ព្រហ្មាណ្ឌ

ព្រហ្មាណ្ឌ (  ब्रह्माण्डपुराण   ) គឺជាអត្ថបទសំស្រ្កឹត និងមួយក្នុងចំណោមដប់ប្រាំបី បុរាណ សំខាន់ៗ ដែលជាប្រភេទនៃអត្ថបទ ហិណ្ឌូ ។  វាត្រូវបានចុះបញ្ជីជា មហា-បុរាណ ទីដប់ប្រាំបីនៅក្នុង anthologies ស្ទើរតែទាំងអស់។  អត្ថបទនេះក៏ត្រូវបានគេសំដៅផងដែរនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ឥណ្ឌាមជ្ឈិមសម័យថាជា វយវិយបុរាណ ឬ វយវិយព្រហ្មាណ្ឌ ហើយវាប្រហែលជាដូចគ្នាទៅនឹង វាយុបុរាណ មុនពេលអត្ថបទទាំងនេះបានអភិវឌ្ឍទៅជាការផ្សំពីរជាន់គ្នា។  

អត្ថបទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ទ្រឹស្ដី​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ទ្រឹស្ដី​លោហធាតុ​នៃ​សាសនា​ហិណ្ឌូ​គឺ « ពង​លោហធាតុ​» ( ព្រហ្ម​-​អន្ដ ​) ។  វាស្ថិតក្នុងចំណោមអត្ថបទ បុរាណ ចាស់ជាងគេ ដែលជាស្នូលដំបូងនៃអត្ថបទប្រហែលជាពីសតវត្សទី ៤ នៃគ.ស។  សៀវភៅព្រហ្មាណ្ឌ ជា​សព្វវចនាធិប្បាយ​ក្នុង​ការ​ផ្សាយ​របស់​វា ដែល​គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ប្រធាន​បទ​ដូច​ជា Cosmogony, Sanskara (Rite Of Passage), ពង្សាវតារ, ជំពូក​អំពី​សីល និង​ភារកិច្ច ( ព្រះធម៌ ), យោគ, ភូមិសាស្ត្រ, ទន្លេ, រដ្ឋាភិបាល​ល្អ, រដ្ឋបាល, ការទូត, ពាណិជ្ជកម្ម, ពិធីបុណ្យ ដូចជា ​កសម៌ិ , ទីសក្ការៈ និង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ។ ប្រធានបទផ្សេងទៀត។   

ព្រហ្មាណ្ឌ គឺគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់ការរួមបញ្ចូល លលិត សហស្រនមន និង ស្រីរធស្ដោស្រាម ( ស្រោត្រ សរសើរ ព្រះ លតិត និង រធ ថាជាកំពូលនៅក្នុងសកលលោក) និងជាអត្ថបទហិណ្ឌូសម័យដើមមួយដែលត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុង បាលី ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីដែលត្រូវបានគេហៅថា ជ្វា-ព្រហ្មាណ្ឌ ផងដែរ។   អត្ថបទក៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរសម្រាប់ អធ្តត្ម រាមយន ដែលជាសំណុំដ៏សំខាន់បំផុតដែលបានបង្កប់នៃជំពូកនៅក្នុងអត្ថបទដែលទស្សនវិជ្ជាព្យាយាមផ្សះផ្សា រាម - ភក្តិ ជាមួយ អទ្វៃត វេទន្ត ជាង ៦៥ ជំពូកនិង ៤,៥០០ ខ។   

 មាតិកា 
អត្ថបទគឺសព្វវចនាធិប្បាយ។   វាមិនមែនជានិកាយទេ ហើយគោរពដល់ព្រះ និងទេវៈទាំងអស់ រួមមាន ព្រហ្ម ព្រះវិស្ណុ ព្រះសិវៈ ព្រះគណេស ព្រះសុរិយា និង ព្រះសក្ដិ ។   ទស្សនវិជ្ជានៃអត្ថបទគឺជាការលាយបញ្ចូលគ្នានៃសាលា វេទន្ត, សម្ច្យ និង យោគ នៃ ទស្សនវិជ្ជាហិណ្ឌូ ដែលត្បាញដោយ ភក្ដិ និងប្រធានបទ តន្ត្រ មួយចំនួន។ 

