សក់ ស៊ុតសាខន

ឧត្តមសេនីយ៏ សក់ ស៊ុតសាខន (    ; ៨ កុម្ភៈ ១៩២៨ Some sources give 2 August. – ២៩ មេសា ១៩៩៤) គឺជាអ្នកនយោបាយ និងជានាយទាហានខ្មែរ ដែលមានអាជីពជាយូរយារណាស់មកហើយនៅក្នុងនយោបាយរបស់ប្រទេស។ លោក​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ​ចុងក្រោយ​នៃ ​របប​សាធារណរដ្ឋ​ខ្មែរ ដែល​របប​ខ្មែរក្រហម បាន​ផ្ដួលរំលំ​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៧៥។ លោក បានបង្កើតកម្លាំងគាំទ្រសហរដ្ឋអាមេរិកដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ខ្មែរស។ Haas, Cambodia, Pol Pot, and the United States: the Faustian pact (1991), page unknown. ក្នុង​នាម​ជា​ពាណិជ្ជករ លោក  ជា​ម្ចាស់​សិទ្ធិ​ផ្តាច់​មុខ​យីហោ ព្រះនាងទឹកដោះគោ ក្នុង​ទីក្រុង អាណាហេម រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា ។ 

 ជីវិតដំបូង 
លោក បានកើតនៅ ក្រុងបាត់ដំបង ។ គាត់គឺជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់ នួន ជា ដែលក្រោយមកនឹងបន្តជាសមាជិកដ៏លេចធ្លោរបស់ ខ្មែរក្រហម ។ គាត់បានសិក្សានៅរាជបណ្ឌិត្យសភាយោធា និងសាលាអគ្គសេនាធិការបារាំងនៅ ទីក្រុងប៉ារីស ; អាជីពជាបន្តបន្ទាប់របស់គាត់ជាមួយកងទ័ពកម្ពុជាតូច Forces Armées Royales Khmeres ( FARK ) បានធ្វើឱ្យគាត់ឡើងឋានៈយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក្រោមរបប សង្គមរាស្ត្រនិយម របស់សម្ដេច នរោត្តម សីហនុ គាត់បានក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិក្មេងជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកនៅឆ្នាំ 1957 នៅអាយុ 29 ឆ្នាំ។

 សាធារណរដ្ឋខ្មែរ 
ក្រោយ រដ្ឋប្រហារកម្ពុជាឆ្នាំ 1970 ដែលសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ ត្រូវបានទម្លាក់ដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ លន់ នល់ លោក Sutsakhan បានបន្តអាជីពក្នុងជួរកងទ័ព ហើយឥឡូវនេះប្តូរឈ្មោះទៅជា កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ (FANK) ហើយបានគ្រប់គ្រងការពង្រីកយ៉ាងច្រើននៅឆ្នាំ 1971-72 ។ លោកធ្លាប់បម្រើការជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិជាច្រើនដង ជាមេបញ្ជាការ កងកំលាំងពិសេស FANK និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អក្នុងចំណោមអ្នកការទូត និងទីប្រឹក្សាយោធាអាមេរិក ជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មានសមត្ថកិច្ច ព្រមទាំងជាអ្នកនយោបាយដែលមានសមត្ថភាព និងមិនពុករលួយ។ Shawcross, Sideshow: Kissinger, Nixon and the Destruction of Cambodia (1979), p. 232.

បន្ទាប់ពីបុគ្គលិកស្ថានទូតអាមេរិក និងជាប្រធានស្តីទី សោកម ខូយ បានចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញកាលពីថ្ងៃទី 12 ខែមេសា ក្នុងអំឡុង ប្រតិបត្តិការ Eagle Pull គណៈកម្មាធិការកំពូលដែលមានសមាជិកប្រាំពីររូប ដែលដឹកនាំដោយ ឧត្តមសេនីយ៍ឯក Sak Sutsakhan បានចូលកាន់អំណាចលើសាធារណរដ្ឋដែលដួលរលំ។ Sutsakhan បានឡើងកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋ និងធ្វើជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាគ្រប់គ្រង ដែលព្យាយាមចរចាបទឈប់បាញ់តាមលក្ខខណ្ឌជាមួយ ខ្មែរក្រហម ដែលកំពុងតែឡោមព័ទ្ធ ទីក្រុងភ្នំពេញ ។ លោក Sutsakhan នៅតែស្ថិតក្នុងរាជធានីរហូតដល់កងកម្លាំងកុម្មុយនិស្តបានចូលទៅក្នុងនោះនៅថ្ងៃទី 17 ខែមេសា ដោយបានរត់គេចខ្លួនជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់នៅលើឧទ្ធម្ភាគចក្រ កងទ័ពអាកាសខ្មែរ ចុងក្រោយបង្អស់ដើម្បីចាកចេញពី ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក ។ Sutsakhan, Lt. Gen. S. The Khmer Republic at War and the Final Collapse Washington DC: U.S. Army Center of Military History, 1987, p. 168. See also Part 1 Part 2 Part 3 . Sutsakhan បានរៀបការហើយមានកូនបួននាក់។

បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​ទីក្រុង​ប៉ារីស ឆ្នាំ​១៩៩១ លោក ស៊ុត សាន ត្រូវ​បំបែក​ចេញ​ពី​លោក សឺន សាន និង KPNLF ហើយ​បាន​បង្កើត ​គណបក្ស​សេរី​ប្រជាធិបតេយ្យ ។

គាត់បានស្លាប់នៅ ទីក្រុង Detroit នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសាឆ្នាំ 1994 ។ សាកសពរបស់គាត់ត្រូវបានបូជា ហើយផេះរបស់គាត់ត្រូវបានរាយប៉ាយនៅក្នុង បឹង Michigan ។ 

 ការបោះពុម្ពផ្សាយ 
នៅឆ្នាំ 1980 លោក Sutsakhan បានបោះពុម្ភផ្សាយ The Khmer Republic at War and the Final Collapse ដែលនៅតែជាប្រភពព័ត៌មានសំខាន់នៃ សង្រ្គាមស៊ីវិលកម្ពុជា ។ មាននៅលើអ៊ីនធឺណិតនៅ  ។

 ឯកសារយោង