ប្រតិបត្តិការចុះចតនៅន័រម៉ង់ឌី

ការចុះចតនៅ Normandy គឺជា ប្រតិបត្តិការចុះចត និងប្រតិបត្តិការតាមផ្លូវអាកាសដែលពាក់ព័ន្ធនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤៤ នៃការលុកលុយ របស់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត លើ Normandy ក្នុង ប្រតិបត្តិការ Overlord កំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ។ ឈ្មោះកូដ ប្រតិបត្តិការណិបទូន ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថា D-Day (បន្ទាប់ពី ពាក្យយោធា ) វាគឺជាការលុកលុយតាមសមុទ្រដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រតិបត្តិការ​នេះ​បាន​ចាប់​ផ្តើម ​រំដោះ​បារាំង និង​អឺរ៉ុប​ខាង​លិច​ដែល​នៅ​សល់ ហើយ​បាន​ចាក់​គ្រឹះ​នៃ​ជ័យជម្នះ​របស់​សម្ព័ន្ធមិត្ត​លើ ​រណសិរ្ស​លោក​ខាង​លិច ។

ផែនការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំតាំងពីឆ្នាំ១៩៤៣ ។ ក្នុងប៉ុន្មានខែដែលឈានទៅដល់ការលុកលុយ សម្ព័ន្ធមិត្តបានធ្វើការ បោកបញ្ឆោតយោធា យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលមានឈ្មោះកូដថា Operation Bodyguard ដើម្បីបំភាន់ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់អំពីកាលបរិច្ឆេទ និងទីតាំងនៃការចុះចតសំខាន់របស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។ អាកាសធាតុនៅថ្ងៃដែលបានជ្រើសរើសសម្រាប់ថ្ងៃប្រតិបត្តិការ D-Dayគឺមិនល្អទេ ហើយប្រតិបត្តិការត្រូវពន្យារពេល 24 ម៉ោង។ ការពន្យារពេលបន្ថែមទៀតនឹងមានន័យថាមានការពន្យារពេលយ៉ាងហោចណាស់ពីរសប្តាហ៍ ដោយសារអ្នករៀបចំផែនការមានតម្រូវការសម្រាប់ដំណាក់កាលនៃព្រះច័ន្ទ ជំនោរ និងពេលវេលានៃថ្ងៃ ដែលមានន័យថាមានតែពីរបីថ្ងៃក្នុងមួយខែត្រូវបានគេចាត់ទុកថាសមរម្យ។ មេដឹកនាំអាឡឺម៉ង់ Adolf Hitler បានដាក់ Field Marshal Erwin Rommel ជាបញ្ជាការរបស់កងកម្លាំងអាល្លឺម៉ង់ និងអភិវឌ្ឍបន្ទាយនៅតាម ជញ្ជាំងអាត្លង់ទិក ក្នុងការប្រមើលមើលការលុកលុយ។ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក Franklin D. Roosevelt បានដាក់បញ្ចាអោយឧត្តមសេនីយ Dwight D. Eisenhower ឱ្យដឹកនាំកងកម្លាំងពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត។

ការឈ្លានពានបានចាប់ផ្តើមភ្លាមៗបន្ទាប់ពីពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រនៅព្រឹកថ្ងៃទី ៦ ខែមិថុនាជាមួយនឹងការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាសនិងកងទ័ពជើងទឹកក៏ដូចជា ការវាយលុកតាមអាកាស - ការចុះចតនៃ កងទ័ពអាកាសអាមេរិក អង់គ្លេស និងកាណាដា ចំនួន ២៤,០០០ នាក់ ។ ការវាយលុកពីលើអាកាសនាពេលព្រឹកព្រលឹមត្រូវបានបន្តដោយ ការចុះចត amphibious របស់ពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត នៅលើឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសបារាំង នាម៉ោង 6:30នាទីព្រឹក គោលដៅ មានចម្ងាយ ៨០គីឡូម៉ែត្រ លាតសន្ធឹងនៃឆ្នេរសមុទ្រ Normandy ត្រូវបានបែងចែកជាប្រាំផ្នែក៖ យូថាហ៍ អូម៉ាហា មាស ជូណូ និង ដាវ ។ ខ្យល់បានបក់ខ្លាំងបានបក់បោកយានចុះចតនៅភាគខាងកើតនៃទីតាំងដែលគេគ្រោងទុក ជាពិសេសនៅរដ្ឋយូថាហ៍ និងអូម៉ាហា។

បុរសទាំងនោះបានធ្លាក់ក្រោមការបាញ់ប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពី កន្លែងដាក់កាំភ្លើង ដែលមើលឃើញឆ្នេរ ហើយច្រាំងសមុទ្រត្រូវបាន ជីកយករ៉ែ និងគ្របដណ្តប់ដោយឧបសគ្គដូចជាបង្គោលឈើ ជើងទម្រដែក និងលួសបន្លា ដែលធ្វើឲ្យការងាររបស់ក្រុមបោសសម្អាតឆ្នេរមានការលំបាក និងគ្រោះថ្នាក់។ ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសច្រើនជាងគេគឺនៅ Omaha ដែលមានច្រាំងថ្មចោទខ្ពស់។ នៅ Gold, Juno, និង Sword ទីក្រុងដែលមានកំពែងរឹងមាំជាច្រើនត្រូវបានសម្អាតនៅក្នុង ការប្រយុទ្ធគ្នាពីផ្ទះមួយទៅផ្ទះមួយ ហើយកន្លែងដាក់កាំភ្លើងធំពីរនៅ Gold ត្រូវបានបិទខ្ទប់ដោយប្រើរថក្រោះទំនើប។

ពួកសម្ព័ន្ធមិត្តអាចបង្កើត ក្បាលឆ្នេរ នៅទីតាំងចុះចតទាំងប្រាំនៅថ្ងៃដំបូង ប៉ុន្តែ Carentan, Saint-Lô និង Bayeux នៅតែស្ថិតក្នុងដៃរបស់ពួកណាសុីអាល្លឺម៉ង់។ Caen ដែលជាគោលដៅសំខាន់មិនត្រូវបានកាន់កាប់រហូតដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែកក្កដា។ មានតែឆ្នេរពីរប៉ុណ្ណោះ (ជូណូ និងមាស) ត្រូវបានតភ្ជាប់នៅថ្ងៃដំបូង ហើយក្បាលឆ្នេរទាំងប្រាំមិនត្រូវបានតភ្ជាប់រហូតដល់ថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា។ អ្នកស្លាប់និងអ្នករបួសរបស់អាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃ D-Day ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានបុរសពី ៤,០០០ ទៅ ៩,០០០ នាក់ ។ គេបានវិភាគថាចំនួនអ្នកស្លាប់ខាងសម្ព័ន្ធមិត្តមានយ៉ាងហោចណាស់ ១០,០០០ នាក់ ដោយមានអ្នកស្លាប់ចំនួន ៤,៤១៤ នាក់បានរកឃើញ។