ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៤៥)

ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា () គឺជារដ្ឋអាយ៉ងដែលមានអាយុកាលខ្លីនៃចក្រភពជប៉ុន ដែលមានរយៈពេលតាំងពីថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ក្នុងដំណាក់កាលបិទនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ពួកជប៉ុនបានផ្តួលរំលំការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំងនៅឥណ្ឌូចិន ។ អ្នកគ្រប់គ្រងអាណានិគមបារាំង បានធូរស្រាលពីមុខតំណែង ហើយកងកម្លាំងយោធាបារាំងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យដកអាវុធ។ ជនជាតិជប៉ុនសង្ឃឹមថានឹងស្តារឡើងវិញនូវការគាំទ្រទង់ជាតិនៃប្រជាជនក្នុងតំបន់សម្រាប់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសង្រ្គាមរបស់ទីក្រុងតូក្យូ ដោយការលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកគ្រប់គ្រងជនជាតិដើមភាគតិចឱ្យប្រកាសឯករាជ្យ។ Geoffrey C. Gunn, Monarchical Manipulation in Cambodia: France, Japan, and the Sihanouk Crusade for Independence, Copenhagen: Nordic Institute for Asian Studies, 2018, Part V នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ បានប្រកាសឯករាជ្យនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (ខណៈពេលដែលប្តូរឈ្មោះផ្លូវការរបស់ប្រទេសជាភាសាបារាំងពី Cambodge ទៅ Kampuchea ) តាមសំណើផ្លូវការរបស់ជប៉ុន។ មិនយូរប៉ុន្មានរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានផ្តល់សច្ចាប័នលើឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជា ហើយបានបង្កើតស្ថានកុងស៊ុលមួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ Keat Gin Ooi Southeast Asia: a historical encyclopedia ព្រះរាជក្រឹត្យរបស់ព្រះសីហនុបានលុបចោលជាមួយសន្ធិសញ្ញាបារាំង-កម្ពុជាពីមុន ហើយទ្រង់បានសន្យាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងសម្ព័ន្ធភាពរបស់ប្រទេសឯករាជ្យថ្មីជាមួយប្រទេសជប៉ុន។ David P. Chandler, A History of Cambodia, Silkworm 1993 រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​បាន​លុបចោល​នូវការប្រើភាសាខ្មែរនៃអក្សររ៉ូម៉ាំង ដែល ​រដ្ឋបាល​អាណានិគម​បារាំង ​ចាប់ផ្តើម​អនុវត្ត និង​ដាក់​បញ្ចូលអក្សរខ្មែរ ឡើងវិញ​ជា​ផ្លូវការ​។ វិធានការនេះធ្វើឡើងដោយអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលរយៈពេលខ្លីនឹងមានប្រជាប្រិយភាព និងយូរអង្វែង ចាប់តាំងពីពេលនោះមក គ្មានរដ្ឋាភិបាលណាមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានព្យាយាមប្រើភាសាខ្មែរម្តងទៀតឡើយ។  ការ​ផ្លាស់​ប្តូ​រ​ផ្សេង​ទៀត​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​ការ​ស្ដារ​ប្រតិទិន​តាម​ច័ន្ទគតិរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ 

ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ ពីដំបូងក៏បានធ្វើជា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ សឺង ង៉ុកថាញ់ ដែលជាអ្នកនៅពីក្រោយកាសែតជាភាសាខ្មែរ នគរវត្ត ដែលបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសជប៉ុនបន្ទាប់ពីបាតុកម្មប្រឆាំងបារាំងឆ្នាំ១៩៤២ បានត្រលប់មកវិញនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដើម្បីធ្វើជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស។ សឺង ង៉ុកថាញ់ នឹងឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ទាប់ពីការចុះចាញ់របស់ជប៉ុន ដោយបម្រើរហូតដល់ការស្ដារឡើងវិញរបស់បារាំងនៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤៥។ David P. Chandler, A History of Cambodia, Silkworm 1993 

ការ​កាន់កាប់​របស់​ជប៉ុន​នៅ​កម្ពុជា​បាន​បញ្ចប់​ដោយ​ការ​ចុះចាញ់​របស់​ជប៉ុន​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩៤៥។ បន្ទាប់ពីអង្គភាពយោធាសម្ព័ន្ធមិត្តចូលប្រទេសកម្ពុជា កងកម្លាំងយោធាជប៉ុនដែលមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសត្រូវបានដកហូតអាវុធ និងធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍។ បារាំង​អាច​គ្រប់គ្រង​អាណានិគម​ឡើងវិញ​នៅ​ភ្នំពេញក្នុងខែតុលាឆ្នាំដដែល។ បន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួន សឺង ង៉ុកថាញ់ ពីបទសហការជាមួយជនជាតិជប៉ុននៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា David P. Chandler, A History of Cambodia, Silkworm 1993 អាជ្ញាធរអាណានិគមបារាំងបាននិរទេសលោកទៅប្រទេសបារាំងជាកន្លែងដែលលោករស់នៅក្រោមការឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ ។ អ្នកគាំទ្ររបស់លោកមួយចំនួនបានទៅក្រោមដី ហើយបានរត់គេចខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសកម្ពុជាភាគពាយ័ព្យដែលគ្រប់គ្រងដោយប្រទេសថៃ ជាកន្លែងដែលពួកគេត្រូវចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងនៅក្នុងក្រុមដែលគាំទ្រឯករាជ្យគឺ ខ្មែរឥស្សរៈ ។ ចលនាជាតិនិយមប្រឆាំងបារាំង ដែលមានលក្ខណៈខុសឆ្គងផ្នែកនយោបាយនេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយមានការគាំទ្រពីប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែក្រោយមកនឹងបំបែកទៅជាបក្សពួក។ Cambodia, Appendix B – Major Political and Military Organizations

 អ្នកដឹកនាំ 

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ជប៉ុនកាន់កាប់កម្ពុជា។
 អាណាព្យាបាលបារាំងនៃកម្ពុជា។
 អាណាចក្រវៀតណាម
 ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាង

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text