ភាពក្រីក្រ

ភាពក្រីក្រ គឺជារដ្ឋ ឬលក្ខខណ្ឌដែលបុគ្គលម្នាក់ខ្វះធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់កម្រិតជីវភាពជាក់លាក់មួយ។ ភាពក្រីក្រអាចមាន កត្តាបរិស្ថាន ច្បាប់ សង្គម សេដ្ឋកិច្ច និង នយោបាយ ចម្រុះ។  នៅពេលវាយតម្លៃភាពក្រីក្រនៅក្នុងស្ថិតិ ឬសេដ្ឋកិច្ច មានវិធានការសំខាន់ពីរ៖ ភាពក្រីក្រដាច់ខាត ដែលប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណូលធៀបនឹងចំនួនដែលត្រូវការដើម្បីបំពេញតម្រូវការផ្ទាល់ខ្លួនជាមូលដ្ឋាន ដូចជា អាហារ សម្លៀកបំពាក់ និង ទីជម្រក  ទីពីរ វិធានការនៃភាពក្រីក្រដែលទាក់ទង នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មិនអាចបំពេញបានកម្រិតអប្បបរមានៃ កម្រិតជីវភាពរស់នៅ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្នកផ្សេងទៀតនៅក្នុងពេលវេលា និងទីកន្លែងដូចគ្នា។ និយមន័យនៃ ភាពក្រីក្រទាក់ទងគ្នា ប្រែប្រួលពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ ឬពីសង្គមមួយទៅសង្គមមួយទៀត។ 

ស្ថិតិ ប្រជាជនភាគច្រើននៅលើពិភពលោករស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ៖ ជាប្រាក់ PPP ប្រជាជន ៨៥% រស់នៅក្រោម ៣០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ ២/៣ រស់នៅក្រោម ១០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ និង ១០% រស់នៅក្រោម ១,៩០ ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ។  យោងតាមក្រុមធនាគារពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០២០ ជាង ៤០% នៃអ្នកក្ររស់នៅក្នុងប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយជម្លោះ។  សូម្បីតែនៅពេលដែលប្រទេសនានាជួបប្រទះនឹង ការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច ក៏ដោយ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្របំផុតនៃប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ជារឿយៗមិនទទួលបានចំណែកគ្រប់គ្រាន់នៃការកើនឡើងនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រទេសខ្លួនដើម្បីចាកចេញពីភាពក្រីក្រនោះទេ។ B. Milanovic, Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization (Harvard Univ. Press, 2016). រដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើការពិសោធជាមួយនឹងគោលនយោបាយ និងកម្មវិធីផ្សេងៗគ្នាមួយចំនួនសម្រាប់ ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ដូចជា ការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីនៅតំបន់ជនបទ ឬ គោលនយោបាយទីមួយនៃលំនៅដ្ឋាន នៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង។ ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយអន្តរជាតិសម្រាប់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ត្រូវបានសង្ខេបនៅក្នុង គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាពទី១: "គ្មានភាពក្រីក្រ" ។

កម្លាំងសង្គមដូចជា យេនឌ័រ ពិការភាព ពូជសាសន៍ និងជាតិសាសន៍ អាចធ្វើឱ្យបញ្ហានៃភាពក្រីក្រកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដោយស្ត្រី កុមារ និងជនជាតិភាគតិច ជារឿយៗទទួលរងនូវបន្ទុកនៃភាពក្រីក្រមិនស្មើគ្នា។ ជាងនេះទៅទៀត បុគ្គលក្រីក្រគឺងាយរងគ្រោះទៅនឹងផលប៉ះពាល់នៃបញ្ហាសង្គមផ្សេងទៀត ដូចជា ផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃឧស្សាហកម្ម ឬ ផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឬ គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ផ្សេងទៀត ឬ ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ ។ ភាពក្រីក្រក៏អាចធ្វើឱ្យ បញ្ហាសង្គម ផ្សេងទៀតកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចលើសហគមន៍ក្រីក្រ ជារឿយៗដើរតួរក្នុង ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ និង ជម្លោះជនជាតិភាគតិច ។ ដោយហេតុផលនេះ គោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងកម្មវិធីគោលនយោបាយអន្តរជាតិផ្សេងទៀត ដូចជាការស្តារឡើងវិញជាអន្តរជាតិពី កូវីដ-១៩ សង្កត់ធ្ងន់លើការតភ្ជាប់នៃការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រជាមួយនឹងគោលដៅសង្គមផ្សេងទៀត។ 

 ឯកសារយោង