ព្រះវិហារ

វិហារ ជាទូទៅសំដៅទៅលើ ប្រាសាទពុទ្ធសាសនា ឬ វត្តពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ ពុទ្ធបរិស័ទ ដែលភាគច្រើននៅក្នុង ឧបទ្វីបឥណ្ឌា ។ គោល​គំនិត​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​បុរាណ ហើយ​ក្នុង​គម្ពីរ ​បាលី ​សម័យ​ដើម វា​មាន​ន័យ​ថា​ការ​រៀប​ចំ​ទីធ្លា ឬ​កន្លែង​សម្រាប់​លំនៅ​ដ្ឋាន។  "He now undertook what were described as 'dharma yatras' instead of the usual royal 'vihara yatras'. Vihara yatras were marked by pleasures such as the hunt" in  ពាក្យនេះបានវិវត្តទៅជាគំនិតស្ថាបត្យកម្មដែលវាសំដៅទៅលើកន្លែងរស់នៅសម្រាប់ព្រះសង្ឃដែលមានទីធ្លារួមចំហរ ឬទីធ្លា ជាពិសេសនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍ព្រះសង្ឃ ជេន ផងដែរ ដែលជាធម្មតាសំដៅទៅលើទីជម្រកបណ្តោះអាសន្នសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ឬដូនជីក្នុងរដូវភ្លៀងធ្លាក់ប្រចាំឆ្នាំរបស់ឥណ្ឌា។    នៅក្នុងសាសនាជេនសម័យទំនើប ព្រះសង្ឃបន្តត្រាច់ចរពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ លើកលែងតែរដូវវស្សា ( ចតុម៌ស្យ ) ហើយពាក្យថា «វិហារ» សំដៅលើការត្រាច់ចរ។  

សាលវិហារ ឬវិហារវិហារមានអត្ថន័យជាក់លាក់ជាងនៅក្នុង ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រទេសឥណ្ឌា ជាពិសេស ស្ថាបត្យកម្មកាត់ថ្មឥណ្ឌា បុរាណ។ នៅទីនេះវាមានន័យថាសាលកណ្តាលដែលមានកោសិកាតូចៗភ្ជាប់ជាមួយវាជួនកាលមានគ្រែឆ្លាក់ពីថ្ម។ ខ្លះ​មាន​ក្រឡា​ចេតិយ​ដាក់​នៅ​កណ្តាល​ជញ្ជាំង​ខាងក្រោយ មាន ​ចេតិយ ​ក្នុង​ឧទាហរណ៍​ដើម ឬ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា​ក្រោយ​មក។ កន្លែងធំធម្មតាដូចជា Ajanta Caves, Aurangabad Caves, Karli Caves និង Kanheri Caves មានវិហារជាច្រើន។ អ្នក​ខ្លះ​រួម​មាន​សាល ​សក្ការៈ ឬ​វិហារ​នៅ​ក្បែរ​នោះ។ Michell, George, The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu, p. 67 and see individual entries, 1989, Penguin Books,  ព្រះ​វិហារ​មាន​ដើម​កំណើត​ជា​ជម្រក​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ​ពេល​ភ្លៀង។

 និរុត្តិសាស្ត្រ និងនាមនាម 
ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា​ជា​ទម្រង់​នៃ​ផ្ទះ​សម្រាក ប្រាសាទ ឬ​វត្ត​ក្នុង​ទំនៀម​ទម្លាប់​បូជា​សាសនា​របស់​ប្រទេស​ឥណ្ឌា ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ក្រុម​ព្រះសង្ឃ។  ជាពិសេសវាសំដៅទៅលើសាលមួយដែលត្រូវបានប្រើជាព្រះវិហារ ឬជាកន្លែងដែលព្រះសង្ឃបានជួប និងខ្លះដើរជុំវិញ។   នៅក្នុងបរិបទនៃសិល្បៈសម្តែង ពាក្យនេះមានន័យថា រោងមហោស្រព រោងលេង សន្និបាត ឬបរិវេណប្រាសាទសម្រាប់ជួបជុំ សម្តែង ឬសម្រាកលំហែកាយ។ ក្រោយមកវាសំដៅទៅលើទម្រង់នៃការសាងសង់ព្រះវិហារ ឬវត្តក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាចេន ដែលការរចនានេះមានសាលកណ្តាល និងភ្ជាប់ទីសក្ការបូជាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់គេហដ្ឋានសម្រាប់ព្រះសង្ឃ ឬសម្រាប់តមអាហារ និងរូបសក្ការៈ ដូចជា Tirthankaras, គោត្ដន ។ ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា ប្រាសាទ ​ជេន ឬ ​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ឬ "កន្លែង​រង់ចាំ" ក្នុង​សិលាចារឹក​និង​អត្ថបទ​សម័យ​មជ្ឈិម​សម័យ​ជា​ច្រើន​មក​ពី ​វីហារ ដែល​មាន​ន័យ​ថា "សាងសង់" ។ Stella Kramrisch (1946).  Paul Dundas (2003). 

