លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ

លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ ឬ លោកឌីហ្គូបេឡូសូ  នៅក្នុងគណនីប្រវត្តិសាស្ត្រអេស្ប៉ាញ (1558 – 1599) គឺជាអ្នកផ្សងព្រេង ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ដែលសកម្មនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក្នុងត្រីមាសចុងក្រោយនៃសតវត្សទី 16 ដោយដើរតួពេលខ្លះនៅក្នុងការបម្រើរបស់អភិបាលអេស្ប៉ាញនៃ ឥណ្ឌូណេខាងកើតអេស្ប៉ាញ ក្នុងអំឡុងពេល សង្រ្គាមកម្ពុជា-អេស្បាញ ហើយពេលខ្លះជា អ្នកឯករាជ្យ ។ គាត់​និង​អ្នក​រុករក ​ជនជាតិ​អេ​ស្ប៉ា​ញ ប្លាស់ រូហ្សី គឺជា ​ជនជាតិ​អឺរ៉ុប ​ដំបូង​គេ​ដែល​បាន​បោះ​ជើង​ក្នុង ​ប្រទេស​ឡាវ ​។

ដំណើររបស់ លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ ទៅកាន់ប្រទេសឡាវបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុង ប្រទេសកម្ពុជា ជាកន្លែងដែលគាត់បានជួប និងស្និទ្ធស្នាលជាមួយស្តេច សត្ថា នៃ លង្វែក និង រូហ្សី នៃប្រទេសអេស្ប៉ាញ។ នៅពេលដែលលង្វែកត្រូវបានឈ្លានពានដោយ អយុធ្យា ស្ដេចសត្ថាត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយកូនប្រុសរបស់គាត់ និងពួកអភិជនដទៃទៀតដែលអនុញ្ញាតឱ្យអយុធ្យាកាន់កាប់ដោយបង្ខំលោកភៀសខ្លួនទៅកាន់ ម៉ាឡាកាព័រទុយហ្គាល់ ដែលជាកន្លែងដែលគាត់ចាប់ផ្តើមដំណើរផ្សងព្រេងនៅ អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ នៅទីបំផុត លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ បានត្រលប់មកវិញជាមួយ រូហ្សី ដែលបានភៀសខ្លួនទៅកាន់ ប្រទេសអេស្ប៉ាញហ្វីលីពីន ទៅកាន់ទីក្រុងលង្វែក។ នៅពេលពួកគេមកដល់ ពួកគេបានដឹងថា ស្ដេចសត្ថាបានភៀសខ្លួនទៅកាន់ ទីក្រុង ឡានឆាង ដែលជាអាណាចក្រមួយស្ថិតនៅចំកណ្តាលប្រទេសលាវសម័យទំនើប និងមាន តំបន់ឥសាន ស្ទឹងត្រែង និងតំបន់តូចៗនៃ ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន និង វៀតណាម ។

លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ និង រូហ្សី បានសម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសលាវ ហើយនាំយក ស្ដេចសត្ថា មកវិញ ដើម្បីស្ដាររជ្ជកាលរបស់ទ្រង់លើលង្វែក។ ពួកគេបានមកដល់ ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ដែលជារាជធានីរដ្ឋបាលរបសឡានឆាង នៅរដូវក្តៅឆ្នាំ 1596 ។ ពួកគេបានជួបជាមួយនឹងក្បួនដង្ហែបង្ហាញពីទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់របស់ទីក្រុង ដែលរួមមាន ដំរីអាស៊ី មាស គ្រឿងអលង្ការ សូត្រ ពស់ កម្រនិងអសកម្ម ភួងផ្កា ត្រូពិច សូត្រធម៌ព្រះសង្ឃ ទ្រព្យសម្បត្តិ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង សារីរិកធាតុ តន្ត្រី និងស្ត្រីដ៏ស្រស់ស្អាត។ លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ និង រូហ្សី ក៏ត្រូវបានទទួលជាមួយនឹងពិធីបុណ្យដ៏អស្ចារ្យផងដែរ។ ប៉ុន្តែ ខណៈ​ពួកគេ​នៅ​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍ ពួកគេ​បាន​ដឹង​ថា សត្ថា​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ជំងឺ​ដែល​គាត់​បាន​ឆ្លង​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ​ប្រទេស​ឡាវ។ ដោយមានការសោកសៅ និងខឹងសម្បារចំពោះដំណឹងនេះ វេឡូសូ និងរូហ្សី បានត្រឡប់ទៅលង្វែកវិញ ហើយចាប់ផ្តើមការបះបោរមួយ ដើម្បីដាក់សម្ព័ន្ធមិត្តនយោបាយរបស់សត្ថាមួយឱ្យឡើងសោយរាជ្យ និងរំដោះប្រទេសកម្ពុជាចេញពីអយុធ្យា។ ពួកគេបានគ្រប់គ្រងកម្លាំងអយុធ្យាចេញពីផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយបង្កើតរដ្ឋថ្មី ប៉ុន្តែបានដឹកនាំរដ្ឋកម្ពុជាថ្មីឱ្យស្ថិតក្នុងភាពវឹកវរមួយរយៈពេលខ្លី។

នៅទីបំផុត លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ បានត្រលប់ទៅម៉ាឡាកាវិញ។