ច្បាប់ស្រី

ច្បាប់ស្រី(  Chbăb Srei  ) គឺជា ក្រមសីលធម៌ របស់កម្ពុជាសម្រាប់ស្ត្រី។ និពន្ធ​តាម​ទម្រង់​កំណាព្យ គឺ​ជា​ខ្សែ​ចង​ទៅ​កាន់ ច្បាប់ ប្រុស ( Chbăb Brŏs) ដែលអនុវត្តចំពោះបុរស។ ច្បាប់ ស្រី រៀបរាប់​លម្អិត​ពី​ដំបូន្មាន​ម្ដាយ​ចំពោះ​កូន​ស្រី​ដែល​ទើប​រៀប​ការ។ ម្តាយជាអ្នកនិទានរឿង ណែនាំកូនស្រីឱ្យរក្សាសន្តិភាពក្នុងផ្ទះ ដើរ និងនិយាយទន់ភ្លន់ ស្តាប់បង្គាប់ និងគោរពប្តី។ វាបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃការជជែកដេញដោល និងភាពចម្រូងចម្រាសក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 

 ប្រភពដើម៖ ទស្សនៈដូនតារបស់ស្ត្រី 
ច្បាប់ស្រី គឺជាកំណាព្យមួយដែលត្រូវបាននិយាយដោយផ្ទាល់មាត់ពីសតវត្សទី 14 ដល់ទី 19 មុនពេលវាត្រូវបានសរសេរជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ 

 ស្នាដៃ​អក្សរសិល្ប៍​ខ្មែរ​បុរាណ​សន្មត​ថា​ព្រះបាទអង្គឌួង 
ច្បាប់ស្រីត្រូវបាននិពន្ធជាកំណាព្យដោយ ព្រះបាទអង្គឌួង ក្នុងឆ្នាំ១៨៣៧។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពជាអ្នកនិពន្ធត្រូវបានប្រកួតប្រជែងដោយ Judy Ledgerwood ដែលចាត់ទុកវាជាជាង ម៉ឺនម៉ៃដែលសរសេរសាត្រាស្លឹករឹតដែលល្បីជាងគេរបស់ ច្បាប់ ស្រី។ និទាន​រឿង​នេះ​ធ្វើ​ឡើង​តាម​ទម្រង់​នៃ​ព្រះនាង​វិមលា​បាន​ប្រៀនប្រដៅ​បុត្រី​របស់​ព្រះនាង​ឥន្ទរវតី មុន​នឹង​នាង​ចាក​ចេញ​ពី​នគរ​មាតាបិតា​របស់​នាង។ យោងតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ Trudy Jacobsen ការសរសេរនេះប្រហែលជាចម្លើយខុសឆ្គងរបស់ព្រះបាទអង្គឌួងចំពោះការឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ អង្គម៉ី នៅប្រទេសវៀតណាម។ , pp. 118-124.

ព្រះបាទអង្គឌួងក៏ត្រូវបានគេនិយាយថាបានទទួលឥទ្ធិពលពីព្រះពុទ្ធសាសនាដែលមានលក្ខណៈអភិរក្សនិយមដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា និកាយធម្មយុត្តិ ដែលមកពី ប្រទេសថៃ ។ , pp. 118-124. វា​បាន​ក្លាយ​ជា​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​ខ្មែរ​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ដែល​បង្រៀន​នៅ​តាម​សាលា​រហូត​ដល់​សម័យ​ទំនើប។

 ចក្ខុវិស័យរបស់ស្ត្រីនៅតែជារឿងធម្មតា ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលយកទៀតទេ 
នៅដើមទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 ចលនារំដោះស្ត្រី ជាក់លាក់មួយបានលេចឡើង ដូចដែលអាចមើលឃើញពីខ្សែភាពយន្តរបស់ ព្រះសីហនុ ប៉ុន្តែស្ទើរតែធ្វើឱ្យវាហួសពីរង្វង់ដែលមានសិទ្ធិ។ ក្នុង របបខ្មែរក្រហម ច្បាប់ ស្រី ត្រូវបានជំនួសដោយអំពើឃោរឃៅដ៏ឃោរឃៅបន្ថែមទៀត រួមទាំងការរំលោភជាទ្រង់ទ្រាយធំ ពិធីមង្គលការដ៏ធំ  និង ការមានផ្ទៃពោះដោយបង្ខំ ។  បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបកុម្មុយនិស្ត ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើ អនុសញ្ញាស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី (CEADW) ក្នុងឆ្នាំ 1992។ 

គណៈកម្មាធិការទទួលបន្ទុកតាមដានវឌ្ឍនភាពរបស់ប្រទេស (គណៈកម្មាធិការលុបបំបាត់ការរើសអើងប្រឆាំងនឹងស្ត្រី) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួននៅក្នុងការសង្កេតរបស់ខ្លួនកាលពីឆ្នាំ 2013 ថា “ក្រមសីលធម៌ប្រពៃណីសម្រាប់ស្ត្រីបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុង វប្បធម៌ និងសង្គមខ្មែរ។ ហើយ​បន្ត​កំណត់​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​ដោយ  ​លើ​មូលដ្ឋាន​នៃ​តួនាទី​ជា​ស្ត្រី និង​បុរស​ក្នុង​គ្រួសារ និង​ក្នុង​សង្គម។

ច្បាប់ស្រី ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​អប់រំ និង​ក្រសួង​កិច្ចការ​នារី​ដក​ចេញ​ពី​កម្មវិធី​សិក្សា​ជា​កាតព្វកិច្ច​ក្នុង​សាលា​រដ្ឋ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ គិតត្រឹមឆ្នាំ 2015 កំណែខ្លីជាងនេះនៅតែត្រូវបានបង្រៀនដល់សិស្សអក្សរសាស្រ្តខ្មែរពីថ្នាក់ទី 7 ដល់ទី 9 ។ ទាំងនេះរួមបញ្ចូលច្បាប់ដូចជា "សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារកើតចេញពីស្ត្រី" "ចរិតមិនល្អរបស់ស្ត្រីធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមើលងាយប្តី" និង "កុំដើរលេងផ្ទះនរណាម្នាក់" ។ 

 បញ្ហា 

 អំពើហឹង្សាក្នុងគ្រួសារ 

 ការពង្រឹងអំណាចរបស់ស្ត្រី 

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 ស្ត្រីនៅកម្ពុជា
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កំណាព្យ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