អក្សរសិល្ប៍

អក្សរសិល្ប៍បែបព្រាហ្មណ៍សាសនា 
អត្តបទអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើន ដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងបែបព្រាហ្មណ៍សាសនាជាចលនាព្រាហ្មណ៍និយមច្រើនតែដកស្រង់យកជំនឿផ្សេងៗក្នុងលទ្ធិព្រាហ្មណ៍មករៀបរាប់ ពន្យល់ បង្ហាញ ព្រមទាំងលើកយកអច្ឆរិយបុគ្គល ទេវៈ អាទិទេព ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ ព្រះនារាយណ៍ យក្ស គន្ធពជាដើម។ ជាពិសេសអក្សរសិល្ប៍បែបនេះ ច្រើនលើកយកមន្តអាគមន៍គាថា អូមអាម បែងភាគ បំបាំងបាត់ ចេះជប់ ចេះប្រោស ហោះហើរ ដើរលើអាកាស ជាដើមសៀវភៅវប្បធម៌អរិយធម៌ខ្មែរ ឥណ្ឌា ទាវ ឆៃសុក ឆ្នាំ១៩៧១ ដល់ឆ្នាំ១០៧២ ទំព័រទី៤១។
 អក្សរសិល្ប៍បែបពុទ្ធសាសនា 
រឿងរ៉ាវ អត្តបទភាគច្រើន អ្នកនិពន្ធច្រើនដកស្រង់ចេញពីគម្ពីរក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មានដូចជាគម្ពីរព្រះត្រៃបិដក និងគម្ពីរអដ្ឋកថា ធម្មបទ វិសុទ្ធិមគ្គ មង្គលត្ថទីបនី ទសជាតក៍ បញ្ញាសជាតក៍ជាដើមកតាក់តែង ចងក្រងជាវណ្ណកម្មរបស់ខ្លួន។ អក្សរសិល្ប៍បែបនេះ ជាចលនាពុទ្ធនិយម ដែលបានលើកយកសកម្មភាពព្រះពោធិសត្វក្នុងការកសាងបារមី និងបានលើកយកទស្សនៈសំខាន់ៗនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមានបញ្ហ កម្ម ផល បាប បុណ្យ គុណ ទោសយកមកអធិប្បាយតុបតែងសៀវភៅវប្បធម៌អរិយធម៌ខ្មែរ ឥណ្ឌា ទាវ ឆៃសុក ឆ្នាំ១៩៧១ ដល់ឆ្នាំ១០៧២ ទំព័រទី៦៨។

 អក្សរសិល្ប៍ 

អក្សរសិល្ប៍ ( អក្សរសាស្ត្រ ) គឺជាផ្នែករងនៃ សិល្បៈ ដែលពណ៌នាមនុស្ស និងសង្គមយ៉ាងពិតប្រាកដ ដោយបង្កើតអត្ថន័យថ្មី ដោយប្រើ ភាសា ជាសម្ភារៈសម្រាប់ការបញ្ចេញមតិសិល្បៈ ។ 조남현, 고등학교 문학(상), 중앙교육진흥연구소, 2003, 12~15쪽. និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ទៅ គេ​អាច​មើល​ឃើញ​ថា ជីវិត​មនុស្ស​មាន​សោភ័ណភាព​តាម​រយៈ​ភាសា ។ 나병철, 문학의 이해, 문예출판사, 1994, 15~17쪽. ជាការត្រឹមត្រូវ ក្នុងការហៅអក្សរសិល្ប៍ពីដើមថា អក្សរសិល្ប៍ ហើយឈ្មោះនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវអក្សរសិល្ប៍ជាវត្ថុនៃការសិក្សាក៏ជាការសិក្សា អក្សរសាស្ត្រ ផងដែរ។ អក្សរសិល្ប៍ និង សិល្បៈ ត្រូវបានរួមបញ្ចូលនៅក្នុងប្រភេទរងនៃ មនុស្សសាស្ត្រ ជាវិស័យស្នូលនៃការសិក្សាសិល្បៈ រួមជាមួយនឹង ប្រវត្តិសាស្រ្តតន្ត្រី និងប្រវត្តិ សាស្រ្តសិល្បៈ។

