ភ្នំស៊ីយ៉ូន

ភ្នំស៊ីយ៉ូន (ហេព្រើ:  הַר צִיּוֹן,  Ṣīyyōn; អារ៉ាប់: جبل صهيون    Jabal Sahyoun ) គឺជា ភ្នំ មួយនៅ ក្រុងយេរូសាឡឹម ដែលមានទីតាំងនៅខាងក្រៅជញ្ជាំងនៃ ទីក្រុងចាស់ នៅភាគខាងត្បូង។ ពាក្យ ភ្នំស៊ីយ៉ូន ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុង ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ ជាលើកដំបូងសម្រាប់ ទីក្រុងដាវីឌ ( ២សាំយ៉ូអែល ៥:៧ , ១កូរិនថូស ១១:៥ , ១របាក្សត្រ៨:១ , ២កូរិនថូស៥:២ ) ហើយក្រោយមកសម្រាប់ ប្រាសាទភ្នំ ប៉ុន្តែអត្ថន័យរបស់វាបានផ្លាស់ប្តូរ ហើយឥឡូវនេះវាត្រូវបានគេប្រើជាឈ្មោះ ភ្នំបុរាណនៃយេរ៉ូសាឡឹម។   ក្នុងន័យទូលំទូលាយ ពាក្យ ស៊ីយ៉ូន ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ទាំងមូលផងដែរ។ 

 ទីតាំងបីផ្សេងគ្នា 
រូបភាពតូច|224x224ភីកសែល|ផ្នូររបស់ដាវីឌ នៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូន
ឈ្មោះ ភ្នំស៊ីយ៉ូន បានសំដៅជាបន្តបន្ទាប់ទៅកាន់ទីតាំងចំនួនបី ដោយសារក្រុងយេរូសាឡឹមបានរក្សាឈ្មោះតាមពេលវេលា ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងដែលពួកគេគោរពជាចំណុចបង្គោលនៃក្រុងយេរូសាឡឹមតាមព្រះគម្ពីរទៅកាន់ទីតាំងដែលចាត់ទុកថាសមស្របបំផុតតាមពេលវេលារបស់ពួកគេ។

 ភ្នំទាបខាងកើត (ទីក្រុងដាវីឌ) 
ដំបូងឡើយ ភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺជាឈ្មោះដែលបានផ្តល់ឱ្យទីក្រុងដែលមានកំពែង Jebusite នៅផ្នែកខាងក្រោមនៃភ្នំខាងកើតនៃក្រុងយេរូសាឡិមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ទីក្រុងរបស់ដាវីឌ ។ 

យោងទៅតាម សៀវភៅសាំយូអែល ភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺជាទីតាំងនៃបន្ទាយ Jebusite ហៅថា "បន្ទាយនៃស៊ីយ៉ូន" ដែលត្រូវបានសញ្ជ័យដោយ ស្តេចដាវីឌ បន្ទាប់មកបានប្តូរឈ្មោះ និងសាងសង់ឡើងវិញដោយផ្នែកថាជា "ទីក្រុងរបស់ដាវីឌ" ជាកន្លែងដែលគាត់បានសាងសង់ វិមាន របស់ទ្រង់។ 

 កំពូលភ្នំខាងកើត (ប្រាសាទភ្នំ) 
នៅពេលដែល ប្រាសាទទីមួយ ត្រូវបានសាងសង់នៅលើកំពូលភ្នំភាគខាងកើត ឈ្មោះ "ភ្នំស៊ីយ៉ូន" ក៏បានធ្វើចំណាកស្រុកនៅទីនោះផងដែរ។ 

បន្ទាប់ពីការសញ្ជ័យនៃទីក្រុង Jebusite តំបន់ដែលបានសាងសង់ឡើងរបស់វាបានពង្រីកទៅភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅកាន់ផ្នែកខាងលើបំផុតនៃដូចគ្នា កំពូលភ្នំខាងកើត។ ផ្នែកខ្ពស់បំផុតនេះបានក្លាយជាទីតាំងនៃ ប្រាសាទរបស់សាឡូម៉ូន ។

ការកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃទីក្រុងមុនសម័យអ៊ីស្រាអែល (Jebusite) និងទីប្រជុំជនអ៊ីស្រាអែលនៅលើភ្នំភាគខាងកើតគឺផ្អែកលើអត្ថិភាពនៃប្រភពទឹកដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំតែមួយគត់នៅក្នុងតំបន់នោះគឺ Gihon Spring និងនៅលើកំណាយបុរាណវត្ថុដែលបង្ហាញពីផ្នែកនៃយុគសំរិទ្ធ និងជញ្ជាំងទីក្រុង និងប្រព័ន្ធទឹក។  

