ស្រុកត្បូងឃ្មុំ

ស្រុកត្បូងឃ្មុំ គឺជា ស្រុក មួយស្ថិតនៅក្នុង ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ប្រទេសកម្ពុជា ។ ទីរួមស្រុកគឺទីរួមខេត្ត ត្បូងឃ្មុំ ស្ថិតនៅចំងាយ២០គីឡូម៉ែត្រ ខាងកើតទីរួមខេត្ត កំពង់ចាម តាមផ្លូវគោក។ ត្បូងឃ្មុំ ពីមុនជាស្រុកកណ្តាលនៃខេត្តកំពង់ចាម មុនពេលដែលខេត្តត្បូងឃ្មុំត្រូវបានបង្កើតឡើងពីដីដែលពីមុនជាផ្នែកមួយនៃខេត្តកំពង់ចាម។ ស្រុក​នេះ​គ្មាន​ព្រំដែន​ជាមួយ​ខេត្ត​ដទៃ ហើយ​ជា​កន្លែង​ដាំ​កៅស៊ូ​ជប់​ដ៏​ធំ។ ចំការនេះគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីជាច្រើននៃស្រុក និងរួមចំណែកយ៉ាងច្រើនដល់សេដ្ឋកិច្ចស្រុក និងខេត្ត។ 

ស្រុកនេះងាយស្រួលធ្វើដំណើរដោយផ្លូវពីក្រុងកំពង់ចាម ក្រចេះ ឬ ព្រៃវែង ។ ត្បូងឃ្មុំ ជាស្រុកធំមួយក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ ទាំងផ្ទៃដី និងចំនួនប្រជាជន ហើយមានតែ ស្រុកមេមត់ ទេ ដែលមានផ្ទៃដីធំជាង។ ផ្លូវជាតិលេខ៧ កាត់ខណ្ឌដែលរត់ពីកើតទៅលិច។ ផ្លូវជាតិលេខ ១១ រត់ពី ញឹកលឿង ក្នុង ខេត្តព្រៃវែង ហើយបញ្ចប់ត្រង់ចំណុចស្លាយកន្ទួត លើផ្លូវជាតិលេខ៧ ក្នុងស្រុកត្បូងឃ្មុំ។ ផ្លូវជាតិ​លេខ​៧៣ ចាប់ផ្តើម​នៅ​ជិត​ព្រំប្រទល់​ខាងកើត​ស្រុក ហើយ​រត់​ពី​ជើង​ទៅ​ក្រុង​ឆ្លូង ក្នុង ​ស្រុក​ឆ្លូង ក្នុង ​ខេត្តក្រចេះ ​។ 

នៅឆ្នាំ២០០១ ស្ពានគីហ្សូណាបានបើកដំណើរការនៅស្រុកកំពង់ចាម។ វាជាស្ពានទីមួយដែលត្រូវបានសាងសង់ឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។  ស្ពានគីហ្សូណាតភ្ជាប់ភាគខាងកើត និងខាងលិចប្រទេសកម្ពុជាតាមផ្លូវជាលើកដំបូង។ វា​ត​ភ្ជាប់​ទី​រួម​ខេត្ត ​កំពង់ចាម ​ជាមួយ​ទន្លេ​បិទ​ក្នុង​ស្រុក​ត្បូងឃ្មុំ។ ការសាងសង់ស្ពាននេះបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ ហើយចំណាយពេល ៣ ឆ្នាំដើម្បីបញ្ចប់។ មនុស្សប្រហែល 10,000 នាក់បានប្រមូលផ្តុំគ្នានៅលើស្ពានសម្រាប់ពិធីបើក។ 

 ទុំទាវ 
រឿង ទុំទាវ ដែលជា អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ត្រូវបានតាំងនៅស្រុកត្បូងឃ្មុំ។   កំណាព្យ​វីរភាព ​នេះ ដែល​បាន​បញ្ជូន​បន្ត​តាម​ជំនាន់​ដោយ​កវី​ផ្ទាល់​មាត់ ត្រូវ​បាន​បកប្រែ​ជា​ភាសា​បារាំង​ដោយ Étienne Aymonier ក្នុង​ឆ្នាំ ១៨៨០។ រឿង ​ស្លឹក​រឹត ​ត្រូវ​បាន​និយាយ​ដោយ ​សន្ធរម៉ុក និង ​ភក្ខុសោម ។ កំណែអក្សរសិល្ប៍ថ្មីបំផុតត្រូវបាននិពន្ធដោយ នូ កន ។ រឿង​ដែល​ចូលចិត្ត​ច្រើន​ត្រូវ​បាន​គេ​យក​ទៅ​ជា​ល្ខោន ចម្រៀង និង​ភាពយន្ត​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ។ George Chigas. 

រឿងទុំទាវ គឺជារឿងស្នេហាបែបបុរាណ ដែលត្រូវបានប្រាប់ទូទាំង ប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៩មកម្ល៉េះ។ ដើមឡើយ​វា​មាន​មូលដ្ឋាន​លើ​កំណាព្យ​មួយ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​រឿង "ខ្មែរ ​រ៉ូម​អូ និង​ជូលីត "។ វាត្រូវបានពេញនិយមដោយអ្នកនិពន្ធ George Chigas និងជាផ្នែកមួយកំហិតនៃកម្មវិធីសិក្សាថ្នាក់ជាតិបន្ទាប់បន្សំរបស់កម្ពុជាចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ។ Tum Teav - Monument Books

 ទីតាំង 
ស្រុកត្បូងឃ្មុំស្ថិតនៅភាគខាងលិចនៃខេត្ត ហើយត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយស្រុកត្បូងឃ្មុំផ្សេងទៀត។ ពី​ទិស​ខាងជើង​តាម​ទ្រនិច​នាឡិកា ត្បូងឃ្មុំ​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាមួយ​ស្រុក ​ក្រូចឆ្មារ ​ទៅ​ខាងជើង​។ ព្រំប្រទល់ខាងកើតនៃស្រុកត្រូវបានចែកជាមួយ ស្រុកដំបែ និង ស្រុកពញាក្រែក ។ ពញាក្រែករុំព័ទ្ធទៅព្រំប្រទល់ខាងត្បូងនៃស្រុកដែលវាភ្ជាប់ជាមួយ អូរាំងឪ នៅភាគខាងត្បូង។ ទន្លេមេគង្គ បង្កើតជាព្រំប្រទល់ខាងលិចនៃស្រុកដែលរត់ពីជើងទៅត្បូង ហើយនៅទីនេះ ទន្លេគឺជាផ្នែកមួយនៃស្រុកទៅកណ្តាលទឹក។ ឆ្លងទន្លេមេគង្គ មានស្រុក កោះសូទិន កំពង់ចាម និងស្រុក កំពង់សៀម នៃខេត្តកំពង់ចាម ជិតខាង។ កោះ​មេគង្គ​ដ៏​ធំ កោះសំរោង ស្ថិត​នៅ​ចំ​កណ្តាល​ព្រំប្រទល់​ខាង​លិច​នៃ​ស្រុក។ 

 ប្រជាសាស្រ្ត 
ស្រុកនេះបែងចែកជា ១៤ឃុំ ( ឃុំ ) និង ១៩៤ ភូមិ ( ភូមិ )។  យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ 1998 ចំនួនប្រជាជននៃស្រុកមានចំនួន 214,780 នាក់ក្នុង 41,624 គ្រួសារក្នុងឆ្នាំ 1998 ។ ដោយមានប្រជាជនជាង 200,000 នាក់ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ មានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដោយរឹមធំ។ ទំហំគ្រួសារជាមធ្យមក្នុងខេត្តត្បូងឃ្មុំគឺ 5.1 នាក់ក្នុងមួយគ្រួសារ ដែលទាបជាងមធ្យមភាគជនបទសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាបន្តិច (5.2 នាក់)។ នៅក្នុងស្រុកគឺ 94.4% ដែលមានស្ត្រីច្រើនជាងបុរស។