ជាទូទៅនិយមន័យនៃអក្សរសិល្ប៍គឺជាសំណុំនៃអត្ថបទ ។ ប្រទេសនីមួយៗអាចមានអក្សរសិល្ប៍រៀងៗខ្លួន មិនថា ជាអាជីវកម្ម និន្នាការ ទស្សនវិជ្ជា ឬសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រណាមួយឡើយ ។ អក្សរសិល្ប៍នៃប្រទេសមួយ ច្រើនតែដាក់ជាក្រុមជាមួយគ្ នា។ ជាឧទាហរណ៍ ភាសាក្រិចបុរាណ ព្រះគម្ពីរ ប៊ី វូហ្វ អ៊ីលៀដ និង រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងប្រភេទនេះ ជាឧទាហរណ៍ ។ ជាទូទៅ អក្សរសិល្ប៍គឺជាបណ្តុំនៃរឿង កំណាព្យ និងរឿងល្ខោនដែលមានប្រធានបទជាក់លាក់ ។ ក្នុង​ករណី​នេះ រឿង​កំណាព្យ និង​រឿង​ល្ខោន​អាច​ឬ​មិន​ជា​ជាតិ​និយម ។ វាពិបាកណាស់ក្នុងការបែងចែកវត្ថុជាក់លាក់មួយជាផ្នែកនៃអក្សរសិល្ប៍ ។ សម្រាប់អ្នកខ្លះ "អក្សរសិល្ប៍" អាចលេចឡើងក្នុងទម្រង់និមិត្តសញ្ញាណាមួយ ។ (ឧទាហរណ៍ វាអាចបង្ហាញជារូបភាព រូបចម្លាក់ ឬអត្ថបទ ។) ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកផ្សេងទៀត អក្សរសិល្ប៍រួមបញ្ចូលតែអ្វីដែលមានអត្ថបទសរសេរប៉ុណ្ណោះ ។ សម្រាប់មនុស្សដែលមានគំនិតអភិរក្សកាន់តែច្រើន គោលគំនិតត្រូវតែជាអត្ថបទដែលមានទម្រង់រូបវន្ត ហើយជាធម្មតាទម្រង់នោះអាចមានចាប់ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលអាចមើលឃើញដូចជាក្រដាសទៅប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថល ។

លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ដែល​អាច​ទទួល​ស្គាល់​បាន​រវាង "អក្សរសិល្ប៍" និង​ស្នាដៃ​ឯកសារ​ពេញ​និយម​មួយ​ចំនួន ដែល​គេ​ហៅ​ថា ​អក្សរសិល្ប៍​ពេញ​និយម។ នៅទីនេះ "ការប្រឌិតផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ" និង "ទេពកោសល្យអក្សរសាស្ត្រ" ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ដើម្បីបែងចែកស្នាដៃបុគ្គល ។ ជាឧទាហរណ៍ ស្នាដៃរបស់ លោក Charles Dickens ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា "អក្សរសាស្ត្រ" ដោយមនុស្សភាគច្រើន ប៉ុន្តែស្នាដៃរបស់ Jeffrey Archer ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានតម្លៃទាបខ្លះ ដែលស្ថិតនៅក្រោមប្រភេទទូទៅនៃអក្សរសិល្ប៍អង់គ្លេស ។ ពួកវាក៏អាចត្រូវបានដកចេញពីអក្សរសិល្ប៍ផងដែរ ប្រសិនបើឧទាហរណ៍ ពួកវាមានភាពច្របូកច្របល់ក្នុងវេយ្យាករណ៍ និងការប្រើប្រាស់ ប្រសិនបើសាច់រឿងមានភាពច្របូកច្របល់ និងមិនគួរឱ្យទុកចិត្ត ឬប្រសិនបើបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់តួអង្គមានភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នា ។ ប្រលោមលោក​ប្រភេទ​ដូចជា​មនោសញ្ចេតនា រឿង​ប្រឌិត​ឧក្រិដ្ឋកម្ម និង​រឿង​ប្រឌិត​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​មិន​មែន​ជា​អក្សរសាស្ត្រ​ដែរ ។ ភាគច្រើននៃពួកគេធ្លាក់ចូលទៅក្នុងប្រភេទនៃ អក្សរសិល្ប៍ពេញនិយម។