ព្រះបាង

ព្រះបាងពុទ្ធាវ័ន (ພຣະບາງພຸທລາວັນ)  រឺ ព្រះបាង (ພຣະບາງ) គឺជាព្រះពុទ្ធរូប ឈរ ពីរហត្ថ និងកំពស់ប្រាំពីរអ៊ីញ (ប្រហែល 1.14 ម៉ែត្រ) ធ្វើពី លង្ហិន (មាស 90 ភាគរយ) មានអាយុកាលតាំងពីចុងសតវត្សទី 12 ដល់ដើមសតវត្សទី13 តាម សិល្បៈខ្មែរ ចុងរចនាបថ បាយ័ន ដោយលក្ខណៈពុទ្ធសាសនា៖ ទ្រង់ឈរ​លើក​ដៃ​ឡើង។ ម្រាមដៃរបស់ទ្រង់រលោងនិងរាបស្មើ។ មុខរបស់ទ្រង់មានរាងការ៉េ ករបស់គាត់ធំទូលាយ ទ្រូងរបស់ទ្រង់កោង ភ្នែករបស់ទ្រង់ស្តើង ច្រមុះរបស់ទ្រង់មានរាងសំប៉ែត បបូរមាត់របស់ទ្រង់ស្តើង ក្បាលរបស់ទ្រង់ និងសក់របស់គាត់រលោងសម្រាប់ស្លៀកពាក់។ 

ព្រះ​បាង​គឺ​ជា​រូប​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​អាណាចក្រឡានឆាង ។ ប៉ុន្តែប្រជាជនឥសានមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំង ហើយជារឿយៗមានរូបចម្លាក់ព្រះបាងនៅប្រាសាទសំខាន់ៗក្នុងស្រុក ដូចជា ប្រាបាង វត្តត្រៃភូមិ ស្រុកថាអ៊ុន ខេត្តនគរភ្នំ និងរូបសំណាកព្រះបាង នៅវត្តព្រះឡៅ ស្រុកផណា ខេត្តអំណាចចម្រើន។ល។ ព្រះបាងជាព្រះពុទ្ធរូបដែលធ្លាប់ត្រូវបាននាំយកទៅតម្កល់នៅ បាងកក ​ពីរ​ដង​ហើយ​មាន​រឿង​ទាក់ទង​នឹង​សង្គម​ឥសាន​ជា​ញឹក​ញាប់។

ព្រះ​បាង​ដើម​ត្រូវ​បាន​តម្កល់​នៅ ​រាជធានី ​នៃ ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​រហូត​ដល់​គ. សាស្រ្តាចារ្យ 1348ស្ដេចហ្វាង៉ុម ស្ដេច ឡានឆាង ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ដោយ​ញាតិ​សន្តាន​ ស្តេចខ្មែរ ព្រះអង្គ​មាន​ព្រះទ័យ​ចង់​ផ្សព្វផ្សាយ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​ឲ្យ​បាន​រឹងមាំ​ក្នុង​នគរ។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ទ្រង់​សុំ​យក​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ទៅ​តម្កល់​នៅ ​ក្រុង​សៀង​ថង។ ដែលជារាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រឡានឆាង នៅពេលនោះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រះបាង ត្រូវបាននាំយកទៅ មឿងវាំងខាំ (ក្នុងតំបន់នៃ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ បច្ចុប្បន្ន) អព្ភូតហេតុមួយបានកើតឡើងដែលធ្វើឱ្យវាមិនអាចបន្តដំណើរបាន។ ព្រះ​បាង​ត្រូវ​បាន​គេ​តាំង​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​នេះ​រហូត​ដល់​គ. 1401 ដែលជាយុគសម័យនៃ ព្រះបាទវិសុរាជ ដែល​ធ្លាប់​ជា​អ្នក​គ្រប់គ្រង​ក្រុងវៀងខាំ ពីមុន​មក ដូច្នេះ ព្រះបាង​អាច​យក​ទៅ​តម្កល់​នៅ ​វត្តវិសុនរាជ ក្នុង​ខេត្ត នគរ ឈៀងថង ដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​ក្រុងឈៀងថង ហៅ​ថា ហ្លួងព្រះបាង ពី​ពេល​នោះ​មក។

ក្នុង​សម័យ ​ព្រះបាទ​តាក់ស៊ីន​មហា​រាជ បានលើកទ័ពមកកាន់កាប់ នគរ​ឡានឆាង ​ត្រូវ​បាន​រក្សា​ទុក​ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​យកព្រះ​បាង​និង ​ព្រះ​កែវមរកត ​តម្កល់​នៅ ​ធនបុរី។

បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទ​ព្រះ​បាង​ត្រូវ​បាន​គេ​តម្កល់​នៅ​សារមន្ទីរ ហោព្រះបាង ទីក្រុង ហ្លួងព្រះបាង ។

 កត់ត្រា 

 ជំនឿ