ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន

ប្រាសាទ​ភ្នំវ៉ាន (  ปราสาทพนมวัน ) ដែល​គេ​ស្គាល់​ផង​ដែរ​ក្នុង​ស្រុក​ថា វត្ត​ភ្នំវ៉ាន (  วัดพนมวัน ) ជា ​ប្រាសាទ​ ​ខ្មែរ ​បុរាណ​ដែល​តំបន់​នៃ ​ស្រុក មឿងនគររាជសីមា ខេត្តនគររាជសីមា ។  វា​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​ជា​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ដំបូង​គេ ហើយ​ក្រោយ​មក​បាន​កែប្រែ​ជា ​ប្រាសាទ​ពុទ្ធសាសនា  ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ខ្មែរ​ធំ​ជាង​គេ​ទី​ប្រាំ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ។ 

វាត្រូវបានសាងសង់នៅសតវត្សទី ១១ ក្នុងរចនាបថឃ្លាំងនិងអង្គរវត្ត។ ប្រាសាទនេះប្រហែលជាកសាលើប្រាសាទចាស់ដែកកសាងតាមរចនាបថព្រះគោដោយគេរកឃើញផ្ដែនៅទីនោះនិងសិលាចារឹករៀបរាប់ពីព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ ។ ក្រោយ​មក​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្ស​ទី ១៣-១៤ អគារ​ថ្ម​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាងសង់​នៅ​លើ​នោះ។ វាជាប្រាសាទហិណ្ឌូ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជា ប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ។ ទោះបីជាកន្លែងភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញក៏ដោយ ក៏ ប្រាង្គ សំខាន់ (ចេតិយបែបខ្មែរ) និងចេតិយមួយជាន់នៅសេសសល់។ ចេតិយ​ធំ​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត​សាង​សង់​ពី​ថ្មភក់ ហើយ​ត​ភ្ជាប់​នឹង​កុដិ​ដោយ​ផ្លូវ​ការ៉េ  ប្រវែង និង  ទទឹង។ ចេតិយ​មាន​ក្លោង​ទ្វារ​បី។ នៅ​ខ្លោងទ្វារ​ខាង​ជើង​មាន​បដិមា​ព្រះពុទ្ធ​ឈរ​ក្នុង ​ឥរិយាបថ​អភ័យទោស ​តាម​រចនាប័ទ្ម​អយុធ្យា។

ទីសក្ការៈ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​ដោយ​កំពែង​ថ្មបាយក្រៀម ភាគ​និរតី​ជា​ចេតិយ​ថ្មភក់​មួយ​ឈ្មោះ​ថា ប្រាង​តូច ( ប្រាង្គណយ ) ដែលមានរូបព្រះពុទ្ធធំនៅខាងក្នុង។ ក្រៅ​តំបន់​មាន ​គោបុរៈ (ច្រក​ចូល) ស្ថិត​ក្នុង​ទម្រង់​ជា​ប៉ម​ខ្ពស់​បួន​ទិស។ ខាង​កើត​នៃ​ទីសក្ការៈ​មាន​ដាន ​បារាយណ៍ ​មួយ (អាង​ស្តុក​ទឹក​ជុំវិញ​ប្រាសាទ​ហិណ្ឌូ​ខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​គេ​សន្មត​ថា​ជា ​មហាសមុទ្រ​លោហធាតុ ​ក្នុង ​លោហធាតុ​ហិណ្ឌូ ) និង​ភ្នំ​ដី។

ក៏មានព្រះពន្លាសម្រាប់ស្វាគមន៍ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ឬអ្នកតំណាងរបស់ព្រះអង្គដែលគួរបានមកដល់ ប្រាសាទនេះ ក្នុងសតវត្សទី ១៣ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធបដិមា។ "ปราสาทพนมวัน" [Prasat Phanom Wan]. 

រចនាបថខ្មែររបស់វាប្រហាក់ប្រហែលនឹង ប្រាសាទភិម៉ៃ ក្នុងខេត្តតែមួយ ប៉ុន្តែទំហំតូចជាង។ "Prasat Hin Phanom Wan".  វាស្ថិតនៅលើផ្លូវរវាង គោរាជ (ក្រុងនគររាជសីមា) និងប្រាសាទភិម៉ៃ។ ទីសក្ការៈ​ឥឡូវ​នេះ​ជា​បូជនីយដ្ឋាន​បុរាណ​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៦ ដោយ ​នាយកដ្ឋាន​វិចិត្រសិល្បៈ ។

 វិចិត្រសាល 

 ឯកសារយោង