ខម

ខម ( ថៃ:   ขอม   ; អង់គ្លេស : Khom) ជា​ពាក្យ​ភាសា ​ថៃ និង​ភាសា ​ឡាវ ដែល​សំដៅ​ទៅ​លើ​ប្រជាជន និង​អរិយធម៌​នៃ ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ ​។ ការប្រើប្រាស់របស់វាត្រូវបានកត់ត្រានៅដើមសតវត្សទី ១២ ទោះបីជាអត្ថន័យពិតប្រាកដរបស់វា — ថាតើវាសំដៅទៅលើចក្រភពជាក់លាក់មួយ សម័យប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់ ឬ ប្រជាជនខ្មែរ ទូទៅក៏ដោយ — គឺមិនច្បាស់លាស់ពេញប្រវត្តិសាស្ត្រ។  ចាប់ពីសតវត្សទី ២០ តទៅ ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅសម្រាប់ មនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងនឹងខ្មែរ និង ការអវិជ្ជមានជាប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅក្នុងសុន្ទរកថា ជាតិនិយមរបស់ថៃ ។  cited in ibid.

 ការប្រើប្រាស់បច្ចុប្បន្ន 
ពាក្យនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ដែលមួយផ្នែកជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីផ្តាច់ទំនាក់ទំនងនៃអរិយធម៌ សម័យអង្គរ ដែលទីតាំងបុរាណវត្ថុជាច្រើនបានសាយភាយពាសពេញ ប្រទេសថៃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន — ពីជនជាតិខ្មែរបច្ចុប្បន្នដែលបង្កើតជាប្រជាជនភាគច្រើននៃ ប្រទេសកម្ពុជា ដែលប្រជាជនថៃជាច្រើននៅតែជឿថាជា ជនជាតិទាប ជាងពូជសាសន៍បុរាណ។ សុន្ទរកថានេះត្រូវបានពេញនិយមដោយអ្នកគិតជាតិនិយមថៃនៅសតវត្សរ៍ទី ២០ គឺលោក ហ្លួង វិចិត្រវ៉ាថាកាន ដែលអះអាងថា ខ្មែរ សម័យនេះមិនពាក់ព័ន្ធនឹងក្រុមជនជាតិដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះអរិយធម៌អង្គរទេ ដោយបង្កើតពាក្យថា ខម សម្រាប់គោលបំណងនេះ។ ដោយបានប្រើពាក្យ "ខម" ឡើងវិញពីពាក្យថៃបុរាណ " ខ្មែរក្រោម " មានន័យថា "ខ្មែរដីទំនាប" លោក បានព្យាយាមបង្កើតជាតិសាសន៍ថ្មីមួយដើម្បីបញ្ជាក់ពីការបែងចែកដាច់ដោយឡែករវាង អង្គរ និង កម្ពុជា ទោះបីជាជនជាតិភាគតិចរវាងអ្នកសាងសង់អង្គរ និងខ្មែរបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អក៏ដោយ។  

 និរុត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុងភាសាថៃ ពាក្យ ខម មានឫសគល់នៅក្នុងពាក្យ ទ្វារវតី  មនបុរាណ និង ន្យះ កុរ *ក្រម Diffloth, Gérard. (1984). The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur. Bangkok: Chulalongkorn University Printing House. pp. 219–220.  Note: Entry no. V192., and V.192a. មានន័យថា "ក្រោម, ខាងក្រោម, ក្រោម [prep.]; the under part of (sth.) (ជាពិសេសផ្ទះ) [noun]"។   លំដាប់ស្រៈក៏បានចេញជាទម្រង់បំរែបំរួលផងដែរ៖ *krɔɔm → *kǝrɔɔm, *kǝnrɔɔm  ជា ភាសាអូស្ត្រូអាសៀ ក្រោយមកបានបង្វែរទៅក្រុមគ្រួសារភាសាផ្សេងទៀតដូចខាងក្រោម៖ 

