញ្ញា។ ការអាននៃអភិបូជាត្រូវបានដកចេញពីសៀវភៅដានីយ៉ែលជំពូក 14; បន្ដិចម្ដងៗពីទំនុកដំកើង ៩១; ខគម្ពីរ Alleluia ពីសំបុត្ររបស់យ៉ាកុប 1; និងដំណឹងល្អពី ម៉ាថាយ 24។  ប្រតិទិន​នៃ​ពួក​បរិសុទ្ធ ​នៃ ​សាសនាចក្រ​លូធើរ៉ាន–មីសសួរី Synod រំឭក​ដល់​ដានីយ៉ែល​រួម​ជាមួយ​នឹង​យុវជន​បីនាក់ ( សាដ្រាច មេសាក់ និង​អាបេដនេកោ ) នៅ​ថ្ងៃ​ទី 17 ខែ 

 ឥស្លាម 
រូបភាពតូច| ផ្នូររបស់ដានីយ៉ែលនៅ Samarkand
ដានីយ៉ែល ( ភាសាអារ៉ាប់ ៖ دانيال, Dānyāl ) មិនត្រូវបានរៀបរាប់ដោយឈ្មោះនៅក្នុង គម្ពីរ Qur'an ទេ ប៉ុន្តែមានរឿងរ៉ាវអំពីហោរារបស់គាត់នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍មូស្លីមក្រោយៗមក ដែលប្រាប់ពីរបៀបដែលគាត់ត្រូវបានសង្គ្រោះពីសត្វតោ ដោយមានជំនួយពីហោរា យេរេមា (នៅក្នុង បែល និងនាគ វាគឺជាហោរា ហាបាគុក ដែលដើរតួនេះ) ហើយបានបកស្រាយសុបិនរបស់ស្តេចអំពីរូបសំណាកធ្វើពីលោហធាតុចំនួនបួនដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយ ថ្មពីស្ថានសួគ៌ ដូចដែលបានបកស្រាយការសរសេរនៅលើជញ្ជាំង ការស៊ើបអង្កេត។ល។  ប្រភពទាំងអស់ ទាំង បុរាណ និង សម័យទំនើប ពិពណ៌នាគាត់ថាជាបុរសដ៏វិសុទ្ធ និងសុចរិត។ Abdullah Yusuf Ali (1872-1953) នៅក្នុងការអត្ថាធិប្បាយ Qur'anic របស់គាត់បាននិយាយថា:

នៅក្នុង Kitab al-Kafi លោក Imam Ali ibn Husayn Zayn al-Abidin អះអាងថា អល់ឡោះបានបើកសម្តែងដល់ដានីយ៉ែលថា “អ្នកដែលស្អប់បំផុតក្នុងចំណោមសត្វរបស់ខ្ញុំ គឺពួកល្ងង់ដែលមិនគោរពអ្នកប្រាជ្ញ ហើយមិនធ្វើតាមពួកគេ ដែលជាទីស្រឡាញ់បំផុតចំពោះខ្ញុំនៅក្នុងរបស់ខ្ញុំ។ បាវបម្រើគឺជាអ្នកគោរពបូជា ដែលខំប្រឹងដើម្បីមានសិទ្ធិទទួលបានរង្វាន់ធំជាង ដែលតែងតែនៅជិតអ្នកប្រាជ្ញ ធ្វើតាម មនុស្សដែលមានប្រាជ្ញា និងទទួលយក (ដំបូន្មានរបស់) មនុស្សដែលមានប្រាជ្ញា»។ Shiʾa hadith បញ្ជាក់​ដានីយ៉ែល​ថា​ជា​ព្យាការី​របស់​ព្រះ ហើយ​បញ្ជាក់​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​ស្រប​នឹង​ការ​និទាន​រឿង​ព្រះគម្ពីរ​របស់​ដានីយ៉ែល​ផង​ដែរ។ 

 បាហៃ 
ដានីយ៉ែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​ព្យាការី​តូច​ម្នាក់ ​នៅ​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​របស់ ​សាសនា​បាហៃ ។ May, Dann J (December 1993). The Baháʼí Principle of Religious Unity and the Challenge of Radical Pluralism. University of North Texas, Denton, Texas. p. 102. អ្នកប្រែចិត្តជឿ មួយចំនួនបានណែនាំគោលការណ៍នៃ ការចាប់បដិសន្ធិឡើងវិញ ជាពិសេសគឺរបស់ដានីយ៉ែល និងយ៉ូហាន។ [ <span title="The material near this tag possibly uses too-vague attribution or weasel words. (February 2015)">WHO?</span> ] From Iran East and West. vol. 2, pp. 127, 106. Juan R. I. Cole, Moojan Momen. 1984
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations