ខេត្តក្វាងង៉ាយ

ខេត្តក្វាងង៉ាយ គឺជាខេត្តមួយនៅតំបន់ឆ្នេរកណ្តាលភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសវៀតណាម នៅឆ្នេរសមុទ្រនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង ។ វាមានទីតាំងនៅ  ភាគខាងត្បូង ទីក្រុងហាណូយនិង  ភាគខាងជើងនៃទីក្រុងព្រៃនរគ ។ ខេត្តនេះមានប្រជាជនប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយជនជាតិហឺរ៉េ និងជនជាតិភាគតិច ជនជាតិយួន ហើយមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រ។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
វប្បធម៍សាហ្វ៊ីញ សម័យបុរាណបានរស់នៅក្នុងទីក្រុងក្វាងង៉ាយ។ សំណល់របស់វាត្រូវបានរកឃើញនៅវប្បធម៌សាហ៊្វីញស្រុកដុកថោះ ។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា តំបន់​ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ជា​ខេត្តក្វាងង៉ាយ មាន​សារៈសំខាន់​តិច​ជាងខេត្តក្វាងណាម និង វិជ័យ។ នៅសល់តែជនជាតិចាមមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងខេត្តនេះ។ Hardy, Andrew, Nguyen Van Ku & Ngo Van Doanh (2005): Peregrinations into Cham Culture, Hanoi: Thế Giới Publishers តំបន់នេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសវៀតណាម រួមជាមួយ វិជ័យ ( ខេត្តប៊ិញឌិញ ) ក្នុងឆ្នាំ១៤៧១។ នៅដើមសតវត្សទី១៩ ជញ្ជាំងវែងនៃក្វាងង៉ាយ ត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងខេត្ត។ វា​បាន​ពង្រឹង​សន្តិសុខ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​វៀត​ណាម​និង​ជនជាតិ ហឺរ៉េ និង​សម្រួល​ពាណិជ្ជកម្ម។  ខេត្តនេះបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់សកម្មភាពសាសនា ជាពិសេសជាមួយនឹងការកសាងវត្តអារាមលើកំពូលភ្នំគឺវត្តភ្នំធៀនអានក្នុងឆ្នាំ១៦៩៥។  ភ្នំនេះត្រូវបានចាត់តាំងដោយអ្នកគ្រប់គ្រង ង្វៀនហ្វុកជូ ហើយក្លាយជាកន្លែងធម្មយាត្រាសាសនា។

ខេត្តក្វាងង៉ាយ គឺជាខេត្តមួយក្នុងចំនោមខេត្តដំបូងគេនៅភាគកណ្តាលវៀតណាម (រួមជាមួយ ក្វាងជិ) រៀបចំអង្គភាពការពារស្វ័យការពារនៅខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៤៥។ អង្គភាពទ័ពព្រៃបាតឺ ប្រមូលផ្តុំកសិកររាប់ម៉ឺននាក់។ Lockhart, Greg (1989). Nation in Arms - The Origins of the People's Army of Vietnam, Sydney: Asian Studies Association of Australia in association with Allen & Unwin, pp. 119, 139-140 វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបន្ទាយរឹងមាំរបស់ វៀតកុង កំឡុងសង្គ្រាមវៀតណាម ហើយជាកន្លែងនៃ ការសម្លាប់រង្គាលប៊ិញហ្វានិងការសម្លាប់រង្គាលមីរឡាយ ។ ខេត្តនេះបានផលិតអក្សរសិល្ប៍សង្គ្រាមដ៏ល្បីល្បាញលើភាគីទាំងពីរនៃជម្លោះ រួមទាំងកំណត់ហេតុសម័យសង្គ្រាមរបស់ពេទ្យវៀតកុង ដាំង ធីយ ត្រាំ ត្រូវបានសរសេរនៅទីនេះ ហើយតាមទស្សនៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការកំណត់របស់ ទីម អូប្រៀន របស់ ដែលពួកគេបានយក ។

បន្ទាប់ពីការបង្រួបបង្រួមខេត្តនេះត្រូវបានគេកំណត់ថាជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃឧស្សាហកម្មប្រេងដែលបានគ្រោងទុក ជាពិសេសគឺ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងដុងក្វាត រួមជាមួយនឹងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ និងស្រាល។ 

 ឯកសារយោង