រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២

រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ 250px ប្រាសាទ បន្ទាយស្រី សាងសង់ដោយព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ 
(គ.ស ៩៦៥-៩៦៧)រជ្ជកាល ៩៤៤-៩៦៨ (ចក្រភពខ្មែរ)គ្រងរាជ​ ៩៤៧ព្រះនាមពេញ ព្រះគម្ដែងអញ 
ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈ មរណៈនាម បរមសិវៈលោក​កា  Christopher Pym (1968) 
 The Ancient Civilization of Angkor Volume 858 of A Mentor book Great Collections Microfilming Project: John M. Echols Collection, Publisher: New American Library, Original from the University of Michigan p.224 ISBN: 0451608585  ក្សត្រមុន ហស៌វម៌្មទេវៈទី២រាជបន្ត ជ័យវម៌្មទេវៈទី៥សន្តិវង្ស កៅណ្ឌិន្យ (អំបូរខ្មែរ)ប្រសូត្រ មិនមានកំណត់ត្រា ចូលទីវង្គត់ ៩៦៨ (ជន្មាយុ)
មិនមានកំណត់ត្រាជំនឿសាសនាហិណ្ឌូសាសនា លទ្ធិ 
ព្រះវិស្ណុ  
ព្រះព្រហ្ម  
ព្រះសិវៈ និយម 

រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ (អង់គ្លេស: Rajendravarman II) (Kh-pronoun: Reajendra Varaman II) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០-៩៦៨) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ៩៤៤-៩៦៨) ក្រោយទទួលរាជសម្បត្តិគ្រងរាជជាផ្លូវការ​ណ៍ ឆ្នាំ៩៤៧ នៃគ.សករាជ ទ្រង់មានព្រះបរមនាមថា "ព្រះគម្ដែងអញស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈ" តាមពង្សសាវតា ព្រះអង្គត្រូវជាប្អូនបង្កើត ព្រះបាទ ស្រីហស៌វម៌្មទេវៈទី២ ដែលត្រូវបានកងទ័ពចូឡា (អង់គ្លេស: Chola dynasty) វាយចូលកាន់កាប់ រាជធានីកោះកេរ្តិ៍ អស់រយៈពេល ​៣ឆ្នាំ ចាប់ពីឆ្នាំ ៩៤៤ ដល់ឆ្នាំ ៩៤៧ នៃគ.សករាជ ទើបព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ លើកទ័ពមកបណ្ដេញ ចាមចូឡា ឱ្យដកត្រឡប់ទៅវិញ ។  George B. Walker (1955) 
 Angkor Empire, Publisher: Signet Press, Original from the University of Michigan p.132 

 ការវិលត្រឡប់មកយសោធរៈបុរៈវិញ 
ក្រោយពេលព្រះបាទ "រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" លើកទ័ពបណ្ដេញចាមចូឡា ឱ្យដកត្រឡប់ទៅវិញក្នុងឆ្នាំ ៩៤៧ នៃគ.សករាជ រយៈពេល ៣ឆ្នាំបន្ទាប់ ក្នុងឆ្នាំ ៩៥០ នៃគ.សករាជ ព្រះអង្គ​សំរេចចិត្តផ្លាសរាជធានីត្រឡប់ទៅ "យសោធរបូរ" វិញ និងបានសាងសង់សំណង់ស្ថាប័ត្យកម្មជាច្រើនឡើងវិញក្នុងតំបន់នោះ មានដូចជា៖ ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រាសាទប្រែរូប...ល.។  Henri Parmentier (1959) 
 Henri Parmentier's Guide to Angkor, Publisher: A. Portail, Original from the University of Michigan p.220   Daniel George Edward Hall (1961) 
 A History of South-East Asia, Publisher: Macmillan, Original from the University of California p.807  ក្រោយពីព្រះអង្គគ្រងរាជសម្បត្តិ ក្នុងឆ្នាំ ៩៥០ នៃគ.សករាជ ដដែល
ព្រះបាទ រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២ ដែលជាស្ដេចសឹកសង្គ្រាមយ៉ាងខ្លាំងពូកែ បានវាយប្រយុទ្ធតទល់និងពួកចាម្ប៉ា ដែលជាចាមម៉ាឡេ បានវាយសងសឹកសង្គ្រប់យ៉ាងខ្លាំងក្លា ជួសព្រះរាមរបស់ខ្លួនគឺព្រះបាទ ហស៌វម៌្មទេវៈទី២ ដែលត្រូវបានកងទ័ពចាម នៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ (អង់គ្លេស: Malay Peninsula) ចាប់យកជាឈ្លើយសឹករួចធ្វើឃាតនៅទីនោះ សង្គ្រាមរយៈពេល ២ឆ្នាំ កងទ័ព​ចាមម៉ាឡេបានចុះទន់ខ្សោយ ព្រះបាទ រាជេន្វម៌្មទេវៈទី២​ ក៏បានឡោមព័ទរឹបយករាជធានី "ស្រីវិជ័យ" (អង់គ្លេស: Srivijaya) បានទាំងស្រុងក្នុងឆ្នាំ ៩៥២ នៃគ​.សករាជ ។  George Coedes (1948) 
  The Hinduized States of Southeast Asia: A Review, Publisher: Association for Asian Studies p.376-393 

