មហីធរបុរៈ

រាជវង្សមហីធរបុរៈ គឺជា រាជវង្ស ខ្មែរដែលបង្កើត ឡើងដោយ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៦ ។ វាមានរយៈពេលពីឆ្នាំ ១០៨១ ដល់ ១៣៣៦ ហើយមានទីតាំងនៅ ភិម៉ៃ ។ ពេលវេលាដ៏សំខាន់នៃការងើបឡើងនៃអ្នកគ្រប់គ្រងខ្មែរភាគខាងជើងនេះ ដើម្បីកាន់អំណាចបាននាំទៅដល់ការជំនួសរាជវង្សមុនរបស់ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជម្លោះរាជវង្សបានបញ្ចប់នៅពេលដែល ព្រះបាទ ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី ២ បានរៀបអភិសេកជាមួយម្ចាស់ក្សត្រិយ៍ ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី នៃរាជវង្សមុនដែលជាបុត្រីព្រះបាទហសវរ្ម័នទី៣និងជាចៅរបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១។ ហើយបានផ្តល់កំណើតដល់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលក្រោយមកបានបង្រួបបង្រួមអំណាច និងបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រ។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សមាជិកដែលបានកត់ត្រាដំបូងបំផុតនៃរាជវង្សមហីធរបុរៈ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងមួយអង្គដោយព្រះនាម ហរិណ្យវរ្ម័ន ដែលជាបិតារបស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៦ ។  ខ្សែរាជវង្សនេះមុនការឡើងសោយរាជ្យ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៃវិមាយបុរៈ (ឥឡូវជា ស្រុកភីម៉ៃ ខេត្តនគររាជសីមា ) ជាគ្រួសារមួយក្នុងចំណោមវង្សត្រកូលរបស់ស្តេចខ្មែរជាច្រើនដែលបានតាំងទីលំនៅក្នុងអាងទន្លេមូន ក្បែរ ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់ ប្រាសាទភីម៉ៃ ប្រាសាទភ្នំរុង និងតំបន់ លវោ។ វាជារាជវង្សបុរាណតាំងពីសម័យហ្វូណន ដែលមានឥទ្ធិពល និងអំណាចនៅភូមិភាគអាគ្នេយ៍ និងជួរ ភ្នំដងរែក ។ មានក្សត្រចំនួន ១១ អង្គនៅក្នុងមហីធរបុរៈ ដែលទីមួយគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៦ និងចុងក្រោយគឺ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ៩ (ជយវម៌ទិបរមេស្វរ) ។ 

 បញ្ជីនៃរាជវង្សមហីធរបុរៈ 
១. ហិរណ្យវម៌្ម ២. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ ៣. ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវម៌្មទី២ ៤. ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ៥. ព្រះបាទធរណិន្ទ្រវម៌្មទី៣ ៦. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ៧. ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ ៨. ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ៩. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ ១០.ព្រះបាទ ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣ ១១. ព្រះបាទឥន្ទ្រជ័យវរ្ម័ន ១២. ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៩

 រាជវង្សលាយបញ្ចូលគ្នា 
ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ដែលជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពី ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ ការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងរាជវង្សដ៏សំខាន់មួយបានកើតឡើងរវាងរាជវង្សធំៗពីរនៃអាណាចក្រខ្មែរ គឺខ្សែរបស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ និងរាជវង្សមុននៃព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ។ ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២ ដែលជាកូនចៅរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦ បានពង្រឹងការទាមទាររបស់ព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ និងបង្រួបបង្រួមខ្សែលោហិតរបស់ព្រះរាជា ដោយរៀបអភិសេកជាមួយព្រះមហាក្សត្រី ស្រីជ័យរាជចុឌាមុនី ជាបុត្រីរបស់ ព្រះបាទហរសវរ្ម័នទី ៣ ដែលជាព្រះអង្គទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី ១  តាមរយៈរាជវង្សនេះ ពួកគេបានប្រសូត្រដល់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ៧ ។ ពេលឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១១៨១ អំណាចទន់របស់ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជានិមិត្តរូបនៃការផ្សះផ្សា និងការបង្រួបបង្រួមនៃរាជវង្សគូប្រជែងពីរ ពង្រឹងស្ថិរភាពនយោបាយ និងធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គស្របច្បាប់លើអាណាចក្របង្រួបបង្រួម ដែលនាំឱ្យព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរបុរាណឈានដល់កំពូលក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