ផានផាន

ផាន់ផាន គឺជាអាណាចក្រ ហិណ្ឌូ តូចមួយដែលគេជឿថាមាននៅប្រហែលសតវត្សទី 3 ដល់ទី 7 នៃគ.ស។ វាត្រូវបានគេជឿថាមានទីតាំងនៅឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងកើតនៃ ឧបទ្វីបម៉ាឡេ ដែលមានមតិខុសគ្នាពីកន្លែងណាមួយនៅ Kelantan ឬ Terengganu ក្នុង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សម័យទំនើប  រហូតដល់តំបន់ជុំវិញ ស្រុក Phunphin ខេត្ត Surat Thani ក្នុង ប្រទេសថៃ ទំនើប។ 

យោងតាមអត្ថបទរបស់ចិន Jiu Tang Shu ផាន់ផានមានព្រំប្រទល់នៅភាគខាងត្បូងជាមួយ Langkasuka,  និងនៅភាគខាងជើងជាមួយ Tun Sun នៅជិត Isthmus Kra ។  Jacq-Hergoualc'h ប៉ាន់ស្មានថា ព្រំដែនប្រហែលជាស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ ខេត្តនគរស្រីធម្មរាជប្រហែលជានៅជិត សងខ្លា ។  

បន្ទាប់ពីប្រទេសជិតខាងខាងជើង ទុន ស៊ុន ទទួលបានឯករាជ្យពី ហ្វូណន ហើយបានក្លាយជា ឡាង-ចៀ ឬ ឡាង-យ៉ា-សៀ នៅចុងសតវត្សទី៥នៃគ.ស ភាគខាងត្បូងរបស់វាបានចូលរួមជាមួយផានផានក្នុងសតវត្សទី៦  ចំណែក​ទឹកដី​ខាង​ជើង​បាន​ក្លាយ​ជា ​ទ្វារវតី ។  

វាត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថាមានទំនាក់ទំនងជាមួយ ព្រះរាជាណាចក្រប៉ាតានី ដែលបានកាន់កាប់តំបន់ដូចគ្នាជាច្រើនសតវត្សក្រោយមក និងមានភាពខុសគ្នាខ្លះនៅក្នុងវប្បធម៌ និងភាសាទៅកាន់តំបន់ម៉ាឡេផ្សេងទៀតនៅក្បែរនោះ។

 ប្រវត្តិសាស្ត្រ 
មានគេដឹងតិចតួចអំពីនគរនេះ។

ផានផាន បានបញ្ជូនបេសកកម្មដំបូងរបស់ខ្លួនទៅកាន់ រាជវង្ស លីវ សុង របស់ចិននៅចន្លោះឆ្នាំ 424 នៃគ.ស 453  ពីទីនេះ កៅណ្ឌិន្យទី២ ត្រូវ​បាន​គេ​និយាយ​ថា​បាន​ព្យាយាម​បញ្ចូល ​សាសនា​ហិណ្ឌូ ​ឡើង​វិញ​ទៅ​កាន់ ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ហ្វូណន ​នៅ​ផ្នែក​ម្ខាង​ទៀត​នៃ ​ឈូង​សមុទ្រ​សៀម ​។ 

ផានផានបាន​ផ្ញើ​សួយសារអាករ​ដល់ ​រាជវង្ស លាង និង ​រាជវង្ស ឈិន នៃ​ប្រទេស​ចិន។ នៅឆ្នាំ 529, 533, 534, 535 និង 571 Annals of Liang dynasty. Annals of Chen dynasty នៅឆ្នាំ 616 និង 637 ផានផាន បានផ្ញើសួយសារអាករដល់ រាជវង្សថាង។ Annal of Tang dynasty. Foreign countries at the South.

នគរនេះត្រូវបានសញ្ជ័យដោយ ស្រីវិជ័យ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ ធម៌សេតុ មុនឆ្នាំ 775 ។ 

ទោះបីជាកម្រក៏ដោយ ការរកឃើញខាងបុរាណវត្ថុបង្ហាញពីភស្តុតាងនៃការរីកដុះដាលសេដ្ឋកិច្ចដ៏រស់រវើកនៅក្នុងតំបន់ តាមរយៈពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រអន្តរជាតិ។ 

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 នគរស៊ីធម្មរាជ
 ជ្រលងភ្នំប៊ូចាង
 ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ Kedah

 ឯកសារយោង