អុក

អុក ( ហេព្រើ :   עוֹג     ; អារ៉ាប់ :   عوج      ; ក្រិកបុរាណ :   ῍Ωγ) យោងទៅតាម ព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរ និងប្រភពផ្សេងទៀត ស្តេច អាម៉ូរី នៃ បាសាន ដែលត្រូវបានសម្លាប់រួមជាមួយកងទ័ពរបស់គាត់ដោយ ម៉ូសេ និងទាហានរបស់គាត់នៅសមរភូមិ អេដ្រេ ។ នៅក្នុងអក្សរសិល្ប៍អារ៉ាប់ គាត់ត្រូវបានគេសំដៅថាជា ʿŪj ibn ʿAnāq (  "អុក កូនប្រុសរបស់ អាណាក ") អាណាកជាកូនស្រីរបស់ អ័ដាម ក្នុងប្រពៃណីឥស្លាម។

អុក ត្រូវបានណែនាំនៅក្នុង សៀវភៅជនគណនា ។ ដូចអ្នកជិតខាងរបស់គាត់ ស៊ីហុន នៃ ក្រុងហេសបូន ដែលម៉ូសេធ្លាប់បានសញ្ជ័យនៅសមរភូមិ យ៉ាហាស គាត់ជាស្តេច អាម៉ូរី ជាអ្នកគ្រប់គ្រង បាសាន ដែលមានទីក្រុងចំនួនហុកសិប និងទីក្រុងដែលគ្មានជញ្ជាំងជាច្រើន ជាមួយនឹងរាជធានីរបស់គាត់នៅ អាសថារោត (ប្រហែលជាសម័យទំនើប ប្រាប់ អាស្ថារា ដែលជាកន្លែងដែលនៅតែមាន ២០ ម៉ែត្រ ពំនូក) ។

សៀវភៅជនគណនា ជំពូកទី ២១ និង ចោទិយកថា ជំពូកទី ៣ បន្ត៖បន្ទាប់​មក យើង​បែរ​ទៅ​ស្រុក​បាសាន ជា​កន្លែង​ដែល​ស្ដេច​អុក និង​កង​ទ័ព​ទាំង​មូល​វាយ​យើង​នៅ​ស្រុក​អេដ្រេ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអម្ចាស់​មាន​ព្រះបន្ទូល​មក​ខ្ញុំ​ថា៖ «កុំ​ខ្លាច​គាត់​ឡើយ ដ្បិត​យើង​បាន​ឲ្យ​អ្នក​ឈ្នះ​អុក និង​កង​ទ័ព​ទាំង​មូល​របស់​គាត់ ហើយ​យើង​នឹង​ប្រគល់​ទឹក​ដី​របស់​គាត់​ទាំង​អស់​ឲ្យ​អ្នក​រាល់​គ្នា ដូច​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ចំពោះ​ស្ដេច​ស៊ីហុន​នៃ​ជន​ជាតិ​អាម៉ូរី ដែល​គ្រប់​គ្រង​នៅ​ក្រុង​ហេសបូន»។

 ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ ជា​ព្រះ​នៃ​យើង​បាន​ប្រគល់​ព្រះបាទ​អុក និង​ប្រជារាស្ត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​មក​អោយ​យើង ហើយ​យើង​បាន​សម្លាប់​ពួក​គេ​ទាំង​អស់។ គ្មាន​មនុស្ស​ម្នាក់​បាន​រួច​ជីវិត​ឡើយ។ យើង​បាន​ច្បាំង​យក​ក្រុង​ទាំង​ហុកសិប​របស់​គាត់ គឺ​តំបន់​អើកូប​ទាំងមូល​ក្នុង​នគរ​បាសាន​របស់​គាត់។ គ្មាន​ទីក្រុង​ណា​មួយ​គេច​ផុត​ពី​ការ​ដណ្តើម​យក​របស់​យើង​ទេ។ ក្រុង​ទាំង​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពង្រឹង​ដោយ​កំពែង​ខ្ពស់ និង​ទ្វារ​រនាំង។ យើងក៏បានយកភូមិដែលគ្មានជញ្ជាំងជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ យើង​បាន​បំផ្លាញ​រាជាណាចក្រ​បាសាន​ទាំង​ស្រុង ដូច​យើង​បាន​បំផ្លាញ​ស្ដេច​ស៊ីហុន​នៃ​ក្រុង​ហេសបូន​ដែរ។ យើង​បាន​បំផ្លាញ​ប្រជាជន​ទាំង​អស់​នៅ​គ្រប់​ក្រុង​ដែល​យើង​ដណ្តើម​បាន ទាំង​បុរស ស្ត្រី និង​កុមារ​ដូច​គ្នា។ ប៉ុន្តែ យើង​បាន​រក្សា​ហ្វូង​សត្វ​ទាំង​អស់​សម្រាប់​ខ្លួន​យើង ហើយ​បាន​ប្លន់​ពី​គ្រប់​ក្រុង។

