ទាន

ទាន ឬ Alms ( /ɑː m z /, /ɑː l m z / ) គឺជាប្រាក់ អាហារ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗដែលបានបរិច្ចាគដល់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុង ភាពក្រីក្រ ។   ការ​ផ្តល់​ទាន​ច្រើន​តែ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អំពើ ​សប្បុរសធម៌ ។ ការ​ឲ្យ​ទាន​គេ​ហៅ​ថា ការ​ឲ្យ​ទាន ។

 និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ ទាន ក្នុងភាសាខ្មែរមានប្រភពមកពីសំស្ក្រឹត-បាលី (दान,dāna,ទាន)

ពាក្យ alms មកពី ភាសាអង់គ្លេសចាស់  ,  ដែលមកពី ឡាតាំងចុង  មកពី ភាសាក្រិច   ("អាណិត, ទាន"), ពី  ,  ("មេត្តា") ពី  ,  មានន័យថា "អាណិត ឬមេត្តា" ។ 

 ពុទ្ធសាសនា 

 ទាន ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា 
នៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ទាំង "ការប្រគេន" និង "ការឱ្យទាន" ត្រូវបានគេហៅថា " ទាន " ( បាលី ) ។ Nyanatiloka (1980), entry for "dāna". Budsas.org  ការ​ឲ្យ​ទាន​បែប​នេះ​គឺ​ជា​ធាតុ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​មាគ៌ា​ទាំង​បី​នៃ​មាគ៌ា​ប្រតិបត្តិ ដែល ​ព្រះ​ពុទ្ធ ​បាន​បង្កើត​ឡើង​សម្រាប់ ​មនុស្ស​ឧបាសក ។  មាគ៌ា​នៃ​ការ​ប្រតិបត្តិ​នេះ​សម្រាប់​ពួក​ឧបាសក​គឺ ទាន សិល និង ​ភាវនា ។ Nyanatiloka (1980), entry for "dāna" Budsas.org ; and, PTS (1921–25), entry for "Puñña" (merit)Uchicago.edu.

ការ​ឲ្យ​ទាន​ជា​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ដំណើរ​ទៅ​កាន់ ​ព្រះ​និព្វាន  ក្នុង​ការ​ប្រតិបត្តិ​បុគ្គល​អាច​ឲ្យ​នូវ​អ្វី​ទាំង​អស់​ដោយ​ឬ​មិន​គិត​ដល់ ​ព្រះនិព្វាន ។ នេះ​នឹង​នាំ​ឲ្យ​មាន ​សេចក្តី​ជំនឿ ( បាលី  <សទ្ធា> ), អំណាចសំខាន់ មួយ  ដែលបុគ្គលគួរបង្កើតក្នុងខ្លួន ដើម្បី ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង ព្រះសង្ឃ ។

យោង​តាម ​គម្ពីរ​បាលី ៖

 ក្នុងការគាំទ្រព្រះសង្ឃ 
ក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ភិក្ខុនី ( បាលី : ភិក្ខុនី ) និងព្រះសង្ឃ ( បាលី : ភិក្ខុ ) បដិបត្តិ តកុហត្សុ (  ) ដែលជាកន្លែងដែលពួកគេប្រមូលអាហារ ( ,បិណ្ឌបាត) នេះ​ជា​រឿយៗ​គេ​យល់​ឃើញ​ថា​ជា​ការ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ្នក​បួស​ធ្វើ​បុណ្យ (បាលី: បុញ្ញ )។ លុយមិនអាចទទួលយកបានដោយព្រះសង្ឃ ឬដូនជីថេរវាទជំនួស ឬបន្ថែមលើអាហារទេ ព្រោះក្បួនបង្ហាត់ បតិមោក្ខ ធ្វើឱ្យមានទោសដល់ការរឹបអូស និងសារភាព។ 

នៅក្នុងប្រទេសដែលគោរពតាម ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ការអនុវត្ត តកុហត្សុ ភាគច្រើនបានស្លាប់បាត់ទៅហើយ។ នៅក្នុងប្រទេសចិន កូរ៉េ និងជប៉ុន វប្បធម៌ក្នុងតំបន់បានប្រឆាំងនឹងគំនិតនៃការផ្តល់អាហារដល់បព្វជិត 'សុំទាន' ហើយមិនមានប្រពៃណីនៃការទទួលបាន 'បុណ្យ' ដោយការបរិច្ចាគដល់អ្នកអនុវត្តនោះទេ។ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​បៀតបៀន​មួយ​រយៈ វត្ត​អារាម​ត្រូវ​បាន​តាំង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ភ្នំ​ដាច់​ស្រយាល; ចម្ងាយរវាងវត្តអារាម និងទីប្រជុំជនដែលនៅជិតបំផុត បានធ្វើឱ្យការអនុវត្តនេះមិនអាចទៅរួចនោះទេ។ នៅប្រទេសជប៉ុន ការអនុវត្ត តកុហត្សុ ប្រចាំសប្តាហ៍ ឬប្រចាំខែបានជំនួសជុំប្រចាំថ្ងៃ។ ក្នុង​​ហិមាល័យ ភិក្ខុ ​ច្រើន​ធ្វើ​ទាន​ជា​បន្ទុក​គ្រួសារ។ ការប្រកួតប្រជែងជាមួយសាសនាផ្សេងទៀតសម្រាប់ការគាំទ្រក៏បានធ្វើឱ្យការអនុវត្តប្រចាំថ្ងៃមានការលំបាក និងសូម្បីតែគ្រោះថ្នាក់។ ព្រះសង្ឃដំបូងបង្អស់នៅក្នុងរាជវង្ស ស៊ីឡា នៃប្រទេសកូរ៉េត្រូវបានគេនិយាយថាត្រូវបានវាយដំដោយសារតែជនជាតិភាគតិចរបស់ពួកគេនៅពេលនោះ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ]

 គ្រិស្តសាសនា 
ក្នុង​សាសនា​គ្រឹស្ត ការ​ឲ្យ​ទាន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អំពើ ​សប្បុរសធម៌ ។  នៅ សម័យសាវក គ្រិស្តបរិស័ទ ត្រូវបានបង្រៀនថា ការឲ្យទានគឺជាការបង្ហាញពីសេចក្តីស្រឡាញ់។ ការយកចិត្តទុកដាក់បែបនេះចំពោះជនក្រីក្រគឺត្រូវយល់ថាជាសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះ ដែលនៅក្នុងបុគ្គលនៃ ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ បានលះបង់ខ្លួនគាត់សម្រាប់ការសង្គ្រោះនៃអ្នកជឿ។ 

 នៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្តខាងលិច 
ការថ្វាយដង្វាយ គឺជាពេលវេលាប្រពៃណីនៅក្នុងពិធីបុណ្យ Roman Catholic Mass, Lutheran Divine Service, និង Anglican Eucharist នៅពេលដែលការប្រមូលទានត្រូវបានប្រមូល។ បាទីស្ទ និងមេតូឌីស ក្នុងចំណោមនិកាយផ្សេងទៀត ប្រមូលដង្វាយ មួយភាគក្នុងដប់ និងដង្វាយ (អាហារ) កំឡុងពេលដង្វាយក្នុងសេវាព្រះវិហារ។ មួយភាគដប់ ដែលជាភាគដប់ដំបូងនៃប្រាក់ចំណូលរបស់មនុស្សម្នាក់ ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាជំពាក់របស់ព្រះ ខណៈដែលការថ្វាយ (ទាន) រួមបញ្ចូលនូវអ្វីដែលបានបរិច្ចាគលើសពីនោះ។   អាហារូបករណ៍មួយចំនួនអនុវត្តការផ្តល់ជាប្រចាំសម្រាប់គោលបំណងពិសេសហៅថា "ការផ្តល់ក្តីស្រឡាញ់" សម្រាប់ជនក្រីក្រ ទុរគត ឬជនរងគ្រោះនៃការបាត់បង់មហន្តរាយ ដូចជាភ្លើងឆេះផ្ទះ ឬថ្លៃព្យាបាល។ ជាប្រពៃណី ឌីកុន និងឌីកុនជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការចែកចាយអំណោយទាំងនេះក្នុងចំណោម ស្ត្រីមេម៉ាយ ក្មេងកំព្រា និងអ្នកផ្សេងទៀតដែលត្រូវការជំនួយ។ គ្រិស្តសាសនិកជាច្រើនគាំទ្រអង្គការសប្បុរសធម៌ជាច្រើន ដែលមិនមែនសុទ្ធតែអះអាងថាមានទំនាក់ទំនងសាសនាគ្រិស្តទេ។ ស្ថាប័នអប់រំ និងវេជ្ជសាស្រ្តរបស់អាមេរិកជាច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអាហារូបករណ៍គ្រីស្ទបរិស័ទផ្តល់ទាន។

 នៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្តខាងកើត 
នៅក្នុង វិហារគ្រិស្តអូស្សូដក់ភាគខាងកើត និង វិហារកាតូលិកភាគខាងកើត ការប្រមូលទាន និងដង្វាយមួយភាគក្នុងដប់មិនត្រូវបានរួបរួមជាផ្លូវការចំពោះគ្រឿងសក្ការបូជានៅក្នុងសកម្មភាពបូជាណាមួយឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាំងការមានចានប្រមូលផ្តុំនៅក្នុង narthex ឬឆ្លងកាត់វាដោយមិនមានការរំខានក្នុងអំឡុងពេលសេវាគឺមិនមែនជារឿងចម្លែកនោះទេ។ នៅក្នុង ទ្រឹស្ដីគ្រិស្តអូស្សូដក់ភាគខាងកើត ការផ្តល់អំណោយគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃជីវិតខាងវិញ្ញាណ ហើយ ការតមអាហារ គួរតែតែងតែត្រូវបានអមដោយការបង្កើនការអធិស្ឋាន និងការប្រគេនទាន។  ការ​ដង្ហែ​ទាន​ក្នុង​នាម​អ្នក​ស្លាប់​ក៏​ជា​ញឹក​ញាប់​រួម​ជាមួយ ​ការ​អធិស្ឋាន​សម្រាប់​អ្នក​ស្លាប់ ។ អ្នកដែលមានស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ទានជាប្រាក់អាចផ្តល់ទានតាមវិធីផ្សេងទៀត ដូចជា ការអធិស្ឋានសុំអង្វរ និង អំពើមេត្តាករុណា ដូចជាការសួរសុខទុក្ខអ្នកនៅក្នុងពន្ធនាគារ ការស្លៀកពាក់ដល់អ្នកក្រីក្រ ឬស្ម័គ្រចិត្តនៅក្នុងផ្ទះបាយស៊ុបជាដើម។ 

 នៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី 
លើសពីនេះ អំពើសប្បុរសធម៌ឯកជន គឺជាកាតព្វកិច្ច ហើយចាត់ទុកជាគុណធម៌ លុះត្រាតែធ្វើមិនឲ្យអ្នកដទៃសរសើរ៖

ព្រះ​យេស៊ូវ​បាន​ផ្ដោត​សំខាន់​ទៅ​លើ​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​ឲ្យ​ទាន​ទាំង​ខាង​ក្រៅ និង​ខាង​ក្នុង ដែល​គួរ​តែ​ជា​សេចក្ដី​ស្រឡាញ់៖

ព្រះ​យេស៊ូ​មាន​ន័យ​ផ្ទុយ​ពី​ការ​ឲ្យ​អ្នក​មាន​និង​អ្នក​ក្រ៖

ការ​ឲ្យ​គួរ​តែ​កើត​ចេញ​ពី​ការ​ស្រឡាញ់ និង​មិន​មែន​ជា​កាតព្វកិច្ច៖

</br>ការចែករំលែកទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងព្រះវិហារ៖

