បណ្តាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី

គំរោងបណ្តាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី (Asian Highway Network Project) (ហៅកាត់ថា AH) គឺជាគំរោងសហប្រតិបត្តិការរវាង​ប្រទេសនៅអាស៊ី និង ឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិសំរាប់សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមនៅអាស៊ីនិងប៉ាស៊ីហ្វិក (United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific ហៅកាត់ថា ESCAP) ក្នុងការជំរុញប្រព័ន្ឋផ្លូវហាយវេនៅអាស៊ី។ គំរោងនេះជាសសរស្ដម្ភមួយក្នុងចំនោមសសរស្ដម្ភទាំងបីក្នុង​គំរោងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ឋដឹកជញ្ជូនលើគោកនៅអាស៊ី (Asian Land Transport Infrastructure Development (ALTID) project) គាំទ្រដោយ
ESCAP នៅក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៤៨របស់ខ្លួននៅឆ្នាំ១៩៩២។ សសរស្ដម្ភទាំង៣នោះមាន គំរោងបណ្ដាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី គំរោងបណ្ដាញផ្លូវដែកអាស៊ី និង គំរោងបំពាក់បំប៉នបរិក្ខារដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោក (facilitation of land transport project)។ គំរោងផ្លូវហាយវេនេះត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមដោយ អង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ក្នុងគោលបំនង​ជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ការដឹកជញ្ជូនផ្លូវគោកអន្តរជាតិនៅក្នុងតំបន់។ នៅដំនាក់កាលដំបូង(១៩៦០ដល់១៩៧០) គំរោងនេះដំនើរការបានគួរសម តែត្រូវពន្យឺតល្បឿនក្រោយពីមានការព្យួរជំនួយហិរញ្ញវត្ថុនៅឆ្នាំ ១៩៧៥។

កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តររដ្ឋាភិបាលអំពីបណ្ដាញផ្លូវហាយវេអាស៊ី (The Intergovernmental Agreement on the Asian Highway Network (IGA)) បានឈានដល់នៅថ្ងៃទី១៨ វិច្ឆិកា ២០០៣ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំអន្តររដ្ឋាភិបាលរួចមក។ IGA បានបញ្ជាក់ពីកំនាត់ផ្លូវ AH៥៥ ក្នុងចំនោមប្រទេសទាំង៣២ជាសមាជិក និងមានប្រវែងផ្លូវសរុប ១៤០ ០០០ គ.ម។ 

ផ្លូវ AH1 ត្រូវបានគេស្នើតភ្ជាប់ពីក្រុងតូក្យូទៅដល់ព្រំដែនប៊ុលហ្គារី ខាងលិចក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល និង អេដែន ដោយកាត់តាមកូរ៉េទាំង២ ចិន និងបណ្ដាប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ីមជ្ឈិម និង អាស៊ីទក្សិណ។ ផ្លូវនេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយជំរុញពាណិជ្ជកម្មរវាងអាស៊ីបូព៌ា ឥណ្ឌា និង រុស្ស៊ី។ ដើម្បីបំពេញផ្លូវនេះ ផ្លូវដែលមានស្រាប់នឹងត្រូវជូសជុលដំឡើងកំរិត ហើយផ្លូវថ្មីនឹងត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីតភ្ជាប់កំនាត់ផ្លូវ។ ទឹកប្រាក់២៥ពាន់លានUSDត្រូវបានចំនាយមកទល់ឆ្នាំ២០០៧ ហើយទឹកប្រាក់បន្ថែម ១៨ពាន់លានUSDទៀត​នឹងត្រូវប្រើសំរាប់ជួសជុលនិងអភិវឌ្ឍ​អោយបានចំងាយផ្លូវ ២៦ពាន់គ.ម។