"ភ្នំស៊ីយ៉ូន" ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងផ្នែកបន្ទាប់នៃ គម្ពីរអេសាយ ( អេសាយ៦០:១៤ ) នៅក្នុង សៀវភៅទំនុកតម្កើង និង សៀវភៅទីមួយនៃម៉ាកាប៊ី (គ.ស. សតវត្សទី ២ មុនគ.ស. ម៉ាកាប៊ី៤:៣៦-៣៨ ) ហាក់ដូចជាសំដៅទៅលើកំពូលភ្នំ ដែលជាទូទៅគេស្គាល់ថាជា ប្រាសាទភ្នំ ។ 

 ភ្នំខាងលិច (ភ្នំស៊ីយ៉ូនសព្វថ្ងៃ) 
រូបភាពតូច|ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិនៃទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡឹម និងតំបន់ជុំវិញរបស់វា។
ការផ្លាស់ប្តូរចុងក្រោយនៃឈ្មោះភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺទៅភ្នំខាងលិច ដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោជាងភ្នំខាងកើត ហើយហាក់ដូចជានៅសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ.ស. ក្រុងយេរូសាឡិមជាទីតាំងដ៏សក្តិសមសម្រាប់វិមានដែលបាត់បង់ដោយស្តេចដាវីឌនៅពេលនោះ។ ភ្នំខាងលិចគឺជាអ្វីដែលសព្វថ្ងៃនេះត្រូវបានគេហៅថាភ្នំស៊ីយ៉ូន។ 

នៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសម័យប្រាសាទទីមួយ ទីក្រុងបានពង្រីកទៅភាគខាងលិច ហើយជញ្ជាំងការពាររបស់វាត្រូវបានពង្រីកដើម្បីរួមបញ្ចូលភ្នំខាងលិចទាំងមូលនៅពីក្រោយពួកគេ។  នេប៊ូក្នេសាទី ២ បានបំផ្លាញទីក្រុងស្ទើរតែទាំងស្រុងនៅប្រហែល ឆ្នាំ ៥៨៦ មុនគ.ស. ដោយកាត់ផ្តាច់ការបន្តនៃការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រ។ រយៈពេលដ៏យូរនៃការកសាងឡើងវិញបានបន្ត ដោយបញ្ចប់ដោយ ការបំផ្លិចបំផ្លាញ ជាលើកទីពីររបស់ក្រុងយេរូសាឡិមនៅក្នុងដៃរបស់ ពួករ៉ូម ក្នុងឆ្នាំ ៧០ គ.ស.។ លោក Josephus ដែលជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តនៃគ.ស.នៅសតវត្សរ៍ទី 1 ដែលស្គាល់ទីក្រុងនេះដូចពីមុនព្រឹត្តិការណ៍មហន្តរាយលើកទីពីរនេះ បានកំណត់អត្តសញ្ញាណភ្នំស៊ីយ៉ូនថាជាភ្នំខាងលិច ដែលបំបែកចេញពីភ្នំទាប ភាគខាងកើត ដោយអ្វីដែលគេហៅថា " ជ្រលងភ្នំ Tyropoeon " ។  ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ត្រូវតែនិយាយថា Josephus មិនដែលប្រើឈ្មោះ "ភ្នំស៊ីយ៉ូន" នៅក្នុងសំណេរណាមួយរបស់គាត់ទេ ប៉ុន្តែបានពណ៌នាថា "Citadel" របស់ស្តេចដាវីឌ ថាស្ថិតនៅលើភ្នំខ្ពស់ និងវែងជាង ដូច្នេះចង្អុលទៅភ្នំខាងលិច ដូចអ្វីដែលព្រះគម្ពីរហៅថាភ្នំស៊ីយ៉ូន។  

 ឯកសារយោងព្រះគម្ពីរ 
រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|បន្ទប់នៃអាហារចុងក្រោយ នៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូន
Tanakh សំដៅលើ Har Tzion (Mount Tzion) ដែលកំណត់ទីតាំងរបស់វាបានមកពីទំនុកទី ៤៨ ដែលផ្សំឡើងដោយកូនប្រុសរបស់ កូរេ ពោលគឺពួកលេវីជា "ផ្នែកខាងជើងនៃទីក្រុងនៃស្តេចដ៏អស្ចារ្យ" ដែល រ៉ាដាក បកប្រែថាជា ទីក្រុងរបស់ ដាវិឌ "ពីទីក្រុងរបស់ ដាវិឌ ដែលជាទីក្រុងស៊ីយ៉ូន: ១ របាក្សត្រ ១២" ។  ២ សាំយូអែល ៥:៧ ក៏អានថា «ដាវីឌបានកាន់កាប់ក្រុងស៊ីយ៉ូនដ៏រឹងមាំ ដូចគ្នាដែរ គឺទីក្រុងរបស់ដាវីឌ» ដែលកំណត់ថា ភ្នំធីស៊ីយ៉ូន ជាផ្នែកនៃទីក្រុងដាវីឌ ហើយមិនមែនជាតំបន់នៅខាងក្រៅទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡិមសព្វថ្ងៃនេះទេ។ Rashi កំណត់ទីតាំងនេះជាប្រភពនៃ "សេចក្តីអំណរ" ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងទំនុកតម្កើងថាជា ទីធ្លាព្រះវិហារបរិសុទ្ធ ដែលជាទីតាំងនៃដង្វាយធួននៅភាគខាងជើងនៃ ប្រាសាទព្រះវិហារ ។ 

នៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ភ្នំស៊ីយ៉ូនត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងន័យធៀបដើម្បីសំដៅទៅលើក្រុងយេរូសាឡិមនៅស្ថានសួគ៌ ដែលជាទីក្រុងដ៏បរិសុទ្ធ និងអស់កល្បរបស់ព្រះ។ គ្រីស្ទបរិស័ទត្រូវបាននិយាយថា "មកភ្នំស៊ីយ៉ូន និងទីក្រុងនៃព្រះដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅ ក្រុងយេរូសាឡឹមនៅស្ថានសួគ៌ ទៅកាន់ក្រុមទេវតារាប់មិនអស់ ទៅកាន់អង្គប្រជុំទូទៅ និងព្រះវិហារនៃកូនច្បងដែលបានចុះឈ្មោះនៅស្ថានសួគ៌" (ហេព្រើរ ១២:២២–២៣, cf. វិវរណៈ ១៤:១)។

 កន្លែងសម្គាល់ 
រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|Derekh Ha'Apifyor (ផ្លូវរបស់សម្តេចប៉ាប) ដែលនាំទៅដល់ភ្នំស៊ីយ៉ូន ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដោយរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីជាកិត្តិយសដល់ដំណើរទស្សនកិច្ចជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ សម្តេចប៉ាបប៉ូលទី ៦ ទៅកាន់ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ ។
ទីតាំងសំខាន់ៗនៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូនគឺ Dormition Abbey វត្តអាមេនីនៃ St. Savior ផ្នូររបស់ស្តេច ដាវិឌ និង បន្ទប់នៃអាហារចុងក្រោយ ។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត និងអ្នកបុរាណវិទ្យាភាគច្រើនសព្វថ្ងៃនេះមិនចាត់ទុក "ផ្នូររបស់ដាវីឌ" ថាជាកន្លែងបញ្ចុះសពពិតប្រាកដរបស់ ស្តេចដាវីឌ ទេ។ Chamber of the Holocaust ( Martef HaShoah ) ដែលជាមុនគេរបស់ Yad Vashem មានទីតាំងនៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូនផងដែរ។ កន្លែងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀតគឺទីបញ្ចុះសពកាតូលិកដែលជាកន្លែងដែល Oskar Schindler ដែល ជាសាសន៍ដទៃសុចរិត ដែលបានជួយសង្គ្រោះជីវិតជនជាតិយូដាចំនួន ១២០០ នាក់នៅក្នុង ពិធីបុណ្យ Holocaust ត្រូវបានបញ្ចុះ។ 

ការបញ្ចុះសពគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅក្នុង ទីបញ្ចុះសពប្រូតេស្ដង់នៅលើភ្នំស៊ីយ៉ូន រួមមានបុគ្គលលេចធ្លោមួយចំនួនពីសតវត្សទី ១៩ និងទី ២០ ។ ទាំងនេះរួមមានអ្នករុករក និងអ្នកបុរាណវត្ថុវិទ្យាដូចជា៖ Flinders Petrie, Charles Frederick Tyrwhitt Drake, James Duncan, Clarence Stanley Fisher, Charles Lambert និង James Leslie Starkey ; ស្ថាបត្យករ Conrad Schick ; និងអ្នកត្រួសត្រាយក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្ត្រ ការអប់រំ សាសនា ការទូត និងសេវាសង្គមដូចជា James Edward Hanauer, Ernest Masterman, John Nicholayson, Paul Palmer, Max Sandreczky, Johann Ludwig Schneller, Horatio G. Spafford, អ្នកនិពន្ធទំនុកតម្កើង It Is Well With My Soul ។ កប់ក្នុងទីបញ្ចុះសពផងដែរគឺ G. Douglas Young ស្ថាបនិក មហាវិទ្យាល័យ Jerusalem University និងភរិយារបស់គាត់ Georgina (Snook) Young ។ ទីបញ្ចុះសពក៏ជាកន្លែងសម្រាកចុងក្រោយសម្រាប់ទាហានមួយចំនួនដែលបានប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ ក៏ដូចជាសមាជិកនៃប៉ូលីសប៉ាឡេស្ទីន ដែលបានបម្រើការក្រោម អាណត្តិរបស់អង់គ្លេស ។ មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នាក់​ដែល​កប់​នៅ​ទី​នេះ ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ក្នុង​ការ ​ទម្លាក់​គ្រាប់​បែក​នៅ​សណ្ឋាគារ King David នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី ២២ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤៦។

 ឯកសារយោង