ទៀនវស្សា

ទៀន វស្សា  ជា ទៀន ក្រមួន យក្ស ដែល ត្រូវ ដុត ក្នុង អំឡុង ពេល នៃ ពិធីបុណ្យ វស្សា របស់ ព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ។ ទៀនទាំងនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ញឹកញាប់បំផុតនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា និង ប្រទេសថៃ ។ ទៀនវស្សា ត្រូវបានគេប្រៀបធៀបទៅនឹង ទៀនប៉ាសឆាល របស់ពួកគ្រីស្ទានដែលត្រូវបានដុតក្នុងអំឡុងពេល Paschaltide ទាំងមូល។ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 ដើមកំណើតអង្គរ 
Tchen-t'an ជា​ពិធី ​សម័យ​អង្គរ ​បុរាណ​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​ទៀន​ធំ ដែល​ជួនកាល​ប្រៀបធៀប​នឹង​ទៀន​វស្សា។  យោងតាមអ្នកការទូតចិន Zhou Daguan ដែលបានមកទស្សនា អង្គរ ក្នុងសតវត្សទី 12 ថា Tchen-t'an គឺជាពិធីមួយសម្រាប់ក្មេងស្រី ដែលមានផ្ការីក ដែលមានអាយុចន្លោះពី 7 ទៅ 9 ឆ្នាំ។ 

 ពិធីព្រះពុទ្ធសាសនា 
បុរាណវត្ថុវិទូបានរកឃើញវត្ថុនៃថ្មភក់ដែលធ្វើដោយពុទ្ធសាសនិកនៅវត្តលង្កាក្រៅក្នុង ខេត្តសៀមរាប ចន្លោះឆ្នាំ១៨០៧ដល់១៨៥៧។ ឯកសារ​យោង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​ចំណាស់​ជាងគេ​បំផុត​ចំពោះ​ទៀនព្រះវស្សា​គឺ​មាន​នៅក្នុង ​ព្រះរាជពង្សាវតារ​ខ្មែរ ​ដែល​និពន្ធ​នៅ​ចន្លោះ​ឆ្នាំ ១៨៤៨ ដល់ ១៨៥៩ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​អង្គឌួង ។ 

 ពិធីបុណ្យទៀនព្រះវស្សា 
នៅសម័យមុនភ្លើង ប្រជាជននាំគ្នាធ្វើទៀនព្រះវស្សា ដែលព្រះសង្ឃអាចប្រើប្រាស់បំភ្លឺវត្តនានាក្នុងថ្ងៃងងឹតនៃរដូវវស្សា។ ការ​ដង្ហែ​ទៀន​ចូល​ទៅ​ក្នុង ​ពិធីបុណ្យ​ទៀនឧប្បលរាជធានី ដែល​ជា​ពិធីបុណ្យ​ចម្រុះ​ពណ៌​ច្រើន​ជាង​គេ​របស់​ប្រទេស​ថៃ។  ទៀនត្រូវបានឆ្លាក់ពីរបីថ្ងៃមុនពិធីបុណ្យជាមួយនឹងការរចនាដែលមានលក្ខណៈស្មុគ្រស្មាញ ដែលអ្នកសង្កេតការណ៍មួយចំនួនចាត់ទុកថាវាជា "ហួសហេតុ"។  នៅតាមតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសថៃ ក្រុមមកពីជុំវិញពិភពលោកសម្រាប់ការប្រកួតឆ្លាក់រូបចម្លាក់ក្រមួនយក្សទាំងនេះ។ 

 ពិធីសាសនា 
រូបភាពតូច| ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យ វស្សា របស់ជនជាតិថៃដោយប្រើទៀនវស្សា ។

 សិត 
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិធីប្រចាំឆ្នាំដែលគេស្គាល់ថា សិតទៀនវស្សា ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅ ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីបណ្តុះទៀនព្រះវស្សា។  ពេល​គង់​លើ​បល្ល័ង្ក ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ​បាន​ចាក់​ក្រមួន​ដែល​រលាយ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទម្រង់​ដែល​កាន់​ដោយ​លោក​បូជាចារ្យ <i>បុរោហិត</i> បាគូ ដែល​បម្រើ​ព្រះបរមរាជវាំង។

 ការផ្តល់ជូន 
បុរសៗតែងតែកាន់ទៀនព្រះវស្សា ដោយនាំយកទៅវត្ត ព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយក្បួនដង្ហែយ៉ាងឧឡារិក។   ការ​ដង្ហែ​និង​ថ្វាយ​ទៀន​ព្រះវស្សា​គឺជា​កិត្តិយស​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​មន្ត្រីរាជការ និង​អ្នក​មានគុណ​វត្ត​នានា​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ស្វែងរក​យ៉ាង​ខ្លាំង។ 

 ការបំភ្លឺ 
ខណៈពេលដែលព្រះសង្ឃបានបំភ្លឺជាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃទៀនវស្សា, ប្រជាជន បានផ្តល់ឱ្យកាន់តែច្រើននូវសិទ្ធិនេះ។  កាលពីមុន ទៀនអាចភ្លឺបានលុះត្រាតែមានភ្លើងចេញពីថ្មដែលវាយដោយភ្លើង ឬដោយភ្លើងដែលបានមកពីការកកិតនៃដំបងឫស្សីពីរ។ ថ្ងៃនេះការប្រកួតត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើ។ Leclère, Adhémard (1916). "Le Cierge du Vossa" [The Candle of Vossa]. Cambodge: fêtes civiles et religieuses (in French). Imprimerie nationale. pp. 175–179.
Category:CS1 French-language sources (fr) ពេល​ភ្លឺ ទៀន​ក៏​ឆេះ​ពេញ​មួយ​ថ្ងៃ​នៃ​បុណ្យវស្សា។

 ការផលិត 
ទៀន វស្សា ត្រូវបានរៀបចំជាប្រពៃណីដោយ អាចារ្យ ដែលយកពី  នៃ ក្រមួន ធម្មជាតិ។ ជាធម្មតា ក្រមួនឃ្មុំត្រូវបានកែច្នៃឡើងវិញដោយការរលាយគល់ទៀនចាស់ៗ ដែលប្រមូលពីក្នុងព្រះវិហារ ឬបរិច្ចាគដោយភូមិជុំវិញ។ ម៉ាស៊ីនសម្ងួតសក់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើឱ្យក្រមួនទន់ឡើងវិញ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវាត្រូវបានផ្សិត និងបង្កើតជារាង។ បន្ទាប់មក ជាងចម្លាក់បង្កើតការឆ្លាក់ដ៏ស្មុគស្មាញ និងព័ត៌មានលម្អិតនៃផ្នែកខាងក្រៅរបស់ទៀន។ 

 និមិត្តសញ្ញា 
ទៀន​វស្សា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា "ពន្លឺ​សម្រាប់​ជីវិត" ដែល​បំភ្លឺ​ផ្នែក​ងងឹត​នៃ​ជីវិត និង​ដឹកនាំ​ផ្លូវ​ទៅ​កាន់ ​ព្រះនិព្វាន ។