ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក

ប្រធានាធិបតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក (ភាសាអង់គ្លេស៖ President of the United States, សរសេរ/ហៅកាត់ថា POTUS) គឺជាប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រធានាធិបតីជាអ្នកដឹកនាំសាខាប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ និងជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធសហរដ្ឋអាមេរិក។

អំណាចប្រធានាធិបតីបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងចាប់តំណែងនេះត្រូវបានបង្កើតមក ក៏ដូចជាអំណាចរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធទាំងមូលផងដែរ។ ខណៈពេលដែលអំណាចប្រធានាធិបតីបានធ្លាក់ចុះ និងហូរទៅតាមពេលវេលា ប្រធានាធិបតីបានដើរតួយ៉ាងរឹងមាំកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងជីវិតនយោបាយអាមេរិកចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី២០ ជាមួយនឹងការរីកធំឡើងនៃអំណាចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងអំឡុងពេលលោកហ្វ្រែងគ្លីន រូសឺវេលត៍កាន់អំណាច។ នៅក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកត្រូវគេបានចាត់ទុកថាជាឥស្សរជននយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតមួយរបស់ពិភពលោកក្នុងនាមជាមេដឹកនាំនៃមហាអំណាចពិភពលោកតែមួយគត់ដែលនៅសេសសល់។ ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេដោយ GDP ជាមធ្យម ប្រធានាធិបតីមានអំណាចមាំ និងទន់ទាំងក្នុងស្រុក និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

មាត្រាពីរនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតសាខាប្រតិបត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ហើយប្រគល់អំណាចប្រតិបត្តិទៅក្នុងតំណែងប្រធានាធិបតី។ អំណាចរួមមាន អំណាចប្រតិបត្តិ និងការអនុវត្តច្បាប់សហព័ន្ធ និងការទទួលខុសត្រូវក្នុងការតែងតាំងនាយកប្រតិបត្តិសហព័ន្ធ ការទូត និយតកម្ម និងមន្ត្រីតុលាការ។ ដោយផ្អែកលើបទប្បញ្ញត្តិនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលផ្តល់អំណាចយ៉ាងច្រើនដល់ប្រធានាធិបតីក្នុងការតែងតាំង និងទទួលឯកអគ្គរដ្ឋទូត និងបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញាជាមួយមហាអំណាចបរទេស និងលើច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអនុម័តដោយសភា ប្រធានាធិបតីសម័យទំនើបមានទំនួលខុសត្រូវចម្បងក្នុងការដឹកនាំគោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ តួនាទីនេះរួមមាន ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការដឹកនាំយោធាថ្លៃបំផុតនៅលើពិភពលោកដែលមានឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរធំជាងគេទីពីរ។

ប្រធានាធិបតីក៏ដើរតួនាំមុខគេនៅក្នុងច្បាប់សហព័ន្ធ និងការបង្កើតគោលនយោបាយក្នុងស្រុកដែរ។ ជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងសមតុល្យ មាត្រាមួយ ផ្នែកទី ៧ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានផ្តល់ឱ្យប្រធានាធិបតីនូវអំណាចក្នុងការចុះហត្ថលេខា ឬវេតូច្បាប់សហព័ន្ធ។ ដោយសារប្រធានាធិបតីសម័យទំនើបត្រូវបានចាត់ទុកជាធម្មតាថាជាមេដឹកនាំនៃគណបក្សនយោបាយរបស់ពួកគេ ការបង្កើតគោលនយោបាយសំខាន់ៗត្រូវបានបង្រួបបង្រួមដោយលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ដោយប្រធានាធិបតីមានតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការលើកកម្ពស់គោលនយោបាយអាទិភាពរបស់ពួកគេចំពោះសមាជិកសភាដែលជារឿយៗពឹងផ្អែកលើការបោះឆ្នោតលើប្រធានាធិបតី។ នៅប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ ប្រធានាធិបតីក៏បានបង្កើនការប្រើប្រាស់បទបញ្ជាប្រតិបត្តិ បទបញ្ជារបស់ទីភ្នាក់ងារ និងការតែងតាំងតុលាការ ដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយក្នុងស្រុក។ 

ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសដោយប្រយោលតាមរយៈគណៈបោះឆ្នោតមណ្ឌល (Electoral College) សម្រាប់បម្រើការរយៈពេលបួនឆ្នាំក្នុងមួយអាណត្តិ រួមជាមួយនឹងអនុប្រធានាធិបតីផង។ នៅក្រោមវិសោធនកម្មលើកទីម្ភៃពីរដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងឆ្នាំ១៩៥១ បានឱ្យដឹងថា គ្មានបុគ្គលណាដែលត្រូវបានជ្រើសរើសធ្វើជាប្រធានាធិបតីអស់រយៈពេលពីរអាណត្តិ អាចបន្តជាប់ឆ្នោតក្នុងអាណត្តិទីបីបានទេ។ លើសពីនេះ អនុប្រធានាធិបតីចំនួនប្រាំបួនរូបបានឡើងឋានៈជាប្រធានាធិបតីក្នុងករណីដែលប្រធានាធិបតីដើមទទួលមរណភាព ឬលាលែងពីតំណែង។ សរុបមក បុគ្គលចំនួន ៤៥ រូបបានបម្រើការជាប្រធានាធិបតីចំនួន ៤៦ លើកដែលមានរយៈពេល ៥៨ អាណត្តិពេញ។

