ព្រះពុទ្ធក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ

ព្រះពុទ្ធ ( សំស្ក្រឹត:      बुद्ध ) ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា អវតារ ទី ៩ ក្នុងចំណោម អវតារសំខាន់ៗទាំង ១០ របស់ ព្រះវិស្ណុ យោងតាមប្រពៃណី Vaishnava នៃ សាសនាហិណ្ឌូ ។     [note 1]

ព្រះពុទ្ធ​បាន​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​កម្លាំង​នៃ​ការ ​បង្កើត​សាសនា​ហិណ្ឌូ ។ អត្ថបទហិណ្ឌូក្នុងតំបន់អស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ បានបង្ហាញនូវទិដ្ឋភាពជាច្រើនអំពីព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រកួតប្រជែងរវាងព្រះពុទ្ធសាសនា និងប្រពៃណីព្រាហ្មណ៍។  នៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូសហសម័យ ព្រះពុទ្ធត្រូវបានគោរពដោយហិណ្ឌូ ដែលជាធម្មតាចាត់ទុកថា "ព្រះពុទ្ធសាសនាជាទម្រង់មួយផ្សេងទៀតនៃសាសនាហិណ្ឌូ" ។  ហិណ្ឌូផ្សេងទៀតបដិសេធការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់ព្រះពុទ្ធ គោត្ដម ជាអវតារនៃព្រះវិស្ណុ ដោយសំដៅលើអត្ថបទរបស់ Puranas និងកំណត់អត្តសញ្ញាណទាំងពីរជាបុគ្គលផ្សេងគ្នា។

 អវតារនៃព្រះវិស្ណុ 
រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| ព្រះវិស្ណុ​ជា​ព្រះពុទ្ធ​ដែល​នៅ​ខាង​មុខ​ដោយ​សិស្ស
រូបភាពតូច| ព្រះពុទ្ធជាអវតារនៅប្រាសាទ Dwaraka Tirumala ក្នុងរដ្ឋ Andhra Pradesh
ព្រះពុទ្ធត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង Vaishnavism តាមរយៈទេវកថារបស់វានៅក្នុង Vaishnava Puranas ដែលព្រះពុទ្ធត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអវតារទីប្រាំបួននៃព្រះវិស្ណុ។  យោងទៅតាម Agni Purana ព្រះវិស្ណុបានចាប់បដិសន្ធិនៅលើផែនដីនេះដោយសារតែ daityas (ការប្រណាំងនៃ អសុរ ) កម្ចាត់ ទេវៈ ក្នុងសមរភូមិរបស់ពួកគេ។ ដើម្បីស្តារសណ្តាប់ធ្នាប់ធម្មជាតិឡើងវិញ គាត់បានបញ្ឆោតអសុរសដោយការបង្រៀនរបស់គាត់។ នេះ​ជា​លទ្ធផល​នាំ​ឱ្យ​គេ​បោះបង់​មាគ៌ា​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ ​ព្រះ​គម្ពីរ​វេទ ខណៈ​ដែល​ពួកគេ​បាន​ចូល​មក​កាន់ ​ព្រះពុទ្ធសាសនា ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួក​គេ​លែង​មាន ​ធម៌ ។ នេះបណ្តាលឱ្យពួកគេក្លាយជា ទស្យុស (មិនមែន វេទ ដែលជារឿយៗជាកុលសម្ព័ន្ធឥណ្ឌាបុរាណដែលមានអរិភាព) នៅចុងបញ្ចប់នៃ កលិ យុគ ។ ជាលទ្ធផល ពួកគេត្រូវបានបញ្ជូនទៅ នរក ដោយគ្មានអាកប្បកិរិយាល្អ។     ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បញ្ញត្ដ​ឲ្យ​មាន​អាយុ​កំណត់​ដោយ​ការ​លាយ​បញ្ចូល​គ្នា​នៃ ​វណ៌ និង​ការ​ត្រួតត្រា​ដោយ ​ម្លេច្ឆ (កម្លាំង​ព្រៃផ្សៃ និង​បរទេស​ចំពោះ​វប្បធម៍​វេទ)។  ក្រោយមក យោងទៅតាមទំនៀមទម្លាប់ វាបានក្លាយជាទំនួលខុសត្រូវរបស់ អទិ សន្ករចារ្យ និងអនាគត Vaishnava acharyas ក្នុងការបង្កើត សាសនា ឡើងវិញ។ 

 កាលប្បវត្តិ 
ការទទួលយកព្រះពុទ្ធនៅក្នុងអត្ថបទដែលទាក់ទងនឹងព្រះហិណ្ឌូ និងព្រះហិណ្ឌូនៅក្នុងអត្ថបទព្រះពុទ្ធសាសនាគឺពិបាកក្នុងការដាក់តាមកាលប្បវត្តិ។ យោងតាមលោក Doniger  របស់ព្រះពុទ្ធរូបបដិមាបានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅក្នុងសម័យមុន គុប្ត នៅពេលដែលទំនៀមទម្លាប់ វេទ បែបព្រាហ្មណ៍គ្រិស្តអូស្សូដក់ត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយការកើនឡើងនៃព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជេន (និងដោយពួកឈ្លានពានបរទេស។ ដើម្បីចាត់ទុកព្រះពុទ្ធជាអវតារនៃព្រះវិស្ណុនៅចន្លោះគ.ស ៤៥០ ដល់ស.វទី៦" ដែលលេចចេញជាលើកដំបូងនៅក្នុង ព្រះវិស្ណុបុរណ។ (៤០០-៥០០ គ.ស.)។  យោងតាមលោក John Holt "ការជំនួសព្រះពុទ្ធជា "មនុស្សលោហធាតុ" នៅក្នុងមនោគមវិជ្ជាទេវកថានៃស្តេចឥណ្ឌា [... ] បានកើតឡើងនៅពេលដំណាលគ្នាដែលព្រះពុទ្ធត្រូវបានបញ្ចូលនិងអនុលោមតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍នៃព្រះវិស្ណុ។ 

 នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ 
ព្រះ​ពុទ្ធ​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​ថា​ជា​អវតារ​នៃ​ព្រះ​វិស្ណុ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា និង​វីរភាព​ដូច​ជា៖

 ហរិវង្ស (1.41)
 ព្រះវិស្ណុបុរណ (៣.១៨)
 Bhagavata Purana (1.3.24, 2.7.37, 11.4.22) 
 Garuda Purana (1.1, 2.30.37, 3.15.26)
 Agni Purana (16, 49.8)
 Naradiya Purana (2.72)
 Linga Purana (1.71)
 Padma Purana (3.252) 

 សូមមើលផងដែរ 

 ពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា
 ដាសាវតារ៉ា
 សាសនាវៃស្នា