លទ្ធិលូធើរ៉ាន

រូបភាពតូច


លូធើរ៉ាន (Lutheranism)គឺជាសាខាដ៏សំខាន់នៃ លទ្ធិប្រូតេស្ដង់ ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណជាចម្បងជាមួយនឹងទ្រឹស្ដីរបស់ ម៉ាទីន លូថើ ដែលជាព្រះសង្ឃ និង ជាអ្នកកំណែទម្រង់ ជនជាតិអាឡឺម៉ង់ សតវត្សទី ១៦ ដែលការខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកែទម្រង់ទ្រឹស្ដី និងការអនុវត្តរបស់ សាសនាចក្រកាតូលិក បានចាប់ផ្ដើម កំណែទម្រង់ នៅឆ្នាំ ១៥១៧ ។  លូធើរ៉ាន ក្រោយមកបានក្លាយជា សាសនារដ្ឋ នៃផ្នែកជាច្រើននៃ អឺរ៉ុបខាងជើង ។

នៅឆ្នាំ ១៩៣១ ការបំបែករវាង លូធើរ៉ាន និង រូមាំងកាតូលិក ត្រូវបានបង្ហាញជាសាធារណៈ និងច្បាស់លាស់ជាមួយនឹង Edict of Worms ដែលក្នុងនោះ Diet បានថ្កោលទោស លូធើ និងជាផ្លូវការបានហាមប្រាមពលរដ្ឋនៃ Holy Roman Empire ពីការការពារ ឬផ្សព្វផ្សាយគំនិតរបស់ លូធើ ក្រោមការតស៊ូមតិរបស់ លូធើរ៉ាន ។ ការ​រឹបអូស​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំងអស់ ដោយ​ពាក់កណ្តាល​ត្រូវ​រឹបអូស​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​ចក្រពត្តិ និង​ពាក់កណ្តាល​ទៀត​ត្រូវ​រឹបអូស​ទៅ​ភាគី​ចោទប្រកាន់​។ Fahlbusch, Erwin, and Bromiley, Geoffrey William, The Encyclopedia of Christianity, Volume 3. Grand Rapids, Michigan: Eerdmans, 2003. p. 362.

ការបែងចែកនេះផ្តោតសំខាន់លើចំណុចពីរ៖ ប្រភពត្រឹមត្រូវនៃ សិទ្ធិអំណាចនៅក្នុងព្រះវិហារ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថាគោលការណ៍ផ្លូវការនៃកំណែទម្រង់ និងគោលលទ្ធិនៃ យុត្តិកម្ម គោលការណ៍សម្ភារៈនៃទ្រឹស្ដីលូធើរ៉ាន។  លូធើរ៉ាន តស៊ូមតិគោលលទ្ធិនៃយុត្តិកម្ម "ដោយ ព្រះគុណ តែម្នាក់ឯងតាមរយៈ សេចក្ដីជំនឿតែមួយ នៅលើមូលដ្ឋាននៃ បទគម្ពីរ តែមួយ" គោលលទ្ធិដែល ព្រះគម្ពីរ គឺជាសិទ្ធិអំណាចចុងក្រោយលើបញ្ហាទាំងអស់នៃសេចក្ដីជំនឿ។ នេះផ្ទុយទៅនឹងជំនឿរបស់សាសនាចក្ររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ដែលកំណត់នៅ ក្រុមប្រឹក្សា Trent ដែលអះអាងថា សិទ្ធិអំណាចចុងក្រោយបានមកពីទាំងបទគម្ពីរ និង ប្រពៃណី ។ Canons and Decrees of the Council of Trent, Fourth Session, Decree on Sacred Scripture (Denzinger 783 [1501]; Schaff 2:79–81). For a history of the discussion of various interpretations of the Tridentine decree, see Selby, Matthew L., The Relationship Between Scripture and Tradition according to the Council of Trent, unpublished Master's thesis, University of St Thomas, July 2013.

មិនដូច សាសនា ខាល់វិន ទេ លទ្ធិ លូធើរ៉ាន រក្សានូវការអនុវត្ត ពិធីសូត្រមន្ត និងការបង្រៀន សាក្រាម៉ង់ ជាច្រើននៃសាសនាចក្រលោកខាងលិចមុនកំណែទម្រង់ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ជាពិសេសលើ ពិធីបុណ្យ Eucharist ឬពិធីជប់លៀងរបស់ព្រះអម្ចាស់ ទោះបីជា លទ្ធិ លូធើរ៉ាន ខាងកើត ប្រើ ពិធី Byzantine ក៏ដោយ។  ទ្រឹស្ដី លូធើរ៉ាន ខុសពីទ្រឹស្ដីដែលបានកែទម្រង់នៅក្នុង គ្រិស្តវិទ្យា ព្រះគុណ ដ៏ទេវភាព គោលបំណងនៃ ក្រិត្យវិន័យរបស់ព្រះ គោលគំនិតនៃ ការតស៊ូរបស់ពួកបរិសុទ្ធ និង ការកំណត់ទុកជាមុន ក្នុងចំណោមបញ្ហាផ្សេងៗទៀត។

 និរុត្តិសាស្ត្រ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
រូបភាពតូច| ម៉ាទីនលូធើ ដែលជារូបគំនូរឆ្នាំ ១៥២៩ របស់ ម៉ាទីន លូធើ ដោយ Lucas Cranach the Elder
លូធើរ៉ាន មានឫសគល់របស់វានៅក្នុងការងាររបស់ ម៉ាទីនលូធើ  ដែលបានព្យាយាមកែទម្រង់សាសនាចក្រលោកខាងលិចទៅនឹងអ្វីដែលគាត់ចាត់ទុកថាជាគ្រឹះព្រះគម្ពីរបន្ថែមទៀត។  Lutherans, Biblehistory.com ប្រតិកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល និង​អាជ្ញាធរ​ព្រះវិហារ​ចំពោះ​ការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​អន្តរជាតិ​នៃ​សំណេរ​របស់​គាត់ ដោយ​ចាប់​ផ្ដើម​ដោយ ​គម្ពីរ​កៅសិប​ប្រាំ ដែល​បាន​បែងចែក ​សាសនា​គ្រឹស្ត​ខាង​លិច ។  ក្នុងអំឡុងពេលកំណែទម្រង់ លទ្ធិលូធើរ៉ានបានក្លាយជា សាសនារដ្ឋ នៃរដ្ឋជាច្រើននៃ អឺរ៉ុប ខាងជើង ជាពិសេសនៅ ភាគខាងជើងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ស្កែនឌីណាវៀ និងសម័យកាល- លីវូនៀន ។ បព្វជិត លូធើរ៉ាន បានក្លាយជាមន្ត្រីរាជការ ហើយព្រះវិហារ  លូធើរ៉ានបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋ។ 

 កំណត់ចំណាំ 

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:និកាយ