សង្គ្រាមព្រំដែនថៃ-ឡាវ

សង្គ្រាមព្រំដែនថៃ-ឡាវ ឬគេស្គាល់ជាភាសាថៃថា សមរភូមិបានរ៉មកេឡា (  ; ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ ដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៨) គឺជាការប្រឈមមុខគ្នាដ៏ខ្លីរវាងកងកម្លាំងថៃ និងឡាវ។ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះលើផែនទីដែលធ្វើឡើងដោយអ្នកអង្កេតជនជាតិបារាំងក្នុងឆ្នាំ១៩០៧ ដើម្បីគូសព្រំដែនរវាង សៀម និង ឥណ្ឌូចិនបារាំង នៅជួរភ្នំហ្លួងព្រះបាង ភាគខាងត្បូង។ កម្មសិទ្ធិរបស់ភូមិបានរ៉មកេឡា ជាប់ព្រំប្រទល់ខេត្តពិស្ណុលោក និងភូមិព្រំដែនតូចៗចំនួនបីនៅជាប់ខេត្តឧត្ដរឌិត្ថ ត្រូវបានទុកចោល។ នេះ​ជា​ផែនទី​ដដែល​ដែល​គូសបញ្ជាក់​ពីជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។ លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាសម្រាប់កំណត់កម្មសិទ្ធិគឺតំបន់ទឹកធម្មជាតិ ប៉ុន្តែអ្នកបង្កើតផែនទីបារាំងពេលខ្លះមិនអើពើនឹងរឿងនេះទេ។  នៅពេលដែលទន្លេហឿង ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាបានបំបែកជាដៃទន្លេពីរ ភាគីទាំងពីរបានអះអាងផ្សេងគ្នាថាជាព្រំដែន ដែលទន្ទឹមនឹងជម្លោះកាប់ឈើបានបង្កឱ្យមានជម្លោះនេះ។ 

 សមរភូមិ 
ឧប្បត្តិហេតុ​បាញ់​ប្រហារ​តិចតួច​ជា​បន្តបន្ទាប់​បាន​កើត​ឡើង​រវាង​កង​កម្លាំង​ថៃ និង​ឡាវ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៨៤។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានកាន់កាប់ភូមិជម្លោះ បានរ៉មកេឡា ដោយលើកទង់ជាតិថៃពីលើទីតាំងនេះ។ រដ្ឋាភិបាល​នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យប្រជាមានិតឡាវ ​បាន​តវ៉ា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដោយ​ទទូច​ថា​ភូមិ​នេះ​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ស្រុកបំតែន នៃ​ខេត្តសៃយៈបូលិ ។ ប្រទេស​ថៃ​បាន​ឆ្លើយ​ថា ភូមិ​នោះ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្រុកឆាតត្រៈការ ( អាំភើ ) នៃ​ខេត្តPhitsanulok។ ទ័ពព​ឡាវ ​បាន​ធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​មួយ​យប់​ទៅ​លើ​យោធភូមិ​តូច​របស់​ថៃ ដោយ​បាន​បណ្ដេញ​ទាហាន​ថៃ​ចេញ​ពី​ភូមិ ហើយ​ជំនួស​ទង់ជាតិ​ថៃ​ដោយ​ទង់ជាតិ​ឡាវ។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​បាន​បន្ត​ជា​ច្រើន​សប្តាហ៍​រហូត​ដល់​មាន​ការ​ប្រកាស​បទ​ឈប់​បាញ់​នៅ​ថ្ងៃ​ី ១៩ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នំ ១៩៨៨។

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ យន្តហោះ F-5 របស់ថៃបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីតាំងរបស់ឡាវនៅក្នុងតំបន់ ហើយមន្រ្តីឡាវបានអះអាងថា ប្រទេសថៃបានបាញ់ផ្លោងរហូតដល់ ១០គីឡូម៉ែត្រចូលទៅក្នុងខេត្តសាយ៉ាបុរី។ ការវាយប្រហារតាមអាកាសជាញឹកញាប់បានបន្តប្រឆាំងនឹងជនជាតិឡាវ ជាមួយនឹងការដោះដូរកាំភ្លើងធំ ហើយនៅពាក់កណ្តាលខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៨ ថៃបានអះអាងថាបានធានាបាន៧០% នៃដីនៅជុំវិញភ្នំ១៤២៨។ ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​បាន​បន្ត​ក្នុង​ខែ​កុម្ភៈ ខណៈ​ឡាវ​នៅ​តែ​រក្សា​ទីតាំង​ខ្ពស់​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ ដោយ​ការ​វាយ​ប្រហារ​ផ្លូវ​អាកាស​របស់​ថៃ​បាន​បាត់​បង់​យន្តហោះ​ចំនួន ២ គ្រឿង។ ការពិភាក្សានៅទីបំផុតបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី១៦-១៧ ហើយបទឈប់បាញ់នៅថ្ងៃទី១៩ បានធ្វើឱ្យភាគីទាំងពីរដកថយចម្ងាយ ៣គីឡូម៉ែត្រពីខ្សែទំនាក់ទំនង។ 

សង្រ្គាមរយៈពេលខ្លីបានទាមទារឱ្យមានអ្នកស្លាប់សរុបប្រហែល១ពាន់នាក់  ជនជាតិថៃបានរងទុក្ខកាន់តែខ្លាំងចាប់តាំងពីសង្គ្រាមជាច្រើនដែលពួកគេកំពុងវាយលុកទីតាំងរបស់ឡាវ។ ឧត្តមសេនីយ ឆាលីត យ៉ងចៃយុទ្ធ គឺជាមេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិន្ទថៃនៅពេលមានសង្រ្គាម ហើយត្រូវបានរិះគន់ចំពោះការចូលរួមក្នុងវាប្រឆាំងនឹងការចង់បានរបស់ក្រសួងការបរទេសថៃ។ វៀតណាម ​បាន​ជួយ​ឡាវ ដោយ​បាន​បញ្ជូន​កងទ័ព​ពី​កងពលធំ​ទី​២​របស់ខ្លួន​ទៅកាន់​អាកាសយានដ្ឋានបាអានណាកក នៅសៃយ៉ៈបូលិ ដើម្បី​គាំទ្រ​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​ចំពេលមានការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមព្រំដែនជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ តាម​បណ្តោយ​ព្រំដែន​កម្ពុជា–​ថៃ​។ 

 ផលវិបាក 
គណៈកម្មការព្រំដែនរួមថៃ-ឡាវ (JBC) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ ដើម្បីបញ្ជាក់ព្រំដែនប្រវែង ១,៨១០គីឡូម៉ែត្រ និងដោះស្រាយភាពជាម្ចាស់នៃភូមិដែលមានជម្លោះ។ ការបោះបង្គោលព្រំដែនកំពុងបន្ត។ 

 ឯកសារយោង