អក្សរភូមា

អក្សរភូមា (မြန်မာအက္ခရာ) គឺជាអក្សរក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី  ប្រើក្នុងប្រទេសមីយ៉ានម៉ាសម្រាប់ការសរសេរជាភាសាភូមា សម័យបុរាណ ការសរសេរអក្សរភូមានឹងត្រូវបានធ្វើដោយខ្វៀកចូលទៅក្នុងស្លឹកត្នោតលា ដូច្នេះតួអក្សរភូមាមានធ្នូរាងជារង្វង់ដើម្បីចៀសវាងចង្អូរស្លឹកត្នោត អក្សរភូមាសរសេរពីឆ្វេងទៅស្តាំដូចជាអក្សរថៃនិងតួអក្សរភាសាផ្សេងទៀតក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី 

អក្សរភូមាមានព្យញ្ជនៈនិងស្រៈ​ជាមួយ ព្យញ្ជនៈចំនួន ៣៣ ​​តួ ពីតួ က (កះ) ដល់ အ (អះ)  សម្លេងព្យញ្ជនៈនឹងត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយស្រៈដែលបានសរសេរខាង​ត្បូង ជើង ឬនៅជាប់នឹងព្យញ្ជនៈ ដូចជាភាសាដទៃទៀតនៅក្នុងគ្រួសារអក្ខរក្រមព្រាហ្មី 

 ព្យញ្ជនៈ 
ឈ្មោះ​ក្រុមចន្លោះសិថិល ()ធនិត ()សំលេង ()នាសិក ()កណ្ឋជះ
() ក ខ (ខ ឃ) គ (ក គ ហ្គ) ឃ (ក គ ហ្គ) (ង ង៉)កាជី  ខាក្វី  ហ្គាងេ  ហ្គាជី  ង៉ា  តាលុជះ
() ច (ស ស៊) ឆ (ស ស៊) ជ (ស ស៊ ហ្ស ហ្ស៊) ឈ (ស ស៊ ហ្ស ហ្ស៊) ញ (យ យ៉ ញ ញ៉)សាឡុង  ស្លេង  ហ្សាខ្វី  ហ្សាម្យ៉ាស្វី  ញ៉ាកាលី / ញ៉ាជី  មុទ្ធជះ
() ដ (ត ទ) ឋ (ថ ធ) ឌ (ដ ឌ) ឍ (ដ ឌ) ណ (ន ណ)ត្តាន់លីនឈេក  ថ្វាន់បែ  ដាយិនកៅ  ដាយីនមក់  ណាជី  ទន្តជះ
() ត (ត ទ) ថ (ថ ធ) ទ (ដ ឌ) ធ (ដ ឌ) ន (ន ណ)ត្វាន់ពូ  ថាស៊ីនធូ  ដាថ្វី  ដាអៅឆាយ  ណាងែ  ឱដ្ឋជះ
() ប (ប៉ ព) ផ (ផ ភ) ព (ប ប៊) ភ (ប ប៊) ម (ម ម៉)ប៉ះសៅ  ()ផាអ៊ូធុក  ()បាថាត់ឆាយ  ()បាកន់  ()ម៉ា  Miscellaneous consonantsបើគ្មានក្រុម/អវគ្គ
() យ (យ យ៉) រ (រ រ៉, យ យ៉) ល (ល ឡ) វ (វ វ៉) ស (ត ទ, ស ស៊)យ៉ាប៉ាឡែត  យ៉ាកៅ  ឡាងេ  វ៉ា  តា   ហ (ហ) ឡ (ល ឡ) អ (អ)ហា  ឡាជី  អា  ស្រះពេញតួ ឥ (អ៊ិ) ឦ (អ៊ី) ឧ (អ៊ុ) ឩ (អ៊ូ) ឯ (អ៊េ) ឱ (អ) ឪ (អ)
អក្សរ  នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ   បានបញ្ចេញសំលេងជា ကျ ကြ  (ច, ជ)

អក្សរ  នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ   បានបញ្ចេញសំលេងជា ချ ခြ  (ឆ, ឈ)

