រឿង​ព្រះ​ធនិយថេរ​និង​នាយ​សមុហបញ្ជី

រឿង​នោះ​មាន​សេច​ក្ដី​ថា កាល​ណោះ​មាន​ព្រះ​មហា​ថេរ​១​អង្គ​ឈ្មោះ​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ ជា​កូន​អ្នក​ស្មូន​ឆ្នាំង​ថ្ងៃ​មួយ​ព្រះ​ថេរ​​នោះ ទៅ​ឆ​យក​ឈើ​ រាជ​ការ​អំពី​នាយ​​សមុហ​​បញ្ជី​​ថា​ បណ្ដា​ឈើ​ព្រៃ​ព្រឹក្សា​លតា​វល្លិ​ទាំង​ឡាយ​នោះ ព្រះ​បាទ​ពិម្ពិ​សារ​រាជ ស្ដេច​ទ្រង់​ព្រះ​សទ្ធា​​បាន​វេរ​ថ្វាយ​ដល់​ព្រះ​ ភិក្ខុ​សង្ឃ មាន​ព្រះ​សម្មា​សម្ពុទ្ធ​ជា​ប្រ​ធាន​ហើយ​ឥឡូវ​អាត្មា​ភាព​ត្រូវ ការ​ឈើ​ធ្វើ​កុដិ ចូរ​អ្នក​ឯង​ចាត់​ចែង​ឈើ​​គ្រឿង​ទព្វ​សម្ភារៈ​អស់​នេះ​ដល់​អាត្មា​ភាព​ចុះ​។

ឯនាយសមុហបញ្ជីនោះ ជា​មនុស្ស​ពុំ​មាន​សតិ​សម្ប​ជញ្ញៈ ពិចា​រណា​អោយ​យល់​ការ​ថា ឈើ​នេះ​គឺ​គេ​កាប់​ចាំង​អារ​កាត់ ជា​គ្រឿង​ទព្វ​​សម្ភារៈ​ស្រេច ជា​របស់​រាជ​ការ​ត្រូវ​ការ មួយ​ទៀត សូម្បី​នឹង​មាន​សំបុត្រ​១​ច្បាប់​ជំរាប​សួរ​ទៅ​ដល់​មហា​មាត្យ ជា​​ធំ​អោយ​ក្រាប​ទូល​ថា ឈើ​នោះ​ឥឡូវ​លោក​សង្ឃ​មក​យក​ទៅ​ធ្វើ​កុដិ ជា​ទ្រង់​ប្រ​គេន ឬ​ម្ដេច​យ៉ាង​នេះ​ពុំ​មាន និមិត្ដ​តែ​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ​មក​ឆ​ដូច្នោះ ក៏​ឆោត​តាម លើក​យក​​ឈើ​អស់​នោះ អោយ​ទៅ​​ព្រះ​​ធនិយ​​ថេរ​ដោយ​អំពើ​ចិត្ដ​ឥត​ពិគ្រោះ​។ ឯ​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ​ក៏​ដឹក​នាំ​យក​ឈើ​នោះ​ទៅ​​ធ្វើ​កុដិ​តាម​សេច​ក្ដី​ប្រាថ្នា​របស់​ខ្លួន​។

លុះ​នៅ​មក នាយ​ជាង​ចៅ​ភ្នាក់​ងារ​ធ្វើ​រាជ​ការ​ជួស​ជុល​ព្រះ​រាជ​តំណាក់ អស់​ឈើ​នឹង​ធ្វើ​ត​ទៅ​ទៀត​ទើប​ជំរាប​ដល់​​មហា​​មាត្យ មហា​​មាត្យ​​ក៏​​អោយ​ចៅ​ភ្នាក់​ងារ​ទៅ​នាំ​យក​ឈើ​នោះ​។ ឯ​នាយ​សមុ​ហបញ្ជី​ក៏​តប​មក​ថា​ឈើ​អស់​នោះ​ពុំ​មាន​ទេ ត្បិត​ព្រះ​ធនិយ​ថេរ​លោក​​មក​យក​ទៅ​ធ្វើ​កុដិ​ផុត​អស់​ហើយ​។

ពាក្យអស់នោះពុំស្ងាត់ ក៏លឺជ្រាបដល់ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជ ព្រះបាទពិម្ពិសាររាជស្ដេចទ្រង់បន្ទោសនាយសមុហ​បញ្ជី ជា​នាយ​ស្មៀន​នោះ​ ជា​អនេក​បរិ​យាយ​ផ្សេង​ៗ ហើយទ្រង់នាំហេតុនោះ ឡើងក្រាបបង្គំទូលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ តាមរឿ ងព្រះធនិយ​ថេរ​ទៅ​ឆយក​ឈើ​រាជ​ ការ​មក​ធ្វើ​កុដិ​។ ទើប​សម្ដេច​ព្រះ​ជិនស្រីទ្រង់យកវត្ថុនិទាននោះថា បឋមអទិន្នាទាន បារាជិក បញ្ញត្ដសិក្ខាបទ​អទិន្នា​ទាន​បារា​ជិក​ដល់​ភិក្ខុ​ទាំង​ ឡាយ​ក្នុង​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ត​មក​។ រឿងនេះមានសេចក្ដីពិស្ដារ នៅក្នុងគម្ពីរព្រះវិន័យបិដកឯណោះ គួរចូលចិត្ដចុះ។ ក៏​ឯ​រឿង​និទា​នបុគ្គល​មាន​ បញ្ញា​ចេះ​ពិចា​រណា​មើល​ជុំវិញ​នោះ សឹងចំរើនរុងរឿងបាន ដូចនិទាន នាយតំរួត ទី៣ដែលវិនិច្ឆ័យរឿងក្ដីព្រះអជាត​សត្រូវ​ជា​រាជ​កុមារ​នោះ​ឯង​។

