ជ្វាកណ្ដាល

កោះជ្វាកណ្តាល គឺជាខេត្តមួយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅកណ្តាលកោះជ្វា ។ រដ្ឋធានីរដ្ឋបាលរបស់វាគឺ សេម៉ារ៉ាំង ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹង កោះជ្វាខាងលិច នៅភាគខាងលិច មហាសមុទ្រឥណ្ឌា និង តំបន់ពិសេសយ៉កយ៉ាកាតា នៅភាគខាងត្បូង កោះជ្វាខាងកើត នៅភាគខាងកើត និង សមុទ្រជ្វា នៅភាគខាងជើង។ វាមានផ្ទៃដីសរុប ៣៣,៧៥០.៣៧ គីឡូម៉ែត្រ ​២ ដែលមានប្រជាជនចំនួន ៣៦,៥១៦,០៣៥ នាក់ នៅជំរឿនឆ្នាំ ២០២០  ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបីទាំងនៅកោះជ្វា និងឥណ្ឌូនេស៊ី បន្ទាប់ពី កោះជ្វាខាងលិច និង កោះជ្វាខាងកើត ។ ការប៉ាន់ប្រមាណប្រជាជនជាផ្លូវការនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៤ គឺ ៣៧,៨៩២,២៨០ នាក់ (ដែលមានបុរស ១៩,០៣៧,៧៤០ នាក់ និងស្ត្រី ១៨,៨៥៤,៥៤០ នាក់)។  ខេត្តនេះក៏រួមបញ្ចូលកោះនៅឯនាយសមុទ្រមួយចំនួនផងដែរ រួមទាំងកោះ នូសាកាំបាងកាន នៅភាគខាងត្បូង (ជិតព្រំដែននៃកោះជ្វាខាងលិច) និង កោះការីមុនជ្វា នៅសមុទ្រជ្វា។

ជ្វាកណ្តាលក៏ជាគោលគំនិតវប្បធម៌មួយដែលរួមបញ្ចូលទាំង តំបន់ពិសេសយ៉កយ៉ាកាតា ដែលរួមបញ្ចូលទាំងទីក្រុង យ៉កយ៉ាកាតា ផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តាមរដ្ឋបាល ទីក្រុងនោះ និង តំបន់ ជុំវិញរបស់វាបានបង្កើតជា តំបន់ពិសេស ដាច់ដោយឡែកមួយ (ស្មើនឹងខេត្ត) ចាប់តាំងពីប្រទេសទទួលបានឯករាជ្យ ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយឡែកពីគ្នា។ ទោះបីជាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "បេះដូង" នៃ វប្បធម៌ជ្វា ក៏ដោយក៏មានក្រុមជនជាតិភាគតិចដែលមិនមែនជាជនជាតិជ្វាមួយចំនួនទៀត ដូចជា ជនជាតិស៊ុនដា នៅតាមព្រំដែនជាមួយជ្វាខាងលិច។ ជនជាតិចិនឥណ្ឌូនេស៊ី ជនជាតិអារ៉ាប់ឥណ្ឌូនេស៊ី និង ជនជាតិឥណ្ឌាឥណ្ឌូនេស៊ី ក៏ត្រូវបានខ្ចាត់ខ្ចាយពាសពេញខេត្តផងដែរ។

ខេត្តនេះមានមនុស្សរស់នៅតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ។ សំណល់នៃ យុគបុព្វដំបូង (Homo erectus)ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា " មនុស្សជ្វា " ត្រូវបានគេរកឃើញតាមបណ្តោយច្រាំងទន្លេ បេនកាវ៉ាន់សូឡូ និងមានអាយុកាលតាំងពី ១.៧ លានឆ្នាំមុន។ Cited in  អ្វីដែលជាកោះជ្វាកណ្តាលសព្វថ្ងៃនេះ ធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់នគរហិណ្ឌូ-ពុទ្ធសាសនាជាច្រើន ស្តេចស៊ុលតង់អ៊ីស្លាម និងរដ្ឋាភិបាលអាណានិគម ហូឡង់ខាងកើត ។ កោះជ្វាកណ្តាលក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃ ចលនាឯករាជ្យឥណ្ឌូនេស៊ី ផងដែរ។ ដោយសារ ប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ី សម័យទំនើបភាគច្រើនមានដើមកំណើត ជ្វា ទាំងកោះជ្វាកណ្តាល និង កោះជ្វាខាងកើត មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើជីវិតសង្គម នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

 ឯកសារយោង