ភ្នំបាថេ

ភ្នំបាថេ  (វៀតណាម:Núi Ba Thê) ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ភ្នំនួយថេស៊ឺន គឺជាភ្នំមួយនៅក្នុង ក្រុមភ្នំបាថេ ដែលមានភ្នំចំនួន ៥ គឺ បាថេ ភ្នំតូច  ភ្នំរូបសំណាក ភ្នំត្រយ និងភ្នំ Choc ។ ភ្នំ នេះធំជាងគេមានកំពស់ ២២១ ម៉ែត្រ រង្វង់មូលប្រហែល 4,220 ម៉ែត្រ  មានទីតាំងនៅកណ្តាលវាល Long Xuyen Quadrangle ទីក្រុង អូរកែវ ស្រុក Thoai Son ខេត្ត  អានយ៉ាង ឆ្ងាយពី កណ្តាលទីក្រុង Long Xuyen ប្រហែល 40 គីឡូម៉ែត្រ  តាមបណ្តោយផ្លូវខេត្ត 943 ។

 ឈ្មោះ 

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
សៀវភៅ Gia Dinh Thanh Thong Chi របស់ Mandarin ដ៏ល្បីល្បាញ Trinh Hoai Duc បានកត់ត្រាថា៖

 ភ្នំបាថេកំពស់ 30 truong, 13 ម៉ាយ ក្នុងបរិមាត្រ, 18 ម៉ាយកន្លះភាគខាងលិចនៃកំពង់ផែ Thoai Ha, កំពូលបីលាតសន្ធឹងពណ៌បៃតង, ដើមឈើបុរាណត្រជាក់, មនុស្សត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាប់ពួកគេ។ ផ្នែកខាងមុខមានព្រំប្រទល់ដោយវាលភក់ ស្មៅក្រាស់ និងភក់។ ពេលនោះ Thoai Ngoc Hau បានជីកប្រឡាយ 20 ធំ ទូលាយ សម្រាប់ទូកឆ្លងកាត់។ ជនជាតិខ្មែរ រស់នៅតាមជម្រាលភ្នំ និងផ្លូវព្រៃ ពួកគេរស់នៅដោយការបរបាញ់នៅលើភ្នំ និងនេសាទក្នុងស្រះ ដែលនាំមកនូវផលប្រយោជន៍ពីរយ៉ាង។ 

អ្នកប្រាជ្ញ វឿង ហុង សែន បានសរសេរថា៖

 ភ្នំ បាថេ មានកំពស់ 30 ម៉ែត្រ រង្វង់មូល 30 ម៉ាយ ចំងាយ 18 ម៉ាយ ភាគខាងលិច នៃកំពង់ផែ Thoai Ha ។ នៅទីនេះមានភ្នំបីពណ៌បៃតង ដែលមានដើមឈើខ្ពស់ៗជាច្រើន... ផ្នែកខាងមុខមើលទៅវាលធំមួយដែលមានស្មៅក្រាស់ និងភក់។
 Thoai Ngoc Hau បាន​បូម​យក​ប្រឡាយ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​វា​មាន​ទទឹង​២០​សម្រាប់​ទូក​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​យ៉ាង​ងាយ​ស្រួល...
 តំបន់​នេះ​ធ្លាប់​មាន​ខ្លារខិន ប៉ុន្តែ​ដំរី​បាន​ដកថយ​បន្តិច​ម្តងៗ​មក​កាន់​ព្រៃ ​កម្ពុជា ។ ភ្នំ​សាប និង​ភ្នំ​បា​ភ្នំ​ឥឡូវ​មាន​តែ​ស្វា ប៉ុន្តែ​នៅ​មាន​សត្វ​ស្លាប​ព្រៃ​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដូច​ជា ថាំង​បេ ហឿង​សេន ឌឹ​ក ម៉ុក ឡឺ ឡឺ ព្រាប និង​ព្រាប...។

លោក សឺន ណាំ បានពន្យល់ថា៖ បាថេ គឺជាពាក្យខុសនៃពាក្យ ខ្មែរ "Bat Xam-xe"។ 

លោក អង សែន ពន្យល់ថា៖

 នោះ​ហើយ​ជា​ជណ្ដើរ ព្រោះ​កាល​ពី​ដើម ក្នុង​សម័យ​ដើម មាន​ជណ្ដើរ​ខ្ពស់​មួយ​នៅ​ទី​នេះ ដើម្បី​ចាំ​មើល​សកម្មភាព​របស់​ភាគីភាគី... 

