សាលា

សាលា (śālā) គឺជាពាក្យសំស្រ្កឹតដែលមានន័យថា "ផ្ទះ ទីធ្លា ពន្លា ឬ ឯករភជប់" នៅក្នុងស្ថាបត្យកម្មឥណ្ឌា។  នៅក្នុងបរិបទផ្សេងទៀតសាលា - សរសេរផងដែរ ចាលៃ ឬ សាលៃ នៅឥណ្ឌាខាងត្បូង - មានន័យថាផ្ទះចិញ្ចឹមឬមហាវិទ្យាល័យនៃការសិក្សាកម្រិតខ្ពស់ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងប្រាសាទហិណ្ឌូឬ ជេន និងគាំទ្រដោយប្រជាជនក្នុងស្រុកនិងអ្នកឧបត្ថម្ភអ្នកមាន។   នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដើមនៃប្រទេសឥណ្ឌា សាលា មានន័យថា "ខ្ទម ក្រឡា សាល ពន្លា ឬ ស្រក់" ដូចនៅក្នុង វេទ សាលា (ពន្លាសម្រាប់ការសូត្រ វេទ), អគ្គីសាលា (សាលដែលមានភ្លើង), បនិយសាលា (បន្ទប់ទឹក) ។ 

 និរុត្តិសាស្ត្រ 
ពាក្យ សាលា (សំស្ក្រឹត: शाला) លេចឡើងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ វេទ ដូចជា ខ 3.12.1, 5.31.5 និងផ្សេងទៀតនៃ Atharva Veda, ខ 1.2.3.1 នៃ Taittirīya Brāhmaṇa, និង 1.1.3 នៃ Maadish ។  ការ​ប្រើ​ប្រាស់​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​របស់​វា​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត​បុរាណ​ត្រូវ​បាន​រួម​បញ្ចូល​ក្នុង​ខគម្ពីរ​ផ្សេងៗ​ដូច​ជា 6.2.102 និង 6.2.121 នៃ Astadhyayi នៃ Panini ។ 

ពាក្យ សាលា លេចឡើងក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនាសម័យដើមក្នុងន័យថា "ផ្ទះ", "បន្ទប់" ឬ "សាល" ។ ឧទាហរណ៍ Samyutta Nikaya នៅក្នុងផ្នែកទី 4.210–214 (36) ចែងថា ព្រះពុទ្ធធម្មទេសនាបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុង គិលាន-សាលា ដែលមានន័យថា "បន្ទប់ឬសាលជាមួយមនុស្សឈឺ" (សាលគិលានុបដ្ឋាយិកាឬបន្ទប់ដែលមនុស្សមកជាមួយជំងឺ) នៅក្នុង បរិបទនៃវត្តអារាម។  នេះ​បញ្ជាក់​ថា​នៅ​សម័យ​ព្រះពុទ្ធ​- គ. សតវត្សទី 5 មុនគ.ស. វត្តអារាមដែលមាន "សាលឬបន្ទប់" ដែលមានតួនាទីវេជ្ជសាស្រ្តមានរួចហើយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាបុរាណហើយពាក្យ សាលា ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងបរិបទនេះសម្រាប់ដៃគូរបស់ព្រះពុទ្ធប្រើពាក្យដើម្បីចងចាំធម្មទេសនារបស់ព្រះអង្គ។ Kenneth Zysk (1998), Asceticism and Healing in Ancient India: Medicine in the Buddhist Monastery, Indian Medical Tradition, Volume 2, 2nd Edition, Motilal Banarsidass, , pages 43–44 AP Buddhadatta Mahathera (1958), Concise Pali-English Dictionary, page 115; Republished by Motilal Banarsidass (2014), , see Gilana-sala

នៅក្នុង សិល្បសាស្ត្រ ដូចជា មានសារ វាសំដៅទៅលើផ្ទះ ឬវិមាន ឬវិមាន ក៏ដូចជាសាល ឬចន្លោះដែលបង្កើតឡើងដោយជញ្ជាំង មណ្ទប ឬទីសក្ការបូជានៅក្នុងប្រាសាទ។ វា​ក៏​ជា​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម 64 ប្រភេទនៃ​ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទ​ដែល​បាន​ស្រមៃ​ក្នុង​អត្ថបទ​ហិណ្ឌូ​ដូចជា Agni Purana ជាដើម។ PK Acharya (1934). Encyclopedia of Hindu Architecture. Oxford University Press. p. 484–490. OCLC 697763683.  Śālā ឬ shala ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាបុព្វបទ ឬបច្ច័យ ស្រដៀងនឹងអក្សរសិល្ប៍បាលីនៃព្រះពុទ្ធសាសនា។ ដូច្នេះវាអាចលេចឡើងជា គោសាលា (ទ្រុងគោ), បកសាលា (ផ្ទះបាយ), ធម៌សាលា (ផ្ទះសម្រាក), ទានសាលា (សាលសម្រាប់ការបរិច្ចាគសប្បុរសធម៌) ។   ពាក្យ​ដដែល​នេះ​ក៏​សំដៅ​លើ ​ដើម​សលា ដែល​ជា​ឈើ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ប្រើ​សម្រាប់​សាងសង់​ផ្ទះ និង​អគារ​ផ្សេងៗ។ 

ពាក្យ śālā លេចឡើងជាបច្ច័យនៃពាក្យផ្សេងទៀតដែលមានអត្ថន័យនៃ "ផ្ទះ" ឬ "បន្ទប់" នៅក្នុងអត្ថបទជាច្រើននៃសហវត្សទី 1 ដែលនិពន្ធដោយអ្នកនិពន្ធឥណ្ឌាដំបូងក៏ដូចជាដោយអ្នកធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌា។ ឧទាហរណ៍ Xuanzang - ធម្មយាត្រាចិនទៅកាន់ប្រទេសឥណ្ឌាពិពណ៌នាអំពី "Punya-śālās" ជាច្រើន (ផ្ទះនៃសេចក្តីល្អ, កុសល, សប្បុរសធម៌) នៅក្នុងសៀវភៅអនុស្សាវរីយ៍របស់គាត់ 629 CE ។   គាត់បានរៀបរាប់អំពី សាលា ទាំងនេះនៅក្នុង តកក្ក (Punjab) និងកន្លែងឥណ្ឌាខាងជើងផ្សេងទៀតដូចជានៅជិតប្រាសាទ ទេវ នៃ Haridwar នៅមាត់ទន្លេ Ganges និងប្រាសាទទេវប្រាំបីនៅ Mulasthanapura ។ ទាំងនេះ កត់ត្រា Xuanzang បម្រើជនក្រីក្រ និងជនក្រីក្រ ផ្តល់អាហារ សម្លៀកបំពាក់ និងថ្នាំពេទ្យដល់ពួកគេ ព្រមទាំងស្វាគមន៍អ្នកដំណើរ និងទុរគតជនផងដែរ។ គាត់បានសរសេរថា "អ្នកធ្វើដំណើរ [ដូចគាត់] គឺមិនដែលមានគ្រោះថ្នាក់ទេ" ។