សង្រ្គាមកម្ពុជា-ហូឡង់

សង្រ្គាមកម្ពុជា-ហូឡង់ ( ហូឡង់ : Cambodjaans-Nederlandse Oorlog ; ខ្មែរ : ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា-ហូឡង់ ) ពីឆ្នាំ ១៦៤៣ ដល់ ១៦៤៤ គឺជាជម្លោះដែលបង្កឡើងដោយរដ្ឋប្រហារ ដែលបាននាំព្រះមហាក្សត្រខ្មែរថ្មីឡើងសោយរាជ្យ ដែលបានប្តូរមកសាសនាឥស្លាម ដោយមានជំនួយពីពាណិជ្ជករម៉ាឡេ។ រស់នៅក្នុងប្រទេស។ ព្រះមហាក្សត្រថ្មីបានផ្តួចផ្តើមការសម្លាប់រង្គាលបុគ្គលិក ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាបូព៌ាហូឡង់ ហើយក្រោយមកបានកម្ចាត់កងកម្លាំងហូឡង់ដែលបញ្ជូនមកដើម្បីទាញយកការសងសឹកពីប្រជាជនកម្ពុជា។

 សង្គ្រាម 
នៅឆ្នាំ ១៦៤២ ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរមួយអង្គ ព្រះនាម ពញាច័ន្ទ បានក្លាយជាព្រះបាទ រាមាធិបតីទី១ បន្ទាប់ពីបានផ្តួលរំលំ និងធ្វើឃាតស្តេចមុននេះ។ ពាណិជ្ជករម៉ាឡេម៉ូស្លីមនៅកម្ពុជាបានជួយគាត់ក្នុងការកាន់កាប់របស់គាត់ ហើយក្រោយមកគាត់បានប្តូរទៅសាសនាឥស្លាមពីព្រះពុទ្ធសាសនា ប្តូរឈ្មោះរបស់គាត់ទៅជា អ៊ីប្រាហ៊ីម និងបានរៀបការជាមួយស្ត្រីម៉ាឡេ។ បន្ទាប់មកគាត់បានចាប់ផ្តើមសង្រ្គាមដើម្បីបណ្តេញ ក្រុមហ៊ុនហូឡង់ឥណ្ឌាខាងកើត ដោយចាប់ផ្តើមការសម្លាប់រង្គាលដំបូងនៅក្នុងរដ្ឋធានីនៃប្រទេសហូឡង់ ដោយបានបញ្ជាកប៉ាល់របស់ពួកគេចំនួនពីរ និងបានសម្លាប់បុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនហូឡង់ចំនួន 35 នាក់ បន្ថែមពីលើឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ក្រុមហ៊ុន Pieter van Regemortes ។ . Kiernan 2008, p. 157. Kiernan 2002, p. 253. Cormack 2001, p. 447.

នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ប្រជាជនកម្ពុជាបានយកឈ្នះក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងកើតហូឡង់ក្នុងសង្គ្រាមកងទ័ពជើងទឹកភាគច្រើនពីឆ្នាំ ១៦៤៣ ដល់ ១៦៤៤ ជាមួយនឹងកម្លាំងកម្ពុជាដែលបានស្លាប់ចំនួន ១.០០០ នាក់ ហើយកងកម្លាំងហូឡង់បានរងគ្រោះ ១៥៦ នាក់ក្នុងចំណោមទាហាន ៤៣២ នាក់ និងនាវាចម្បាំងហូឡង់ជាច្រើនគ្រឿងបានធ្លាក់ក្នុងដៃកម្ពុជា។ Kiernan 2008, p. 157. Kiernan 2002, p. 253. Cormack 2001, p. 447. Reid 1999, p. 36. Chakrabartty 1988, p. 497. ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​ក្រុមហ៊ុន​ឥណ្ឌា​បូព៌ា​ហូឡង់​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​សម្លាប់​រួម​ជាមួយ​នឹង​បុរស​របស់​គាត់​គឺ​លោក Pierre de Rogemortes ហើយ​មិន​ដល់​ពីរ​សតវត្ស​ក្រោយ​មក​ទេ​ដែល​ឥទ្ធិពល​អឺរ៉ុប​នៅ​កម្ពុជា​អាច​ងើប​ឡើង​វិញ​ពី​ការ​បរាជ័យ​ដែល​បាន​ធ្វើ​លើ​ហូឡង់។ Fielding 2008, p. 27.

ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរឥស្លាមនេះត្រូវបានបណ្តេញចេញ និងចាប់ខ្លួនដោយ ស្តេចង្វៀន យួន បន្ទាប់ពីបងប្អូនរបស់អ៊ីប្រាហ៊ីម ដែលនៅតែជាពុទ្ធសាសនិក បានស្នើសុំឱ្យយួនជួយស្ដារព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងវិញដល់កម្ពុជា ដោយដកព្រះអង្គចេញពីបល្ល័ង្ក។ Kiernan 2008,  p. 158. Kiernan 2002, p. 254. នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1670 ជនជាតិហូឡង់បានចាកចេញពីទីតាំងពាណិជ្ជកម្មទាំងអស់ដែលពួកគេបានរក្សានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបន្ទាប់ពីការសម្លាប់រង្គាលនៅឆ្នាំ 1643។ Osborne 2008, p. 45.

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 សង្រ្គាមកម្ពុជា-អេស្ប៉ាញ
 ជម្លោះចិន-ហូឡង់
 សមរភូមិ Liaoluo Bay
 សង្គ្រាមទ្រិញ-ង្វៀន
 ការឡោមព័ទ្ធបន្ទាយ Fort Zeelandia

 ឯកសារយោង