ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ

ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ គឺជារចនាបទសំណង់ដ៏ជាក់លាក់ជាក់លាក់មួយសម្រាប់ អាណាចក្រខ្មែរ ដែលត្រូវបានបំផុសគំនិតដោយ ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទហិណ្ឌូ ក្នុង ប្រទេសឥណ្ឌា ហើយដែលបញ្ជាក់តាំងពីឆ្នាំ 802 ជាមួយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី 2 ដែលជាចរិតដ៏ពិសិដ្ឋនៃអំណាចរបស់ស្តេចខ្មែរ  ( ទេវរាជ  ,  ). ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរត្រូវបានសម្គាល់ពីប្រទេសជិតខាងដោយ ប្រាសាទភ្នំ ។ រមណីយដ្ឋាន​ដែល​គេ​ស្គាល់​ច្រើន​ជាងគេ​គឺ​ប្រាសាទ ​អង្គរ ​ក្នុង ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដែល​ប្រមូលផ្តុំ​ប្រាសាទ​ប្រភេទ​នេះ​យ៉ាងច្រើន​។ ប៉ុន្តែ​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​មាន​ទម្រង់​ជា​ច្រើន​ផ្សេង​ទៀត​ក្រៅ​ពី​ប្រាសាទ​ភ្នំ​ជា​រឿយៗ​ជា​ប្រាង្គ​ដែល​សង់​ពី​ឥដ្ឋ។

ស្ថាបត្យកម្មដែលត្រូវបានអភិរក្សត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងកិត្យានុភាពរបស់ស្តេចនិងការគោរពនៃព្រះគឺស្ទើរតែទាំងស្រុងនៃ សិល្បៈខ្មែរ ការតុបតែងស្ថាបត្យកម្ម និងរូបភាពនៃព្រះ និងស្តេចដែលភ្ជាប់ទៅនឹងស្ថាបត្យកម្មរបស់វា។
ស្តាំ|រូបភាពតូច|445x445ភីកសែល| 
ស្ថាបត្យកម្ម​នេះ​អម​ជាមួយ​ការ​បង្កើត ការ​ងើប​ឡើង និង​ការ​លើក​ឡើង​នៃ ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​នៅ​ចន្លោះ សតវត្ស ទី៨និង សតវត្សទី១២ និងបាត់ខ្លួនតាំងពីដើមដំបូងនៃការធ្លាក់ចុះនៅ   សតវត្ស ទី១៣។ វិមានរឹង ថ្ម ឬឥដ្ឋ ដែលនៅមានអស់ជាច្រើនសតវត្ស សុទ្ធតែជាមុខរបរខាងសាសនា។ ; អគារ​ខាង​លោកិយ រួម​ទាំង​ព្រះបរមរាជវាំង ដែល​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​ឡើង​ពី​វត្ថុធាតុ​ដែល​អាច​បំផ្លាញ​បាន ភាគច្រើន​ជា​ឈើ​បាន​បាត់​អស់។ ប៉ុន្តែវាអាចធ្វើទៅបានដើម្បីបង្កើតជាតំណាងជាក់លាក់របស់វាពីចម្លាក់លៀនស្រាលដែលសំខាន់ដែលបានរក្សាទុករូបភាពសង្ខេប។

 ការពង្រីកភូមិសាស្ត្រ 
បូជនីយដ្ឋាន​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​ពាសពេញ​អាណាចក្រ ( កម្ពុជា ​បច្ចុប្បន្ន ឡាវ ថៃ ​ភាគ​ខាង​ត្បូង និង ​វៀតណាម ) ដោយ​មាន​ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ពិសេស​នៅ​តំបន់​ខាង​ជើង​បឹង ​ទន្លេសាប ។ ក្នុងពេលដំណាលគ្នាជាមួយនឹងអគារទាំងនេះ អំណាចខ្មែរបានបង្កើតផ្លូវថ្នល់ បណ្តាញធារាសាស្ត្រស្មុគ្រស្មាញ មានប្រឡាយ (មានប្រយោជន៍ជាផ្លូវទឹកផងដែរ) បារាយណ៍ និងស្ពាន ដើម្បីអភិវឌ្ឍកសិកម្ម (ស្របតាមការប្រតិបត្តិសាសនា) ជំរុញពាណិជ្ជកម្ម និងគ្រប់គ្រងអាណាចក្ររបស់គាត់ឱ្យកាន់តែប្រសើរ  ការងារធារាសាស្ត្រសំខាន់ៗត្រូវបានអនុវត្តនៅដើមឆ្នាំក្រោមព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័ន (៨៧៧-៨៨៩) ក្នុងសម័យអង្គរថ្មី ដោយមានអាងស្តុកទឹកឥន្ទ្រាតា បារាយណ៍ រលួស ។

 នៅកម្ពុជា 
ការ​ជ្រើស​រើស​ខាង​ក្រោម​នេះ​រក្សា​ទុក​តែ​បូជនីយដ្ឋាន​ខ្មែរ​ល្បីៗ​បំផុត​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា  ។

 តំបន់ អង្គរ អតីតរាជធានីនៃ អាណាចក្រខ្មែរ ចុះបញ្ជីជា បេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដោយ អង្គការយូណេស្កូ
 ទីតាំងនៃ យសោធរបុរៈ ហៅអង្គរ នៅជិត ខេត្តសៀមរាប ជាមួយ ប្រែរូប

 អង្គរកណ្តាល :
 ប្រាសាទអង្គរវត្ត : តាព្រហ្ម ភ្នំបាខែង ( យសោធរគិរី) បក្សីចាំក្រុង ប្រាសាទបី ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក 
 អង្គរធំ : បាពួន, បាយ័ន, ភិមានអាកា, ជណ្ដើរដំរី, ជណ្ដើរ ដំរី, ទេពប្រណម , ព្រះប៉ាលីឡៃ, ព្រះពិទូ, ប្រាសាទនាងទាំងដប់ពីរ, មង្គលា, ឃ្លាំង
 អង្គរខាងកើត :
 ធម្មនន្ទ, ចៅសាយទេវដា, ស្ពានថ្ម, តានី, តាកែវ, តាព្រហ្ម ( រាជវិហារ), កុដិស្វរ បន្ទាយក្ដី ស្រះស្រង់, ប្រាសាទក្រវ៉ាន់, បាតជុំ
 បារាយណ៍ខាងកើត : ប្រែរូប, មេបុណ្យខាងកើត, បន្ទាយសំរែ
 អង្គរឦសាន :
 ព្រះខ័ន នាគព័ន្ធ ក្រោលគោ តាសោម
 បារាយណ៍ខាងលិច : មេបុណ្យខាងលិច, អកយំ, ភ្នំក្រោម
 រលួស ( ហរិហារល័យ ) និង 10   ទៅភាគអាគ្នេយ៍ ៖ បាគង លលៃ និង ព្រះគោ

