ម៉ូសេ

នៅក្នុង សាសនាអ័ប្រាហាំ ម៉ូសេ  គឺជា ហោរា ជនជាតិហេព្រើរ ដែលបានដឹកនាំ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ចេញពីទាសភាពនៅក្នុង និក្ខមនំ ពី អេស៊ីប ។  គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងសាសនាយូដា និង សាសនាសាម៉ារី ហើយជា ព្យាការីដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងសាសនាគ្រឹស្ត សាសនាឥស្លាម ជំនឿ បាហៃ និង សាសនាអប្រាហាំដទៃទៀត ។ យោងទៅតាមបទ គម្ពីរអ័ប្រាហាំ ព្រះ បានកំណត់ ច្បាប់ម៉ូសេ ដល់ម៉ូសេ ដែលគាត់ បានសរសេរចុះ ហើយដែលបង្កើតជាផ្នែកនៃ តូរ៉ា ។

យោងទៅតាម សៀវភៅនិក្ខមនំ លោកម៉ូសេបានកើតនៅក្នុងសម័យមួយដែលរាស្ដ្ររបស់គាត់ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ដែលជាជនជាតិភាគតិច ទាសករ កំពុងកើនឡើងនៅក្នុងចំនួនប្រជាជន។ ដូច្នេះ ផារ៉ោនអេស៊ីប មានការព្រួយបារម្ភថា ពួកគេអាចចងសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយសត្រូវរបស់ អេហ្ស៊ីប ។ នៅពេលដែលស្តេចផារ៉ោនបានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ក្មេងប្រុសជនជាតិហេប្រឺដែលទើបនឹងកើតទាំងអស់ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល ម្តាយរបស់ម៉ូសេឈ្មោះ យ៉ូឆេបិត បានលាក់គាត់ដោយសម្ងាត់នៅក្នុង គុម្ពោត តាម ដងទន្លេនីល ។ បុត្រី​របស់​ផារ៉ោន ​បាន​រក​ឃើញ​ទារក​នៅ​ទី​នោះ ហើយ​យក​គាត់​មក ​ចិញ្ចឹម ។ ដូច្នេះ គាត់​ធំ​ឡើង​ជាមួយ​នឹង​រាជវង្ស​អេហ្ស៊ីប។ បន្ទាប់​ពី​សម្លាប់​ម្ចាស់​ទាសករ​ជនជាតិ​អេស៊ីប​ដែល​កំពុង​វាយ​ជន​ជាតិ​ហេព្រើរ លោក​ម៉ូសេ​បាន​រត់​ឆ្លង​កាត់ ​សមុទ្រ​ក្រហម ​ទៅ ​ស្រុក​ម៉ាឌាន  ​ជាកន្លែង​ដែល​លោក​បាន​ជួប​នឹង ​ទេវតា​របស់​ព្រះអម្ចាស់ ដោយ​និយាយ​ទៅ​កាន់​គាត់​ពី​ក្នុង ​គុម្ពោត​ដែល​ឆេះ ​លើ ​ភ្នំ​ ហោរែប ។

ព្រះ ​បាន​បញ្ជូន​ម៉ូសេ​ត្រឡប់​ទៅ​ស្រុក​អេស៊ីប​វិញ ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​ដោះលែង​ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ពី​ទាសភាព។ ម៉ូសេ​បាន​និយាយ​ថា គាត់​មិន​អាច​និយាយ​បាន​ល្អ  ដូច្នេះ​ព្រះ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ ​អើរ៉ុន ជា​បង​ប្រុស​របស់​គាត់  ធ្វើ​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​របស់​គាត់។ បន្ទាប់​ពី ​គ្រោះ​កាច​ទាំង​ដប់​នោះ លោក​ម៉ូសេ​បាន​ដឹក​នាំ ​ជន​ជាតិ​អ៊ីស្រាអែល ​ចេញ​ពី​ស្រុក​អេស៊ីប ហើយ ​ឆ្លង​កាត់​សមុទ្រ​ក្រហម បន្ទាប់​មក​ពួក​គេ​ឈរ​នៅ ​ភ្នំ​ស៊ីណៃ ជា​កន្លែង​ដែល​លោក​ម៉ូសេ​បាន​ទទួល ​បញ្ញត្តិ​ដប់​ប្រការ ។ បន្ទាប់​ពី​បាន​វង្វេង​នៅ​វាល​រហោស្ថាន​អស់​៤០​ឆ្នាំ លោក​ម៉ូសេ​បាន​ស្លាប់​នៅ​លើ ​ភ្នំ​នេបូ ក្នុង​អាយុ​១២០​ឆ្នាំ ដោយ​ឃើញ ​ដែនដី​សន្យា ។ 

អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនមើលឃើញថា ម៉ូសេក្នុងគម្ពីរប៊ីបជាតួអង្គ រឿងព្រេងនិទាន ខណៈពេលដែលរក្សាបាននូវលទ្ធភាពដែលថា ម៉ូសេ ឬរូបដូចលោកម៉ូសេមាននៅសតវត្សទី ១៣ មុនគ.ស។      Rabbinic Judaism បានគណនាអាយុកាលរបស់ម៉ូសេដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៣៩១–១២៧១ មុនគ.ស.  Jerome បានស្នើ ១៥៩២ មុនគ.ស.  ហើយ James Ussher បានស្នើ ១៥៧១ មុនគ.ស. ជាឆ្នាំកំណើតរបស់គាត់។   ជារឿយៗ ម៉ូសេត្រូវបានសម្តែងក្នុងសិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ តន្ត្រី និងភាពយន្ត ហើយគាត់គឺជាកម្មវត្ថុនៃការងារនៅអគាររដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។