 កំនាត់ផ្លូវ 

ផ្លូវដែលមានលេខខ្ទង់រាយជាផ្លូវដែលឆ្លងកាត់ទ្វីបទាំងមូល៖
 ឈ្មោះជួរឈរ  ឈ្មោះជួរឈរ  AH1   ប្រវែង ២០ ៥៥៧គ.ម ពីតូក្យូ(ជប៉ុន)ទៅព្រំដែនតួរគី-ប៊ុលហ្គារី AH2 ប្រវែង ១៣ ១៧៧គ.ម ពីដេនប៉ាសារ(ឥណ្ឌូនេស៊ី) ទៅខូស្រាវី(អ៊ីរ៉ង់) AH3  ប្រវែង ៧ ៣៣១គ.ម ពីអ៊ូឡង់អ៊ូដិ(រុស្ស៊ី) ទៅថាងហ្គូ(ចិន) និងពី សៀងហៃ(ចិន) ទៅឈៀងរ៉ាយ(ថៃ)និងខ្យាំងតុង(មីយ៉ាន់ម៉ា) AH4  ប្រវែង ៦ ០២៤គ.ម ណូវ៉ូស៊ីបៀកស្គ៍(រុស្ស៊ី) ទៅយ៉ារ៉ាន់តៃ(ម៉ុងហ្គោល) និងពី អ៊ូរុំជី(ចិន)ទៅការ៉ាជី(ប៉ាគីស្ថាន) AH5  ប្រវែង ១០ ៣៨០គ.ម ពីសៀងហៃ(ចិន)ទៅព្រំដែនតួរគី-ប៊ុលហ្គារី AH6  ប្រវែង ១០ ៤៧៥គ.ម ពីពូសាន់(កូរ៉េខាងត្បូង) ទៅព្រំដែនរុស្ស៊ី-បែឡារុស AH7 ប្រវែង ៥ ៨៦៨គ.ម ពីយេកាតឺរីនប៊ើហ្គ(រុស្ស៊ី) ទៅ ការ៉ាជី(ប៉ាគីស្ថាន) AH8  ប្រវែង ៤ ៧១៨គ.ម ពីព្រំដែនរុស្ស៊ី-ហ្វាំងឡង់ ទៅ បង់ដារ អេម៉ាំ(អ៊ីរ៉ង់)

លេខ 10-29 និង 100-299 សំរាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍

 AH11 ៖ ប្រវែង១ ៥៨៨គ.ម ពីវៀងច័ន្ទ(ឡាវ) ទៅ ព្រះសីហនុ(កម្ពុជា)
 AH12 ៖ ប្រវែង ១ ១៩៥គ.ម ពីណាទើយ(ឡាវ) ទៅ ហ៊ីនកុង(ថៃ)
 AH13 ៖ ប្រវែង ៧៣០គ.ម ពីអ៊ូដុមសៃ(ឡាវ) ទៅ ណាក់ខនសាវ៉ាន់(ថៃ)
 AH14 ៖ ប្រវែង ២ ០៧៧គ.ម ពីហៃហ្វុង(វៀតណាម) ទៅ ម៉ាន់ដាឡាយ(មីយ៉ាន់ម៉ា)
 AH15 ៖ ប្រវែង ៥៦៦គ.ម ពីវីញ(វៀតណាម) ទៅ អ៊ុដុមថានី(ថៃ)
 AH16 ៖ ប្រវែង ១ ០៣២គ.ម ពីដុងហា(វៀតណាម) ទៅ តាក(ថៃ)
 AH18 ៖ ប្រវែង ១ ០៤២គ.ម ពីហាត់យ៉ៃ(ថៃ) ទៅ ស្ពានចូហរបារូ(ម៉ាឡេស៊ី)
 AH19 ៖ ប្រវែង ៤៥៩គ.ម ពីណាក់ខនរ៉ាត់ចាសីម៉ា(ថៃ) ទៅ បាងកក(ថៃ)
 AH25 ៖ ប្រវែង ២ ៥៤៩គ.ម ពីបាន់ដា អាសេ(ឥណ្ឌូនេស៊ី) ទៅ មេរ៉ាក់(ឥណ្ឌូនេស៊ី)
 AH26 ៖ ប្រវែង ៣ ៥១៧គ.ម ពីឡៅអាហ្គ(ហ្វីលីពីន) ទៅ ហ្សាមបួអាំងហ្គា(ហ្វីលីពីន)

