ព្រះរាជឱង្ការ

ព្រះរាជឱង្ការ ខ្មែរ​ក្នុង​បុរាណ​សម័យ, កាល​ដែល​កំពុង​ប្រតិបត្តិ​ជឿ​កាន់​តាម​លទ្ធិ​ព្រាហ្មណ៍, ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ជំនួស​ព្រះ​បរម​នាម​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ថា ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ សំដៅ​សេចក្ដី​ថា “ព្រះ​រាជា ឬ​ព្រះ​ករុណា​ជា​អម្ចាស់​ជីវិត​លើ​ត្បូង” (មិន​ចេញ​ឲ្យ​ចំ​ព្រះ​បរម​នាម) ឧ. ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ​ បរមបពិត្រ​ក្រុង​កម្ពុជាធិបតី... ។ លុះ​ចំណេរ​កាល​ត​ៗ​មក ខ្មែរ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ព្រះ​រាជតំរាស់​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ថា ព្រះ​ឱង្ការ ឬ ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ, ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ ប្រើ​ជាប់​រៀង​ដរាប​មក​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។
និរុត្តិសាស្ត្រ
ព្រះរាជឱង្ការ កើតចេញពីពាក្យ ព្រះ + រាជ + ឱង្ការ។ ព្រះ គឺជាឋានន្តរនាមនៃពូជពង្សស្ដេច រាជ សំដៅលើស្ដេច ឱង្ការ មកពីពាក្យ 
សំស្ក្រឹត អោំការ អានថា: អោម-ការ៉ៈ “អក្សរ ឱម” ឬ “សូម​សូត្រ​រំឭក​ចំពោះ ឱម !” ពាក្យ​ប្រើ​ជា​រហស្ស​នាម (នាម​កំបាំង) របស់​ពួក​ទេវតា​ស័ក្តិសិទ្ធិ គឺ​ជា​ពាក្យ​ហៅ​បញ្ចៀស​មិន​ឲ្យ​ចំ​ឈ្មោះ ជា​វាចា​ស័ក្តិសិទ្ធិ​សម្រាប់​ពួក​ព្រាហ្មណិក សូត្រ​ប្រសិទ្ធី​ឬ​ប្រើ​ក្នុង​យញ្ញ​ពិធី​ផ្សេង​ៗ, ច្រើន​ប្រើ​រៀង​ត្រង់​ខាង​ចុង​ប្រយោគ​ពាក្យ​សូត្រ ថា​តែ​ម្តង​ៗ​ក៏​មាន ថា​ផ្ទួន​ពីរ​ដង​ៗ ឬ​បី​ដង​ៗ​ក៏​មាន។ នៅពេលក្រោយឃើញលេចឡើងក្នុងព្រះនាមពេញសំរាប់រាជ្យរបស់ស្ដេចសម័យកណ្ដាលភាគច្រើន។ 

បច្ចុប្បន្នពាក្យនេះ ខ្មែរ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ព្រះ​រាជ​តម្រាស់​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ថា ព្រះ​ឱង្ការ ឬ ព្រះ​រាជ​ឱង្ការ, ព្រះ​បរម​រាជ​ឱង្ការ ប្រើ​ជាប់​រៀង​ដរាប​មក​ដល់​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ វចនានុក្រមជួនណាត ឱង្ការ

