និកាយ

Nikāya ( ) ជា​ពាក្យ ​បាលី ដែល​មាន​ន័យ​ថា បរិមាណ។ វាត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដូចជាពាក្យ សំស្ក្រឹត អាគម (  ) មានន័យថា "ការប្រមូល", "ប្រមូលផ្តុំ", "ថ្នាក់" ឬ "ក្រុម" នៅក្នុងភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត។ Rhys Davids & Stede (1921-25), p. 352, entry for "Nikāya" at (retrieved 2007-11-06). វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​ជា​ទូទៅ​ដើម្បី​យោង​ទៅ​លើ ​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា ​បាលី​នៃ​ព្រះ ​ត្រៃបិដក ​ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​គម្ពីរ ​សូត្រ​បិដក។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើត្រកូលព្រះសង្ឃដែលជួនកាលវាត្រូវបានបកប្រែជា 'ភាតរភាពព្រះសង្ឃ' ។

ពាក្យថា ពុទ្ធសាសនា <i id="mwFw">និកាយ</i>ជួនកាលប្រើ ដើម្បីសំដៅលើព្រះពុទ្ធសាសនានៃ សាលាពុទ្ធសាសនាសម័យដើម ។

 ការប្រមូលអត្ថបទ 
នៅក្នុង Pāli Canon ជាពិសេស "កន្ត្រកសុន្ទរកថា" ឬ សូត្របិដក អត្ថន័យនៃ និកាយ គឺប្រហាក់ប្រហែលនឹង បណ្តុំ ហើយត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីក្រុមនៃសុន្ទរកថាតាមប្រធានបទ ប្រវែង ឬប្រភេទផ្សេងទៀត។ ជាឧទាហរណ៍ ព្រះសុត្តបិដក ចែកចេញជា ៥ និកាយៈ

 ទីឃនិកាយ, ការប្រមូលផ្តុំនៃសុន្ទរកថាវែង (បាលី: ទិឃ ) សុន្ទរកថា
 មជ្ឈិមនិកាយ ដែលជាការប្រមូលផ្តុំនៃសុន្ទរកថាកណ្តាល ( មជ្ឈិម )
 សម្យុត្តនិកាយ ដែលជាការប្រមូលផ្ដុំនៃសុន្ទរកថាដែលទាក់ទងគ្នា ( សំម្យុត្ត )
 អង្គុត្តរនិកាយ, "ការប្រមូលបន្តិចម្តង ៗ" (ការពិភាក្សាជាក្រុមដោយការរាប់បញ្ចូលមាតិកា)
 ខុទ្ទកនិកាយ "ការប្រមូលតូច"

នៅក្នុងសាលាពុទ្ធសាសនាដើមផ្សេងទៀត ពាក្យជំនួស អាគម ត្រូវបានប្រើជំនួសឱ្យ និកាយ ដើម្បីពិពណ៌នាអំពី សុត្តបិដក របស់ពួកគេ។ ដូច្នេះ ផ្នែកដែលមិនមែនជា មហាយាន នៃ សុត្តបិដក ជាភាសាសំស្រ្កឹតត្រូវបានហៅថា "អាគម" ដោយពុទ្ធសាសនិកមហាយាន។ អាគម រស់រានមានជីវិតភាគច្រើនតែនៅក្នុងការបកប្រែភាសាទីបេ និង ចិន បុរាណ ប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ បាលិនិកាយ ។ 

 ការបែងចែកព្រះសង្ឃ 
ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិថេរវាទនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងស្រីលង្កា និកាយ ក៏ត្រូវបានគេប្រើជាពាក្យសម្រាប់ការបែងចែកព្រះសង្ឃឬត្រកូល។ ក្រុមទាំងនេះជួនកាលត្រូវបានគេហៅថា "ភាតរភាពព្រះសង្ឃ" ឬ "frateries" ។ និកាយ អាចលេចឡើងក្នុងចំណោមក្រុមព្រះសង្ឃដែលជាលទ្ធផលនៃការឧបត្ថម្ភរបស់ស្តេចឬរដ្ឋាភិបាល (ដូចជា ធម្មយុត្តិកនិកាយ នៃប្រទេសថៃ) ដោយសារតែប្រភពដើមជាតិនៃពូជពង្សរបស់ពួកគេ ( សៀមនិកាយ នៃ ប្រទេសស្រីលង្កា ) ដោយសារតែភាពខុសគ្នានៅក្នុងការបកស្រាយនៃ កូដព្រះសង្ឃ ឬដោយសារកត្តាផ្សេងទៀត (ដូចជា អមរនិកាយ នៅក្នុងប្រទេសស្រីលង្កា ដែលបានលេចចេញជាប្រតិកម្មចំពោះការរឹតបន្តឹងវណ្ណៈក្នុងសៀមនិកាយ)។ ការបែងចែកទាំងនេះមិនកើនឡើងដល់កម្រិតនៃការបង្កើតនិកាយដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងប្រពៃណីថេរវាទទេ ព្រោះជាធម្មតាពួកគេមិនធ្វើតាមគោលលទ្ធិ ឬកូដព្រះសង្ឃផ្សេងៗ ហើយក៏មិនបែងចែកការបែងចែកទាំងនេះដល់ពួកគ្រហស្ថដែរ។

នៅក្នុង ប្រទេសភូមា បទបញ្ជារបស់ព្រះសង្ឃ និកាយបានលេចឡើងជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការអភិរក្សដែលទាក់ទងគ្នាជាមួយនឹងការបកស្រាយរបស់ វិន័យ និងរចនាសម្ព័ន្ធឋានានុក្រមនៅក្នុង និកាយ ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1980 មក គ្មាននិកាយថ្មីត្រូវបានអនុញ្ញាតទេ ហើយមានបទបញ្ជាព្រះសង្ឃចំនួនប្រាំបួនដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ស្របច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃនេះ ក្រោមច្បាប់ឆ្នាំ 1990 ទាក់ទងនឹងអង្គការព្រះសង្ឃ។  ​ធំជាងគេ​បំផុត​នោះ​គឺ ថុធម្មនិកាយ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៨០០ ក្នុង ​រាជវង្ស​កូនបាង ​។