 ព្រហ្មញ្ញសាសនា 

 ទាន ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ 
នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ, ទាន គឺជាគំនិតបុរាណនៃការផ្តល់ទានដែលមានកាលបរិច្ឆេទដល់ សម័យ វេទ នៃសាសនាហិណ្ឌូ។ Shah et al. (2013), Soulful Corporations: A Values-Based Perspective on Corporate Social Responsibility, Springer, , page 125, Quote: "The concept of Daana (charity) dates back to the Vedic period. The Rig Veda enjoins charity as a duty and responsibility of every citizen." ទាន ត្រូវបានគេកំណត់នៅក្នុងអត្ថបទប្រពៃណីថាជាសកម្មភាពនៃការលះបង់ភាពជាម្ចាស់នៃអ្វីដែលអ្នកបានចាត់ទុក ឬកំណត់ថាជារបស់ខ្លួន ហើយវិនិយោគដូចគ្នាចំពោះអ្នកទទួលដោយមិនរំពឹងអ្វីមកវិញ។ Krishnan & Manoj (2008), Giving as a theme in the Indian psychology of values, in Handbook of Indian Psychology (Editors: Rao et al.), Cambridge University Press, , pages 361-382 ខណៈពេលដែល ទាន ជាធម្មតាត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដល់មនុស្សម្នាក់ឬក្រុមគ្រួសារ, សាសនាហិណ្ឌូក៏ពិភាក្សាអំពីសប្បុរសធម៌ឬការផ្តល់ឱ្យក្នុងគោលបំណងជាប្រយោជន៍សាធារណៈដែលពេលខ្លះត្រូវបានគេហៅថា ឧត្សគ៌ ។ គម្រោងនេះមានគោលបំណងទៅលើគម្រោងធំៗ ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះសម្រាក សាលារៀន ការវិនិយោគលើទឹកផឹក ឬអណ្តូងទឹក ដាំដើមឈើ និងសាងសង់កន្លែងថែទាំជាដើម។ Sanjay Agarwal (2010), Daan and Other Giving Traditions in India, , page 54-62 ការ​ដើរ​សុំទាន​គេ​ហៅ​ថា ភិក្ស bhikSA  Sanskrit English Dictionary, University of Koeln, Germany Alberto Garcia Gomez et al. (2014), Religious Perspectives on Human Vulnerability in Bioethics, Springer, , pages 170-171

 នៅក្នុងវេទ 


 ឥស្លាម 
នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម គោលគំនិតនៃអ្នកផ្តល់ទាន Muhsi ឬ Muhsin ឬការឲ្យទានសប្បុរសធម៌ ជាទូទៅត្រូវបានបែងចែកទៅជាការផ្តល់ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ṣadaqah (  ) និងការអនុវត្តជាកាតព្វកិច្ច គឺ zakāh (  ) Zakāh ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​សំណុំ​ច្បាប់​ជាក់លាក់​មួយ​នៅ​ក្នុង ​យុត្តិសាស្ត្រ​អ៊ីស្លាម ហើយ​មាន​បំណង​បំពេញ​សំណុំ​ដែល​បាន​កំណត់​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​តម្រូវការ​ខាង​សាសនា និង​សង្គម។ Ṣadaqah ប្រហែល​ជា​ការ​បក​ប្រែ​ដ៏​ល្អ​ប្រសើរ​នៃ​ការ​បង្កើត​គោល​គំនិត​នៃ "ការ​ជូន​ទាន" ដែល​ទទួល​ឥទ្ធិពល​ពី​គ្រិស្ត​សាសនិក​សម្រាប់​ហេតុផល​នោះ ទោះ​បី​ជា ​zakāh ​មាន​តួនាទី​ធំ​ជាង​ក្នុង​កម្មវិធី​សប្បុរសធម៌​អ៊ិស្លាម​ក៏​ដោយ។

 សាសនាយូដា 
នៅក្នុង សាសនាយូដា tzedakah ជាពាក្យ ភាសាហេព្រើរ ដែលមានន័យត្រង់ថាសុចរិត ប៉ុន្តែត្រូវបានគេប្រើជាទូទៅដើម្បីតំណាងឱ្យ "សេចក្តីសប្បុរស"  សំដៅទៅលើកាតព្វកិច្ចសាសនាដើម្បីធ្វើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌។   នៅក្នុងភាសាក្រិច Septuagint tzedakah ពេលខ្លះត្រូវបានបកប្រែជា  , "ការអោយអាហារ" ។  

 សាសនាម៉ាន់ដា 
នៅក្នុង សាសនា ម៉ាន់ដា, zidqa សំដៅទៅលើការប្រគេនឬការផ្តល់អំណោយ។   បូជាចារ្យ Mandaean ទទួលបានវិភាគទានផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុជាទៀងទាត់ពីប្រជាជន។