តាម​សម្មតិកម្ម​របស់​ព្រះសង្ឃ​ថេរវាទ​បា​ថេដែល​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ឈ្មោះបានិងថេរ​​។ សូម​លើក​ឡើង​អំពី​ព្រះសង្ឃ​ពីរ​អង្គ​មក​ពី​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ដែល​មក​កាន់​ហ្វូណន ដើម្បី​ផ្សព្វផ្សាយ​សាសនា។

 វត្ថុបុរាណ 

 ទីតាំងបុរាណវិទ្យាអូរកែវ 
នៅ ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩២០ បុរាណវិទូ ជនជាតិបារាំង Louis Malleret នៃ វិទ្យាស្ថានបារាំងចុងបូព៌ា បានប្រើប្រាស់រូបថតពីលើអាកាស នៃភាគខាងត្បូងវៀតណាម ហើយបានរកឃើញតំបន់ដែលគួរសិក្សាដែលមានទំហំប្រហែល ៤៥០ ហិកតា ។ ប៉ុន្តែវាមិនមែនរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤៤ ដែល Malleret បានចាប់ផ្តើមជីកកកាយ។ ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក តាមរយៈការជីកកកាយជាច្រើនទៀត មនុស្សបានរកឃើញវត្ថុបុរាណមនុស្សបានរកឃើញ និងគ្រឹះនៃស្នាដៃបុរាណជាច្រើន។ មានវត្ថុបុរាណដូចជា ផ្សិតសម្រាប់ធ្វើវត្ថុ គ្រឿងអលង្ការធ្វើពីសេរ៉ាមិច ថ្ម មាស សំរិទ្ធ។ មានវត្ថុបុរាណដែលមានស្លាកសញ្ញាវប្បធម៌ ព្រះពុទ្ធសាសនា និង ហិណ្ឌូ ដ៏រឹងមាំ ដូចជារូបសំណាក ព្រះពុទ្ធរូបសំណាកគណេស ដែលមានរូបរាងកាយមនុស្ស និងក្បាលដំរី យោនី, លិង្គ ដែលមានអាយុកាលប្រហែលមួយសហស្សវត្សរ៍។ ឆ្អឹងសត្វពាក់កណ្តាល និងហ្វូស៊ីលជាច្រើន...

ទាំងអស់នេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីអត្ថិភាពនៃប៉ុស្តិ៍ពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំមួយ ដែលឯកសារ ចិន បានរៀបរាប់អំពីនគរ ហ្វូណន …

 វត្ថុបុរាណស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈ វត្តលិញស៊ឺន 
វត្តលិញស៊ឺន ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩១៣ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ជួសជុល​ឡើង​វិញ​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ចម្ងាយ ២ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ផ្សារ Vong The។ គីឡូម៉ែត្រទៅខាងកើតតាមជម្រាលភ្នំ បាថេ ។ វត្ត លិញស៊ឺន ស្ថិត​នៅ​លើ​ភ្នំ​ខ្ពស់ ជាប់​នឹង​ដើម​ឈើ​ចំណាស់​ដែល​មាន​ម្លប់​នៅ​ជើង​ភ្នំ បាថេ ក្នុង​ទីតាំង​វត្ថុ​បុរាណ ណាមលិញស៊ឺន។ 

ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីបូជាព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួន និងថ្មបុរាណចំនួនពីរ ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយស្មានមិនដល់។ នេះគ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃវត្ថុបុរាណជាច្រើនដែលមិនបានរកឃើញ។ ម្យ៉ាង​ទៀត នៅ​ក្រោម​ភ្នំ​នេះ​នៅ​មាន​អាថ៌កំបាំង​ជា​ច្រើន​អំពី​វប្បធម៌​នៃ​រាជវង្ស​ដែល​បាន​បាត់​បង់​នោះ​គឺ ហ្វូណន ។ នៅ ឆ្នាំ ១៩៨៨ ព្រះពុទ្ធបដិមាដៃបួនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសម្បត្តិ ស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈ ជាតិដោយក្រសួងវប្បធម៌។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|334x334ភីកសែល| ដាវថ្មនៅលើកំពូលភ្នំបា

 ទេសចរណ៍ 

 ធនធាន 

 រូបភាពខ្លះ 

 មើលច្រើនទៀត 

 វត្ត លិញស៊ឺន  (បាថេ)
 អូកែវ

 ចំណាំ