ឧបោសថ

ឧបោសថ ( សំស្ក្រឹត : ឧបវសថ   ) ថ្ងៃគឺជាថ្ងៃ បុណ្យពុទ្ធសាសនា ដែលមានតាំងពីសម័យព្រះពុទ្ធ(៦០០មុនគ.ស.   ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បង្រៀនថា ថ្ងៃឧបោសថគឺសម្រាប់ "ការសម្អាតចិត្តដែលសៅហ្មង" នាំឱ្យកើតសេចក្តីស្ងប់ និងសេចក្តីត្រេកអរ។  នៅថ្ងៃនេះ ទាំងឧបាសក  សង្ឃ ត្រូវពង្រឹងការប្រតិបត្តិរបស់ខ្លួន បង្កើនចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមតាមរយៈអំពើបដិបត្តិរបស់ព្រះសង្ឃដែលមានអាយុកាលរាប់សហស្សវត្សរ៍។ សម័យនោះឯង ឧបាសក ឧបាសិកា ធ្វើ​នូវ​សតិសម្បជញ្ញៈ ដើម្បី​រក្សា​នូវ ​សិក្ខាបទ ៥  ឬ (តាម​ទំនៀម​បាន​ណែនាំ) សិក្ខាបទ ១០។ ជា​ថ្ងៃ​សម្រាប់​ការ​ប្រតិបត្តិ​ការ​ប្រៀនប្រដៅ និង​សមាធិ​របស់​ព្រះពុទ្ធ។

 ថ្ងៃប្រារព្ធពិធី 
អាស្រ័យលើវប្បធម៌ និងពេលវេលា  ឧបោសថ ត្រូវបានប្រារព្ធពីពីរថ្ងៃទៅប្រាំមួយថ្ងៃតាមច័ន្ទគតិ។

 ប្រទេសថេរវាទ 
ជាទូទៅ ឧស្សាហ៍​ត្រូវ​បាន​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ប្រហែល​មួយ​ដង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍​ក្នុង​ប្រទេស ​ថេរវាទ  ស្រប​តាម ​ច័ន្ទគតិ ​ទាំង​បួន​គឺ ព្រះ​ច័ន្ទ​ថ្មី ព្រះ​ចន្ទ​ពេញ​វង់ និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពីរ​​នៅ​ចន្លោះ​ព្រះ​ច័ន្ទ​។  នៅក្នុងសហគមន៍មួយចំនួន ដូចជានៅប្រទេសស្រីលង្កា មានតែព្រះច័ន្ទថ្មី និងព្រះច័ន្ទពេញបូរមីទេ ដែលត្រូវបានប្រារព្ធជាថ្ងៃ ឧបោសថ ។ 

នៅក្នុង ពុទ្ធសាសនាភូមា ឧបោសថថា (ហៅថា  ubot nei ) ត្រូវ​បាន​ពុទ្ធសាសនិក​កាន់​តែ​គោរព​កោត​ខ្លាច​នៅ​ថ្ងៃ​ខាង​ក្រោម​នេះ៖ (  ​ច័ន្ទ la hsan ), ព្រះច័ន្ទពេញវង់ (  la pyei nei ), waning moon (  la hsote ) និងព្រះច័ន្ទថ្មី (  la kwe nei ) ។  ថ្ងៃ​ធម្មតា​បំផុត​នៃ​ការ​គោរព​គឺ​ព្រះ​ច័ន្ទ​ពេញ​វង់ និង​ព្រះ​ច័ន្ទ​ថ្មី។ នៅប្រទេសភូមាមុនអាណានិគម ឧបោសថ គឺជាថ្ងៃឈប់សម្រាកស្របច្បាប់ដែលត្រូវបានគេសង្កេតឃើញជាចម្បងនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង ដែលសកម្មភាពខាងលោកិយ ដូចជាប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មបានបញ្ឈប់។  ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយចាប់តាំងពីការគ្រប់គ្រងអាណានិគមមកថ្ងៃអាទិត្យបានជំនួស ឧបោសថ ជាថ្ងៃសម្រាកស្របច្បាប់។ ពិធីបុណ្យធំៗរបស់ពុទ្ធសាសនិកភូមា កើតឡើងនៅថ្ងៃ ឧបោសថ ពោលគឺ Thingyan ដែលជាការចាប់ផ្តើមនៃ វស្សា (ចាប់ផ្តើមពីព្រះច័ន្ទពេញបូណ៌មី ប្រហែលខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីនៃ Thadingyut ប្រហែលខែតុលា)។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នេះ ឧបោសថ​ត្រូវ​បាន​ពុទ្ធសាសនិក​សង្កេត​ឃើញ​ច្រើន​ជាង​ពេល​ដែល​នៅ​សល់​ក្នុង​ឆ្នាំ។ ក្នុង​សម័យ​ឧបោសថ ព្រះសង្ឃ​នៅ​វត្ត​និមួយៗ​ប្រជុំ​គ្នា​សូត្រ ​បាតិមោក្ខ ​ជា​ការ​ចងក្រង ​គម្ពីរ​វិន័យ ។ 

 ប្រទេសមហាយាន 
នៅប្រទេស មហាយាន ដែលប្រើ ប្រតិទិនចិន ថ្ងៃ ឧបោសថ ត្រូវបានប្រារព្ធដប់ដងក្នុងមួយខែ គឺនៅថ្ងៃទី 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24 និងបីថ្ងៃចុងក្រោយនៃខែនីមួយៗ។ ម៉្យាងទៀត គេអាចសង្កេតថ្ងៃឧស្សាហ៍បានប្រាំមួយដងក្នុងមួយខែ។ នៅថ្ងៃទី 8, 14, 15, 23 និងពីរថ្ងៃចុងក្រោយនៃខែតាមច័ន្ទគតិ។  នៅប្រទេសជប៉ុន ដប់ថ្ងៃនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា   ខណៈពេលដែលការអនុវត្តប្រាំមួយថ្ងៃត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា   ។

 ឈ្មោះថ្ងៃពេញបូណ៌មី ឧបោសថ 
ឈ្មោះភាសាបាលីនៃថ្ងៃ ឧបោសថ គឺផ្អែកលើឈ្មោះសំស្រ្កឹតនៃ នក្សត្រ (បាលី: នក្ខត្ត ) ក្រុមតារានិករឬតាមច័ន្ទគតិដែលព្រះច័ន្ទឆ្លងកាត់ក្នុងខែតាមច័ន្ទគតិ។ 
+Full Moon Uposatha Day Namesខែបាលីសំស្ក្រឹតBurmeseខ្មែរសិង្ហាលថៃថ្ងៃមករាPhussaPuṣyaPyatho
(ပြာသို)Buss (បុស្ស)Duruthu (දුරුතු)Pusaya (ปุศยะ)30កុម្ភMāghaMāghaTabodwe
(တပို့တွဲ)Meak (មាឃ)Navam (නවම්)Makha (มาฆะ)29មិនាPhagguṇaPhalguṇaTabaung
(တပေါင်း)Phalkun (ផល្គុន)Medin/Maedhin (මැදින්)Pholkuni (ผลคุณี)30មេសាCittaChitrāTagu
(တန်ခူး)Chaet (ចេត្រ)Bak (බක්)Chittra (จิตรา)29ឧសភាVisākhāViśākhāKason
(ကဆုန်)Pisak (ពិសាខ)Vesak (වෙසක්)Visakha (วิสาขา)30មិថុនាJeṭṭhāJyeṣṭhaNayon
(နယုန်)Ches (ជេស្ឋ)Poson (පොසොන්)Chetta (เชษฐา)29/30កក្កដាĀsāḷhāAṣāḍhāWaso
(ဝါဆို)Asath (អាសាឍ)Esala/Aesala (ඇසළ)Asarnha (อาสาฬหะ)30សីហាSāvanaŚrāvaṇaWagaung
(ဝါခေါင်)Srap (ស្រាពណ៍)Nikini (නිකිණි)Savana (สาวนะ)29កញ្ញាPoṭṭhapādaProṣṭhapāda/BhādrapadāTawthalin
(တော်သလင်း)Phuttrobot (ភទ្របទ)Binara (බිනර)Phattarapratha (ภัทรปทา)30តុលាAssayujaAśvayuja/AśvinīThadingyut
(သီတင်းကျွတ်)Assoch (អស្សុជ)Vap (වප්)Assavani (อัศวนี)29វិច្ឆការKattikāKāṛttikāTazaungmon
(တန်ဆောင်မုန်း)Katdeuk (កត្តិក)Il (ඉල්)Krittika (กฤติกา)30ធ្នូMāgasiraMāṛgaśirasNatdaw
(နတ်တော်)Meukesae (មិគសិរ)Unduvap (උඳුවප්)Maruekasira (มฤคศิระ)29

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យថា " ឧបោសថ " មកពីពាក្យ មុលុបោសថ (  ៣.៧០ ) ដែល ស្ដ្រី ឈ្មោះ វិសាខ បានចូលគាល់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយនិយាយថា នាងកំពុងប្រារព្ធថ្ងៃឧបោសថ។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា មានថ្ងៃឧបោសថខុសៗគ្នា ទើបទ្រង់ត្រាស់ប្រាប់នាងថា ឧបោសថ ជាថ្ងៃឧបោសថរបស់ អរិយសាវ័ក ។

 កំណត់ចំណាំ 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text