 ដូច្នេះ យើង​បាន​យក​ដី​របស់​ស្ដេច​អាម៉ូរី​ទាំង​ពីរ​នៅ​ខាង​កើត​ទន្លេ​យ័រដាន់—រហូត​ដល់​ច្រក​ភ្នំ​អើណូន​ទៅ​ភ្នំ​ហេម៉ូន។ (ភ្នំហ៊ើម៉ូនត្រូវបានគេហៅថាស៊ីយ៉ូនដោយជនជាតិស៊ីដូន ហើយជនជាតិអាម៉ូរីហៅវាថាសេនៀ។ (ស្តេចអុកនៃបាសានគឺជាអ្នករស់រានមានជីវិតចុងក្រោយនៃពួករេផាយយក្ស។ គ្រែរបស់គាត់ធ្វើពីដែក ហើយមានប្រវែងជាងដប់បីហ្វីត និងទទឹងប្រាំមួយហ្វីត។ វានៅតែអាចមើលឃើញនៅក្នុងទីក្រុងរ៉ាបាបារបស់អាំម៉ូន)។ការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់អុក ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងយ៉ូស្វេ ១២:៤ ត្រូវបានប្រាប់នៅក្នុងទំនុកតម្កើង ១៣៥:១១ និង ១៣៦:២០ ថាជាជ័យជំនះដ៏អស្ចារ្យមួយសម្រាប់ប្រជាជាតិអ៊ីស្រាអែល ហើយ សៀវភៅអេម៉ុស ២:៩ អាចសំដៅទៅលើអុកថាជា "ជនជាតិអាម៉ូរី" ដែលមានកំពស់ដូចជា ដើមតាត្រៅ និងកម្លាំងរបស់វាដូចដើមតាត្រៅ។ អត្ថបទចែងថាគាត់គឺជាយក្សចុងក្រោយនៃពួករេផៃ។ កម្ពស់​របស់​គាត់​ធ្វើ​ឲ្យ​គាត់​ដេក​លើ​គ្រែ​ដែក​មួយ​ដែល​មាន​ប្រវែង​ប្រហែល ៩  Alan R. Millard, Biblical Archaeology Society. Retrieved 2024-03-01.

 អុក និង​រេផែម 
រូបភាពតូច|អ្នកខ្លះមើលឃើញ Rujm el-Hiri ដែលមានអាយុកាលតាំងពីសហស្សវត្សរ៍ទី ៣ មុនគ.ស នៅក្នុង Golan Heights ជាប្រភពសម្រាប់រឿងព្រេងអំពី "សំណល់នៃយក្ស" សម្រាប់ អុក ។
នៅ​ចោទិយកថា ៣:១១ ហើយ​ក្រោយ​មក​ក្នុង​សៀវភៅ​ជនគណនា និង​យ៉ូស្វេ អុក​ត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា​ជា ​ពួក​រេផែម ​ចុង​ក្រោយ។ រេផែម គឺជាពាក្យ ហេព្រើរ សម្រាប់ យក្ស ។ ចោទិយកថា ២៣:១១ ប្រកាសថា "គ្រែ" របស់គាត់ (បកប្រែនៅក្នុងអត្ថបទខ្លះថា "sarcophagus") នៃដែកគឺ "ប្រាំបួន ហត្ថ និងទទឹងបួនហត្ថ" ដែលមានទំហំ  ១.៨ម៉ែត្រ តាមខ្នាតស្តង់ដាររបស់បុរស។ វា​បន្ត​ថា​នៅ​ក្រុង ​រ៉ាបា ​នៃ ​ជន​ជាតិ​អាំម៉ូន ក្បាល​គ្រែ​ដ៏​ធំ​របស់​គាត់​នៅ​តែ​អាច​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​រឿង​ថ្មី​នៅ​ពេល​ដែល​និទានកថា​ត្រូវ​បាន​សរសេរ។ ប្រសិនបើ​គ្រែ​របស់​ស្តេច​យក្ស​ត្រូវ​បាន​សាងសង់​តាម​សមាមាត្រ​នឹង​ទំហំ​របស់​គាត់​ដូចជា​គ្រែ​ភាគច្រើន គាត់​ប្រហែលជា​មាន​ចន្លោះ​ពី ៤.០ ម៉ែត្រ ក្នុងកម្ពស់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយក្រោយមក ប្រពៃណីរបស់ Rabbinic មានវាថាប្រវែងនៃគ្រែរបស់គាត់ត្រូវបានវាស់ជាមួយនឹងហត្ថរបស់អុកខ្លួនឯង។

 អុក នៅក្នុងសិលាចារឹកដែលមិនមែនជាព្រះគម្ពីរ 
នៅឆ្នាំ ១៩៧៤ Wolfgang Röllig បានបោះពុម្ពសិលាចារឹក Phoenician ពី Byblos (Byblos 13) ដែលគាត់បានប្រកែកថាវាមានឯកសារយោងទៅអាទិទេពមួយដែលមានឈ្មោះថា "អុក" ។  យោងទៅតាម Röllig វាលេចឡើងនៅក្នុងសិលាចារឹកពិធីបុណ្យសព ៧ ជួរដែលខូចដែល Röllig មានអាយុកាលប្រហែល ៥០០ មុនគ.ស ហើយហាក់ដូចជានិយាយថាប្រសិនបើនរណាម្នាក់រំខានដល់ឆ្អឹងរបស់អ្នកកាន់កាប់ "អុកដ៏ខ្លាំងពូកែនឹងសងសឹកខ្ញុំ" ។ Frank Moore Cross បានជំទាស់នឹងការបកស្រាយរបស់ Röllig ដោយស្នើថា បន្ទាត់នៃសិលាចារឹកនៅក្នុងសំណួរនោះ អានជំនួសវិញថា "my decrepit/mouldering bones"។ 