លោលដូណាល់ ត្រាំគឺជាប្រធានាធិបតីទី៤៧ និងបច្ចុប្បន្នរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។

បញ្ជីនាមប្រធានាធិបតី

ខាងក្រោមនេះ គឺជាបញ្ជីនាមប្រធានាធិបតីអាមេរិកចាប់ពីបិតាស្ថាបនិកប្រទេសលោកចច វ៉ាស៊ីនតោនរហូតមកដល់ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នលោកចូ បៃដិន។

ភាសាខ្មែរជាភាសអង់គ្លេសឆ្នាំចច វ៉ាស៊ីនតោនGeorge Washington1789-1797ចន អាដាមស៍John Adams(1797-1801)ថូម៉ាស៍ ចេហ្វឺសុនThomas Jefferson(1801-1809)ចេមស៍ ម៉ាឌីសុនJames Madison	(1809-1817)ចេមស៍ ម៉ាឌីសុន	   James Madison	 (1817-1825)ចន ឃ្វិនស៊ីអាដាមស៍John Quincy Adams(1825-1829)អ៊ែនឌ្រូ ជែកសុន	Andrew Jakson	(1829-1837)ម៉ានទីន វ៉ានប៉ូរេន Martin van Boren	(1837-1841)វិល្លៀម ហ៊ែនរីហ៊ែរីសុនWilliam Henrry Harrison (1841-18....)ចន ថែល័រ	  John Tyler  (1841-1845)ចេមស៍ ណុកផូល៍ខJames Knox Polx	 (1845-1849)ហ្សេខារី ថេឡរ៍ Zachary Taylar(1849-1850)មិលឡាដ ហ្វ៊ីលម៉វ Mallard Fillmore(1850-1853)ហ្វ្រែង គ្លីនភៀស	 Fran Klin Pierce (1853-1857)ចេមស៍ ប៊ូខាណាន់James Buchanan(1857-1861)អាប្រាហាម លិនខូលន៍Abraham Lincoln(1861-1865)អ៊ែនឌ្រូ ចនសុនAndrew Johnson(1865-1869)យូលីស៊ីស ហ្គែ្រន៍   Ulyssess Grant     (1869-1877)រូធ័រហូដ ហេយេស៍Rutherford B.Hayes	 (1877-1881)ចេមស៍ ហ្ការហ្វៀសJames A.Garfield(1881-18.........)ឆេស្ទ័រ អារធ័ម Chester A.Arthur	 (1881-1885)ហ្ក្រេវរ័ ក្លីវឡែនដ៍	 Graver Cleveland(1885-1889)ប៊ីនចេមីន ហ៊ែរីសុនBenjamin Harrision(1889-1893)ហ្ល្រូវរ័ គ្លីវឡែនដ៍	Grover Cleveland	(1893-1897)វីល្លៀម ម៉ាក់ឃិនលីWilliam Mckinley(1897-1901)ធីអូដ័រ រ៉ូសឺវេលត៍	 Theadore Roosevelt(1901-1909)វិល្លៀម ហូវើដថាហ្វត៍William Howard Taft(1909-1913)វូដ្រូ វិលសុនWoodron Wilson  (1913-1921)រឺរេន ហារឌិនWarren G.Harding	(1921-1923)ខេលវិន ឃូលិដដ៍ Calvin Coolidge(1923-1929)ហ៊ែរបឺត ហ៊ែវន៍	             Herbert Hoover(1929-1933)ហ្រែ្វងគ្លិន រូសឺវេលត៍ Franklin D.Roosevelt(1933-1945)ហ៊ែរី ទ្រូមែន Harry S.Truman (1945-1953)ដ្វាយត៍ អែសិនហូវរ៍Dwight D.Eisenhower(1953-1961)ចន អែហ្វកេណ្ណីឌី	John F.Kennedy(1961-1963)លីនដុន បេនចនសុនLyndon B.Johnson(1963-1969)រីឆាដ និចសុន Richard Nixon (1969-1974)ផេរ៉ល់ដ៍ ហ្វដGerald R.Ford(1974-1977)ជីមី ខាទ័រ	 Jimmy Carter	                              (1977-1981)រ៉ូណល់ វីហ្កេនRonald Reagan(1981-1989)ចច ប៊ូស	 George H.W.Bush(1989-1993)ប៊ិល គ្លីនតុនBill Clinton(1993-2001)ចច វ៉ឃ័រប៉ូសGeorge Walker Bush(2001-2009)បារ៉ាក់ អូបាម៉ា Barack Obama  (2009-2017)ដូណាល់ ត្រាំDonald Trump  (2017-2019)

កំណត់សម្គាល់

ឯកសារយោង

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធីបតី