ហ្វ្រ៊ីឌ្រិច អង់ហ្គែល

Category:Articles with hCards
ហ្វ្រ៊ីឌ្រិច អង់ហ្គែល ( /ˈ ɛ ŋ ( ɡ ) əl z / ,  "Engels". Random House Webster's Unabridged Dictionary.  German: [ˈfʁiːdʁɪç ˈʔɛŋl̩s] ) ពេលខ្លះត្រូវបានកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា ហ្វ្រេដេរិច អង់ហ្គែល (២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨២០ ដល់ថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៨៩៥) គឺជាទស្សនវិទូជនជាតិអាឡឺម៉ង់ អ្នករិះគន់សេដ្ឋកិច្ចនយោបាយ ប្រវត្តិវិទូ ទ្រឹស្ដីនយោបាយនិងបដិវត្តន៍សង្គមនិយម ។ គាត់ក៏ជាពាណិជ្ជករ អ្នកសារព័ត៌មាននិងជាសកម្មជននយោបាយផងដែរ ដែលឪពុករបស់គាត់គឺជាម្ចាស់ រោងចក្រវាយនភណ្ឌដ៏ធំនៅសាល់ហ្វ័ដ (ឡេនខេស័រ ប្រទេសអង់គ្លេស) និងបាមេ៉ន, ព្រុស្ស៊ី (ឥឡូវ វ៉ូបភើរថល, អាល្លឺម៉ង់)។   

អង់ហ្គែល បានបង្កើតនូវអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាលទ្ធិម៉ាក្សនិយមរួមជាមួយលោក កាល់ ម៉ាក្ស ។ នៅឆ្នាំ១៨៤៥ គាត់បានបោះពុម្ភផ្សាយ លក្ខខណ្ឌនៃថ្នាក់ការងារនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស ដោយផ្អែកលើការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន និងការស្រាវជ្រាវនៅក្នុងទីក្រុងអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ១៨៤៨ អង់ហ្គែលបានសហអ្នកនិពន្ធសេចក្តីថ្លែងការណ៍កុម្មុយនិស្តជាមួយ ម៉ាក្ស ហើយថែមទាំងបាននិពន្ធនិងសហនិពន្ធ (ជាចម្បងជាមួយម៉ាក្ស) ការងារជាច្រើនទៀត។ ក្រោយមកអង់ហ្គែល បានគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុរបស់ ម៉ាក្សដោយអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ ដាស់ កាពីថល ។ បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់ម៉ាក្ស  អង់ហ្គែលបានកែសម្រួលភាគទីពីរ និងទីបីនៃដាស់ កាពីថល ។ លើសពីនេះទៀត អង់ហ្គែលបានរៀបចំកំណត់ចំណាំរបស់ម៉ាក្ស លើទ្រឹស្តីនៃតម្លៃលើស ដែលក្រោយមកត្រូវបានបោះពុម្ពជា "ភាគទីបួន" របស់ ដាស កាពីថល។ Theories of Surplus Value, in Collected Works of Marx and Englels: Volumes 30, 31 and 32 (International Publishers: New York, 1988). Isaiah Berlin, Karl Marx, fifth ed, page 262. Princeton University Press, 2013. នៅឆ្នាំ១៨៨៤ គាត់បានបោះពុម្ពផ្សាយ ប្រភពដើមនៃគ្រួសារ ទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន និងរដ្ឋ នៅលើមូលដ្ឋាននៃការស្រាវជ្រាវជនជាតិភាគតិចរបស់ម៉ាក្ស។

នៅថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៩៥ ដែលមានអាយុ ៧៤ ឆ្នាំ អង់ហ្គែលបានទទួលមរណភាពដោយ ជំងឺមហារីកបំពង់កនៅទីក្រុងឡុងដ៍។ ក្រោយ​ពេល​បូជាសព ធាតុរបស់​គាត់​ត្រូវ​បាន​រាយ​ប៉ាយ​នៅ ​ក្បាលឆ្នេរ ជិតប៊ឺនបូព៌ា ។

 ឯកសារយោង