អក្សរ  នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ   បានបញ្ចេញសំលេងជា ဂျ ဃျ ဂြ ဃြ (ច, ជ) 

អក្សរ  នៅពេលដែលលាយបញ្ចូលគ្នាអក្សរ   បានបញ្ចេញសំលេងជា ငျ ငြ (យ, យ៉, ញ, ញ៉)
 អក្សរ  (ឃ),  (ឈ),  (),  (),  (),  (),  (),  (), និងអក្សរ  () ត្រូវបានប្រើជាចម្បងនៅក្នុងពាក្យដើមកំណើតបាលី
 អក្សរ  () និងអក្សរ  () ត្រូវបានប្រើទាំងស្រុងនៅក្នុងពាក្យសំស្ក្រឹតដូចដែលពួកគេបានបញ្ចូលទៅជាអក្សរ  (ស)ជាភាសាបាលី
 អក្សរ  (ញ) មានទំរង់ឆ្លាស់ , ដែលប្រើជាមួយស្រៈវណ្ណយុត្តិ  ជាការចាប់ផ្តើមព្យាង្គនិងតែម្នាក់ឯងជាវគ្គចុងក្រោយ។
 ទាក់ទងទៅនឹងការបញ្ចេញសំឡេង, អក្សរដែលត្រូវគ្នានៃ dentals និង alveolars គឺសមមូលតាមសូរស័ព្ទ។
 អក្សរ  (រ) ត្រូវបានគេប្រកាសជាញឹកញាប់  ជាពាក្យបាលីរឺដើមកំណើតបរទេស។
 អក្សរ  ត្រូវបានគេចាត់តាំងជាព្យញ្ជនៈក្នុងអក្សរភូមា តំណាងឱ្យការឈប់សំរួលដំបូងក្នុងព្យាង្គដោយគ្មានព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀត។
 អក្សរ န (ន) ប្រើទម្រង់ផ្សេងពេលមានវណ្ណយុត្តិក្រោមវាដូចក្នុង နု (nu.)
ព្យញ្ជនៈអាចត្រូវបានកែប្រែដោយវណ្ណយុត្តិពាក់​ក​ណ្តា​លមួយឬច្រើន បង្ហាញព្យញ្ជនៈបន្ថែមមុនស្រៈ វណ្ណយុត្តិទាំងនេះគឺ៖

 ယပင့် (យ៉ាពីង) សរសេរអក្សរ ျ (ជើង យ ្យ)
 ရရစ် (យ៉ាយីត) - សរសេរអក្សរ ြ  (ជើង រ ្រ)
 ဝဆွဲ (វ៉ាស្វេ) - សរសេរអក្សរ ွ  (ជើង វ ្វ)
 ဟထို (ហាធូ) - សរសេរអក្សរ ှ (ជើង ហ ្ហ)

គ្រាមភាសាភូមាមួយចំនួនប្រើវណ្ណយុត្តិបន្ថែមដើម្បីចង្អុលបង្ហាញថា လ /l/ កណ្ដាល ដែលបានបញ្ចូលគ្នាទៅអក្សរ ယ /j/ ក្នុងភាសាភូមាស្តង់ដារ

 လဆွဲ (ឡាស្វេ) សរសេរអក្សរ  ္လ (ជើង ល ្ល)

