មឿងដុងលៈខន

ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន ជា​ទីក្រុង​បុរាណ​មួយ​តាំង​ពី​សម័យ​ Dvaravati ដែល​មាន​ទីតាំង​នៅ​ក្នុង​ឃុំ Dong Lakorn ស្រុក Muang ខេត្តនគរនាយក។ វាមានចម្ងាយប្រហែល 5 គីឡូម៉ែត្រភាគនិរតីនៃខេត្ត Nakhon Nayok ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃទីក្រុងគឺនៅលើពំនូកនៅខាងកើត។ ៣៤ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រមធ្យម  – การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.

ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន គឺជាទីក្រុងរាងពងក្រពើ ស្ទើរតែមានរាងមូល។ មានប្រឡាយ និងទំនប់ទឹកជុំវិញ។ វាមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៣០០០ រ៉ៃ និងមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែល ៧០០-៨០០ ម៉ែត្រ ពីដើមមានរនាំងពីរជាន់ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះនៅសល់តែស្រទាប់ខាងក្រៅមួយ។ ទំនប់ខាងក្រៅគឺខ្ពស់ជាងទំនប់ខាងក្នុង។ ប៉ុន្តែទំនប់ខាងក្នុងគឺក្រាស់ជាង។ ធម្មជាតិនៃការសាងសង់ទីក្រុងគឺ ទន្លេ Nakhon Nayok ដើម ដែលតភ្ជាប់ទៅឆ្នេរសមុទ្រ។ សាកសមសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ និងអាចធ្វើកសិកម្មនៅតំបន់ជុំវិញ វា​គឺ​ជា​រចនាបថ​ដូច​នឹង​ទីក្រុង​បុរាណ ​នៃ​ទ្វារវតី ​ក្នុង​តំបន់​ក្បែរ​នោះ​នៃ​ប្រទេស​ថៃ។ វាត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានអ្នកស្រុកនៅចន្លោះសតវត្សទី 12 និង 18 ហើយជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្របុរាណ។

ទីក្រុងបុរាណ មឿងដុងលៈខន ត្រូវ​បាន​ប្រកាស​ចុះ​បញ្ជី​ជា ​រមណីយដ្ឋាន​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​ជាតិ ដូច​បាន​ប្រកាស​ក្នុង​ព្រះរាជ​សារ​លិខិត​លេខ ៥២ វគ្គ ៧៥ នៅ​ថ្ងៃ​ទី ៨ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១៨។ សាស្រ្តាចារ្យ ឆ្នាំ 1935

 ប្រភពដើមនិងរឿងព្រេង 
រូបភាពតូច|344x344ភីកសែល| នៅក្នុងទីក្រុង មឿងដុងលៈខន វាមើលទៅដូចជាព្រៃក្រាស់។ វាអាចជាប្រភពដើមនៃឈ្មោះដុងណាន។ ហើយបន្ទាប់មកក្លាយជារឿងដុងនៅពេលក្រោយ

 ប្រភពដើមនៃឈ្មោះទីក្រុង 
ដើមឡើយ អ្នកភូមិហៅទីក្រុងនេះថា មឿងឡាប។ ចំណែក​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​ដុងលៈ​មិន​ទាន់​ដឹង​ពី​ប្រភព​ច្បាស់លាស់​នៅឡើយ​ទេ ។ កន្លែង​ខ្លះ​និយាយ​ថា នៅ​ពេល​យប់​ភ្លេង​របស់ ​ក្រុម​ភ្លេង​មហោរី អាច​ឮ​ចេញ​ពី​ទីក្រុង​កណ្ដាល​ព្រៃ។ ដូច​ជា​មាន​ការ​លេង​ល្ខោន​នៅ​ក្នុង​វាំង។ ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​គេ​ហៅ​ថា ដុងលៈខន។ មាន​ន័យ​ថា​មក​សម្ដែង​រឿង​ក្នុង​ព្រៃ។ កន្លែងមួយទៀតបាននិយាយ ដើមឡើយ ទីក្រុងនេះគួរតែត្រូវបានគេហៅថា ដុងនគរដែលមានន័យថាទីក្រុងនៅក្នុងព្រៃ។ ប៉ុន្តែយូរ ៗ ទៅវាត្រូវបានគេហៅថា "ដុងលៈខន" ។ ពុំ​មាន​ការ​សន្និដ្ឋាន​ច្បាស់​លាស់​ទាក់​ទង​នឹង​ដើម​កំណើត​នៃ​ឈ្មោះ​ទីក្រុង​ដុងឡាខន​នេះ​ទេ។

កាល ​ព្រះ​បាទ​ចូឡាឡុងកន ព្រះអង្គ​ទ្រង់​យាង​ទៅ​លេង​ក្រុង ​ប្រាជីនបូរី ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះរាជ​បន្ទូល​ពន្យល់​អំពី​ក្រុង​ដុងឡាខន​ដូច​តទៅ៖ ជា​ទីក្រុង​ដែល​កសាង​ដោយ​អ្នក​គ្រប់​គ្រង ​ខ្មែរ ​សម័យ​បុរាណ​ដែល​ជា​ស្ត្រី។ ឬអាចហៅថាជាមហាក្សត្រិយានីនៃទឹកដីខ្មែរបុរាណ។ នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រិយានីនេះសោយរាជ្យលើទឹកដីកម្ពុជា។ ពួកគេបានស្វែងរកបុរសសង្ហាមកពីតំបន់ផ្សេងៗ។ ដើម្បីក្លាយជាដៃគូ គេ​បាន​ជួប​បុរស​ខ្មែរ​ពីរ​នាក់​មុន​គេ។ ដូច្នេះគាត់ត្រូវបានគេយកទៅចិញ្ចឹម។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​គាត់​បាន​ជួប​បុរស​ម្នាក់​ទៀត​មក​ពី​ដី​ខ្មែរ​ចាស់។ (ថ្ងៃនេះជាប្រទេសថៃ) ម្ចាស់ក្សត្រីខ្មែរពេញចិត្តបុរសនេះខ្លាំងណាស់ ហើយចង់យកមួយទៀត។ ប៉ុន្តែ​បុរស​ពីរ​នាក់​ពី​មុន​បាន​បដិសេធ។ ព្រះមហាក្សត្រិយានីខ្មែរបានកសាងទីក្រុងថ្មីមួយទៀតគឺ មឿងដុងឡាក់កន ដែលនៅជិតអាណាចក្រខ្មែរ។ ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មក​ម្ចាស់​ក្សត្រី​ខ្មែរ​នោះ​បាន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ឈឺ ហើយ​សោយ​ទិវង្គត។ គ្មាន​ព្រះរាជវង្ស​ណា​បន្ត​រាជវង្ស​ឡើយ។ ក្រោយមក ព្រះបាទ ជូឡាឡុងកន បានធ្វើសេចក្តីសម្រេច ពីព្រះរាជា នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅ ក្រុងប្រាជីនបូរី ថា ទីក្រុងនេះជាលំនៅរបស់ស្តេចបុរាណ។