យាលិ (ទេវកថា)

រូបភាពតូច| យាលិ នៅក្នុងសសរស្តម្ភនៅប្រាសាទ Madurai Meenakshi Amman
រូបភាពតូច| សសរ យាលិ, ប្រាសាទ Rameshwara, Keladi, ស្រុក Shivamogga, រដ្ឋ Karnataka ប្រទេសឥណ្ឌា
យាលិ ( IAST   ),  (តាមីល: யாழி) ត្រូវបានគេហៅផងដែរថា វ្យល,  គឺជាសត្វ ទេវកថាហិណ្ឌូ ដែលមានក្បាល និងដងខ្លួនរបស់សត្វតោ ប្រម៉ោយ និងភ្លុកដំរី ហើយជួនកាល លក្ខណៈពិសេសសត្វខ្លាឃ្មុំ។ 

សត្វនេះត្រូវបានតំណាងនៅក្នុង ប្រាសាទឥណ្ឌាខាងត្បូង ជាច្រើន ដែលជារឿយៗត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើសសរ។  សត្វតិរច្ឆានក៏មានការប្រែប្រួលដែរ ដោយវាមានផ្នែកបន្ថែមនៃសត្វដទៃ។ ជួនកាលវាត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា leogryph (part-lion and part -griffin )  ជាមួយនឹងលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួនដូចជាសត្វស្លាប ជាមួយនឹងប្រម៉ោយហៅថា proboscis ។ 

 រូបតំណាង 
ការពិពណ៌នា និងឯកសារយោងទៅយ៉ាលីសគឺជាបុរាណ ប៉ុន្តែពួកវាបានក្លាយទៅជាភាពលេចធ្លោនៅក្នុងរូបចម្លាក់ឥណ្ឌាខាងត្បូងក្នុងសតវត្សទី 16 ។ យ៉ាលីស​ត្រូវ​បាន​គេ​ពណ៌នា​ថា​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ជាង​សត្វ​តោ ខ្លា ឬ​ដំរី។ នៅ​ក្នុង​រូប​តំណាង​របស់​វា យ៉ាលី​មាន​រូប​រាង​កាយ​សក្តិសម​ដូច​ឆ្មា ប៉ុន្តែ​ក្បាល​តោ​មាន​ភ្លុក​ដំរី ( គជ ) និង​កន្ទុយ​ពស់។ ពេលខ្លះ គេ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ឈរ​នៅ​ខាង​ក្រោយ​នៃ ​មករ ជា​សត្វ​ទេវកថា​មួយ​ទៀត ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​វហន បស់ ​ព្រះពុទ្ធ (មេចុរ្យ)។ រូបភាពខ្លះមើលទៅដូចជាតំណាងបីវិមាត្រនៃយ៉ាលីស។ រូបភាព ឬរូបតំណាងត្រូវបានគេរកឃើញនៅលើជញ្ជាំងច្រកចូលនៃប្រាសាទ ហើយសត្វតោទេវកថាដ៏ប្រណិតត្រូវបានគេជឿថាដើម្បីការពារ និងថែរក្សាប្រាសាទ និងផ្លូវដែលនាំទៅដល់ប្រាសាទ។ ពួកវាជាធម្មតាមានរូបកាយស្ទីលដូចតោ និងក្បាលរបស់សត្វដទៃទៀត ដែលភាគច្រើនជាដំរី (គជ-វ្យល)។  ឧទាហរណ៍ទូទៅផ្សេងទៀតគឺ៖ សត្វតោក្បាល (សិង្ហ-វ្យល), សេះ- (អវស្វ-វ្យល), មនុស្ស- (និរ-វ្យល) និងក្បាលឆ្កែ (ស្វន-វ្យល) ។ 

 និមិត្តសញ្ញា 
យាលិ​ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​ជា​សត្វ​អាណាព្យាបាល​ការពារ​មនុស្ស​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​និង​វិញ្ញាណ។ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​សត្វ​ដែល​មិន​ចេះ​ខ្លាច មាន​អំណាច​ខ្ពស់​លើ​ពិភព​សត្វ។ វាត្រូវបានគេជឿថាជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូរបស់មនុស្សជាមួយនឹងកម្លាំងធាតុនៃធម្មជាតិ។ 

 អក្សរសិល្ប៍ 
ការពិពណ៌នាអំពីយាលិត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុង អក្សរសិល្ប៍តាមិល បុរាណ ដែលមានអាយុកាលតាំងពីសម័យ Sangam ។ 

 វិចិត្រសាល 

 សូមមើលផងដែរ 

 Gandaberunda
 Pratyangira
 សារភ
 គជសិង្ហ