បន្សំវណ្ណយុត្តិដែលអាចកើតមានទាំងអស់ត្រូវបានរាយខាងក្រោម៖
+វណ្ណយុត្តិសំរាប់ព្យញ្ជនៈមជ្ឈឹម, ប្រើជាមួយអក្សរ   ជាអក្សរគំរូមូលដ្ឋានអក្សរIPAMLCTSសុន្ទរកថាya pinmyជាទូទៅត្រូវបានប្រើតែលើព្យញ្ជនៈ bilabial និង velar ប៉ុណ្ណោះ ().
Palatalizes velar consonants:  (ky បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ច ជ),  (hky បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ឆ ឈ),  (gy បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ច ជ) ត្រូវបានបញ្ចេញសំឡេង .hmy (hsy បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ស្យ) និង  (hly បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ស្យ) ត្រូវបានបញ្ចេញសំឡេង .mywhmywya yitmrជាទូទៅត្រូវបានប្រើតែលើព្យញ្ជនៈ bilabial និង velar ប៉ុណ្ណោះ (). (ប៉ុន្តែនៅក្នុងពាក្យបាលីនិងសំស្រ្កឹតសំរាំង  អាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀតផងដែរឧទាហរណ៍ )
Palatalizes velar consonants:  (kr បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ច ជ),  (hkr បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ឆ ឈ),  (gr បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ច ជ),  (ngr បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ង) ត្រូវបានបញ្ចេញសំឡេង .hmrmrwhmrwwa hswemwhmwha htohmប្រើតែក្នុងអក្សរ  (hng បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ង) ,  (hny បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ញ ញ៉) ,  (hn បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ន ណ) ,  (hm បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ម ម៉) ,  (hl បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ត ទ) ,  (hw បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ វ វ៉) .  (hy បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ឆ ឈ) and  (hr បញ្ចេញសំឡេងអក្សរ ស ស៊) are pronounced .

