កោះសូឡូម៉ុន

កោះសូឡូម៉ុន ឬ កោះសូឡូម៉ុង ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងសាមញ្ញថាជា សូឡូម៉ុន គឺជាប្រទេសដែលមានកោះធំៗចំនួនប្រាំមួយ និងកោះតូចៗជាង៩០០ នៅតំបន់មេឡាណេស៊ី ដែលជាផ្នែកមួយនៃទ្វីបអូសេអានី នៅភាគឦសាននៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។ ប្រទេសនេះជាប់ដោយផ្ទាល់ជាមួយបណ្ដាលប្រទេសដូចជា ប៉ាពួនូវែលគីនេនៅភាគខាងលិច អូស្ត្រាលីនៅភាគនិរតី កាលីដូនៀ និងវ៉ានូអាទូ នៅភាគអាគ្នេយ៍ ហ្វីជី វ៉ាលីសនិងហ្វូធូណា និងទូវ៉ាលូនៅភាគខាងកើត ហើយ ណូរូ និងសហព័ន្ធមីក្រូណេស៊ីនៅភាគខាងជើង។ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ២៨,៨៩៦គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (១១,១៥៧ម៉ាយ៍) និងចំនួនប្រជាជនចំនួនប្រហែល ៧៣៤,៨៨៧នាក់ យោងតាមការប៉ាន់ស្មានជាផ្លូវការសម្រាប់ពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៣។ រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំជាងគេគឺ ហូនៀរ៉ា មានទីតាំងនៅលើកោះធំជាងគេគឺ ហ្គោដាល់ខេណាល់។ ប្រទេសនេះយកឈ្មោះរបស់ខ្លួនពីតំបន់ធំទូលាយនៃប្រជុំកោះសូឡូម៉ុន ដែលជាបណ្តុំនៃកោះមេឡាណេស៊ី ដែលរួមបញ្ចូលតំបន់ស្វយ័តបោហ្គេនវីល (បច្ចុប្បន្នជាផ្នែកមួយនៃប៉ាពួនូវែលគីនេ) ប៉ុន្តែមិនរាប់បញ្ចូលកោះសាន់តាគ្រុសទេ។ 

កោះនេះត្រូវបានតាំងលំនៅតាំងពីយ៉ាងហោចណាស់ចន្លោះពី ៣០,០០០ ទៅ ២៨,៨០០មុនគ.ស ជាមួយនឹងរលកនៃជនចំណាកស្រុកនៅពេលក្រោយ ជាពិសេសប្រជាជនឡាពីតា ដែលលាយបញ្ចូលគ្នា និងបង្កើតចំនួនប្រជាជនជនជាតិដើមភាគតិចពួកកោះសូឡូម៉ុន។ នៅឆ្នាំ១៥៦៨ អ្នករុករកជនជាតិអេស្ប៉ាញឈ្មោះ អាល់វ៉ារ៉ូ ដឺ ម៉ែនដាញ៉េ (Álvaro de Mendaña) គឺជាជនជាតិអឺរ៉ុបដំបូងគេដែលបានទៅលេងពួកគេ។ ទោះបីជាមិនត្រូវបានដាក់ឈ្មោះដោយម៉ែនដាញ៉េ (Mendaña) ក៏ដោយ វាត្រូវបានគេជឿថាកោះនេះត្រូវបានគេហៅថាសូឡូម៉ុន "The Solomon" ដោយអ្នកដែលក្រោយមកបានទទួលពាក្យពីការធ្វើដំណើររបស់គាត់ ហើយបានគូសផែនទីការរកឃើញរបស់គាត់។ ម៉ែនដាញ៉េ ត្រលប់មកវិញជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្រោយមកនៅឆ្នាំ១៥៩៥ ហើយបេសកកម្មអេស្ប៉ាញមួយផ្សេងទៀតដែលដឹកនាំដោយអ្នករុករកជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ភីដ្រូ ហ្វឺណេនដែស ដឺ ខ្វេរ៉ស់ (Pedro Fernandes de Queirós) បានទៅលេងសាឡូម៉ុននៅឆ្នាំ១៦០៦។

នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៩៣ អនុសេនីយ៍ឯក ហឺប៊ឺត ហ្គីបសុន នៃនាវាគូរ៉ាកូអា បានប្រកាសកោះសូឡូម៉ុនភាគខាងត្បូងជាអាណាព្យាបាលរបស់អង់គ្លេស។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ យុទ្ធនាការកោះសូឡូម៉ុន (១៩៤២-១៩៤៥) បានឃើញការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក កងកម្លាំងចក្រពត្តិអង់គ្លេស និងចក្រភពជប៉ុន រួមទាំងសមរភូមិហ្គោដាល់ខាណាល់។

ឈ្មោះផ្លូវការរបស់រដ្ឋបាលអង់គ្លេសនៅពេលនោះត្រូវបានប្តូរពី "អាណាព្យាបាលកោះសាឡូម៉ូនរបស់អង់គ្លេស" ទៅជា "កោះសាឡូម៉ុន" ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងត្រូវបានសម្រេចនៅឆ្នាំបន្ទាប់។ ឯករាជ្យភាពត្រូវបានទទួល ហើយបានប្តូរឈ្មោះទៅជា "កោះសាឡូម៉ុន" (ដោយគ្មានអត្ថបទច្បាស់លាស់) នៅឆ្នាំ១៩៧៨។ នៅឯករាជ្យ កោះសាឡូម៉ូនបានក្លាយជារាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ព្រះមហាក្សត្រនៃកោះសាឡូម៉ូនគឺ ឆាលស៍ទី ៣ ដែលត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងប្រទេសដោយអគ្គទេសាភិបាលដែលត្រូវបានតែងតាំងតាមដំបូន្មានរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី។

 ឯកសារយោង