វា​ផ្ទុយ​នឹង អរណ្យ ឬ អរញ្ញ ដែលមានន័យថា "ព្រៃ" ។   ក្នុង​សម័យ​មជ្ឈិម​សម័យ ពាក្យ​នេះ​មាន​ន័យ​ថា​វត្ត​ណា​មួយ ជា​ពិសេស​សម្រាប់​ព្រះសង្ឃ។   មថ គឺជាពាក្យមួយទៀតសម្រាប់វត្តអារាមក្នុងប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា  សព្វថ្ងៃនេះជាធម្មតាប្រើសម្រាប់គ្រឹះស្ថានហិណ្ឌូ។

រដ្ឋ Bihar ភាគខាងកើតនៃ ប្រទេសឥណ្ឌា យកឈ្មោះរបស់វាពី វិហារ ដោយសារវត្តពុទ្ធសាសនាច្រើន នៅក្នុងតំបន់នោះ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានខ្ចីជា ភាសាម៉ាឡេ ថា ពីហា តំណាងឱ្យវត្តអារាម ឬកន្លែងសក្ការបូជាផ្សេងទៀតដែលមិនមែនជាមូស្លីម។ គេ​ហៅ​ថា វិហារ ( ) ជា ភាសាថៃ និង វិហារ ជា ភាសាខ្មែរ ។ នៅក្នុង ភាសាភូមា, វីហារ៉ា (  [ wḭhəɹa̰ ] ) មានន័យថា "វត្ត" ប៉ុន្តែពាក្យភូមាដើមកំណើត kyaung (  [ tɕáʊɰ̃ ] ) ត្រូវបានគេពេញចិត្ត។ ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ទី​មួយ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ទេសនា និង​ស្វែង​រក ​បិណ្ឌបាត ជា​រឿយៗ តែង​នៅ​ជុំ​គ្នា​ក្នុង ​សង្ឃ ។[ ត្រូវការដកស្រង់ ] នៅក្នុង ភាសា Punjabi កន្លែងបើកចំហនៅខាងក្នុងផ្ទះត្រូវបានគេហៅថា វេហ្យ .

នៅ ប្រទេសកូរ៉េ ជប៉ុន វៀតណាម និង ចិន ពាក្យសម្រាប់ព្រះវិហារ ឬវត្តព្រះពុទ្ធហាក់ដូចជាមានប្រភពដើមខុសគ្នា។  ពាក្យ ជប៉ុន សម្រាប់ប្រាសាទពុទ្ធសាសនាគឺ   វាត្រូវបានសរសេរតាមសូរសព្ទថា 天良tera ពីបុរាណ ហើយវាត្រូវបានយល់ស្របជាមួយ Chǒl របស់កូរ៉េសម័យទំនើប ពី Tiel កូរ៉េកណ្តាល Jurchen Taira និង ភាសាចិនចាស់ ដែលបានសាងសង់ឡើងវិញ * dɘiaʁ មានន័យថា "។ វត្តពុទ្ធសាសនា”។  ពាក្យទាំងនេះទំនងជាបានមកពីពាក្យ អារ៉ាម សម្រាប់ " វត្ត " dērā / dairā / dēr (ពីឫស dwr "ដើម្បីរស់នៅជាមួយគ្នា") ជាជាងមកពីពាក្យឥណ្ឌាដែលមិនទាក់ទងសម្រាប់វត្តអារាម វិហារ ហើយប្រហែលជាត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនដោយ អ្នកបកប្រែគម្ពីរពុទ្ធសាសនាអាស៊ីកណ្តាលដំបូងគេ ដូចជា អាន ស៊ីហ្កាវ ឬ ឡុកកេសម៉ា ។ 

 ប្រភពដើម 
រូបភាពតូច| គុហា 12, Ellora, វិហារដែលកាត់ថ្មច្រើនជាន់។ ការ​តុបតែង​សសរ​បន្ថែម​ទៀត​ប្រហែល​ជា​មាន​បំណង។
ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី 3 មុនគ.ស. នៃ អសោក, វិហារយត្រ គឺជាកន្លែងឈប់ធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងដើម្បីភាពរីករាយ ការសប្បាយ និងចំណង់ចំណូលចិត្តដូចជាការបរបាញ់។ ទាំង​នេះ​ផ្ទុយ​ពី ​ធម៌​យត្រ ​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ស្វែង​រក​សាសនា និង​ធម្មយាត្រា។ "He now undertook what were described as 'dharma yatras' instead of the usual royal 'vihara yatras'. Vihara yatras were marked by pleasures such as the hunt" in Nayanjot Lahiri (2015).  បន្ទាប់ពីព្រះបាទអសោកបានប្តូរមកពុទ្ធសាសនា រដ្ឋ Lahiri ទ្រង់បានចាប់ផ្តើម ធម៌យាត្រា នៅប្រហែលពាក់កណ្តាលសតវត្សទី 3 មុនគ.ស ជំនួសឱ្យ hedonistic royal vihara yatras ។ 

 វិចិត្រសាលរូបភាព 
រូបភាពតូច|ព្រះវិហារវត្តព្រះកែវ កសាងឆ្នាំ១៩៦២
រូបភាពតូច|វត្តភ្នំ, កសាងនៅដើមសតវត្សទី២០
រូបភាពតូច|វត្តដំណាក់
រូបភាពតូច|ព្រះវិហារវត្តបទម
រូបភាពតូច|វត្តរាជបូណ៌
រូបភាពតូច|វត្តរកាកណ្ដាល
រូបភាពតូច|វត្តពិភិទ្ធារាម
រូបភាពតូច|វត្ត​ដំរីស
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Japanese-language text