 សិល្បៈ​ក្បាច់លម្អ 
Rajendravarman II Art Ornament


សិល្បៈចម្លាក់​ក្បាច់​លម្អ​នៃស្ថាប័ត្យកម្មខ្មែរ​ក្នុងរាជព្រះបាទ​"រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" ដែលបានរចនាចម្លាក់ បង្ហាញ​​ដូចផ្ទាំងគំនូរផុសបែប (3D) ដែលពណ៌នាអំពី​ ខ្សែររឿងទេវៈកថាជាច្រើនដូចជា៖ ​មហាភារតៈ រាមកេរ្តិ៍ អវតារនរៈសិង្ហ និងខ្សែររឿងទេពទេវៈកថា ជាច្រើនផ្សេងទៀត ដែលមើលទៅប្រកបដោយភាពរស់រវើក ក្នុងរចនាបថ (Style) នៃស្ថាប័ត្យកម្មរបស់ព្រះអង្គដែលត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិវិទូរជាច្រើនលើកយកមកសិក្សាអំពី ចម្លាក់ក្បាច់រចនាតែងលម្អប្រាសាទរបស់ព្រះអង្គក្នុងបែបបទស្ថាប័ត្យកម្ម ។  Martin Polkinghorne (2008) 
 Khmer decorative lintels and the allocation of artistic labour, Publisher: École française d’Extrême-Orient p.21-35 

 រចនាបថនៃស្ថាប័ត្យកម្ម 
Architectural style

រចនាបថនៃស្ថាប័ត្យកម្ម ក្នុងរាជព្រះបាទ ​"រាជេន្ទ្រវម៌្មទេវៈទី២" ត្រូវបានគេជឿថាជា ស្ថាបត្យកម្ម​ខ្ពង់ខ្ពស់មួយ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាសនូវប្រភេទថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូក (អង់គ្លេស:Pink sandstone) ដ៏កម្រ ក្នុងសំណង់ស្ថាប័ត្យកម្មរបស់ព្រះអង្គ ដែលត្រូវបានតុបតែងយ៉ាងល្អិតល្អន់បំផុត ។  National Geographic Society (U.S.) (1960) 
 National Geographic, Volume 117, Publisher: National Geographic Society, Original from Cornell University.  ស្ថាបត្យកម្ម​ប្រាសាទដ៏មនោរម្យដែលមានភាពទាក់ទាញដោយថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូ រកឃើញដោយព្រាហ្មណ៍​បាគូប្រចាំរាជវាំងនាម "យជ្ញវរាហៈ" (អង់គ្លេស: Yajnavaraha) ដែលត្រូវជាចៅព្រះបាទ "ហស៌វម៌្មទេវៈទី១" ដែលនាំយកប្រភេទថ្មពណ៌ផ្កាឈូកមកសាងសង់សំណង់ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ដែលជាប្រាសាទមានរចនាបថដ៏ល្អឯក ។  Charles Higham (2004) 
 The Civilization of Angkor, Publisher: University of California Press p.192 ISBN: 0520242181 

 ស្ថាបត្យកម្ម​ដែលទ្រង់បានកសាង 
 ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត គ.សករាជ 952 AD. Contributor: 東南アジア史学会 (1971) 
 東南アジア, 歴史と文化, Volumes 1-6, Publisher: 平凡社, Original from the University of Wisconsin - Madison. 

 ប្រាសាទបាទជុំ គ.សករាជ 953 AD. ស្នាដៃស្ថាប័ត្យកម្ម ដោយព្រះគ្រូ "កវិន្ទ្រារិមថន" (អង់គ្លេស: Kavindrarimthana)  
Vittorio Roveda (2005) 
 Images of the Gods: Khmer Mythology in Cambodia, Thailand and Laos, Publisher: River Books, Original from the University of Michigan p.536 ISBN: 9749863038  

 ប្រាសាទប្រែរូប គ.សករាជ 961 AD. Martin Lerner (1994) 
 Ancient Khmer Sculpture, Publisher: Chinese Porcelain Company, Original from the University of Michigan p.67 
 ប្រាសាទបន្ទាយស្រី គ.សករាជ 967 AD. Phnom Penh (Cambodia). Musée national du Cambodia, Madeleine Giteau (1966) 
 Guide du Musée national de Phnom-Penh, Volume 1, Publisher: Office national de tourisme, Original from the University of Michigan p.278 

 មើលផងដែរ 
 រាជានិយមកម្ពុជា

 តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ 

 ឯកសារ​យោង