 នៅ​លើ​ទីតាំង​ឥស្វរ​បុ​រៈ ចម្ងាយ 20   ​ទៅ​ទិស​ខាងជើង​ឆៀង​ខាងកើត ៖ បន្ទាយ​ស្រី

 ខាងជើង បឹងទន្លេសាប
 បន្ទាយឆ្មា ១ បេងមាលា កោះកេរ ព្រះវិហារ ១ ប្រាសាទក្រវ៉ាន់
 ទន្លេសាបខាងកើត
 ព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ សំបូរព្រៃ គុក វត្តនគរ
 ខាងលិចទន្លេសាប
 វត្តបាណន់ ,
 ខាងត្បូងបឹងទន្លេសាប
 ទន្លេបាទី ភ្នំជីសូរ អង្គរបូរី និងភ្នំដា

 ចាក់ផ្សាយនៅប្រទេសថៃ 

 ប្រាសាទធំ ៗ និងវិមានផ្សេងទៀត។ 
ខ្មែរ​បាន​កសាង​ផ្លូវ​មួយ​ចំនួន​ដើម្បី​តភ្ជាប់​អង្គរ​ទៅ​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ​អាណាចក្រ។ ផ្លូវមួយក្នុងចំនោមផ្លូវទាំងនេះតភ្ជាប់ពីអង្គរទៅ ភីម៉ៃ នៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃដែលមានចម្ងាយប្រហែល 250 គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រាសាទខ្មែរដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ អាចរកបាននៅតាមផ្លូវនេះ។

នៅលើផ្លូវក្នុង ខេត្ត បុរីរម្យ មានប្រាសាទខ្មែរដ៏អស្ចារ្យពីរដែលមានចម្ងាយតែប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ។ ប្រាសាទភ្នំរុង ដែលសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំ និង ប្រាសាទមឿងតាំ នៅជើងភ្នំត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូនៅឆ្នាំ ២០១៩ . ។ ប្រាសាទហិនភីម៉ៃ នៅចុងផ្លូវចាស់ គឺជាប្រាសាទខ្មែរដ៏ធំបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ . ។ វា​ជា​ប្រាសាទ​នៃ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ​មហាយាន ​ដែល​មាន​អាយុកាល​តាំង​ពី សតវត្សទី11 ។

តាម​ផ្លូវ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នេះ ខ្មែរ​បាន​សង់​កន្លែង​សម្រាក និង​មន្ទីរពេទ្យ ដែល​ខ្លះ​បាន​រក​ឃើញ។

ថ្វីត្បិតតែប្រាសាទខ្មែរធំជាងគេ និងល្បីបំផុតត្រូវបានរកឃើញនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃក៏ដោយ បូជនីយដ្ឋានខ្មែរផ្សេងទៀតក៏ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅកន្លែងផ្សេងទៀតផងដែរ។

ទីក្រុង លពបុរី ភាគខាងជើងទីក្រុងបាងកក គឺជារាជធានីខេត្តនៃអាណាចក្រខ្មែរ។ វត្តមាន​ខ្មែរ​នៅ​តែ​ឃើញ​មាន​នៅ​ទី​នោះ​សព្វ​ថ្ងៃ។ ដូច្នេះ ប្រាង្គសំយ៉ុត ប្រាង្គ ថ្មធំៗចំនួនបី មានអាយុកាលតាំងពី   សតវត្ស ទី១៣និង​ប្រាសាទ ​ព្រះ​ស្រី​រតនា​មហាថាត ដែល​ចាស់​ជាង​បន្តិច។

ឆ្ពោះទៅទិសខាងលិច អាណាចក្រខ្មែរបានលាតសន្ធឹងជិតដល់ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ប្រាសាទខ្មែរភាគខាងលិចបំផុតគឺ ប្រាសាទមឿងសិង្ហក្នុង ខេត្ត កញ្ជនបុរី ដែលមានចម្ងាយប្រហែល 30 គីឡូម៉ែត្រភាគខាងកើតនៃព្រំដែនប្រទេសថៃជាមួយប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ ទីក្រុង​ដ៏​ស្មុគស្មាញ​នេះ​ទំនង​ជា​បម្រើ​ជា​មូលដ្ឋាន​យោធា​ការពារ​ព្រំដែន​ភាគ​ខាងលិច​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ។

ភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្ត ពេជ្របុរី គឺ វត្ត កំពែងលែង ដែលត្រូវបានសាងសង់ក្នុង សតវត្ស ទី 12  ​ជា​ប្រាសាទ​មួយ​ទៅ​ព្រះ​សិវៈ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ទៅ​ជា​ប្រាសាទ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​។

 ប្រាង្គ នៅប្រទេសថៃ 
ជាមួយនឹងដើមកំណើតរបស់ជនជាតិថៃនៅលើអង្គរក្នុង សតវត្ស ទី 13  ទីឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិនបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាវប្បធម៌ថៃ។ ស្ថាបត្យកម្មដែលនៅរស់រានមានជីវិតពីសម័យនេះ គឺត្រូវបានឧទ្ទិសទាំងស្រុងចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ។ វាផ្តល់នូវផ្នែកបន្ថែមដល់ស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ ដែលវាទាក់ទាញការបំផុសគំនិត ប៉ុន្តែដូចគ្នានឹងសិល្បៈនៃ ទ្វាវតី ដែរ ដែលតែងតែច្នៃប្រឌិតនៅ ហរិបញ្ច័យ ។

ប្រាសាទថៃសំខាន់ តាំងពីសម័យ សុខោទ័យ (រាជធានីបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១២៣៨) បង្ហាញពីលក្ខណៈស្ថាបត្យកម្មនៃសម័យ អយុធ្យា (១៣៥០-១៧៦៧) និង នគររតនៈកូស៊ីន (១៧៨២-១៩៣២)។

