សុវឌ្ឍនា

ព្រះនាងចៅសុវឌ្ឍនា ព្រះវររាជទេវី (    ប្រសូតថ្ងៃទី 15 មេសា 1906 – 10 តុលា 1985) ជា​មហេសី​របស់​ព្រះបាទ ​វជិរាវុធ (រាមា​ទី ៦) នៃ ​ព្រះរាជាណាចក្រសៀម ។ ឈ្មោះដើមរបស់ព្រះអង្គគឺ គ្រឿកែវ អភ័យវង្ស (     )។ ទ្រង់ប្រសូតជាមនុស្សសាមញ្ញ; ព្រះបិតា​របស់ព្រះអង្គគឺ​ព្រះ​អង្គម្ចាស់​អភ័យ​វង្ស (លឿម អភ័យវង្ស) និង​ម្ដាយ​របស់​នាង​គឺ​អ្នកស្រី ឡឹក ប៊ុណ្ណាក។

 ជីវិតនិងអាពាហ៍ពិពាហ៍ 
លោកស្រី បានជួបព្រះបាទវជិរវឌ្ឍជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1924 ក្នុងអំឡុងពេលផលិតរឿងមួយ ដែលក្នុងនោះអ្នកទាំងពីរបានសម្តែង។ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះនាងកែវក៏ប្តូរឈ្មោះមកជាសុវឌ្ឍនា ហើយបានឡើងឋានៈជាមហេសីអនីតិជន។ ក្រោយ​មក​នៅ​ឆ្នាំ​ដដែល​នោះ ពួក​គេ​បាន​រៀប​ការ​នៅ ​ព្រះបរមរាជវាំង ​ក្នុង ​ទីក្រុង​បាងកក ។ ថ្វីត្បិតតែព្រះបាទវជិរវឌ្ឍបានផ្តួចផ្តើមគោលនយោបាយជាតិនិយមសៀមជាច្រើនក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1920 ក៏ដោយក៏ម្ចាស់ក្សត្រីរបស់ព្រះអង្គសុវឌ្ឍនា មានដើមកំណើតខ្មែរមកពី ខេត្តបាត់ដំបង ។ ម្តាយមីង​របស់​ព្រះបាទ​សុវឌ្ឍ

នាព្រះនាម ឃុន ចោម អៀង​បុស្បា ជា​មហេសី​របស់ ​ព្រះបាទ​នរោត្តម​ទី​១ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ។  Sokheounpang. Khmer-Siam Royal Family Tree. Retrieved 27 January 2013

នៅពេលដែលព្រះនាងសុវឌ្ឍមានផ្ទៃពោះនៅឆ្នាំ 1925 ព្រះមហាក្សត្របានដំឡើងឋានន្តរស័ក្តិដល់ព្រះនាង ចៅសុវឌ្ឍនា (ព្រះនាងសុវឌ្ឍនា ព្រះនាងម្ចាស់ក្សត្រិយ៍សៀម    ) មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ក្រោយ​ពី​ព្រះ​មហាក្សត្រ​បាន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ​យ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៤ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩២៥ ព្រះ​នាង​សុវឌ្ឍ​នា​បាន​ប្រសូត​បុត្រី​មួយ​អង្គ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ បេជរតនារាជាសុដា ។

 និរទេសខ្លួននៅប្រទេសអង់គ្លេស 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| រូបភាពព្រះនាងនិងបុត្រីរបស់ទ្រង់ ក្នុងឆ្នាំ 1925
ព្រះអង្គម្ចាស់ និងបុត្រីទ្រង់បានបន្តគង់នៅ ព្រះបរមរាជវាំងឌុសិត ដោយចិញ្ចឹមបុត្រីក្នុងរជ្ជកាលព្រះអនុជរបស់ព្រះនាង ប្រជាធិផុក ។ នៅឆ្នាំ 1938 នៅពេលដែលសង្រ្គាមបានកើតឡើង ព្រះនាង និងបុត្រីរបស់ទ្រង់បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅ ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយធ្វើតាមគំរូរបស់ ប្រជាធិផុក ដែលបាននិរទេសនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ 1935 ។ ដំបូងនាងរស់នៅ វីឡាហ្វ្រីហ៊ីល។ ក្នុង ខេមប៊ឺលី, សូររី ក្រោយមកនាងបានផ្លាស់ទៅ ប្រាយតុន ។ ក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ ព្រះអង្គម្ចាស់បានស្ម័គ្រចិត្តសម្រាប់ កាកបាទក្រហមអង់គ្លេស បរិច្ចាគសម្លៀកបំពាក់រដូវរងា និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតដល់ទាហានអង់គ្លេស។ ក្រោយមកនាងបានទទួលលិខិតណែនាំពីអង្គការ។ នាងនឹងចំណាយពេល 22 ឆ្នាំនៅក្នុង ប្រទេសអង់គ្លេស នាងបានរស់នៅដោយខ្លួនឯងដោយការវិនិយោគលើភាគហ៊ុន និងមូលបត្របំណុល។ រស់នៅប្រកបដោយផាសុកភាពជាមួយអ្នកបម្រើថៃ។

 ការត្រឡប់មកវិញនិងជីវិតក្រោយ 
ព្រះអង្គម្ចាស់ និងបុត្រីទ្រង់បានយាងត្រឡប់ទៅ ប្រទេសថៃ ជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅឆ្នាំ ១៩៥៧។ ពួកគេបានទិញដីមួយចំនួននៅផ្លូវ សុខុមវីត Soi 38 និងសាងសង់ Ruenruedi Villa Palace ។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក នាង​បាន​បំពេញ​ព្រះរាជ​កិច្ច​ជា​ច្រើន​កន្លែង ហើយ​បាន​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​អង្គការ​សប្បុរសធម៌​ជា​ច្រើន។ លោកស្រី បានទទួលមរណភាពនៅមន្ទីរពេទ្យ សិរីរាជ នៅថ្ងៃទី 10 ខែតុលា ឆ្នាំ 1985 ក្នុងជន្មាយុ 79 ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យសពរបស់នាងត្រូវបានប្រារព្ធឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រ ភូមិពលអតុល្យតេជ (រាមាទី ៩) និងម្ចាស់ក្សត្រី សិរិកិតិ៍ ។

 កិត្តិយស 

 80x80ភីកសែល លំដាប់​ដ៏​អស្ចារ្យ​បំផុត​នៃ​ព្រះរាជដំណាក់​របស់​ចក្រី
 80x80ភីកសែល Dame Grand Cross (First Class) of the Most Illustrious Order of Chula Chom Klao
 80x80ភីកសែល រតនៈ វរាភណ លំដាប់នៃបុណ្យ
 80x80ភីកសែល មេដាយព្រះរាជទ្រព្យ ព្រះបាទរាមាទី៦ (ថ្នាក់ទី១)
 80x80ភីកសែល មេដាយព្រះរាជទ្រព្យ ព្រះបាទរាមាទី៧ (ថ្នាក់ទី២)
 80x80ភីកសែល មេដាយ ព្រះបាទ រាមា ទី ៩ រាជសីហ៍ (ថ្នាក់ទី១)
 80x80ភីកសែល មេដាយ​សរសើរ​កាកបាទក្រហម

 ឯកសារយោង