លេខ 30-39 និង 300-399 សំរាប់អាស៊ីបូព៌ានិងអាស៊ីឦសាន

 AH30 ៖ ប្រវែង ២ ៧៣៩គ.ម ពីអ៊ុសស៊ុរីយស្គ៍(រុស្ស៊ី) ទៅ ជីតា(រុស្ស៊ី)
 AH31 ៖ ប្រវែង ១ ៥៩៥គ.ម ពីបែឡូហ្គរស្គ៍(រុស្ស៊ី) ទៅ តាលាន(ចិន)
 AH32 ៖ ប្រវែង ៣ ៧៤៨គ.ម ពីសុនបុង(កូរ៉េខាងជើង) ទៅ ខូវដ៍(ម៉ុងហ្គោល)
 AH33 ៖ ប្រវែង ៥៧៥ គ.ម ពីហារប៊ីន(ចិន) ទៅ ថុងជាំង(ចិន)
 AH34 ៖ ប្រវែង ១ ០៣៣គ.ម ពីលានយុនកាង(ចិន) ទៅ ស៊ីអាន(ចិន)

លេខ 40- 59 និង 400-599 សំរាប់អាស៊ីទក្សិណ

 AH41 ៖ ប្រវែង ៩៤៨គ.ម ពីព្រំដែនមីយ៉ាន់ម៉ា-បង់ក្លាដែស្ស ទៅម៉ុងហ្គ្លា(បង់ក្លាដែស្ស)
 AH42 ៖ ប្រវែង ៣ ៧៥៤គ.ម ពីឡានចូវ(ចិន) ទៅ បារហ៊ី(ឥណ្ឌា)
 AH43 ៖ ប្រវែង ៣ ០២៤គ.ម ពីអាហ្គ្រា(ឥណ្ឌា) ទៅ ម៉ាតារ៉ា(ស្រីលង្កា)
 AH44 ៖ ប្រវែង ១០៧គ.ម ពី ដាំប៊ុលឡា(ស្រីលង្កា) ទៅ ទ្រីនកុនម៉ាលី(ស្រីលង្កា)
 AH45 ៖ ប្រវែង ២ ០៣០គ.ម ពី កុលកាតា(ឥណ្ឌា) ទៅ បង់ហ្គាឡរ(ឥណ្ឌា)
 AH46 ៖ ប្រវែង ១ ៥១៣គ.ម ពី ខារ៉ាហ្គពួរ(ឥណ្ឌា) ទៅ ឌុលលេ(ឥណ្ឌា)
 AH47 ៖ ប្រវែង ២ ០៥៧គ.ម ពី ហ្គ្វាល្យរ(ឥណ្ឌា) ទៅ បង់ហ្គាឡេ(ឥណ្ឌា)
 AH48 ៖ ប្រវែង ១គ.ម ពី ភូអ៊ិនសូលីង(ប៊ូតាន) ទៅ ព្រំដែនប៊ូតាន-ឥណ្ឌា
 AH51 ៖ ប្រវែង ៥៣៩គ.ម ពី ប៉េសាវ៉ារ(ប៉ាគីស្ថាន) ទៅ ខ្វេតតា(ប៉ាគីស្ថាន)

លេខ 60-89 និង 600-899 សំរាប់អាស៊ីឧត្ដរ អាស៊ីមជ្ឈិម និង អាស៊ីនីរតី

 AH60 ៖ ប្រវែង ២ ១៥១គ.ម ពី អុមស្គ៍(រុស្ស៊ី) ទៅ ប៊ុរុបៃតាល់(កាហ្សាក់ស្ថាន)
 AH61 ៖ ប្រវែង ៤ ១៥៨គ.ម ពី កាស៊ី(ចិន) ទៅ ព្រំដែនរុស-អ៊ុយក្រែន
 AH62 ៖ ប្រវែង ២ ៧២២គ.ម ពី ប៉េត្រូប៉ាវឡូវស្គ៍(កាហ្សាក់ស្ថាន) ទៅ ម៉ាហ្សារី ស្សារីហ្វ(អាហ្វហ្គានីស្ថាន)
 AH63 ៖ ប្រវែង ២ ៤៣៤គ.ម ពី សាម៉ារ៉ា(រុស្ស៊ី) ទៅ ហ្គុហ្សារ(អ៊ុប៊ែគីស្ថាន)
 AH64 ៖ ប្រវែង ១ ៦៦៦គ.ម ពី បារណោល(រុស្ស៊ី) ទៅ ប៉េត្រូប៉ាវឡូវស្គ៍(កាហ្សាក់ស្ថាន)
 AH65 ៖ ប្រវែង ១ ២៥០គ.ម ពី កាស៊ី(ចិន) ទៅ ទែរមេ(អ៊ុប៊ែគីស្ថាន)
 AH66 ៖ ប្រវែង ៩៩៥គ.ម ពីព្រំដែនចិន-តាជីគីស្ថាន ទៅ ឌុសសាន់បេ(តាជីគីស្ថាន)
 AH67 ៖ ប្រវែង ២ ២៨៨គ.ម ពី គួយទុន(ចិន) ទៅ ហ្សេកាហ្គាន(កាហ្សាក់ស្ថាន)
 AH68 ៖ ប្រវែង ២៧៨គ.ម ពី ជីងហេ(ចិន) ទៅ អ៊ុចារ៉ាល់(កាហ្សាក់ស្ថាន)
 AH70 ៖ ប្រវែង ៤ ៨៣២គ.ម ពី ព្រំដែនអ៊ុយក្រែន-រុស្ស៊ី ទៅ បង់ដារ អាប់បាស់(អ៊ីរ៉ង់)
 AH71 ៖ ប្រវែង ៤២៦គ.ម ពី ឌីឡារ៉ាំ(អាហ្វហ្គានីស្ថាន) ទៅ ដាស់តាក់(អ៊ីរ៉ង់)
 AH72 ៖ ប្រវែង ១ ១៤៧ ពី តេអេរ៉ង់(អ៊ីរ៉ង់) ទៅ ប៊ូសស្សើរ(អ៊ីរ៉ង់)
 AH75 ៖ ប្រវែង ១ ៨៧១ ពី តេចិន(តួរមិនគីស្ថាន) ទៅ ចាបាហារ(អ៊ីរ៉ង់)
 AH76 ៖ ប្រវែង ៩៨៦គ.ម ពី ប៉ូឡេឃុមរី(អាហ្វហ្គានីស្ថាន) ទៅ ហេរ៉ាត់(អាហ្វហ្គានីស្ថាន)
 AH77 ៖ ប្រវែង ១ ២៩៨គ.ម ពី ប៊ុលសាក(អាហ្វហ្គានីស្ថាន) ទៅ ម៉ារី(តួរមិនគីស្ថាន)
 AH78 ៖ ប្រវែង ១ ០៧៦គ.ម ពី អាស្សហ្គាបាត(តួរមិនគីស្ថាន) ទៅ ឃើម៉ាន់(អ៊ីរ៉ង)
 AH81 ៖ ប្រវែង ១ ១៤៣គ.ម ពី ឡារស៊ី(ចចចៀ) ទៅ អាកថៅ(កាហ្សាក់ស្ថាន)
 AH82 ៖ ប្រវែង ១ ២៦១គ.ម ពីព្រំដែនរុស្ស៊ី-ចចចៀ ទៅ អ៊ីវេអូគ្លូ(អ៊ីរ៉ង់)
 AH83 ៖ ប្រវែង ១៧២គ.ម ពី កាហ្សាក់(អាហ្ស៊ែរបៃហ្សង់) ទៅ យ៉េរ៉េវ៉ាន់(អារមឺនៀ)
 AH84 ៖ ប្រវែង ១ ១៨៨គ.ម ពី ដុហ្គូបាយ៉ាហ្ស៊ីត(តួរគី) ទៅ អ៊ីសែល(តួរគី)
 AH85 ៖ ប្រវែង ៣៣៨គ.ម ពី រ៉េហ្វាហ៊ីយ៉េ(តួរគី) ទៅ មើរហ្ស៊ីហ្វូន(តួរគី)
 AH86 ៖ ប្រវែង ២៤៧គ.ម ពី អាស្កាលេ(តួរគី) ទៅ ត្រាប់ហ្សូន(តួរគី)
 AH87 ៖ ប្រវែង ៦០៦គ.ម ពី អង់ការ៉ា(តួរគី) ទៅ អ៊ីហ្សមៀ(តួរគី)

ប្រវែងផ្លូវកាត់តាមប្រទេសនីមួយៗ

បណ្ដាញផ្លូវសរុបមានប្រវែង ១៤០ ៤៧៩គ.ម។

 កម្ពុជា ១ ៣៣៩គ.ម
 កាហ្សាក់ស្ថាន ១៣ ១៨៩គ.ម
 កូរ៉េខាងជើង ១ ៣២០គ.ម
 កូរ៉េខាងត្បូង ៩០៧គ.ម
 ចចចៀ ១ ១៥៤គ.ម
 ចិន ២៥ ៥៧៩គ.ម
 ជប៉ុន ១២០០គ.ម
 តាជីគីស្ថាន ១ ៩២៥គ.ម
 តួរគី ៥ ១១២គ.ម
 តួរមិនគីស្ថាន ២ ២០៤គ.ម
 ថៃ ៥ ១១២គ.ម
 នេប៉ាល់ ១ ៣២១គ.ម
 បង់ក្លាដែស្ស ១ ៨០៤គ.ម
 ប៉ាគីស្ថាន ៥ ៣៧៧គ.ម
 ប៊ូតាន ១គ.ម
 ម៉ាឡេស៊ី ១ ៥៩៥គ.ម
 មីយ៉ាន់ម៉ា ៣ ០០៣គ.ម
 ម៉ុងហ្គោល ៤ ២៨៦គ.ម
 រុស្ស៊ី ១៦ ៨៦៩គ.ម
 វៀតណាម ២ ៦៧៨គ.ម
 សិង្ហបុរី ១៩គ.ម
 ស្រីលង្កា ៦៥០គ.ម
 ហ្វីលីពីន ៣ ៥១៧ គ.ម
 ឡាវ ២ ២៩៧គ.ម
 អារមឺនៀ ៩៥៩គ.ម
 អាហ្វហ្គានីស្ថាន ៤ ២៤៧គ.ម
 អាហ្ស៊ែរបៃហ្សង់ ១ ៤៤២គ.ម
 អ៊ីរ៉ង់ ១១ ១៥២គ.ម
 អ៊ុប៊ែរគីស្ថាន ២ ៩៦៦គ.ម
 ឥណ្ឌា ១១ ៤៣២គ.ម
 ឥណ្ឌូនេស៊ី ៣ ៩៨៩គ.ម

 ประเทศ  ระยะทาง (กิโลเมตร)  ระยะทาง (ไมล์)   4,247  2,639   958  595   1,442  896   1,804  1,121   1  0.621   1,339  832   25,579  15,894   1,320  820   1,154  717  ประเทศจีน  91  57   11,432  7,104   3,989  2,479   11,152 6,930   1,200  746   13,189  8,195   1,695  1,053   2,297  1,427   4,006  2,489   4,286  2,663   3,003  1,866   1,321  821   5,377  3,341   3,517  2,185   907  564   16,869  10,482   19  12   650  404   1,925  1,196   5,112  3,176   5,254  3,265   2,204  1,370   2,966  1,843   2,678   1,664