វាត្រូវបានសាងសង់ពី ថ្មបាយក្រៀម ឬឥដ្ឋ . វា​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ពី​ព្រះ ​ពន្លា ​មួយ​ដែល​រួម​មាន​ប្រាង្គ​បរិសុទ្ធ​នៃ​ប្រាសាទ​ថៃ​ដែល​មាន​ផ្ទុក​សារីរិកធាតុ (ដូច​ជា ​ចេតិយ ​) នៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​របស់​វា។ ប្រាង្គ ​នេះ​នៅ​ពី​មុខ​ដោយ ​មណ្ឌប ​ដែល​មាន​សសរ​ឥដ្ឋ និង​ដំបូល​ប្រក់​ក្បឿង ដែល​ជា​ញឹក​ញាប់​មាន​រូបសំណាក​ព្រះពុទ្ធ​ដ៏​ធំ​សម្បើម។ ប្រាង្គ ​កើត​ចេញ​ពី​ប្រាសាទ​បុរាណ​ខ្មែរ ប្រាសាទ : ប៉មទីសក្ការៈរាងការ៉េគ្របដណ្ដប់ដោយដំបូលជណ្តើរខ្ពស់។ នៅទីនេះ ថ្នាក់បង្ហាញជំហានជាច្រើន  ដែលជារឿយៗលេចធ្លោខ្លាំង។ ប្រាង្គ ពីដើម សតវត្ស ទី 10 ទី  និងចុងបញ្ចប់នៃ សតវត្ស ទី 12 មួយ  ​បាន​ទទួល​មរតក​ពី​ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្មែរ​នៃ​ប្រាសាទ​ធំៗ​នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត និង​អង្គរធំ។  ។

តាមរយៈជណ្តើរដ៏វែង និងចោតខ្លាំងដែលឆ្លងកាត់មូលដ្ឋានសាជីជ្រុងខ្ពស់ យើងចូលទៅកាន់បន្ទប់គូប។ ខាង​លើ​ឡើង​លើ​ប្រាង្គ​កណ្ដាល គឺ ​ប្រាង្គ ។ គម្របរបស់វាមានរាងជាគុម្ពោត - បំផុសគំនិតដោយភ្នំលោហធាតុគឺ ភ្នំព្រះសុមេរុ - ហើយជារឿយៗត្រូវបានគ្រងរាជ្យដោយ monolyth រាងជាផ្កាឈូក។ ប្រាង្គ ​ខ្មែរ​មាន​លក្ខណៈ​ស្រដៀង​នឹង​ប្រាសាទ ​សិខរ និង ​រេខ (ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​) នៃ​ប្រាសាទ​ឥណ្ឌា​ខាង​ជើង។ នៅពេលដែលវាឈានដល់ទំហំធំខ្លាំងណាស់ មណ្ឌប អាចបម្រើជាបន្ទប់ប្រជុំសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ដូចជា វិហារ នៅប្រទេសឥណ្ឌា . ។

 បញ្ជីនៃបូជនីយដ្ឋានខ្មែរនៅប្រទេសថៃ 
ប្រសិន​បើ​យើង​បង្កើត​បញ្ជី​ពេញលេញ​នៃ​បូជនីយដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេស​ថៃ​នៃ ​ខ្មែរ (  សតវត្សទី10-13 ) យើងអាចកត់សម្គាល់បានថា ខេត្តមួយចំនួនរបស់ប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន មានច្រើនណាស់។ ដូច្នេះ​ខេត្ត​ជាប់​ព្រំដែន​ជាមួយ​ភាគ​ខាងជើង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​រួម​មាន​បូជនីយដ្ឋាន​ភាគ​ច្រើន៖ ១២០ ក្នុង​ចំណោម ២០៦។ ភូមិភាគឦសាន្ត៖ ៧៣. តំបន់ភាគខាងជើង ៖ ៨ និង​តំបន់​កណ្តាល៖ ៥.
Les chiffres indiquent les « sites majeurs » (1), « sites d'intérêt considérable » (2), et « sites d'intérêt général » (3) .
 ខេត្ត  Sites បុរីរម្យ  Prasat Phnom Rung 1, Prasat Muang Tam 2, Prasat Hin Ku Suan Taeng, Prasat Nong Hong, Prasat Kok Ngiu, Prasat Bai Baek, Prasat Ban Bu, Kuti Reussi #1, Kuti Reussi #2, Prasat Dong Plong, Ban Muang Fai, Prasat Lalom Thom, Kuti Reussi Prang Ku, Prasat Nong Tha Pleng, Prasat Nong Plong, Prasat Pho Yoi, Prasat Nong Hong, Prasat Ta Khwai (Ta Krabey), Prasat Ban Kok Yang, Prasat Thong, Prasat Khao Kadong, Prasat Hua Wua, Prasat Hin Prai Bat, Prasat Wat Kok Prasat Nua (Prasat Ban Prasat), San Phu Chao (Kra Thong Miata), Prasat Suk Samran (Prasat Wat Prasat Tai), Prasat Nong Ta Si (Prasat Ta Dam), Prasat Ban Mai Thai Chrearn, Prasat Sra Takor, Prasat Ehor, Prasat Nong Kai Nam, Prasat Tung Si Suk, Kuti Reusi (Ban Nong Thong Lim), Kuti Reusi (Ban Nong Thao), Prasat Kra Chup Prong, Prasat Pra Jit, Prasat Dong Wai (Prasat Nong Yai Phim), Wat Rong Mantet, Taen Ban Lang, Prasat Kok Prasat (Prasat Nong Khong), Prasat Muang Suen, Prasat Ban Sam Rong, Prang Bu Hip, Prasat Yui Prasat, Prasat Tha Mo, Prasat Ban Kok Ngiu (Prasat Kok Prasat), Boran Satam Wat Po Yoei (Wat Ban Phakam), Prasat Nong Nam Khun (Prasat Bu Kluay), Prasat Bu Thong, Prasat Nong Bua, Prasat Khao Dum, Prasat Sra Si Riem (Prasat Ban Nong Tua Phaeb ou Prasat Nong Lang Ga), Prasat Sra Tako, Prasat Sra Si Riem (Prasat Tao Wan Piang), Prasat Wat Nong Bot  ជ័យភូមិ  Prang Ku (Nong Bua), Prang Ku (Nong Fak), Ku Ban Kut Yang (Ku Daeng), Prang Ban Than, Sop Nam Man កញ្ចនបុរី  Prasat Muang Sing ខនកែន   Ku Pueai Noi, Prasat Hin Thanon Hok, Ku Phra Pachai, Ku Kaew, Donchang (Ku Kew), Ku Ban Ton, Prang Ku លពបុរី  Phra Prang Sam Yod 3, Prang Khaek, Wat Phra Sri Ratana Mahathat 2 មហាសាខាម  Ku Santarat, Ku Ban Daeng, Ku Mahatat (Ku Ban Kwao), Ku Noi, Prang Ku (Ku Ban Khwao) នគររាជ  Prasat Hin Phimai 1, Prasat Phanom Wan 2, Prasat Mueang Kaek, Prasat Non Ku, Prasat Mueang Kao, Prasat Ban Prasat (Nakhon Ratchasima), Muang Sema, Si Khiu, Prasat Nang Rang, Prang Pha Kho, Prasat Khorn Buri, Ku Ban Prasat, Prasat Hin Ban Katin, Ku Pram Cham Sin, Kuti Reusi Noi, Prang Ban Sida, Prasat Ban Phutsa (Wat Prang Thong), Prang Ban Prang (Prasat Sra Noi), Prang Pol Song Kram, Ku Ban Ku (Prang Ban Ku), Prasat Hua Sa, Muang Phed, Prasat Sra Hin, Ku Ka Sem (Prasat Bung Kham), Prasat Champa Tong, Prasat Hin Na Kae, Prasat Nong Hoi (Prasat Ban Non Luem ou Prasat Sra Pai Lom), Ku Sra Phang, Ku Sila, Prang Ban Prang (Huay Ta Laeng), Prasat Ban Lungtakian, Prang Sra Pleng, Prang Ban Prang (Chok Chai), Prasat Hin Nong Ku, Prasat Hin Sra Pleng, Prasat Bu Ban Yai (Prang Sila Laeng) ពេជ្របូរណ៍  Prang Song Phi Nong, Prang Si Thep, Prang Reussi ពេជ្របូរី  Wat Kamphaeng Laeng រយអេត  Ku Phra Kona, Prang Ku, Ku Phon Rakan, Ku Kat Kanam (Ku Ban Dan), Ku Pattana, Ku Pon Wit, Ku Ban Muang Bua, Ku Ban Kra Don, Ku Bung King (Ku Bung Jew), Ku Noi Ban Yang Ku, Ku Wat That Pan Khan, Ban Dong Muang, Prang Ban Hin Khong, Prasat Ku Ka Sing ស្រះកែវ  Prasat Sdok Kok Thom, Prasat Khao Noi, Prasat Ban Noi, Prasat Khao Lon, Prasat Muang Phai Sakhon Nakhon  Phra That Dum, Prasat Narai Cheng Weng, Prasat Prathat Phupek, Ku Kaew, Wat Phra That Choeng Chum Sisaket (et accès au Cambodge)  (au Cambodge, accès par la province de Si Saket : Temple de Preah Vihear (Khao Phra Viharn)), Prasat Sa Kamphaeng Yai 2, Prasat Ban Muang Chan, Prasat Ban Prasat, Prasat Sa Kamphaeng Noi, Prasat Prang Ku, Prasat Tam Nak Sai, Prasat Phu Fai, Prasat Ta Leng, Prasat Chong Don Tuan, Prasat Hin Ban Samo, Prasat Thap Than, Prasat Yer (ou Sathup Chedi Ban Prasat Yer), Prasat Lum Puk (Ta Leang), Ku Som Boon សុខោទ័យ  Sam Ta Pha Daeng, Wat Si Sawai 3, Wat Phra Pai Luang 2 Wat Chao Chan, Wat Mahathat (Si Satchanalai) 3 សុរិន្ទ  Prasat Sikhoraphum 2, Prasat Hin Chom Phra, Prasat Muang Thi, Prasat Ban Phluang 2, Prasat Ta Muen Thom  1, Prasat Ta Muen Toch, Prasat Ta Muen, Prasat Yai Ngao, Prasat Phum Pon, Prasat Tha Piang Tia, Prasat Sangkha, Prasat Ban Prasat (Surin), Prasat Muen Chai, Prasat Beng, Prasat Ban Phlai, Prasat Tao Thong, Prasat Ban Chang Pi, Prasat Ana (Prasat Ban Anan), Prasat Mon Charun, Prasat Sem, Prasat Thong, Prasat Pra Phud (Prasat Keao), Prasat Mun Sri Noi (Prasat Ban Kok Prasat), Prasat Ta Nong, Prasat Mee Chai, Prasat Sang Sin Chai (Prasat Ban Chang), Prasat Yai Ngao, Prasat Ban Kra Doot, Prasat Ban Sanom (Prasat Wat That), Prang Wat Pho Si That, Prang Wat Ban Nong Hin, Non Taen (Non Kok Ma), Prasat Nang Bua Toom, Prasat Tha Moi (Prasat Tha Mon), Prasat Ban Chaniang (Prasat Ban Prasat), Prasat Oraga ឧប្បលរាជធានី  Prasat Ban Ben, Prasat Nong Thong Lang, Lam Dom Yai, Phu Kok Yai, Phu Prasat, That Somdet Nang Phaya, Ub Mung, Wat Sa Kaew, Wat Supatanaram យសោធរ  Ku Ban Ngiu

 សារមន្ទីរសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មខ្មែរនៅប្រទេសថៃ 

 សារមន្ទីរជាតិបាងកក  - សារមន្ទីរ មហាវិរវង្ស,គោរាជ  - សារមន្ទីរជាតិ ភិម៉ៃ  - សារមន្ទីរជាតិ ព្រះជិនបុរិ  - សារមន្ទីរជាតិ ឧប្បល (និង Wat Supatanaram, Ubon)  - សារមន្ទីរជាតិ ខនកែន  សារមន្ទីរជាតិ Somdet Phra Narai  - Ramkhamhaeng National Museum, សុខោទ័យ 

 នៅប្រទេសឡាវ 

 ខេត្តចំប៉ាសាក់ ៖ វត្តភូ ១

 កាលប្បវត្តិ 
សំណង់​ខ្មែរ និង​ការ​តុបតែង​របស់​វា​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ចូល​ជា ៣ សម័យ និង​មាន​រចនាបថ​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ជា​ច្រើន។ រចនាប័ទ្ម​បន្តបន្ទាប់​គ្នា​ក្នុង​ស្ថាបត្យកម្ម​នេះ​ត្រូវ​គ្នា​នឹង​រចនាប័ទ្ម​ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ក្នុង​វិស័យ ​ចម្លាក់​ខ្មែរ ។

 សម័យមុនអង្គរ 
រចនាប័ទ្មបន្តបន្ទាប់បី : នៃ សំបូរព្រៃគុក (រហូតដល់ឆ្នាំ ៦៥០) នៃព្រៃក្មេងង (រហូតដល់ប្រហែល ៧០០) និងកំពង់ព្រះ ។

 សម័យអង្គរ 
នេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងរចនាបថគូលែន បន្ទាប់មកអភិវឌ្ឍជាមួយនឹងរចនាបថ ភ្នំបាខែង នៃប្រាសាទភ្នំនៅលើទីតាំងនៃ យសោធរបុរៈ ក្នុង សតវត្សទីទី 10 ។  ព្រះបាទយសោវរ្ម័ន I

រចនាបថ កោះកេរ្តិ៍ (រហូតដល់ឆ្នាំ ៩៤៥) គឺជាការសម្រាកដ៏សំខាន់មួយជាមួយនឹងការបង្កើតការគោរពបូជារបស់ ទេវរាជ ដែលចារឹកក្នុងការអនុវត្តថ្មីនៃប្រាសាទភ្នំ . ។

បន្ទាប់​មក​បាន​ធ្វើ​តាម​រចនាបថ ​ប្រែរូប ​ពេល​នោះ​ស្រប​គ្នា​គឺ ​បន្ទាយ​ស្រី ​និង ​ឃ្លាំង ​នៅ​ចុង សតវត្ស​ទី​១១ ។  

ពេញមួយ សតវត្ស ទី ១១ នេះ។ រចនាបថ បាពួន នឹងសោយរាជ្យរហូតដល់ព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី២ និងការកសាង អង្គរវត្ត ។

ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ត្រូវ​បាន​អម​ដោយ​រចនាបថ ​បាយ័ន ដែល​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ដោយ ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី ៧ ពី​ឆ្នាំ ១១៨០។

 សម័យក្រោយអង្គរ 
រចនាប័ទ្មនិយាយថា " ក្រោយបាយ័ន » បន្សល់ទុកតែរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធសាសនាកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការបំផុសគំនិតជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះនៃសាសនាហិណ្ឌូ។ វាហាក់បីដូចជាឥទ្ធិពលនៃ ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ បានបញ្ចប់ការសាងសង់សំណង់ដែលបំផុសគំនិតដោយ សាសនាហិណ្ឌូ ហើយបានឈានដល់ចំណុចកំពូលដោយ ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ហើយថាទីសក្ការៈទាំងនោះត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជារាបស្មើរថ្មដែលសំណង់ឈើស្រាលៗត្រូវបានសាងសង់ និងសម្ភារៈដែលអាចបំផ្លាញបាន។

 បច្ចេកវិទ្យា 

 ការអភិវឌ្ឍន៍ធារាសាស្ត្រ 

 បារាយណ៍ 
រូបភាពតូច| ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃអង្គរ បង្ហាញពី បារាយណ៍ខាងលិច ពាក់កណ្តាល

 ស្រះ 
ស្រះសិប្បនិម្មិត ជាធម្មតាតូចជាងបារាយណ៍ (ជាភាសាថៃ 'សា')។

 ស្ពាន 
ការសាងសង់ផ្លូវរាជវង្សដែលឡើងដល់ចុងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ តម្រូវឲ្យមានការសាងសង់ស្ពានជាច្រើន ដែលស្ទើរតែទាំងអស់ធ្វើតាមគំរូ ស្ពានថ្ម ៖ តុដេកដែលមានរាងកោង ហើយដូច្នេះសសរធំជាង (១,៥ ម៉ែត្រ) ជាងក្លោងទ្វារ (ប្រហែល ១ ម៉ែត្រ) ។ របងការពារគឺជាសត្វពស់ នាគ ។

ផ្លូវធំជាងគេដែលនៅតែមើលឃើញគឺស្ពានប្រាបតូ ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវខាងកើត ទន្លេសាប រវាង ខេត្តសៀមរាប និងខេត្តកំពង់ធំ ដែលមានបណ្តោយ ៦៤ ម៉ែត្រ និងទទឹង ១៦ ម៉ែត្រ។

 ធាតុនៃវិមាន, ឈ្មោះ 
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ឧទាហរណ៍នៃ antefix, ប្រទេសកម្ពុជា, ព្រះបរមរាជវាំង, អង្គរធំ, រចនាប័ទ្ម ឃ្លាំង។ សារមន្ទីរ Guimet ទីក្រុងប៉ារីស

 Antaral

 ច្រករបៀងតភ្ជាប់ garbhagrha ទៅ មណ្ឌប

 Antéfixe

 លំនាំដែលដាក់នៅលើដំបូល ឬជ្រុងនៃអគារមួយនៅចុងជួរនៃក្រឡាក្បឿង ឬផ្នែកនៃដំបូល ឧទាហរណ៍សម្រាប់តុបតែង ឬបិទបាំង។

 Ardhamandapa

 រានហាលខ្លីនៅច្រកចូល mandapa

 អរោគ្យសាលា

 វិហារដែលជាធម្មតាធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ដែលជាផ្នែកមួយនៃមន្ទីរពេទ្យ

 Bannalai ឬ "បណ្ណាល័យ"

រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល| នៅខាងឆ្វេង។ ទីសក្ការៈ​ខាង​ត្បូង នៅ​កណ្តាល​មណ្ឌា​ប៉ា ខាង​ស្ដាំ។ ខាងត្បូង "បណ្ណាល័យ" ។ បន្ទាយស្រី

 បន្ទាយ

 Dharmasala ឬ Stopover Lodge

 ព្រះធម៌សាលា ឬតាមព្យញ្ជនៈ ផ្ទះដែលមានភ្លើង ។ ផ្លូវនានាក្នុងសម័យខ្មែរ ដូចជាផ្លូវព្រះរាជារវាង អង្គរ និង ភីម៉ៃ ត្រូវបានដាក់ជាចំនុចៗដោយសំណង់ទាំងនេះ ដែលប្រហែលជាអមដោយជំរកសម្រាប់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា។ ពួកគេប្រហែលជាជម្រកនៃជម្រកទាំងនេះ ដែលនៅក្នុងនោះ ភ្លើងមួយត្រូវបានរក្សាទុកសម្រាប់ប្រើប្រាស់របស់អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា។ មនុស្សជាច្រើននៅដាច់ពីគេតាមគន្លងបុរាណ ប៉ុន្តែខ្លះត្រូវបានសាងសង់នៅក្នុងជញ្ជាំងខាងក្រៅនៃប្រាសាទ ដូចជានៅប្រាសាទព្រះខ័នរបស់អង្គរ។ ធម៌​ទាំង​នេះ​មាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រ​ពី​គ្នា ដែល​ត្រូវ​នឹង​ការ​ដើរ​មួយ​ថ្ងៃ

 គភ៌​គ្រឹះ

 បន្ទប់ខាងក្នុងនៃទីសក្ការៈបូជាហិណ្ឌូ ; តាមព្យញ្ជនៈ ៖ "ស្បូន" ។ វាគឺជា Holy of Holies ដែលស្មើនឹង cella នៃប្រាសាទរ៉ូម៉ាំងបុរាណ ហើយមានរូបអាទិទេព (anthropomorphic ឬអត់ - ដូចជារូបចម្លាក់ Shiva ឬ linga/yoni)

 គោបុរៈ (ផ្លូវចូល)

 ដើម្បីចូលទៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទជាបន្តបន្ទាប់ ឈើឆ្កាងមួយ ជាទូទៅមានព្រះពន្លាឈើឆ្កាងដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយប៉មមួយ ឬបី តែងតែស្ថិតនៅចំកណ្តាលម្ខាង ហើយតម្រង់ឆ្ពោះទៅរកចំណុចខាគឺគោបុរៈ។ ឯករភណ្ឌ​ប្រាសាទ​ជាទូទៅ​ត្រូវ​បាន​តម្រង់​ទិស​ខាង​កើត​ទៅ​លិច ដោយ​មាន​ច្រក​ចូល​សម្រាប់​អគារ​ភាគច្រើន​ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ខាងកើត។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានតម្រង់ទិសជាមួយច្រកចូលទៅទិសខាងលិច ដូចជា ប្រាសាទអង្គរវត្ត ឬ វត្តអាត្មា ដែលជាអគារប្រហែលជាឧទ្ទិសដល់ព្រះវិស្ណុ ដែលជាផ្នែកខាងលិចក្នុងចំណោមជនជាតិខ្មែរ ដែលទាក់ទងនឹងការស្លាប់។

 គុ

 ប៉ម​ប្រហោង​មួយ​ផ្នែក​តូច (ប្រៀបធៀប​នឹង ​ប្រាសាទ និង ​ប្រាង្គ ​)

 មណ្ឌប

 ភ្នំ

 ជាភាសាខ្មែរ, ភ្នំ, ភ្នំ។ ឲ្យ phanom ជាភាសាថៃ

 ប្រាលី

 គែមនៃដំបូលមួយ។

 ប្រាង្គ

 ប្រាសាទ (ប្រាង្គប្រាសាទ)

រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ប្រាសាទភ្នំរុង ប្រទេសថៃ។ ឧទាហរណ៍ Somasutra ; យើង​អាច​មើល​ឃើញ​នៅ​ផ្ទៃ​ខាង​ក្រោយ​នៃ ​ព្រះ​សិវៈ លីងហ្គាំ

 ព្រះ

 “ ពិសិដ្ឋ » ជា​ភាសា​ខ្មែរ​មក​ពី​ភាសា​សំស្ក្រឹត ប្រា ​ជា​ភាសា​ថៃ ​ប្រា ​។ ឧទាហរណ៍ ប្រាសាទព្រះវិហារ (ខ្មែរ) ប្រាសាទព្រះវិហារ (ថៃ)

 សាលា

 បន្ទប់អ្នករាំ

 ប្រាសាទមួយចំនួន (ដូចជាព្រះខ័ននៃអង្គរ ឬ បេងមាលា ) មានបន្ទប់តុបតែងលម្អដោយក្បាច់រាំដ៏ពិសិដ្ឋ ឬ អប្សរា ។

 សោមសូត្រ

 បំពង់​ប្រើ​សម្រាប់​បង្ហូរ​ទឹក​ដ៏​ស្រស់​ស្អាត ប្រើ​សម្រាប់​លាង​រូប​បដិមា​នៅ​ក្នុង​អគារ

 វិហារ៉ា

 ពាក្យសំស្រ្កឹតសម្រាប់ប្រាសាទមួយ រាងចតុកោណក្នុងប្លង់ បំណងសម្រាប់សង់រូបសំណាកព្រះពុទ្ធ ( វិហានជាភាសាថៃ វិហារ ជាភាសាខ្មែរ)

 សម្ភារៈ និងប្រើប្រាស់ក្នុងការសាងសង់ 

 ឈើ 
ឈើ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងសម្រាប់លំនៅដ្ឋានដ៏ពេញនិយម ស្ថាបត្យកម្មជនជាតិដើមភាគតិចទូទៅ ប៉ុន្តែក៏សម្រាប់ព្រះរាជវាំង មន្ទីរពេទ្យ (លើកលែងតែវិហារដែលសាងសង់ក្នុងទម្រង់រឹងមាំ) ហើយមិនទាន់បានសាកល្បងពេលវេលានៅឡើយ។ មានតែចម្លាក់លៀនស្រាលមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះដែលបង្កើតទិដ្ឋភាពជាក់លាក់។