 វណ្ណយុត្តិនិងនិមិត្តសញ្ញា 
និមិត្តសញ្ញាឈ្មោះភូមាកំណត់សំគាល់,  ទណ្ឌឃាដ, បដិសេធ (៍) លុបស្រៈដែលមានស្រាប់ ដោយហេតុនេះធ្វើឱ្យព្យញ្ជនៈចុងក្រោយព្យាង្គជាញឹកញាប់បំផុតជាមួយអក្សរ က င စ ည (ဉ) ဏ တ န ပ မ ហើយជួនកាលមានព្យញ្ជនៈផ្សេងទៀតនៅក្នុងពាក្យប្រាក់កម្ចី។កំណែខ្នាតតូចជំនួសនៃ င်; សូរសព្ទសមមូលនៃសម្លេងច្រមុះ င် ([ìɰ̃]) ជាចុងក្រោយ
ត្រូវបានរកឃើញជាចម្បងនៅក្នុងប្រាក់កម្ចីបាលីនិងសំស្ក្រឹត (ឧទាហរណ៍: "ថ្ងៃអង្គារ" ប្រកបថា အင်္ဂါ និង​មិនមែនពាក្យ အင်ဂါ)បង្កើតសម្លេងក្រអឺតក្រទម ប្រើតែជាមួយចុងច្រមុះឬស្រៈដែលបង្ហាញពីសម្លេងទាបឬខ្ពស់។, , , រះមុខ, វិសជ៌នី (ះ) បង្កើតសម្លេងខ្ពស់ អាចធ្វើតាមច្រមុះចុងក្រោយដែលត្រូវបានសម្គាល់ដោយទណ្ឌឃាដ () ឬស្រៈមួយដែលជាប់ទាក់ទងនឹងសម្លេងក្រអឺតក្រទមឬសម្លេងទាប ឬ , , ស្រះ អា (ា) នៅពេលប្រើតែម្នាក់ឯងវាបង្ហាញ /à/ (អា)
សំដៅជាទូទៅថាជា ရေးချ (/jéːtʃʰa̰/ យេឆះ) វណ្ណយុត្តិនេះមានទម្រង់ខុសគ្នាពីរ តាមលំនាំដើមវាត្រូវបានសរសេរ ာ ដែលត្រូវបានគេហៅថា ဝိုက်ချ (/waɪʔtʃʰa̰/  វ៉ៃឆះ) សម្រាប់ភាពជាក់លាក់ ប៉ុន្តែដើម្បីចៀសវាងភាពមិនច្បាស់នៅពេលតាមដានព្យញ្ជនៈ ခ ဂ င ဒ ပ ဝ ត្រូវបានសរសេរខ្ពស់ ါ ហើយបានហៅ မောက်ချ (/maʊʔtʃʰa̰/ ម៉ៅឆះ)ស្រះ អេ (េ) ចង្អុលបង្ហាញ /è/ (អេ)
អាចត្រូវបានផ្សំជាមួយសញ្ញាស្រៈ ာ ឬ ါ ដើម្បីបង្កើត ော ឬ ေါ ដែលបង្ហាញ /ɔ́/ (អរ, អូ) នៅក្នុងព្យាង្គបើកឬ /àʊ/ មុនពេលអក្សរ က ឬ င សម្លេងទាបនៃស្រៈនេះនៅក្នុងព្យាង្គបើកចំហត្រូវបានសរសេរ ော် ឬ ေါ်  -ស្រះ អៅ (ៅ) ការរួមបញ្ចូលគ្នារបស់ ေ និង ာ ឬ ါ (មើល​ខាងលើ) ចង្អុលបង្ហាញ  /ɔ́/ (អរ, អូ) នៅក្នុងព្យាង្គបើកឬ /àʊ/ មុនពេលអក្សរ က ឬ င សម្លេងទាបនៃស្រៈនេះនៅក្នុងព្យាង្គបើកចំហត្រូវបានសរសេរ ော် ឬ ေါ်ស្រះ អេ (េ) ចង្អុលបង្ហាញ /ɛ́/ (អេ) រកឃើញតែនៅក្នុងព្យាង្គបើកប៉ុណ្ណោះស្រះអុ (ុ) នៅពេលប្រើតែម្នាក់ឯង បង្ហាញ /ṵ/ (អ៊ុ) ក្នុងព្យាង្គបើកឬ /ɔ̀ʊ/ ក្នុងព្យាង្គបិទស្រះអូ ​(ូ) បង្ហាញ /ù/ (អ៊ូ) រកឃើញតែនៅក្នុងព្យាង្គបើកប៉ុណ្ណោះស្រះអិ (ិ) បង្ហាញ /ḭ/ (អ៊ិ) នៅក្នុងព្យាង្គបើក ឬ /èɪ/ នៅក្នុងព្យាង្គបិទស្រះអី (ី) បង្ហាញ /ì/ (អ៊ី) រកឃើញតែនៅក្នុងព្យាង្គបើកប៉ុណ្ណោះ -ស្រះអោ (ោ) បង្ហាញ /ò/ (អុ, អូ) នៅក្នុងព្យាង្គបើកឬ /aɪ/ មុនពេលអក្សរ က ឬ င. រួមបញ្ចូលគ្នារបស់ ိ និង ု ជាស្រៈវណ្ណយុត្តិ  ជើង វ (្វ) ប្រើតែម្នាក់ឯង ចង្អុលបង្ហាញ /wa̰/ ក្នុងព្យាង្គបើកឬផ្សេងៗ /ʊ̀/ ឬ /wà/ នៅក្នុងព្យាង្គបិទនិគ្គហិត (ំ) នៅក្នុងពាក្យពហុភាសាវាមានមុខងារដូចជាច្រមុះបែបសរីរាង្គ ពាក្យចុងក្រោយវាដំណើរការដូចវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ -ម ផ្លាស់ប្តូរស្រៈនិងការបន្លឺសម្លេងទាបតាមលំនាំដើម ទោះបីជាវាអាចត្រូវបានផ្សំជាមួយសញ្ញាសម្គាល់សម្លេងដើម្បីបង្កើតព្យាង្គសម្លេងខ្ពស់ឬខ្ពស់ 
បង្កើតច្រមុះថា -ន ជាចុងក្រោយអក្សរ ឫ ប្រើសម្រាប់តែសំស្ក្រឹត r̥អក្សរ ឬ ប្រើសម្រាប់តែសំស្ក្រឹត r̥̄ប្រើអក្សរដើម្បីបញ្ជាក់ "ော်" នៅក្នុងអក្សរមួយចំនួនដើម្បីជៀសវាងការយល់ច្រឡំសម្រាប់អក្សរ က, တ, ဘ, ဟ, အ

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសភូមា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរ