អក្សរតៃវៀត

អក្សរ​តៃ​វៀត ( តៃដាំ : ꪎꪳ ꪼꪕ ("អក្សរ​តៃ​"), យួន ​: Chữ Thái Việt,,   , RTGS ៖ akson taidam ) ជា អក្សរព្រាហ្មិ ដែលប្រើដោយ ជនជាតិតៃដាំ និង ប្រជាជនថៃ ផ្សេងៗនៅ វៀតណាម និង ថៃ ។ Bảng chữ cái tiếng Thái (Việt Nam), các quy tắc cơ bản . Lịch sử văn hóa Thái, 26/06/2018. In vietnamese.

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
បើ​តាម​អ្នក​និពន្ធ​ថៃ ប្រព័ន្ធ​សរសេរ ​ប្រហែល​មក​ពី​ការ​សរសេរ​របស់​ថៃ​ចាស់​នៃ​នគរ ​សុខោទ័យ ។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​លើក​ឡើង​ថា អក្សរ ហ្វាកខាំ ជា​ប្រភព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​សរសេរ តៃដន, តៃដាំ និង តៃដែង ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង Jinping ( ចិន ) ភាគខាងជើង​ប្រទេស​ឡាវ និង ​វៀតណាម ។ 

ភាពខុសគ្នានៃ សូរសព្ទ នៃភាសាតៃក្នុងស្រុកផ្សេងៗ ភាពឯកោនៃសហគមន៍ និងការពិតដែលថាភាសាសរសេរត្រូវបានផ្ទេរតាមប្រពៃណីពីឪពុកទៅកូន បាននាំឱ្យមានការប្រែប្រួលក្នុងស្រុកជាច្រើន។ នៅក្នុងការប៉ុនប៉ងដើម្បីបញ្ច្រាសការអភិវឌ្ឍន៍នេះ និងបង្កើតប្រព័ន្ធស្តង់ដារមួយ ប្រជាជនតៃជាច្រើនរបស់ វៀតណាម នៅក្នុងអតីត តំបន់ស្វយ័តភាគពាយ័ព្យ ត្រូវបានខិតជិតជាមួយនឹងសំណើដែលពួកគេគួរតែយល់ព្រមលើស្តង់ដាររួមមួយ។ រួមគ្នាជាមួយអ្នកស្រាវជ្រាវវៀតណាម សំណើដំបូង  ថងញ៉ឹត (ឬអក្ខរក្រមបង្រួបបង្រួម) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពនៅឆ្នាំ 1961 និងកែសម្រួលនៅឆ្នាំ  កំណែស្គ្រីបដែលបានបង្រួបបង្រួម និងស្ដង់ដារត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងសិក្ខាសាលាដែលឧបត្ថម្ភដោយអង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ 2006 ដែលមានឈ្មោះថា "chữ Thái Việt Nam" (ឬអក្សរវៀតណាមតៃ)។ កំណែស្តង់ដារនេះត្រូវបានអនុម័តឱ្យដាក់បញ្ចូលក្នុងយូនីកូដ។ 

ចាប់ពីខែឧសភាឆ្នាំ 2008 អក្សរថៃដែលបានកែលម្អត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ។

 ការពិពណ៌នា 
ស្តាំ|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| អត្ថបទជាអក្សរតៃវៀត
ព្យញ្ជនៈមាន ៣១ ព្យញ្ជនៈ និង ១៤ ស្រៈ។  មិនដូចអក្សរ abugidas ឬអក្សរព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតទេ ព្យញ្ជនៈមិនមានស្រៈជាប់ខ្លួនទេ ហើយស្រៈនីមួយៗត្រូវតែបញ្ជាក់ដោយសញ្ញាស្រៈ។ ស្រៈត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសម្គាល់ស្រៈដែលអាចបង្ហាញខាងលើ ខាងក្រោម ឬខាងឆ្វេង និង/ឬខាងស្តាំនៃព្យញ្ជនៈ។  ស្រៈខ្លះមានព្យញ្ជនៈចុងក្រោយដែលមានស្រាប់ ដូចជា  ,  , និង  . 

ស្គ្រីបនេះប្រើ វណ្ណយុត្តិ អក្សរឡាតាំង ហើយក៏មានតួអក្សរពិសេសចំនួនប្រាំ មួយសម្រាប់បង្ហាញមនុស្សម្នាក់ មួយសម្រាប់លេខ "មួយ" មួយសម្រាប់និយាយឡើងវិញនូវពាក្យមុន មួយដើម្បីសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃអត្ថបទ និងមួយដើម្បីសម្គាល់ចុងបញ្ចប់នៃ អត្ថបទមួយ។ 

ជាប្រពៃណី ស្គ្រីបមិនប្រើគម្លាតរវាងពាក្យដូចដែលពួកគេត្រូវបានសរសេរជាលំហូរបន្តនោះទេ ប៉ុន្តែគម្លាតបានក្លាយជារឿងធម្មតាចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1980 ។ 

 ព្យញ្ជនៈ 
ព្យញ្ជនៈ​ដំបូង​មាន​ទាំង​ទម្រង់​ខ្ពស់ និង​ទាប ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​បង្ហាញ​សំឡេង។ ព្យញ្ជនៈខ្ពស់ត្រូវបានប្រើសម្រាប់អក្សរចុងក្រោយព្យាង្គ -w, -y, -m, -n និង -ng ។ ព្យញ្ជនៈទាប -k ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ  - និង  -sound ខណៈពេលដែលអក្សរទាប -b និង -d ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ចុងក្រោយ និង  .   តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪀ ꪁក  ꪂ ꪃខ  ꪄ ꪅ khho  ꪆ ꪇគ  ꪈ ꪉង  ꪊ ꪋច  ꪌ ꪍឆ  ꪎ ꪏស  ꪐ ꪑញ  ꪒ ꪓទ  ꪔ ꪕត  ꪖ ꪗថ  តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង  ទាប ខ្ពស់។ ꪘ ꪙន  ꪚ ꪛព  ꪜ ꪝប  ꪞ ꪟផ  ꪠ ꪡ fo  ꪢ ꪣម  ꪤ ꪥយ  ꪦ ꪧរ  ꪨ ꪩល  ꪪ ꪫវ  ꪬ ꪭហ  ꪮ ꪯ o 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ព្យញ្ជនៈអក្សរតៃវៀត

 ស្រៈ 
រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល| ស្រៈអក្សរតៃវៀត
ទីតាំងរបស់តួព្យញ្ជនៈត្រូវបានសម្គាល់ដោយរង្វង់មួយ៖ ◌។ តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪰ ម៉ៃកាង  ◌ꪱ អេ  ◌ꪲអិ  ◌ꪳអូ  ◌ꪴអុ  ꪵ◌ អ៊ី  ꪶ◌ o  ◌ꪷ ម៉ៃឃិត  * តួអក្សរ ឈ្មោះ សំឡេង   ◌ꪸអៃ  ꪹ◌uea  ◌ꪺua  ꪻ◌aue  ꪼ◌ay  ◌ꪽan  ◌ꪾam 

ស្រៈបន្ថែមមួយចំនួនត្រូវបានសរសេរដោយការរួមបញ្ចូលគ្នានៃស្រៈពីរ។ បន្សំទាំងបួនខាងក្រោមត្រូវបានប្រើសម្រាប់តៃដាំ៖
តួអក្សរ សំឡេង   ꪹ◌ꪸ  ꪹ◌ꪷ  ꪹ◌ꪱ  ◌ꪚꪾ 
សំឡេង​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​សរសេរ​ខុស​គ្នា​នៅ​ក្នុង តៃដន បើ​ធៀប​នឹង​ភាសា តៃដាំ Brase, J. (2008). Writing Tai Don: Additional characters needed for the Tai Viet script. https://www.unicode.org/L2/L2008/08217-tai-don.pdf
តួអក្សរតៃដាំ សំឡេង  ◌ꪸ ꪹ◌ꪸ  ◌ꪷ ꪹ◌ꪷ  ◌ꪺ ꪶ◌  ◌ꪮ ◌ꪷ  (នៅក្នុងព្យាង្គបើកចំហ) ꪶ◌ꪉ ◌ꪴꪉ  ꪶ◌ꪣ ◌ꪴꪣ  ◌ꪝꪾ ◌ꪾ 

 សម្លេង 
ជាប្រពៃណី ស្គ្រីបមិនប្រើសញ្ញាសូរសំឡេងទេ ហើយមានតែសំឡេងដែលបង្ហាញដោយផ្នែកដែលមានភាពខុសគ្នានៃព្យញ្ជនៈខ្ពស់/ទាប។ អ្នកអានត្រូវទាយសំឡេង ហើយដូច្នេះអត្ថន័យនៃពាក្យពីបរិបទ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 សញ្ញាសំឡេងពីរត្រូវបានបង្កើតឡើង ហៅថា ម៉ៃងឿង និង ម៉ៃ ចម្រៀង។  សូរសព្ទលេខ ១ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈទាបប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី ៤ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយព្យញ្ជនៈខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ សំឡេងទី 2 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សំឡេងលេខ ៥ ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីមួយ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។ សំឡេងទី 3 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈទាប។ សម្លេងទី 6 ត្រូវបានសម្គាល់ដោយសញ្ញាសំឡេងទីពីរ និងទម្រង់ព្យញ្ជនៈខ្ពស់។  
តួអក្សរ ឈ្មោះ សម្លេងទាប កម្រិតសំឡេងទាប សម្លេងខ្ពស់។ កម្រិតសំឡេងខ្ពស់។ ◌ – ១ ˨ ៤ ˥ ◌꪿ ម៉ៃ ឯក ២ ៥ ◌꫁ ម៉ៃថូ ៣ ៦ ˧˩ ◌ꫀ ម៉ៃ មួយ ២ ៥ ◌ꫂម៉ៃសង ៣ ៦

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