 គម្រប 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អង្គរវត្ត "បណ្ណាល័យ"
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ការនាំចូលគំរូលេចធ្លោនៃប្រភពដើមឥណ្ឌាបង្កការលំបាកធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះការផ្លាស់ប្តូរគំរូនៃស៊ុមឈើកោងនិងធុងដែលខូចដូចជាអ្វីដែលយើងអាចសម្គាល់នៅក្នុង Bhima <i id="mwApE">ratha</i> នៃ Mahabalipuram ឬនៅលើ <i id="mwApM">torana</i> មួយនៃ Sanchi (Grand stūpa, torana ខាងជើង, មុខខាងក្រៅ, សសរខាងជើង។ ចម្លាក់លៀនដែលបង្ហាញពីច្រកចេញនៃធុងតាមច្រកទ្វារទីក្រុង) វាហាក់បីដូចជាខ្មែរមិនដែលប្រើក្របខណ្ឌ និងគម្របប្រភេទនេះទេ ហើយពួកគេបានចម្លងវាទៅជាសំណង់ក្នុងរូបភាពរឹងនៃស៊ុមឈើទាំងនេះ (នៅឆ្នាំ ២០២០ យើងមិនអាច ដឹងថាមួយណា)។ ខ្មែរ​គ្រប​ដណ្ដប់​ស៊ុម​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ចាប់​តាំង​ពី VII ​ទី​៧ ​មក ​ជាមួយ​ក្រឡា​ក្រឡា​ដែល​មិន​អាច​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​ស៊ុម​កោង​។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនេះគឺជាអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើនៅក្នុងថ្មភក់ជាមួយនឹងរសជាតិជាក់លាក់សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត : “ ដូច្នេះ បន្ទាត់នៃ ក្រឡាក្បឿងចុង ត្រូវបានកាត់ចូលទៅក្នុងថ្ម ខាងលើ cornice និង recess Embarrure: Dictionnaire d'architecture, Mathilde Lavenu, Victorine Mataouchek, . ដែលគាំទ្រ ម្ជុល Ridge . »  ។

 ឥដ្ឋ 
អ្នកសាងសង់ប៉មដំបូងនៅក្នុង " រឹង », វិហារហិណ្ឌូ, ដំបូង (រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃ IX ទី 9 សតវត្ស ) បានប្រើ ឥដ្ឋ , ផ្គុំជាមួយ binder កាវបិទ ពិតប្រាកដនៃប្រភពដើមរុក្ខជាតិ ដូចដែលនៅតែត្រូវបានធ្វើសព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួននៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍  ,  ។ យើង​នឹង​ធ្លាប់​បាន​អនុវត្ត​ការ​ត្រដុស​ឥដ្ឋ​ទល់​នឹង​គ្នា​ដើម្បី​ពង្រឹង​ភាព​ស្អិត​របស់​វា។ កំរាលឥដ្ឋនេះ (ប្រហែលជាផ្នែកដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងភាពធូរស្បើយ) បន្ទាប់មកត្រូវបានឆ្លាក់ និងប៉ូលា។</br> វា​ទទួល​បាន​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​ដែល​បាន​រក្សា​ទុក​ដំបូង​គឺ​ចាប់​ពី VII ​ទី 7 សតវត្ស, ថ្នាំកូតក្រហម, បន្ទាប់មក ជាច្រើនសតវត្ស ខាងក្រោម ស្រទាប់ ក្រាស់ នៃ stucco, អនុញ្ញាតឱ្យ បង្កើត គំរូ និង ចម្លាក់លៀន ស្រាល . ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្លាក់នៃឥដ្ឋដែលដាក់រាបស្មើមិនត្រូវបានឆ្លាស់គ្នាជាប្រព័ន្ធទេ ត្រូវបានរៀបចំតាមលំនាំដើម។ ដូច្នេះ ឋិតិវន្តទាំងមូលគឺមានភាពផុយស្រួយខ្លាំង ជាពិសេសដោយសារឥដ្ឋរឹងគឺគ្រាន់តែជាការបិទមុខយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន ខណៈដែលផ្នែកខាងក្នុងនៃជញ្ជាំងពោរពេញទៅដោយបំណែកនៃឥដ្ឋលាយជាមួយនឹងផែនដី  ។ រឿងទាំងមូលតែងតែដួលរលំ។

 ក្រឡាក្បឿង 

 ថ្ម 
កណ្តាល|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| Lintel តុបតែងដោយកម្រងផ្កា។ ថ្មភក់។ ព្រះឥន្ទ្រ និងអ្នកបម្រើបីនាក់។ ប្រាសាទគគីរ រចនាប័ទ្មគូលែន ។ ៨០០-៨៧៥។ សារមន្ទីរ Guimet

 រចនាបថស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ 
+Styles architecturauxStylePériodeSouverainExemples au CambodgeExemples en Thaïlande et au LaosPrincipales caractéristiquesCaractéristiques des linteauxIllustrationsPhnom Da~514-600Rudravarman, Bhava Varman , Mahendra Varman (Ta Keo)Temple en brique à Vishnou et sanctuaires rupestresកណ្តាល|រូបភាពតូចThala Borivatantérieur au Içanavarman Tour en brique, parfois 2 ou 3 en ligneVariante du style de Sambor Prei Kuk: petits makaras face à face, deux arcs se rejoignant en un médaillon, petites silhouettes au-dessus des makarasSambor Prei Kuk~630-635Bhava Varman IISambor Prei KukPrasat Khao NoiMakaras face à face, en forme de bougie ; quatre arcs reliés par trois médaillons, petites silhouettes au-dessus des makarasកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចPrei Kmeng~635-700Jayavarman Prasat Prei KmengPrasat Khao Noi, Prasat Phum PonContinuité du style de Sambor Prei Kuk. Les makaras sont remplacés par des incurvations ; arcs contenant une ligne droite, voire rectilignesកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចPrasat Andet~657-681Jayavarman Prasat AndetComme dans le style de Prei Kmeng, les makaras sont remplacés par des incurvations ; arcs contenant une ligne droite, voire rectilignesKompong Preah~706-825Kompong Preah, Prasat Ak Yum, Trapeang PongArches remplacées par des guirlandes plus ou moins segmentées ; disparition des médaillons, les médaillons centraux étant parfois remplacés par des nœuds de végétation ; pendeloques végétales au-dessus et en dessous des guirlandesKulen~825-875Jayavarman II, Jayavarman IIIPrasat Damre Krap, Prasat Kok Po, Prasat Prei MontiUtilisation de la brique avec des éléments en pierre, ornementation de volutes et feuillagesកណ្តាល|រូបភាពតូចRoluos, Preah Ko~875-893Indravarman Preah Ko, Bakong, LoleiPrasat Phnom WanUne ou plusieurs tours sur plateforme unique, usage intense de la briqueTympans à scènes figurées, arabesques en stuc, lotus en rinceaux, quelques bas-reliefs en grès ; apparitions des kalas, crachant des guirlandes des deux côtés ; présence parfois à l'extrémité des linteaux de makaras faisant face à l'extérieur.កណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចBakheng~893-925Yasovarman I, Harshavarman Phnom Bakheng, Phnom Krom, Phnom Bok, Baray oriental, Prasat Kravan, Baksei ChamkrongPrasat Phnom Wan, Prasat Huei Thamo (Laos), Prang KhaekLes monuments importants sont en pierre (temples-montagne) ; statues figéesEn Thaïlande, les guirlandes des linteaux deviennent des Nâgas à la tête tournée vers l'extérieur ; sous le corps du nâga, la végétation forme des volutes.កណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចKoh Ker~921-945Jayavarman IVKoh Ker et son groupePrang Khaek, Prasat Mueang Kaek, Prasat Non Ku, Prasat Phnom RungImportante tour centrale, éventuellement entourée de galeriesLe centre du linteau est occupé presque sur toute sa hauteur par une scène principale ; habituellement pas de registre inférieur ; sampot incurvé dans sa remontée vers la tailleកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចPre Rup~947-965Rajendravarman IIMebon oriental, Pre RupStyle de transition: sanctuaire partiellement entouré de longs hallsTendance à copier les styles plus anciens, notamment les styles de Preah Ko et Bakheng ; figures centrales ; réapparition d'un registre inférieur.កណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចBanteai Srei~965-1000Jayavarman VPhimeanakas, Banteay SreiPreah Vihear, Prasat Yer,  Prasat Ban Prasat ou Prasat Huai Tab Tan, Prasat Ban BenRiche ornementation des linteaux, frontons et pignons ; les guirlandes forment parfois des boucles prononcées, avec un kâla au-dessus de chaque boucle ; figure centraleកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចKleang~965-1000Jayavarman V, Suryavarman ITa Keo, Kleang nord et sud, Baray occidental, Phimeanakas, Phnom Chisor, Vat Ek, Vat BasetPrasat Muang Tam, Preah Vihear, Prasat Yer, Prasat Phu Fai, Prasat Tam Nak Sai, Prasat Ban BenGaleries, plan cruciformeLinteaux moins décorés ; kâla central à langue triangulaire, guirlandes avec bouclesde part et d'autreកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចBaphuon~1010-1080Udayādityavarman IIMebon occidental, Baphuon, Preah VihearPrang Pha Kho, Ku Pueai Noi, Prasat Nong Hong, Prasat Bai Baek, Prasat Muang Tam, Prasat Sdok Kok Thom, Prasat Ta Muen Thom, Prasat Ban Phlai, Prasat Ban Phluang, Ku Phra Kona, Prasat Ku Ka Sing, Prasat Phnom Wan, Prasat Don Tuan, Prasat Sa Kamphaeng Yai, Wat Phra That Choeng Chum, Prasat Narai Cheng Weng, Prasat Ta LengRiche sculpture, motifs floraux, certains murs sont décorés de scènesLinteaux avec Vishnou, Nâga (capuchon non déployé) ; Kâla surmonté d'une divinité, habituellement sur une monture, ou scène de la vie de Krishnaកណ្តាល|រូបភាពតូច|Baphuonកណ្តាល|រូបភាពតូច|Ban Phluangកណ្តាល|រូបភាពតូចAngkor Vat~1100-1175Jayavarman VI, Suryavarman IIAngkor Vat, Chau Say Tevoda, Banteay Samre, ThommanonPrasat Hin Phimai, Prasat Phnom Rung, Prasat Sikhoraphum, Prasat Hin Ku Suan Taeng, Ku Pueai Noi, Prasat Yai Ngao, Prasat Prang Ku, Vat PhuTours coniques en épi de maïs, terrasses de plan cruciforme, apsaras, Nâga (capuchon non déployé)Linteaux richement sculptés ; deux types: centré, encadré avec guirlandes, ou une scène, souvent de type narratif avec de nombreux personnages ; quand des Nâgas sont représentés, ils sont couronnés ; quand il y a de la végétation, les arrondis sont étroits ; au Prasat Hin Phimai, motifs avec Bouddhas tantriques.កណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូចBayon~1177-1230Yaçovarman II, Tribhuvanâditya-Varman, Jayavarman VII (bouddhiste)Preah Pithu, Beng Mealea, Neak Pean, Ta Prohm, Banteay Kdei, Angkor Thom, Bayon, Preah Khan, Banteay ChhmarPrasat Mueang Kao, Prasat Kok Ngiu, Prang Ban Sida, Prasat Nang Rang, Prasat Sa Kamphaeng Noi, Kuti Reussi #1, Kuti Reussi #2, Prasat Hin Chom Phra, Prasat Muang Thi, Prasat Ban Bu, Prasat Muang Sing, Prasat Ta Muen, Prasat Ta Muen Toch, Prasat Tha Piang Tia, Prasat Non Ku, Ku Santarat, Ku Mahatat (Ku Ban Kwao), Prasat Phu Fai, Prasat Tam Nak Sai, Ku Som Boon, Prasat Hin Ban Samo, Prasat Ban Noi, Wat Phra Sri Ratana MahathatConstruction rapide, pierre souvent remplacée par de la latérite, sculpture moins élégante, plans complexes, temples vastes ; tours visages et bas-reliefs narratifs au Cambodge.La plupart des personnages ont disparu ; seul demeure un Kâla surmonté d'un petit personnage ; les motifs sont essentiellement d'inspiration bouddhiste ; guirlandes segmentées en quatre morceaux, voire plusកណ្តាល|រូបភាពតូច|Prasat Ta Muen Toch, Thaïlandeកណ្តាល|រូបភាពតូចBayon-Lopburi (Thaïlande seulement)Thaïlande seulementPhra Prang Sam Yod, Prang Khaek, San Ta Pha Daeng, Wat Si Sawai, Wat Phra Pai Luang, Wat Phra Sri Ratana Mahathat, Wat Chao Chan, Wat Kamphaeng LaengUtilisation fréquente du plâtreកណ្តាល|រូបភាពតូចកណ្តាល|រូបភាពតូច
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations