អ៊ូហ្គូស្ត ប៉ាវី

Category:Articles with hCards
អ៊ូហ្គូស្ត ហ្សង់-ម៉ារី ប៉ាវី (កើតថ្ងៃទី៣១ ឧសភា ១៨៤៧ - ថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩២៥ Pavie, Auguste (1847-1925), Bibliothèque nationale de France ) គឺជាមន្ត្រីរាជការអាណានិគមបារាំង អ្នករុករក និងអ្នកការទូត ដែលមានសារៈសំខាន់ក្នុងការបង្កើតអាព្យាបាលរបស់បារាំងលើប្រទេសឡាវ ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនៃសតវត្សទី១៩។ បន្ទាប់ពីការងារដ៏យូរនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា និង កូសាំងស៊ីន លោកប៉ាវីបានក្លាយជាអនុប្រធានកុងស៊ុលបារាំងដំបូងគេនៅទីក្រុងហ្លួងប្រាបាង ក្នុងឆ្នាំ១៨៨៦ ហើយទីបំផុតបានក្លាយជាអគ្គទេសាភិបាលទីមួយ និងជារដ្ឋមន្ត្រីពេញសមត្ថភាពនៃអាណានិគមបារាំងដែលទើបបង្កើតថ្មីនៃប្រទេសឡាវ ។

 អាជីពដំបូង 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពខេត្តកំពតពីស្ថានីយ៍ភ្នំបូកគោ
កើតនៅ ទីក្រុងឌីណាន ក្នុង ប្រីតានី ដែលជាកូនប្រុសរបស់អ្នកបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្ត្រី អ៊ូហ្គូស្ត ប៉ាវី មិនមានជាការទូតធម្មតាទេ។ គាត់​មិន​មាន​ការ​ហ្វឹកហ្វឺន​អ្វី​ទាំង​អស់​ក្នុង​នាម​ជា​មន្ត្រី​យោធា​ឬ​នៅ​ក្នុង​ក្រុម សាលាមហាវិទ្យាល័យ ។ ជំនួសមកវិញ ដោយការរំពឹងទុកនៃការផ្សងព្រេងនៅទឹកដីឆ្ងាយ គាត់បានចូលបម្រើកងទ័ពនៅឆ្នាំ១៨៦៤ នៅអាយុដប់ប្រាំពីរឆ្នាំ។  ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៦៩ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​បង្ហោះ​ទៅកូសាំងស៊ីន ជា​ផ្នែក​នៃ​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក ​។ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ឱ្យ​ត្រឡប់​ទៅ​បម្រើ​យោធា​នៅ​ប្រទេស​បារាំង​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​បន្ទាប់​ក្នុង​អំឡុង​ពេល ​សង្រ្គាម​បារាំង​-ព្រុចស៊ីស ជា​កន្លែង​ដែល​គាត់​បាន​ឡើង​ដល់​ឋានន្តរស័ក្តិ ជាពលទាហាន ។ នៅឆ្នាំ១៨៧១ គាត់បានត្រលប់ទៅកូសាំងស៊ីនវិញ ជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាននៃសេវាប្រៃសណីយ៍ និងទូរលេខ ដែលស្ទើរតែភ្លាមៗត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានការិយាល័យទូរលេខតូចមួយនៅកំពង់ផែកម្ពុជាដាច់ស្រយាលនៃខេត្តកំពត ជាកន្លែងដែលគាត់បានបម្រើការអស់មួយទសវត្សរ៍។ 

ការបង្ហោះនៅកំពតបានផ្តល់ឱកាសឱ្យ លោកប៉ាវី ទទួលបានចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅអំពីឥណ្ឌូចិន វប្បធម៌ និងភាសារបស់ពួកគេ។   ជនជាតិអ៊ឺរ៉ុបម្នាក់ក្នុងចំណោមជនជាតិអ៊ឺរ៉ុបតិចតួចបំផុតក្នុងការតាំងទីលំនៅនៅទន្លេកំពតក្រោមភ្នំដំរី គាត់ "ទៅស្រុកកំណើត" ស្ទាត់ជំនាញខ្មែរ ដើរដោយជើងទទេរ និងពាក់មួកធំទូលាយដូចដែលគាត់បានគូសផែនទីតំបន់ខាងក្រោយនៃប្រទេសកម្ពុជា ដោយកត់ត្រានូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលគាត់ បានរកឃើញចំណាប់អារម្មណ៍។ វិធីសាស្រ្តរបស់លោកបានជំរុញឱ្យមានប្រតិកម្មចម្រុះ៖ ការជ្រមុជរបស់គាត់នៅក្នុងជីវិតកម្ពុជាត្រូវបានរិះគន់ដោយមន្ត្រីបារាំងនៅកូសាំងស៊ីន។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មន្ត្រីបារាំងម្នាក់បានកត់សម្គាល់នៅពេលនោះថា "នៅក្រោមរូបរាងនៃភាពទន់ខ្សោយខាងរាងកាយ មានភាពវៃឆ្លាតជាច្រើនដែលដាក់ឱ្យធ្វើការជាមួយនឹងថាមពល និងកម្លាំងនៃឆន្ទៈដោយមិនស្មើគ្នា" ។  ក្នុងអំឡុងពេលនេះ លោកប៉ាវីបានមើលការខុសត្រូវលើការកសាងខ្សែទូរលេខរវាង ភ្នំពេញ និងកំពត។ 

 អាជីពការទូត 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ហ្លួងព្រះបាង តាម ដងទន្លេមេគង្គ
រូបភាពតូច| អ៊ួង ខាំ ព្រះមហាក្សត្រនៃហ្លួងព្រះបាង
នៅឆ្នាំ១៨៧៩ លោកបានចាប់អារម្មណ៍ពី លោក សាល ឡេ មីរ៉េ ដឺ វីល័រ  អភិបាលខេត្ត កូសាំងស៊ីន និងពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកបញ្ចុះបញ្ចូលអាណានិគមនៅប្រទេសបារាំង។លោកបានក្លាយជាស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលរបស់គាត់ ហើយត្រូវបានប្រគល់ឱ្យដឹកនាំបេសកកម្មរយៈពេលប្រាំឆ្នាំ ដើម្បីរុករកតំបន់ដែលលាតសន្ធឹងពី ឈូងសមុទ្រសៀម ទៅកាន់បឹងទឹកសាបដ៏ធនៃទន្លេសាប ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងហួសទៅ ទន្លេមេគង្គ ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ គាត់បានលើកតម្កើងជំនាញរបស់គាត់ក្នុងការសង្កេត ដែលនឹងធ្វើឱ្យគាត់ស្ថិតក្នុងភាពល្អសម្រាប់បេសកកម្មនាពេលអនាគតក្នុងនាមជាអ្នករុករក និងអ្នកការទូត។ ទាំងនេះគឺជាអ្វីដែលគេហៅថា " បេសកកម្មប៉ាវី " ដែលបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេល 16 ឆ្នាំ 1879-1895 ក្នុងអំឡុងពេលនោះលោកe អមដោយជំនួយការរបស់គាត់ និងអ្នកបកប្រែភាសាខ្មែររបស់គាតឈ្មោះវ៉ាងជួនន គាត់នឹងរុករកឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិនទាំងមូល។  នៅចុងបញ្ចប់នៃបេសកកម្មដំបូងរបស់គាត់ លោក ត្រូវបានគេដាក់ឱ្យទទួលខុសត្រូវលើការសាងសង់ខ្សែទូរលេខរវាងទីក្រុងភ្នំពេញ និង ទីក្រុងបាងកក ដែលជាគម្រោងដ៏សំខាន់មួយ។ 

មានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះថ្នាក់លើរបស់គាត់ចំពោះជំនាញរបស់គាត់ក្នុងការគ្រប់គ្រងគម្រោងដ៏ធំនេះ ដែល លោក ត្រូវបានផ្ទេរទៅបម្រើការទូតជាអគ្គកុងស៊ុលរងទីមួយនៅ ហ្លួងព្រះបាង ក្នុងឆ្នាំ 1886 ។ ការតែងតាំងរបស់ លោក បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីបំណងប្រាថ្នារបស់បារាំងក្នុងការបន្តការពង្រីកអាណានិគមរបស់ពួកគេនៅក្នុងឥណ្ឌូចិន និងការប្រជែងគ្នារបស់ពួកគេជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស ដែលជាមហាអំណាចអាណានិគមដ៏សំខាន់ផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់។ អង់គ្លេស​បាន​ត្រៀម​ខ្លួន​រួច​ជា​ស្រេច​នូវ​ការ​ពង្រីក​ទឹកដី​របស់​បារាំង​ទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា​ជាមួយ​នឹង ​សង្រ្គាម​អង់គ្លេស​-ភូមា​លើក​ទី​បី ។ ការិយាល័យការទូតបារាំងថ្មីនៅហ្លួងព្រះបាង គឺជាដីសម្បទានរបស់សៀម ចំពេលមានការទាមទារបន្តដើម្បីបែងចែកទឹកដីជាប់ព្រំដែនទន្លេមេគង្គ។ លោក ចាប់អារម្មណ៍នឹងការបង្ហោះថ្មីរបស់គាត់៖

លោក បានបន្តធ្វើជាកុងស៊ុលនៅឆ្នាំ 1886 និងអគ្គកុងស៊ុលនៅឆ្នាំ 1891។  នៅឆ្នាំ 1887 ហ្លួងព្រះបាងត្រូវបានបណ្តេញចេញដោយពួកចោរ ចិន និង តៃ ដោយសង្ឃឹមថានឹងរំដោះកូនប្រុសរបស់មេដឹកនាំ ដែវ វ៉ាន់ទ្រី ដែលត្រូវបានសៀមចាប់ដាក់គុក។ ប៉ាវីបានរារាំងការចាប់យកអ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងស្រុកដែលឈឺគឺអូន ខាំ ដោយជិះកាណូតចេញពីទីក្រុងដែលកំពុងឆេះទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាពក្នុងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសសៀម ដោយហេតុនោះបានឈ្នះការដឹងគុណរបស់គាត់ និងកសាងទំនុកចិត្តរបស់គាត់លើផែនការអាណានិគមបារាំង ដែលជាការយកចិត្តទុកដាក់ដ៏សំខាន់មួយរបស់ប៉ាវី ចាប់ពីឆ្នាំ 1888 ។ តទៅ។  លោក បានបង្កើតទំនាក់ទំនងមិត្តភាពជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយ ថែវ វ៉ាន់ទ្រី ដោយចរចារដោះលែងបងប្អូនរបស់គាត់; ជាលទ្ធផលសន្ធិសញ្ញាអាណាព្យាបាលមួយត្រូវបានចុះហត្ថលេខាជាមួយបារាំងនៅឆ្នាំ 1889 ធ្វើឱ្យ ថែវ វ៉ាន់ទ្រី ព្រះអម្ចាស់នៃ Lai Châu ដែលជាទីក្រុងសំខាន់នៅក្នុងសម្ព័ន្ធមិត្ត Sip Song Chau Tai ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់ Black River នៃ តុងកឹង ដែលគាត់គ្រប់គ្រង។  Pavie បានហៅការទូតប្រភេទនេះថា la conquête des coeurs [ការឈ្នះនៃដួងចិត្ត] ដែលបានក្លាយជាចំណងជើងនៃជីវប្រវត្តិរបស់គាត់។

នៅឆ្នាំ 1892 លោកបានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងបាងកក ហើយបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុង កិច្ចការទូតកាំភ្លើង នៃ សង្គ្រាមបារាំង-សៀម នៅឆ្នាំ 1893 ដែលបណ្តាលឱ្យមានការបង្កើតអាណាព្យាបាលបារាំងលើ ឡាវ ។ គាត់គឺជាអគ្គស្នងការដំបូងគេនៃរដ្ឋាភិបាលនៃអាណានិគមឡាវដែលទើបបង្កើតថ្មីក្នុងឆ្នាំ 1894 មុនពេលក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រី ពេញសមត្ថភាព ។ នៅពេលនោះ លាវបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ ឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង ដោយចូលរួមជាមួយ អណ្ណាម តុងកឹង កូសាំងស៊ីន (ដែលរួមគ្នាបង្កើតជា វៀតណាម ទំនើប) និង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ និងទន្លេមេគង្គ ដែលយូរយារណាស់មកហើយហៅថា "ទន្លេរបស់យើង" ដោយអ្នកនយោបាយបារាំង និងអ្នកបញ្ចុះបញ្ចូលអាណានិគម បានក្លាយជាការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុងដោយបារាំង។ 

 បេសកកម្ម Pavie 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល| ក្បួនដង្ហែដំរីមកពី Mission Pavie, Volume VII
រូបភាពតូច| ផែនទី​ឥណ្ឌូចិន ទាក់ទង​នឹង Missions Pavie
ក្នុងអំឡុងពេលបេសកកម្មផ្សេងៗរបស់គាត់ Pavie បានគ្រប់គ្រងតំបន់ចំនួន   , ធ្វើដំណើរ 30,000 គីឡូម៉ែត្រ នៅតំបន់ខ្ពង់រាបខាងជើង និងខាងកើតទន្លេមេគង្គ ដើរដោយដំរី ឬចុះតាមដងទន្លេតាមក្បូន ប្រមូលព័ត៌មានវិទ្យាសាស្ត្រយ៉ាងច្រើន។ គាត់ត្រូវបានអមដំណើរដោយក្រុមជំនួយការរហូតដល់ 40 នាក់ ជាមួយនឹងជំនាញដ៏ធំទូលាយមួយ ចាប់ពីបុរាណវិទ្យារហូតដល់ entomology ខ្លះដូចជាអ្នកការទូត - វេជ្ជបណ្ឌិត Pierre Lefèvre-Fontalis និង immunologist Alexandre Yersin ក្លាយជាមនុស្សល្បីល្បាញនៅក្នុងសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលនៅ École Cambodgienne ក្នុងទីក្រុងប៉ារីស ដែល Pavie បានជួយរកឃើញនៅឆ្នាំ 1885 ។ ក្រោយមកវានឹងក្លាយជា École Coloniale ក្នុងឆ្នាំ 1889 ហើយក្រោយមកនៅតែជា École nationale de la France d'Outre-Mer នាពេលបច្ចុប្បន្ន។ Pavie បានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងពិសេសដើម្បីធានាថា École ក៏បានបណ្តុះបណ្តាលជំនួយការជនជាតិដើមភាគតិច ដោយផ្ទាល់អមដំណើរអ្នកចូលសញ្ជាតិខ្មែរដំបូងគេទៅកាន់ប្រទេសបារាំង។ ដើម École Coloniale មានទីតាំងនៅ 2 avenue de l'Observatoire ដែលបច្ចុប្បន្នជាការិយាល័យប៉ារីសនៃ រដ្ឋបាល École nationale d'administration ។ 

បេសកកម្មដំបូង Pavie ពីឆ្នាំ 1879 ដល់ឆ្នាំ 1885 បានគ្របដណ្តប់តំបន់នៃប្រទេសកម្ពុជា និងសៀមខាងត្បូងរហូតដល់ទីក្រុងបាងកក។ បេសកកម្មទីពីរ ពីឆ្នាំ 1886 ដល់ឆ្នាំ 1889 បានគ្របដណ្តប់ភាគឦសាននៃប្រទេសឡាវ និងការរុករក ទន្លេខ្មៅ នៅតុងកឹងរហូតដល់ ទីក្រុងហាណូយ ។ បេសកកម្មទីបី ពីឆ្នាំ 1889 ដល់ឆ្នាំ 1891 ពាក់ព័ន្ធនឹងការរុករក ទន្លេមេគង្គ ពី Saigon ទៅ Luang Prabang ។ បេសកកម្មទីបួន ពីឆ្នាំ 1894 ដល់ឆ្នាំ 1895 ពាក់ព័ន្ធនឹងតំបន់នៃប្រទេសឡាវជាប់ព្រំដែនជាមួយ ប្រទេសចិន និង ភូមា នៅច្រាំងខាងឆ្វេងនៃ ទន្លេមេគង្គ រហូតដល់ ទន្លេក្រហម ។ 

 ការចូលនិវត្តន៍ 
ពេលចូលនិវត្តន៍ពីតំណែងខ្ពស់ គាត់បានត្រឡប់ទៅប្រទេសបារាំងវិញនៅឆ្នាំ 1904 ហើយបានកំណត់ទៅធ្វើការរៀបចំការរំលឹក និងការសង្កេតរបស់គាត់សម្រាប់ការបោះពុម្ពផ្សាយ។ រវាងឆ្នាំ 1898 និង 1921 គាត់បានផលិតការងារច្រើនភាគ គឺ La mission Pavie, A la conquête des coeurs និង Contes du Cambodge, du Laos និង du Siam ។  នៅឆ្នាំ 1906 គាត់ត្រូវបានគេតែងតាំងជា Grand Officer នៃ Légion d'honneur ។  គាត់បានស្លាប់នៅ Thurie, Brittany ។

 ការងារ 

 បេសកកម្ម Pavie en Indochine ឆ្នាំ 1879–1895 ។ វ៉ុល 7 ប៉ារីស៖ ឡឺរ៉ូស ១៨៩៨-១៩១៩។
 A la conquête des coeurs: Le Pays des millions d'Eléphants ។ ប៉ារីស សាកលវិទ្យាល័យ Presses Universitaires de France ឆ្នាំ ១៩៤២។
 ការប្រកួតប្រជែងប្រជាជននៅប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងប្រទេសសៀម ។ ទីក្រុងប៉ារីស: Leroux, 1903 ។
 The Pavie Mission Indochina Papers 1879-1895, Bangkok: White Lotus, 1996។ 6 វ៉ុល។ ការបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសដោយ Walter EJ Tips of Vols ។ I-VI នៃ បេសកកម្ម Pavie en Indochine ។
 Pavie, Auguste: Mission Pavie, Indochine, 1879-1895 ។ ភូមិសាស្ត្រ និង នាវាចរណ៍ VII ។ ទិនានុប្បវត្តិ de Marche (1888-1889) ។ រាត្រី​សៀម (១៨៩១-១៨៩៣) ទីក្រុងបាងកក៖ ផ្កាឈូកស, ឆ្នាំ ១៩៩៩, បោះពុម្ពឡើងវិញនៃភាគទី ៧ (១៩១៩) នៃ បេសកកម្ម Pavie en Indochine ។

 វិចិត្រសាល 

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នករុករកជនជាតិបារាំង