បណ្ឌិតវក្កោ និដ្ឋិតោ

រឿងបណ្ឌិតវគ្គនេះមានវត្ថុនិទាននៅច្រើនណាស់ យើងពុំឈ្នះនឹងពណ៌នាអោយពិស្ដារទៅ បានសំដែងមកតែប៉ុណ្ណេះ ជា​ន័យ​សង្ខេប​ទុក​ ជា​បែប អោយ​ចៅ​ឯង​គិត​មើល​ជា​គតិ​លោកយោគតាមហេតុដែលកើតឡើងមានឡើងតទៅខាង មុខទៀតចុះ។

ក្នុងបណ្ឌិតវគ្គ សន្មតចប់តែប៉ុណ្ណេះហោង

បងអើយបណ្ឌិត	.....លោកត្រិះរិះគិត	.....អាការរាក់ជ្រៅ 
ផ្លូវណាចំរើន	.....ក្រវើនត្រាច់ទៅ	.....ផ្លូវណាមិនត្រូវ
មិនត្រាចទៅត្រាច់។	

ហេតុណាកើតផល.....	ផលណាមកពាល់.....	ប្រាជ្ញប្រៀបផ្សំសាច់
ឆ្លុះកិច្ចឈ្លេចកល.....	យល់មួយរំពេច.....	សតិមិនភ្លេច
មិនភ្លាត់តាមភ្លើន។	

កូនសិស្សសួរគ្រូថា សូមទានរឿងគតិពាលគតិប្រាជ្ញ «ពាលនាំអោយកាច ប្រាជ្ញនាំអោយស្លូត»នោះខ្ញុំចូលចិត្ដ​ហើយ តែ​គតិ​មនុស្ស​ឆោត​ ល្ងង់​នោះ ក្ដី​ឃ្លាន​បាយ ឃ្លាន​មាន ឃ្លាន​ស្រលាញ់ ៣ប្រការនោះលោកគ្រូអធិប្បាយពុំទាន់ពិស្ដារ។ ក៏ឯកិរិយាឆោត​នោះ​អ្នកខ្លះ ពុំ​មាន​ក្ដី​ឃ្លាន ៣​ប្រការ​នោះ​ទេ តែ​នៅ​ឆោត​ក៏មានសូមទានអធិប្បាយតទៅទៀត។

គ្រូតបថា «សេចក្ដីឆោតប៉ុន្មានៗនោះនៅរួមក្នុងគតិគ្មានសតិសម្បជញ្ញៈនេះឯង អ្នកគ្មានសតិបញ្ញានឹកពិចារណា​មើល​ហេតុ​មើល​បច្ច័យ​ មើល​ចុង មើល​ដើម​ផ្សំ​ហេតុ​ប្រើ​ផល អោយដល់គ្នាហើយ អ្នកនោះនៅក្នុងឆោតមិនលែង។ យើងសួរឯងវិញ បញ្ហា​ថា​អ្វី​ដែល​ជ្រៅ​ក្រៃ​លែង​ជ្រៅ អ្វី​រាក់​ក្រៃ​លែង​រាក់​នោះ​ ចូរ​ឯងសំដែងទៅមើល?។

កូនសិស្សតបថា «ជ្រៅក្រៃលែងជ្រៅនោះ បានខាងព្រះញាណព្រះពុទ្ធ ឬព្រះសទ្ធម្មគម្ពីរភាព ឯរាក់ហើយ​ក្រៃ​លែង​រាក់​នោះ​បាន​ខាង​បញ្ញា​កូន​ក្មេង​»​។

គ្រូឆ្លើយថា «អើ បញ្ញាកូនក្មេងតូចដូចទឹករាក់ពិត ក៏ឯជាតិទារកទាំងឡាយ បញ្ញានៅរាក់ សតិសម្បជញ្ញៈនៅពុំទាន់កើត​ឡើង​ក្លា​ហាន ទើប​ បាន​នៅ​ឆោត ឯង​ស្ដាប់​មើល​ចុះ ជាតិទារក ដែលយំកាលណាចាស់ៗ លោមបញ្ឆោតថា អាវ៉ាកុំយំ ភុយទឹកមាត់មក​លើបាត​ដៃ សឹម​ម៉ែ​វាយ​ អោយ​ ជួន​ណា​បញ្ឆោត​ថា​កុំ​យំ​ខ្លាចទីងមោងវាមកខាំ ជួនណាថា កុំដេកនៅលើគេ ក្រែងតាព្រេងចាក់ទឹកបាយលើ​ក្បាល ជួន​ណា​ថា កុំ​លេង​ អង្ករ​វា​មុខ​រឹង ចាស់​ៗ​បញ្ឆោត​យ៉ាង​នេះជាដើម។ ឯទារកគ្មានសតិសម្បជញ្ញៈយ៉ាងនេះ ទើបឆោតអោយចាស់ៗ បញ្ឆោត​បាន​។ ជាតិ​មនុស្ស​ ទាំង​ឡាយ​ដែល​ឆោត​នោះ ព្រោះ​ពុំមានសតិសម្បជញ្ញៈដូចទារកនោះឯង។ ក៏ឯក្ដីឃ្លាន ក្ដីប្រាថ្នារបស់មនុស្សនោះ ជា​ផ្លូវ​អោយ​អា​ពាល​វា បញ្ឆោត​បាន ដូច​សំដែង​មក​ហើយក្នុងពាល វគ្គខាងក្រោយ។