 ភាសាអូស្តូអាស៊ី
 បាណា: ក្រាំ ← *krɔɔm
 ប្រូតូ-កាទុ: *dǝroom ~ *ក្រោមSidwell, Paul and Jacq, Pascale. (2003). A Handbook of Comparative Bahnaric. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. p. 144.  "ក្រោម"
 ឃ្មុ: kn(d)ruum ← *krɔɔm
 មន: *ក្រោម ← *krɔɔmDiffloth, Gérard. (1984). The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur. Bangkok: Chulalongkorn University Printing House. pp. 219–220. ISBN 978-974-5-63783-2 Note: Entry no. V192., and V.192a.
 ខ្មែរ: ក្រោម ← ករុំ, ករោម៑ (សម័យអង្គរ) ← ករំ, ករោម៑, ករោម្ម (មុនអង្គរ) ← *kǝrɔɔm, *kǝnrɔɔm, *krɔɔm (មន).Jenner, Philip N. (2009). A Dictionary of pre-Angkorian Khmer. Canberra: Pacific Linguistics Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University. pp. 31–32. 
 ហ្មុង–មៀន
 ហ្មុង: *កោម ← *[kom]kom ← *ក្រោម (មន) ← *krɔɔm.
 ក្រះដៃ
 ប្រូតូ-ក្រះដៃ និង ហ្លៃ: *កោម, kom  ← *ក្រោម (មន) ← *krɔɔm.
 ប្រូតូតៃ: កោម ← *ក្រោម (មន) ← *krɔɔm.Benedict, Paul K. (1990). Japanese/Austro-Tai. Ann Arbor, MI: Karoma Publishers. p. 210. 
 ថៃខាងជើង  និង ឡាវ: ខម ← *ក្រោម (មន)  ← *krɔɔm. ( ចំណាំ :  ពាក្យខម ជួនកាលប្រើសំដៅដល់សម័យខ្មែរនៅសៀម។   មិនច្រើនទេសម្រាប់ខ្មែរនៃកម្ពុជា   ចំពោះជនជាតិមន-ខ្មែរនៃសៀមក្រោម-ទាបជាង  ទន្លេរចៅពញា  អាងត្រឹមត្រូវ។ Phaideekham, Santi. (2019). "เขมร คำที่ไทยใช้เรียกเขมรมาตั้งแต่เมื่อใด?," Laelang kham Khamen-Thai [Behind the words Khmer-Thai] แลหลังคำเขมร-ไทย (in Thai). Bangkok: Matichon. pp. 61–87.   ចាប់ពីប្រហែលឆ្នាំ ១០០០ នៃគ.ស ដល់ពាក់កណ្តាលចុងក្រោយនៃសតវត្សទី ១៣ នៃគ.ស ដែលជាកម្មវត្ថុនៃអាណាចក្រអង្គរ។ )
 ទីបេ-ភូមា
 ភូមា:  ហ្គីវ៉ាន  ←  កីវម , កុវំ ← ក៌វំ, krwam (ភូមាបុរាណ) ← *កហរោម (មន) ← *krɔɔm. (ចំណាំ:  ពាក្យ ក៌វំ, krwam ប្រើ​សំដៅ​ទៅ​ភាសា​ខ្មែរ   ហើយពាក្យ ហ្គីវ៉ាន ប្រើសំដៅទៅសៀម។ )The Text Publication Fund of the Burma Research Society. (1923). The Glass Palace Chronicle of the Kings of Burma. (Translated by Pe Maung Tin and G.H. Luce). LONDON: Oxford University Press. p 106. "south-eastward the country of the Gywans, also called Ayoja;".

 សូមមើលផងដែរ 

 អក្សរ​ខម​ថៃ ជា​ប្រភេទ ​អក្សរ​ខ្មែរ ​ដែល​ប្រើ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ

 ឯកសារយោង