ខេត្តនគរបឋម

ខេត្តនគរបឋម (សៀម : นครปฐม) គឺជាខេត្តស្ថិតភាគកណ្ដាលនៃប្រទេសសៀម។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងខេត្តសុពណ៌បុរី ខេត្តអយុធ្យា ខេត្តនន្ទបុរី ទីក្រុងបាងកក(ខេត្តបឹងកក់) ខេត្តសមុទ្រសាគរ ខេត្តរាជបុរី និង ខេត្តកញ្ចនបុរី។

ខេត្តនគរបឋម គឺជាទីកន្លែងរបស់ព្រះបឋមចេតិយដែលជាចេតិយត្រូវបានចាត់ចែងសាងសង់ឡើងនៅក្នុងរាជ្យស្តេចមង្កុដ(រាមាទី ០៤)និងបញ្ចប់នៅក្នុងរាជ្យស្ដេចចូឡាលង្ករណ៍(រាមាទី ០៥)នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០។ចេតិយនេះគឺជាការរំលឹកពីអរិយធម៌ទ្វារវត្តីដែលបានបាត់ខ្លួនជាយូរមកហើយដែលធ្លាប់បានរីកដុះដាលនៅទីនេះហើយបើតាមប្រពៃណីនគរបឋមវាគឺជាកន្លែងដែលព្រះពុទ្ធសាសនាបានមកដល់ប្រទេសសៀមជាលើកដំបូង។ខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានចម្ការផ្លែឈើជាច្រើនប្រភេទ។

 ប្រវត្តិ 
ខេត្តនគរបឋម គឺជាខេត្តរបស់ខ្មែរនៅភាគនារតីនៃអាណាចក្រខ្មែរដែលឯកសារសៀមបានក្រឡៃប្រវត្តិសាស្ត្រថាជាខេត្តដែលស្ថិតនៅក្នុងសម័យទ្វារវត្តីដែលជនជាតិសៀមចាត់ទុកថាបានកកើតឡើងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ០៦ ដល់ ១១។

ជាច្រើនសតវត្សរ៍មុនខេត្តនគរបឋមគឺជាទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រមួយដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសចិននិងប្រទេសឥណ្ឌាដោយសារតែទឹកបានជនលិចពីទន្លេចៅព្រះយ៉ាឆ្នេរក៏បានរំកិលទៅកាន់ទឹកសមុទ្រកាន់តែឆ្ងាយ។នៅពេលដែលទន្លេថាចិនបានផ្លាស់ប្តូរទិសដៅលំហូរទឹករបស់ខ្លួនទីក្រុងក៏បានបាត់បង់ប្រភពទឹកដ៏សំខាន់របស់ខ្លួនហើយត្រូវបានគេបោះបង់ចោលអស់ជាច្រើនរយឆ្នាំប្រជាជនបានផ្លាស់ទៅទីក្រុងមួយឈ្មោះថានគរជ័យស្រី ឬ ស្រីវិជ័យ។ស្តេចមង្កុដ(រាមាទី ០៤)បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យជួសជុលព្រះបឋមចេតិយដែលកាលនោះបានរងនូវការខូចខាតហើយត្រូវបានគេបោះបង់ចោលក្នុងព្រៃ។ក្រោយមកទីក្រុងត្រូវបានបង្កើតជាបណ្តើរៗនៅជុំវិញតំបន់នេះដោយបាននាំយកជីវិតថ្មីមកឲ្យខេត្តនគរបឋម។មានសារមន្ទីរមួយដែលបានបង្ហាញអំពីកំណត់ត្រាបុរាណវិទ្យានៃប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ទីក្រុងនេះ។

ការមកតាំងទីលំនៅនៅក្នុងខេត្តនេះបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលស្ដេចព្រះពុទ្ធលើសឡានភាល័យ(រាមាទី ០២)ដោយរួមមានភូមិជនជាតិខ្មែរ(ឧ.ដនយ៉ៃហំ)ភូមិឡានណា(ឧ.បាននឿ)ភូមិឡៅសុង(ឧ.ដនខាណាក់)និងលំហូរចូលដ៏ធំនៃជនជាតិចិននៅភាគខាងត្បូងនាចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨០០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨០០។សព្វថ្ងៃនេះខេត្តនគរបឋមបានទាក់ទាញប្រជាជនសៀមនៅទូទាំងប្រទេសជាពិសេសភាគច្រើនគឺមកពីទីក្រុងបាងកក(ខេត្តបឹងកក់)និងអុីសានបូករួមទាំងពលករធ្វើចំណាកស្រុកមកពីប្រទេសភូមាផងដែរ។ខេត្តនេះមានតំបន់ឧស្សាហកម្ម តំបន់ទីប្រជុំជន សាកលវិទ្យាល័យធំៗ ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាលដែលបានផ្លាស់មកពីទីក្រុងបាងកក មជ្ឈមណ្ឌលកសិកម្ម និង ដឹកជញ្ជូន។

 រដ្ឋបាល 
ខេត្តនគរបឋម ចែកចេញជា ០៧ ក្រុង/ស្រុក ១០៦ សង្កាត់/ឃុំ និង ១០៦ ភូមិ ៖
 លេខរៀង ឈ្មោះភាសាខ្មែរ ឈ្មោះអក្សរឡាតាំង ឈ្មោះភាសាសៀម០១ក្រុងនគរបឋម
File:Seal_of_Nakhon_Pathom.pngMueang Nakhon Pathomเมืองนครปฐม០២ស្រុកកំផែងសែនKamphaeng Saenกำแพงแสน០៣ស្រុកនគរជ័យស្រីNakhon Chai Siนครชัยศรี០៤ស្រុកដនទូមDon Tumดอนตูม០៥ស្រុកបាងឡេនBang Lenบางเลน០៦ស្រុកសាមប្រាណSam Phranสามพราน០៧ស្រុកពុទ្ធថាមុនថុនPhutthamonthonพุทธมณฑล

 មើលផងដែរ 
 ឯកសារយោង