រូបនឹងនាមរូប

រូប​​នឺងនាមរូប

ក_រូប គឺអាចប៉ះពាល់ មើលឃើញដោយភ្នែក។
ទុក្ខរបស់រូបនោះមាន៤យ៉ាងគឺ
 ១- ជាតិទុក្ខ ទុក្ខព្រោះការកើត
 ២- ជរាទុក្ខ ទុក្ខព្រោះ ជារាគឺចាស់
 ៣- ព្យាធិទុក្ខ ទុក្ខព្រោះព្យាធិ គឺការឈឺចុកចាប់
 ៤- មរណទុក្ខ ទុក្ខព្រោះមរណៈ គឺការស្លាប់ ។

ខ_នាមរូប ការកំណត់សំរាប់សំគាល់ហៅរូប។នាមរូបមានទុក្ខ៨

​​* ១_សោកទុក្ខ
 ២_បរិទេវទុក្ខ
​​​​​​​* ៣_ទុក្ខទុក្ខ
 ៤_ទោមនស្សទុក្ខ
​* ៥_ឧបាយាសទុក្ខ
​​​​* ៦_អប្បិយេហិវិប្បយោគទុក្ខ
 ៧_បិយេហិវិប្បយោគទុក្ខ
​* ៨_យប្បិច្ឆំនលភតិតម្ឃិទុក្ខ

គ- ឧទាហរណ៏ៈ

-រូប => មនុស្ស ,សត្វគោ ត្រូវតែមានទុក្ខទី៤ គឺស្លាប់។
-នាមរូប=> នាយកុយ មានតែទុក្ខទី៦ គឹជួបសត្វនឹងសង្ខាដែលមិនពេញចិត្ត ឯនាយក្រឹម មានទុក្ខទី៨ គឹប៉ងចង់មានលុយ១ពាន់លានដុល្លា ហើយរកមិនបាន។
_ឧទាហរណ៏: ទុក្ខរបស់រូប គឺកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ (រូបមិនដែលចង់បាន១លានដុល្លាទេ)។
_នាមរូប(និយាយងាយល់គឺឈ្មោះហៅសំគាល់រូប ឧកញ៉ា ហេង, ឆ្កែខ្ញុំឈ្មោះអាខ្មៅ)ហើយនាមរូបនេះហើយដែលមានទុក្ខ៨ ខុសពីរូប(ឧកញ៉ហេងខឹងទិញដីមិនបាន)មិនមែនរូបមានស្លឹក​​​​       ​    ត្រចៀកកំបិតច្រមុះធំភ្នែកលានខឹងទេគឺនាមរូបឧកញ៉ាហេងខឹង។

សង្ខារ​​​​ នឹង​ វិញ្ញាណ

''សង្ខារ= ​​​​ ជីវិត,សព៌ាង្គកាយ
something that has been formed; matter, substance, inherent properties and modality of substance or matter; arrangement, placement, location;  ​​​​​ ​ ​​   thought, idea; life; material existence, everything that exists in the world.

''វិញ្ញាណ=​​​  ​ធម្មជាតិដឹងច្បាស់នៅនូវអារម្មណ៏(ចិត្ត)
feeling, sensation, sense (as the five senses); soul, spirit; mind, intellect, reason; consciousness; life-force
វិញញាក្ខន្ធឫវិញ្ញាណក្ខន្ធ=ពួកចិត្ត(រាប់ចូលក្នុងខន្ធ៥)
memory, consciousness, thought, faculty; soul …