ខ្មោចដើមចេកជ្វា

ខ្មោចដើមចេកជ្វា  Poster of 	
Ghost Banana Tree (2004)អ្នកដឹកនាំរឿង ហេង តុលា និពន្ធដោយ​ អ្នកស្រី ម៉ៅ សំណាងផលិតករ​ ហេង តុលាចែកចាយដោយCampro Film Productionចេញផ្សាយ24 មិថុនា 2004 ម៉ោងដំណើរការ ​120 នាទី  ប្រទេស កម្ពុជា ភាសា ខ្មែរថវិកាផលិត$60,000 USD  ប្រាក់ចំណូល$480,000 USD  Cambodia Box office

ខ្មោចដើមចេកជ្វា (អង់គ្លេស: Ghost Banana Tree) Meaning: Banana Seeds, Khmer call: Jvea Banana. គឺជាខ្សែភាពយន្តភ័យរន្ធត់ បែបជំនឿអរូបី របស់កម្ពុជា ដែលដឹកនាំរឿងដោយលោក ហេង តុលា ដែលនិពន្ធដោយសាស្ត្រាចារ្យ អ្នកស្រីម៉ៅសំណាង ដែលនិពន្ធពាក់ព័ន្ធនឹងករណីដ៏លេចធ្លោនៃការលងបន្លាច នៃភាពយន្ត ខ្មោចដើមចេកជ្វា នេះឡើងដែលបានដកស្រង់ចេញពី ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ (Collection of Khmer legends) ក្នុងឆ្នាំ 1963 ។ Ghost Banana Tree (2004) Ghost Banana Tree, Website: letterboxd.com 

 គ្រោងរឿង 
Plot Movie

សាច់រឿង ខ្មោចដើមចេកជ្វា និយាយពីជីវិតប្ដីប្រពន្ធមួយគូ ដែលរស់នៅក្នុងសម័យកាលលង្វែក ក្នុងរាជព្រះបាទ
សត្ថាទី១ គ.សករាជ ១៥៧៩ នាស.វទី១៦ ដែលពោពេញទៅដោយ គ្រោះអាសន្ន វឹកវរ ដោយការឆ្លងជំងឺអាសន្នរោគផង និង ចោរកម្មលួចឆក់ប្លន់ផង ដោយជីវភាពខ្វះខាតផង តួអង្គប្ដីត្រូវចាកចេញពីភូមិខ្លួនទៅរកជំនួញនៅតំបន់ផ្សេងៗ និងបានទុកប្រពន្ធចោលឱ្យនៅម្នាក់ឯង ជាច្រើនថ្ងៃក្រោយមកប្រពន្ធក៏ស្លាប់ដោយរបួស ដោយសារការមុតកាបិត ហើយខ្មោចនាងប្រពន្ធបានចេញមកលងអ្នកស្រុកភូមិជិតនេះដើម្បីស្វែងរកប្ដីរបស់ខ្លួន និង ចាំប្ដីត្រឡប់មកវិញ កាលដែលប្ដីមកវិញ ត្រូវបានអ្នកក្នុងភូមិប្រាប់ពីការស្លាប់របស់ប្រពន្ធតែនាយប្ដីមិនជឿឡើយ ព្រោះគិតថាគេនិយាយលេងសើច ណាមួយមិនបានឃើញផ្ទាល់ភ្នែក ប្ដីបានត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ឃើញរូបប្រពន្ធនៅស្អាតដដែល ក៏រស់នៅទីនោះដដែល រហូតដល់ថ្ងៃមួយ ប្ដីបានងឿងឆ្ងល់អកប្បកិរិយាប្រពន្ធចម្លែកៗ ខុសពីធម្មតា ក៏នឹកគិតពីសម្ដីអ្នកប្រាប់ផង និងចង់ដឹងការពិតផង បុរសជាប្ដីក៏ធ្វើពិធីបើកភ្នែកឃើញខ្មោច ដោយយកកំបោរគូសញ្ញាជើងក្អែក ដើរជុំវិញផ្ទះដើម្បីមើលឃើញខ្មោច ក្រោយមកក៏ដឹងថាប្រពន្ធខ្លួនជាខ្មោចភ័យតក់ស្លុតរត់ចេញពីផ្ទះទាំងយប់អាធ្រាត និងបានរត់ទៅវត្តដើម្បីឱ្យព្រះសង្ឃជួយ ព្រះសង្ឃក៏នាំឡើងសាលាកុដិ ហើយសូត្រធម៌ដើម្បីព័ទ្ធខ្សែសីម៉ា ដើម្បីមិនឱ្យនាងខ្មោចចូលបាន ជាអកុសលចុងក្រោយនាងខ្មោចបានវាឡើងតាមស្លឹកធាងដើមចេកជ្វា ចូលទៅកាច់កសម្លាប់ជីវិតប្ដីនោះបានដដែល ដោយសារធាងស្លឹកដើមចេកជ្វាបានលយចូលសំយ៉ាបបង្អួចកុដិរំលងពីលើខ្សែរសីម៉ា ទើបខ្មោចនាងប្រពន្ធនៅតែអាចមកយកជីវិតប្ដីបាន ទើបចាស់ពីបុរាណលោកហាមដាច់ខាតការដាំដើមចេកជ្វានៅក្បែរសំយ៉ាបផ្ទះ នាំឱ្យមានគ្រោះដល់ជីវិតដោយសារពពួកខ្មោចព្រាយបីសាចទាំងនោះអាចមកពួននៅក្នុងដើមចេកជ្វានេះបាន ។ Acedemy Dictionaries and Encyclopedias (2010) Ghost Banana Tree (2004 film), Website: academic.com 