ការតភ្ជាប់ដែលអាចកើតមានជាមួយស្តេចអុក និងស្តេចរេផៃអ៊ីមនៃបាសានក៏អាចត្រូវបានធ្វើឡើងជាមួយនឹងអត្ថបទ Ugaritic ជនជាតិកាណានដែលមានវ័យចំណាស់ KTU 1.108 ពីសតវត្សទី ១៣ មុនគ.ស ដែលប្រើពាក្យ "ស្តេច" ក្នុងការភ្ជាប់ជាមួយឫស /rp/ ឬ "Rapah" (The Rephaim នៃព្រះគម្ពីរ) និងឈ្មោះទីតាំងភូមិសាស្រ្តដែលប្រហែលជាត្រូវគ្នានឹងទីក្រុង Ashro និង Edro ។ តើស្តេចអុកមួយណាត្រូវបាននិយាយយ៉ាងច្បាស់ថាបានគ្រប់គ្រងពី (ចោទិយកថា ១:៤; យ៉ូស្វេ ៩:១០; ១២:៤; ១៣:១២, ៣១)។ ថេប្លេតដីឥដ្ឋពី Ugarit KTU 1.108  អានទាំងស្រុងថា "May Rapiu ស្តេចនៃភាពអស់កល្បជានិច្ច សូមផឹក [w]ine បាទ សូមទ្រង់ផឹក ជាព្រះដ៏មានអំណាច និងដ៏ថ្លៃថ្នូ ជាព្រះដែលបានសោយរាជ្យនៅ Ashtarat ជាព្រះដែលគ្រប់គ្រងនៅ Edrei ដែលបុរសច្រៀងភ្លេងយ៉ាងពិរោះរណ្តំ និងច្រៀងដោយកិត្តិយស។ ភ្លុក​ដំរី​ក្នុង​ចំណោម​គូកន​ដ៏​ល្អ​របស់ ​កូថារ ហើយ​សូម ​អានាត ​ភោជនាហារ ជា​ម្ចាស់​ក្សត្រិយ៍ ម្ចាស់​ក្សត្រិយ៍ ម្ចាស់​លើ​មេឃ ម្ចាស់​ផែនដី។ អត្ថិភាព និងអត្តសញ្ញាណពិតរបស់អុកត្រូវបានជំទាស់។  យោងទៅតាម Matthew McAffee ការចងចាំជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទេវកថា Ugaritic បង្ហាញថាព្រះគម្ពីរភាសាហេព្រើរប្រហែលជាបានរក្សាប្រពៃណីបុរាណពិតប្រាកដនៃស្តេច Amorite Og ដែលចាប់ផ្តើមពីសហវត្សទី ២ មុនគ.ស។  គាត់ក៏ប្រកែកថាការពិពណ៌នារបស់អុកថាជារេផែមហាក់ដូចជាឆ្លុះបញ្ចាំងពីទ្រឹស្ដីអាម៉ូរីចាស់ដែលបានផ្តល់ឋានៈបែបនេះដល់ស្តេចដែលបានស្លាប់របស់ពួកគេ។ 

 នៅក្នុង តាលមុដ 

 នៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម 
Uj ibn Anaq ('Ûj ibn 'Anâq) គឺជា យក្ស នៅក្នុង ទេវកថាអ៊ីស្លាម ។ Uj មិនត្រូវបានលើកឡើងក្នុង គម្ពីរ គួរអាន ឬ Canonical hadiths ទេ។ ដើមកំណើតនៃតួអក្សរនេះស្ថិតនៅក្នុង រឿងព្រេងនិទានរបស់សាសន៍យូដា និង គម្ពីរសញ្ញាចាស់ ឧទាហរណ៍ ស្តេចអុក។ [ ត្រូវការដកស្រង់ ] គាត់យក matronymic របស់គាត់ពីម្តាយរបស់គាត់ ʿAnāq  ដែលបង្កើតគាត់បន្ទាប់ពីរឿងមិនពិត។

វគ្គដ៏ល្បីល្បាញ និងត្រូវបានលាបពណ៌ជាច្រើនរួមមានការប្រយុទ្ធរបស់គាត់ជាមួយព្យាការី ម៉ូសេ (សូមមើល Musa va 'Uj ) និងការនេសាទត្រីបាឡែនរបស់គាត់ ខណៈពេលដែលគាត់ឈរប្រហែលជង្គង់ក្នុងមហាសមុទ្រ។

 ឯកសារយោង