រឿងព្រះជិនវង្ស

ព្រះជិនវង្ស  ជា​រឿង​ជាតកនៃ​ទំនៀម ​ទំលាប់​សាស្ត្រា ​របស់​ខ្មែរ  អំពី​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ខ្មែរ​មួយ​អង្គ​ដែល​ធ្លាក់​ក្នុង​ភាព​អាម៉ាស់ ហើយ​បន្ទាប់​ពី​មាន​ទុក្ខ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ទ្រង់​ឡើង​ឋានៈ​វិញ។

 សាច់រឿង 

 ប្រភពដើម 

 ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរ 
ដូចរឿង រាមកេរ្តិ៍ ដែររឿងព្រះជិនវង្ស ទាក់ទងនឹងការប្រយុទ្ធគ្នារវាងវីរបុរសនៃទឹកដីតាំងទីលំនៅ និង ស្តេចយ ក្ស។ Solange, Thierry (1982). “Brai et Himavant: Les thèmes de la forêt dans la tradition khmère.” ASEMI 13(1–4): 130. ការរៀបរាប់ដំណើរផ្សងព្រេងទាំងនេះគឺ "ស្មុគស្មាញ និងវែងឆ្ងាយ"។  ដូចជា រឿងនិទាន apocryphal Jataka ជាច្រើនទៀត ឬ បញ្ញាសជាតក វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាខ្សែបណ្តាញនៃរឿងនិទាន និងរឿងព្រេងក្នុងស្រុក ដែលបានឆ្លងកាត់ដំណើរការនៃ palimpsest និង palinode ដូច្នេះបណ្តាលឱ្យមានភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នា និងភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាមួយចំនួននៅក្នុងនិទានរឿង។

និទានកថាបានបន្លឺឡើងនូវរឿងព្រេងនិទានខ្មែរជាច្រើនទៀតដែលពាក់ព័ន្ធ ដូចជាការរៀបអភិសេករវាងអ្នកចម្បាំងមនុស្ស និងព្រះនាងនាគក្នុងរឿងព្រេងនិទានរបស់ ព្រះថោង និងនាងនាគ ។

 បេតិកភណ្ឌរូបភាពឥឡូវបានបាត់ 
សាលា នៅវត្តកៀនស្វាយក្រោម ខេត្តកណ្តាល ត្រូវបានតុបតែងលម្អដោយផ្ទាំងគំនូរគ្របដណ្ដប់លើរឿងព្រះជិនវង្ស តែបានបាត់កាលពីម្ភៃឆ្នាំមុន។  ផ្ទាំងគំនូរទាំងនេះមានភាពលេចធ្លោខ្លាំងនៅក្នុង ជ្រលងទន្លេមេគង្គ ដែលមនុស្សម្នាក់អាចឆ្ងល់ថាតើរឿងនិទានខ្មែរទាំងនេះមិនបានជំនួស រឿងរាមកេរ្ដិ៍ ទេ?  ផ្ទាំងគំនូរតែមួយគត់ដែលនៅរស់រានមានជីវិតគឺគំនូរមួយ ដែលព្រះជិនវង្សត្រូវបានពណ៌នាថា ជិះ រាជសីដែលជាវិមានរឿងព្រេងនិទាន ដែលឆ្លងកាត់តោ សេះ និងខ្លា។ Roveda, Vittorio; Yem, Sothon (2009). Buddhist Painting in Cambodia. River Books. p. 200. ISBN 978-974-9863-52-7.

 រាំ 
របាំព្រះជិនវង្ស ជារបាំបុរាណរបស់ខ្មែរ ដែលមានធាតុផ្សំជាច្រើន ដូចគ្នាទៅនឹងរបាំព្រះសូរវង្ស។  ពិសេស​គឺ​ការ​រាំ​គួរ​ឱ្យ​ស្រឡាញ់​រវាង​ព្រះ​ជិនវង្សនិង នាង ម៉ារ៉ាឌី។ 

អ្នកការទូត "មិនធម្មតា" ដែលជាអ្នកជំនាញដើម និងជាអ្នកប្រមូលសិល្បៈ លោក Malcolm MacDonald បានឃើញការសម្តែងរបស់ខ្លួននៅក្នុង ប្រាសាទអង្គរវត្ត ក្នុងសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម ហើយបានផ្តល់សេចក្តីសង្ខេបយ៉ាងលម្អិតអំពីវា។ 

 រោងកុន 
ស៊ុន តិចម៉េង ជាផលិតករខ្មែរក្នុងសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម ដែលបានបង្កើតផលិតកម្មមួយឈ្មោះថា ភាពយន្ត ព្រះជិនវង្ស ដែលថតរឿងភាគភាគច្រើន ផ្អែកលើរឿងភាគខ្មែរ ដូចជារឿង ព្រះជិនវង្ស៖ ជ័យសូរវង្ស,លក្ខសូរវង្ស, បទភ្លេងនៃ ទឹកភ្នែកនាងកោរ ឬ សុគន្ធថោង ។ តារាសម្ដែងស្រីល្បីឈ្មោះ កែវ មន្ថា។

 តន្ត្រី 
ព្រះ​ជិនវង្ស​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​បញ្ចូល​ក្នុង​ភ្លេង និង​ច្រៀង​ដោយ​សំនៀង​ខ្មែរ រស់ សេរីសុទ្ធា ។

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 អក្សរសាស្រ្តកម្ពុជា។
 វរវង្សនិងសូរវង្ស
 នាងកាកី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វប្បធម៌ខ្មែរ