 ប្រភពដើម 
Original source

និយាយពីជីវិតប្ដីប្រពន្ធមួយគូ ដែលរស់នៅក្នុងសម័យកាលលង្វែក ក្នុងរាជព្រះបាទ សត្ថាទី១ គ.សករាជ ១៥៧៩ នាស.វទី១៦ ដែលពោពេញទៅដោយ គ្រោះអាសន្ន វឹកវរ ដោយការឆ្លងជំងឺអាសន្នរោគផង និង ចោរកម្មលួចឆក់ប្លន់ផង ដោយជីវភាពខ្វះខាតផង តួអង្គប្ដីត្រូវចាកចេញពីភូមិខ្លួនទៅរកជំនួញនៅតំបន់ផ្សេងៗ និងបានទុកប្រពន្ធចោលឱ្យនៅម្នាក់ឯង ជាច្រើនថ្ងៃក្រោយមកប្រពន្ធក៏ស្លាប់ដោយសារការឆ្លងជំងឺអាសន្នរោគ ចំណែកឯអ្នកភូមិមួយចំនួនក៏ឆ្លងជំងឺស្លាប់ផងដែរ ហើយអ្នកភូមិមួយចំនួនធំក៏បានរើចេញទៅបាត់អស់ គ្មាននរណាអាចជួយនរណាបានឡើយ ផ្ទះនីមួយៗ ស្ងាត់ឈឹង ពេលយប់គេឮតែសំឡេងឆ្កែលូ និងពន្លឺភ្លើងចង្កៀងផ្លុងៗ ទៅតាមផ្ទះនីមួយៗ ដែលមានចម្ងាយឆ្ងាយៗដាច់ពីគ្នាណាស់ ដែលមើលទៅគួរឲ្យភ័យខ្លាចព្រឺក្បាលជាពន់ពេក ។ នាថ្ងៃមួយមានភិក្ខុសង្ឃ២អង្គ ដែលមកពីទីឆ្ងាយមិនបានដឹងហេតុការណ៍ក្នុងភូមិដែលស្លាប់មនុស្សអស់ដោយសាររោគជំងឺឆ្លងនេះទេ លោកទាំងពីរអង្គ បានមកបិណ្ឌបាតនៅភូមិនេះ ហើយលោកបានជជែកលេងជាមួយអ្នកភូមិនេះ ក៏ត្រូវបាន អ្នកភូមិនេះនិមន្តលោកឱ្យទៅសូត្រមន្តចម្រើនព្រះបរិត្តនៅផ្ទះរបស់ខ្លួន លោកឡើងទៅដល់លើផ្ទះឃើញមានភ្ញៀវពុទ្ធបរិស័ថជាច្រើន ម្ចាស់ផ្ទះក៏ទទួលប្រកេនចង្ហាន់លោកតាមការគួរ ក្រោយប្រគេនចប់ ម្ចាស់ផ្ទះបានសំនូមពរពិក្ខុសង្ឃថាថ្ងៃនេះជាថ្ងៃសប្បាយ តេជគុណកុំសូត្រធម៌ "ករណីយមេត្តាសូត្រ" (Metta Sutta) សូមនិមន្តសូត្ររំលងទៅ "វិរូបក្ខេ" តែម្ដងទៅ ដើម្បីកុំឱ្យខាតពេល ព្រះសង្ឃក៏ចាប់ផ្ដើមចម្រើនព្រះបរិត្តសូត្រធម៌ លុះដល់ "ករណីយមេត្តាសូត្រ" លោកក៏រំលងចោលទៅសូត្រ "វិរូបក្ខេ" តាមការស្នើសុំពីម្ចាស់ផ្ទះ ក្នុងពេលនោះ លោកសង្កេតឃើញថា ម្ចាស់ផ្ទះនិងភ្ញៀវមានការ សប្បាយរីករាយសើចញញឹមញញែមក្របួចមាត់ក្របួចកក្អាកក្អាយគ្រប់ៗគ្នា ។ ព្រះសង្ឃនឹកឆ្ងល់ថា ៖ គេសុំកុំឲ្យសូត្រ "ធម៌ករណីយ" សុំឱ្យផ្លោះទៅសូត្រ “ វិរូបក្ខេ តែម្ដង ឥឡូវសូត្រវិរូបក្ខេទៅ ស្រាប់តែនាំគ្នាសប្បាយបែបដូចជាប្លែក ព្រះថេរៈនឹកអៀនក្នុងព្រះទ័យណាស់ ខ្លាចក្រែងគេរិះគន់ ថាលោកសូត្រខុស ទើបត្រឡប់មកចាប់សូត្រធម៌ករណីយមេត្តាសូត្រវិញ ។ លោកទើបតែនឹងចាប់សូត្របាន ៣-៤ ព្រះឱស្ឋ, ស្រាប់តែ ភ្ញៀវក្នុងផ្ទះនាំគ្នាដកខ្លួនថយបន្តិចម្ដង ៗ រហូតដល់អស់រលីង ស្ងាត់សូន្យឈឹង ។ ផ្ទះដែលព្រះសង្ឃឡើងទៅនោះ ត្រឡប់ទៅជាគុម្ពឫស្សី បារី-តែស្ករទៅជាដុំធ្យូង ដីខ្សាច់ និងកំណាត់ឈើអស់ ហើយព្រះសង្ឃទាំងពីរអង្គបានជាប់នៅលើចុងដើមឬស្សី ទើបព្រះសង្ឃភ្ញាក់ដឹងខ្លួនថា ការពិតអ្នកភូមិនេះ ស្លាប់អស់ហើយទើបក្លាយជាខ្មោចមកលងអត្មាអញ ព្រះសង្ឃទាំងពីរជាប់នៅលើចុងឬស្សីនោះបាន ២ទៅ ៣យាម ក៏ឃើញអ្នកបរទេះមួយមកភូមិនេះដែរ ក៏ស្រែកហៅឱ្យជួយ ហើយនិយាយប្រាប់ហេតុការណ៍នេះដល់អ្នកបរទេះ ដែលជាអ្នកជំនួញមករកប្រពន្ធវិញនេះឯង យ៉ាងណាអ្នកជំនួញនេះមិនជឿព្រះសង្ឃ២អង្គឡើយ ត្បិតថាដើមឬស្សីខ្ពស់ខ្មោចលងនៅលើនោះបែបមិនសមទំនង បុរស​នោះ​ដោយ​សេចក្ដី​នឹក​ប្រពន្ធកូន​ខ្លាំង​ពេក ក៏​ចេះ​តែ​ចចេស​ចូល​ទៅ ។ លុះ​ទៅ​ជិត​ដល់​លំនៅ​ខ្លួន មើល​ទៅ​ឃើញ​ភ្លើង​ផ្លុង ៗ គ្រប់​ៗ​ផ្ទះ ដូច​ប្រក្រតី គាត់​ត្រេកអរ​ណាស់ ហើយ​នឹក​ខឹង​នឹងព្រះសង្ឃទាំងពីរ ដែល​ប្រាប់​ពី​កណ្ដាល​ផ្លូវ​ថា ៖ អ្នកភូមិនេះស្លាប់អស់ហើយ, នៅ​តាម​ផ្លូវ​ទៅ​ផ្ទះ​គាត់ គាត់​មាន​សេចក្ដី​សង្ស័យ​ដែរ ចំពោះ​សភាព​ស្ងប់​ស្ងាត់​ប្លែក​ពី​ធម្មតា គ្មានសូម្បីតែសម្លេងឆ្កែព្រុស ដូចសព្វដងដែលគាត់រស់នៅ ។ លុះ​ទៅ​ដល់​​របង​ផ្ទះ​ក៏​ស្រែក​ហៅ​ប្រពន្ធ ពេល​នោះ​គាត់​ឃើញប្រពន្ធរបស់ខ្លួនរត់មកទទួលធម្មតា នាំចូលទៅក្នុងផ្ទះ ប្ដីទទូចមើលមុខកូននៅក្នុងអង្រឹងតែប្រពន្ធចេះតែឃាត់ មិនឱ្យចូលមើលមុខកូននៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ដេកដោយរកលេះផ្សេងៗ ហើយនាងក៏ទៅដាំបាយធ្វើម្ហូបឱ្យប្ដីហូប សំរាកបានមួយយប់ ប្ដីបានងឿងឆ្ងល់អកប្បកិរិយាប្រពន្ធចម្លែកៗ ខុសពីធម្មតា ក៏នឹកគិតពីសម្ដីព្រះសង្ឃទាំងពីរ និងចង់ដឹងការពិតផង បុរសជាប្ដីក៏ធ្វើពិធីបើកភ្នែកឃើញខ្មោច ដោយយកកំបោរគូសញ្ញាជើងក្អែក ដើរជុំវិញផ្ទះចំនួន៣ជុំដើម្បីមើលឃើញខ្មោច ដោយអោនក្បាលទៅមើលតាមប្រហោងខាងក្រោមជើង ក៏ឃើញអណ្ដាតប្រពន្ធយ៉ាងវែកលានមកឆ្កឹះយកវែកបាយ ក៏ដឹងថាប្រពន្ធខ្លួនជាខ្មោចក៏ភ័យតក់ស្លុតជាខ្លាំង ខ្មោចនាងប្រពន្ធក៏ហៅប្ដីមកហូបបាយល្មម ប្ដីលឺដូចនេះក៏ពោលទាំងញ័រមាត់ថា អញទៅនោមនៅរានមុខផ្ទះមួយភ្លែតសិន បុរសជាប្ដីបានយកក្អមមកចោះឱ្យហូរទឹកបន្លំជាសម្លេងជុះនោម រួចក៏លបរត់ចេញទៅទាំងភិតភ័យ នាងខ្មោចប្រពន្ធដែលចាំប្ដីយូរពេកក៏ចេញទៅមើលមិនឃើញប្ដី ឃើញតែតែក្អមដែលចោះហូរទឹកចេញ ក៏នឹកគិតក្នុងចិត្តថាប្ដីដឹងថាខ្លួនស្លាប់ជាខ្មោច ក៏ចេញទៅតាមប្ដីតែតាមប្ដីមិនទាន់ នាងខ្មោចប្រពន្ធក៏ក្រឡាខ្លួនជាខ្មោចអសូរិកាយមានកម្ពស់ប៉ុនដើមត្នោតដើម្បីតាមឱ្យទាន់ប្ដី ប្ដីរត់បានពាក់កណ្ដាលផ្លូវក្រឡេកក្រោយឃើញខ្មោចប្រពន្ធតាមមកជិតទាន់ក៏រត់ទៅពួនអង្គុយសំងំក្រោមដើម "បាយម៉ាត" ជារុក្ខជាតិម្យ៉ាងដែលអាចបំបាំងភ្នែក