ផ្នែក​ទី ២ ដែល​មាន​ជំពូក​ទី ៥–៤៤ នៃ​វគ្គ​ទី​៣ ឧត្តរ​ភគ គឺ​លលិតោបខ្យន (Narrative Of Lalita)។ វាពិពណ៌នាអំពីព្រះ លលិត (ការបង្ហាញរបស់ អទិ បរសក្ដិ ) និងការថ្វាយបង្គំរបស់នាងក៏ដូចជាការពិភាក្សាអំពី តន្ត្រ ។  ផ្នែកនេះត្រូវបានសរសេរជាការសន្ទនារវាង ហយគ្រិវ និង សគេ អគស្ត្យ លើការលេចចេញរបស់ លលិត ចេញពីភ្លើងបន្ទាប់ពីនោះស្តេចនៃ ព្រះឥន្ទ្រ បានថ្វាយបង្គំ ទេវី (នាគរាជតំណាងឱ្យការពិតកំពូល) ។ វារួមបញ្ចូលទាំងសង្រ្គាមរបស់នាងជាមួយ អសុរ ភន្ត និងជ័យជំនះចុងក្រោយរបស់នាង។ 

ផ្នែកនៃ បុរាណ នេះរួមមាន:

 ការពិពណ៌នាលម្អិតនៃការបង្កើត cosmos ការពិភាក្សាអំពីពេលវេលាជាវិមាត្រ និងព័ត៌មានលម្អិតនៃ កល្ប និង យុគ ។
 ការពិពណ៌នាអំពីរាជវង្សមួយចំនួនដូចជាផ្ទះរបស់ ភារត, ប្រិថុ, ទេវ, ឥសី, និង អគ្នី; ក៏ដូចជា វេទន្គ និង អទិ កល្ប ។
 ទិដ្ឋភាពនៃភូមិសាស្ត្រសាសនា និងនៅក្នុងការពិពណ៌នាបរិបទនេះនៃ ជម្ពូទ្វីប និង ភារត-វស៌ និងទីតាំងមួយចំនួនផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានកំណត់ថាជាកោះ និងដីគោកដូចជា អនុទ្វិប, កេតុមឧល-វស៌ ។
 ប្រហែល ២០% នៃជំពូកគឺទាក់ទងទៅនឹង លលិតោបខ្យន ដែលបង្ហាញពីទេវវិទ្យារបស់ព្រះ និងសារៈសំខាន់កណ្តាលរបស់នាង។
 ជាង ៣៥% នៃជំពូកនៅក្នុងអត្ថបទគឺ អធ្យត្ម រាមយណ ដែលជាសន្ធិសញ្ញា Advaita Vedanta ដែលមានជាង ៦៥ ជំពូក និង ៤,៥០០ ខ។   
 ៣០% ផ្សេងទៀតនៃជំពូកប្រហែល ឬ ៤៧ ជំពូកគឺជា មហាត្មយ ភូមិសាស្ត្រទៅកាន់ទីតាំងផ្សេងៗគ្នានៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា ដូចជានៅ កស្មិរ សម័យទំនើប អទិស និង តាមិល ណាទុ ។  Mahatmyas ដែលទាក់ទងនឹងភូមិសាស្ត្រ គឺជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍សម្រាប់ធម្មយាត្រា ពិពណ៌នាអំពីទន្លេ ប្រាសាទ និងទេសភាពដែលត្រូវទៅទស្សនា។ 

Adhyatma Ramayana ដែលជាអត្ថបទមានប្រហែល 4,500 ខក្នុង 65 ជំពូក និងចែកចេញជា 7 Kandas (សៀវភៅ) ។ Nasiketopkhyana, អត្ថបទក្នុង 18 ជំពូក, Pinakinimahatmya, អត្ថបទក្នុង 12 ជំពូក, Virajakshetramahatmya និង Kanchimahatmya, អត្ថបទក្នុង 32 ជំពូកត្រូវបានបង្កប់នៅក្នុង បុរាណ នេះ។ 

 កំណត់ចំណាំ 

 ឯកសារយោង