វត្តព្រះស្រីរតនាមហាធាតុ

ស្ថិតនៅកណ្តាលទីក្រុង លពបុរី ប្រទេសថៃ ។ វត្តព្រះស្រីរតនរាមមហាធាតុ គឺជាប្រាសាទចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងទីក្រុង និងជាប្រាសាទមួយដែលមាន ប្រាង្គ ខ្ពស់ជាងគេ។ ប្រាង្គ​រាង​ស្តើង​ជាង ​ប្រាសាទ​ឥសាន ធ្វើ​អំពី​ថ្មបាយក្រៀម ដោយ​នៅ​មាន​សំណល់​ចម្លាក់​ខ្លះ​នៅ​តែ​ឃើញ។ ដើម​ឡើយ​វា​ត្រូវ​បាន​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ​ដល់​សម័យ ​អង្គរវត្ត ពោល​ សតវត្ស ទី១២។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
ទីក្រុងល្វោ ( លពបុរី ) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌របស់ជនជាតិ មន នៃ ទ្វាវតី ត្រូវបានខ្មែរយកក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ហើយក្លាយជារាជធានីនៃផ្នែកកណ្តាលនៃជ្រលង ចៅពញា ។ ល្វោនៅតែជាទីក្រុងខ្មែររហូតដល់ចុងសតវត្សទី១៣ ។  អភិបាលក្នុងតំបន់ បង្ហាញឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនដោយបញ្ជូនគណៈប្រតិភូទៅប្រទេសចិន (នៅឆ្នាំ 1115, 2 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីការឡើងសោយរាជ្យរបស់ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី 2 និង 40 ឆ្នាំក្រោយការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គ) ។ នៅឆ្នាំ 1289 ល្វោបានបែកបាក់ជាមួយអង្គរ ; ការបែកបាក់នេះត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងសិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មនៃសម័យកាលនេះ។ ទីសក្ការៈបូជាសំខាន់នៃវត្តព្រះស្រីរតនមហាធាតុបានរំលឹកឡើងវិញនូវផ្នែកមួយចំនួននៃ ប្រាសាទហិនភីម៉ៃ និង ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប៉ុន្តែសមាមាត្រ និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់គឺខុសគ្នា។ យ៉ាងណាក៏ដោយ មិនទាន់មានការឯកភាពគ្នានៅឡើយទេថា តើរចនាបថវត្តព្រះស្រីរតនារាមមហាធាតុ ជារចនាបថខ្មែរក្នុងតំបន់ ឬជារចនាបថបែបស្រមៃ និងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងស្រុក។

ព្រះ​វិហារ ​ហ្លួង​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ ​ណារៃ ​ដ៏​ធំ ( សតវត្ស ​ទី​១៧ )។ 

 ប្រាង្គកណ្តាល 
ប្រាង្គកណ្តាលស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃវិហារហ្លួង ធ្វើពី ថ្មបាយក្រៀម គ្របដណ្ដប់ដោយ stucco ជាមួយនឹងការតុបតែងបង្ហាញពីការគោរពបូជាព្រះពុទ្ធសាសនា មហាយាន ។ គោបុរៈ ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​ប្រាង្គ​ត្រូវ​បាន​សាង​សង់​ឡើង​ក្នុង​សម័យ​ខ្មែរ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​បាន​កែប្រែ​ដោយ​ស្ដេច រាមេសូ, ព្រះមហាចក្រផាត់, និង ណារ៉ៃ ។ ពីដើម​ប្រាង្គ​នេះ​មាន​រូប​បដិមា​ព្រះពុទ្ធ​ជា​ច្រើន​អង្គ និង​ផ្ទាំង​ចម្លាក់​។

ប៉ម​ទីសក្ការៈ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​នៅ​លើ​មូលដ្ឋាន​ទាប  មូលដ្ឋាន​ប្រាង្គ​ខ្ពស់​ជាង ​ប្រាសាទ​ហិន​ភីម៉ៃ ​ដូច​ជា​ជើង​ទម្រ។ ជំហាន ជាន់ជាច្រើន ទំនោរឆ្ពោះទៅកណ្តាលនៃប៉មនេះ ក៏រួមចំណែកដល់ការផ្តល់នូវចំណាប់អារម្មណ៍នៃភាពអស្ចារ្យផងដែរ។ ដាននៃការតុបតែង stucco គុណភាពខ្ពស់នៅតែមាន។

មាន​តែ​ផ្ដែ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​នឹង​កន្លែង ហើយ​ប្រហែល​ជា​តំណាង​ឲ្យ ​ព្រះគ្រឹស្នា ​កាន់​សត្វ​ពីរ ដែល​រំឭក​ពី​រចនាបថ ​បាពួន ( សតវត្សទី​១១ )។  

នៅក្បែរនោះ គេឃើញ ប្រាង្គ ប្រាសាទឥដ្ឋ ឬប្រាង្គរណប។

 រូបថត 

 គន្ថនិទ្ទេស 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