ខ្មោចព្រាយបិសាច មិនអាចឱ្យមើលឃើញបាន ដោយខ្មោចនាងប្រពន្ធមិនអាចមើលឃើញប្ដីរបស់ខ្លួន នាងបានសួរនាំប្ដីរបស់នាងរហូតដើម្បីឱ្យលឺសម្លេងដើរតាមប្ដីរបស់នាង ចំណែកឯប្ដីរបស់នាងពេលទៅដល់វត្តហើយចំពេលព្រះសង្ឃទាំងអស់បានសឹងលក់គ្រប់អង្គ សល់តែកុដិលោកមួយអង្គប៉ុនណោះដែលមិនទាន់សឹង ប្ដីបានរៀបរាប់ទាំងភ័យខ្លាចទៅកាន់ព្រះសង្ឃអង្គនោះឱ្យជួយ ព្រះសង្ឃអង្គនេះបានអង្គុយសូត្រមន្តឃុំយ័ន្តដើម្បីការពារបុរសជាប្ដីនេះ ហើយខ្មោចនាងប្រពន្ធក៏នៅតែមិនទៅណា នៅដើរតាមក្រវ៉ែមើលជុំវិញកុដិក៏ឃើញស្លឹកធាងដើមចេកជ្វា ទើចូលមកសំយ៉ាបបង្អួចកុដិក៏បានឱ្យកាស បង្រួមកាយឱ្យតូចវិញរួចវាតាមស្លឹកចេកចូលមកកាច់កសម្លាប់ប្ដីនោះបានទៅ ទើបបុរាណខ្មែរលោកចារ្យមកថា សូមកុំដាំដើមឈើណាដែលមានមែកធាងចាក់ចូលមកបង្អួចផ្ទះ ព្រោះវាជាស្ពានដែលនាំមកនូវពពួកវិញាណខ្មោចព្រាយបីសាច អាចចូលមកសណ្ឋិតនៅក្នុងផ្ទះរបស់យើង ហើយបង្កររឿងរ៉ាវផ្សេងៗដែលយើងនឹកស្មានមិនដល់ ជាពិសេស ដើមចេកជ្វា ជាដើមដែលផ្លែចេកមានគ្រាប់ច្រើន ខុសពីផ្លែចេកយើងធម្មតា ។ Khmer Tradition Church (1963) Collection of Khmer legends (Volume 7), Publisher: Buddhist Academy of Cambodia, Original from the University of Michigan. 

 តួសម្ដែង 
Cast

 ផលិតកម្ម 
Production

 តន្ត្រីភាពយន្ត 
Music Film

 ផ្នែកទីផ្សារ 
Marketing

 ចេញផ្សាយ 
Release

 ដូចនេះ 
See also
 Cambodia Box Office
 ភាពយន្តភ័យរន្ធត់កម្ពុជា
 ផ្ទះខ្មោចទិញ
 ម៉ែក្រឡាភ្លើង
 ភូមិអត់មនុស្ស
 ប្រុសលក់ខ្លួន

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភាពយន្តខ្មែរ