បដិវត្តន៍បៃតង

បដិវត្តន៍បៃតង ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា បដិវត្តន៍កសិកម្មទីបី គឺជារយៈពេលនៃការផ្តួចផ្តើមផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ដែលមើលឃើញការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវទិន្នផលដំណាំ និងផលិតកម្មកសិកម្ម។   ការផ្លាស់ប្តូរក្នុងវិស័យកសិកម្មទាំងនេះបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបានរីករាលដាលទូទាំងពិភពលោករហូតដល់ចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ។  នៅចុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ កសិករបានចាប់ផ្តើមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីដូចជា ពូជធញ្ញជាតិដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ជាពិសេស ស្រូវសាលីតឿ និង ស្រូវ ហើយការប្រើប្រាស់ ជីគីមី យ៉ាងទូលំទូលាយ (ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ គ្រាប់ពូជថ្មីត្រូវការជីច្រើនជាងពូជបុរាណ  ) ថ្នាំសំលាប់សត្វល្អិត និង ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ដែលគ្រប់គ្រង។ កសិកម្ម​ក៏​បាន​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​ទទួល​យក​នូវ​វិធីសាស្ត្រ​ថ្មី​នៃ​ការ​ដាំដុះ​រួម​ទាំងគ្រឿងយន្តផងដែរ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានអនុវត្តជាកញ្ចប់នៃការអនុវត្តដែលសំដៅជំនួសបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មបែបប្រពៃណី។  បច្ចេកវិទ្យាដែលមានតម្លៃថ្លៃទាំងនេះជារឿយៗត្រូវបានផ្តល់ជូនដោយភ្ជាប់ជាមួយប្រាក់កម្ចីដែលមានលក្ខខណ្ឌលើការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដែលត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលទទួលយកវា ដូចជាការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មការផលិត និងការចែកចាយជីដែលពីមុនបានធ្វើតាមរយៈបណ្តាញសាធារណៈ។ 

ទាំងមូលនិធិហ្វដ និង មូលនិធិរូឆេហ្វេលឡឺ ត្រូវបានចូលរួមយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ Wright, Angus, "Downslope and North: How Soil Degradation and Synthetic Pesticides Drove the Trajectory of Mexican Agriculture through the Twentieth Century" in Christopher R. Boyer, A Land Between Waters: Environmental Histories of Modern Mexico. Tucson: University of Arizona Press 2012, pp. 22-49. Gary Toenniessen et al. "Building an alliance for a green revolution in Africa." Annals of the New York academy of sciences 1136.1 (2008): 233–42. online អ្នកដឹកនាំដ៏សំខាន់ម្នាក់គឺអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម ន័រម៉ាន់ ប៊រឡូក ដែលជា "បិតានៃបដិវត្តន៍បៃតង" ដែលបានទទួល រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០។ លោកត្រូវបានគេជឿថាជួយសង្រ្គោះមនុស្សជាងមួយពាន់លាននាក់ពីការអត់ឃ្លាន។ តួលេខវិទ្យាសាស្ត្រសំខាន់មួយទៀតគឺ យ័ន ឡុងពីង ដែលការងារលើពូជស្រូវកូនកាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការជួយសង្គ្រោះជីវិតមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់។  វិធីសាស្រ្តជាមូលដ្ឋានគឺការអភិវឌ្ឍន៍ពូជធញ្ញជាតិដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ការពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ទំនើបកម្មនៃបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រង ការចែកចាយ គ្រាប់ពូជកូនកាត់ ជីសំយោគ និង ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ដល់កសិករ។ នៅពេលដែលដំណាំចាប់ផ្តើមឈានដល់ការកែលម្អអតិបរមាដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈ ការបង្កាត់ពូជជ្រើសរើស បច្ចេកវិទ្យា កែប្រែហ្សែន ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ត។ Hurt, The Green Revolution in the Global South, p.161 

ការសិក្សាបង្ហាញថា បដិវត្តន៍បៃតងបានរួមចំណែកដល់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រយ៉ាងទូលំទូលាយ កាត់បន្ថយភាពអត់ឃ្លានសម្រាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ បង្កើនប្រាក់ចំណូល កាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ដីសម្រាប់កសិកម្ម និងរួមចំណែកដល់ការថយចុះអត្រាមរណភាពទារក។     

 ឯកសារយោង