ព្រះមហាក្សត្រដែលមានគោរម្យងារ "ព្រះរាជឱង្ការ"
 ល.រ.ព្រះនាមដើមព្រះនាមជាអង្គម្ចាស់ព្រះនាមសំរាប់រាជ្យ ព្រះនាមជាសំស្ក្រឹត រជ្ជកាល១||សួស រឺ សួស្ដិ៍|| ពញាសួស រឺ សួស្ដិ៍ || បរមរាជាទី១រាជឱង្ការទី១រាមាធិបតីទី៣ ||បរមរាជារាជឱំការរាមាធិបតី|| ១០២៦-១០៧៤  ២ ||  ||  || រាជឱង្ការទី២ || រាជឱំការ ||១២១៧-១២៧៥ ៣ || និព្វានបាទ (បច្ឆាមរណនាម) || ព្រះបរមនិព្វានបាទ || រាជឱង្ការទី៣ ||រាជឱំការ||១៣៤០-១៣៤៥ ៤ || ធម្មាសោក || ព្រះធម្មាសោក || ធម្មាសោករាជ  រាជឱង្ការទី៤ ||ធម៌ាឝោរាជរាជឱំការ||១៣៧២-១៤០០ ៥ || យ៉ាត || ចៅពញាយ៉ាត || បរមរាជាទី២​  រាជឱង្ការទី៥  រាមាធិបតីទី១១ ​ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២|| បរមរាជារាជឱំការរាមាធិបតីឝ្រីសូយ៌ោវម៌||១៣៨០-១៤២៧ ៦ ||  || ព្រះនារាយណ៍ || នារាយណ៍រាជាទី១  រាជឱង្ការទី៦រាមាធិបតីទី១២ស្រីសុរិយោពណ៌ទី៣||នារាយណរាជឱំការរាមាធិបតីឝ្រីសូយ៌ោវម៌||១៤២៧-១៤៣៣ ៧ ||  ||ព្រះសេរី ||រាជឱង្ការទី៧ រាមាធិបតីទី១៣ស្រីរាជា||រាជឱំការរាមាធិបតីឝ្រីរាជា||១៤៦៩-១៤៨៦ ៨ ||  || ព្រះស្រីសុរិយោទ័យ || ស្រីសុរិយោទ័យទី២រាជឱង្ការទី៨||ឝ្រីសូយ៌ោទយរាជឱំការ||​១៤៧៣-​១៤៨៥ ៩ ||  || ព្រះធម្មរាជា || ធម្មរាជាទី១រាជឱង្ការទី៩||ធម៌រាជារាជឱំការ||១៤៧៨-១៥០៤  ១០ || ដំខាត់ || ចៅពញាដំខាត់រាជា || ស្រីសុគន្ធបទ (បច្ឆាមរណនាម)រាជឱង្ការទី១០ រាមាធិបតីទី១៤||ឝ្រីឝៅគន្ធបទរាជឱំការរាមាធិបតី||១៥០៤-១៥១២ ១១ || ចន្ទ || ចៅពញាចន្ទរាជា/ព្រះបរមខត្តិយាមហាចន្ទរាជា/អង្គចន្ទទី១ || ចន្ទរាជាបរមរាជាទី៣រាជឱង្ការទី១១រាមាធិបតីទី១៦||ចន្ទ្ររាជាបរមរាជារាជឱំការរាមាធិបតី||១៥១៦-១៥៦៦ ១២ || បរមិន្ទ || ព្រះបរមិន្ទរាជា || បរមរាជាទី៤បរមិន្ទរាជារាជឱង្ការទី១២រាមាធិបតីទី១៧||បរមរាជាបរមេន្ទ្ររាជារាជឱំការរាមាធិបតី||១៥៦៦-១៥៧៦  ១៣ || || ព្រះសត្ថា || ជ័យជេដ្ឋាទី១ (សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាល)ត្រិភុវពម៌ (សិលាចារឹក)មហិន្ទរាជារាជឱង្ការទី១៣រាមាធិបតីទី១៨||ជយជេឞ្ឋាត្រិភុវវម៌មហេន្ទ្ររាជារាជឱំការរាមាធិបតី||១៥៧៦-១៥៩៥                     

បរមរាជាទី៦ (ពញាអន) រឺ រាមាធិបតីទី១៩ រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា រាមាធិបតី រឺ រាជឱង្ការទី១៣
ស្រីសុរិយោពណ៌ទី៤ រឺ បរមរាជាទី៧ រឺ រាមាធិបតីទី២០ រឺ រាជឱង្ការ ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ បរមរាជា រាមាធិបតី រឺ​ រាជឱង្ការទី១៤
ជ័យជេដ្ឋាទី២ (ជ័យចេស្ដា) រឺ បរមរាជាទី៨ រឺ រាមាធិបតីទី២១ រឺ ស្រីសុរិយោពណ៌ទី៥ រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះជ័យចេស្ដា បរមរាជា មហាខត្តិយា រាមាធិបតី ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ រឺ​ រាជឱង្ការទី១៤
ធម្មរាជាទី២ (ពញាតូ) រឺ រាមាធិបតី២២ រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះស្រីធម្មរាជា រាមាធិបតី រឺ រាជឱង្ការទី១៥
រាមាធិបតីទី២៣ (ពញានូ) រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះរាជា រាមាធិបតី រាជឱង្ការទី១៦
បទុមរាជាទី១ (អង្គនន្ទ) រឺ បរមរាជាទី៩ រឺ  ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបទុមបរមរាជាធិបតី រឺ រាជឱង្ការទី១៧
អង្គចន្ទទី២ រឺ​ សត្ថាទី២ រឺ ស្រីសុរិយោពណ៌ទី៦ រឺ​ រាមាធិបតី២៤ រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះរាមាធិបតី ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ រឺ រាជឱង្ការទី១៨
អង្គសូ រឺ​ បរមរាជាទី១០ រឺ រាមាធិបតី២៥ រឺ ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី រឺ រាជឱង្ការ រឺ រាជឱង្ការទី១៩ 
បទុមរាជាទី២ រឺ​ ជ័យជេដ្ឋាទី៣ រឺ ព្រះឱង្ការ ព្រះបទុមរាជាធិរាជ រឺ រាជឱង្ការទី២០

ឯកសារយោង
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឋានន្តរនាមខ្មែរសម័យកណ្ដាលចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ងារខ្មែរសម័យកណ្ដាល