មណីមេខលា

មណីមេខលា (    ) គឺជាព្រះអាទិទេពក្នុងទេវកថាហិណ្ឌូ-ពុទ្ធសាសនា។ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​អ្នក​ការពារ​សមុទ្រ​គឺ ​មហាសមុទ្រ​ឥណ្ឌា និង ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ទេវកថា​នៃ ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ។ នាងត្រូវបានគេដាក់ដោយចាតុម្មហារាជិក ដើម្បីការពារសត្វមានគុណធម៌ពីការលិចសំពៅ។ G.P. Malalasekera. Dictionary of Pali Proper Names: Pali-English. Asian Educational Services, 2003 នាងបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងរឿងព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនរួមទាំង មហានិបតជាតក ( មហាជនកជាតក ) ដែលនាងបានជួយសង្គ្រោះព្រះអង្គម្ចាស់ មហាជនក ពីការលិចសំពៅ។ Anne Elizabeth Monius. Imagining a place for Buddhism: literary culture and religious community in Tamil-speaking South India. Oxford University Press US, 2001, pages 111-112

 និរុត្តិសាស្ត្រ 
នៅក្នុង ភាសាបាលី, សំដៅ​ទៅ​លើ​ខ្សែ​ក្រវាត់ ឬ​ខ្សែ​គ្រឿងអលង្ការ។ នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​តាម​ភាសា​ដើម​ភាគ​តិច​ផ្សេង​ៗ រួម​ទាំង​ឈ្មោះ​ថា មណិយខលា (  ) ជា ភាសាភូមា , ដូចជា មណីមេខលា (  ) ជា ភាសាថៃ ។

 នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក 
ធ្វេង|រូបភាពតូច| មណីមេខលា នៅ មហាជនក ។
ភ័ស្តុតាងបុរាណវិទ្យានៃមណីមេខលាត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងទីក្រុង Zothoke ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា (នៅជិត ទីក្រុង Bilin ) ដែលមានអាយុកាលរាប់សតវត្សមុនគ.ស។ 

មណីមេខលា ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទាំង​គំនូរ ​វត្ត ​ទូទាំង ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​ដីគោក ​ដែល​ពណ៌នា​ពី​ទិដ្ឋភាព​នៃ មហាជនក ។ Anne Elizabeth Monius. Imagining a place for Buddhism: literary culture and religious community in Tamil-speaking South India. Oxford University Press US, 2001, pages 111-112 នៅ​ប្រទេស​ថៃ និង​កម្ពុជា នាង​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​ទេពធីតា​នៃ​ផ្លេកបន្ទោរ និង​សមុទ្រ។

 មណីមេខលានិង រាមសុរ 
រឿង​មណីមេខលា និង​រាមសុរា ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​ជា​ច្រើន​ដង​ក្នុង​អក្សរសិល្ប៍​បុរាណ​កម្ពុជា និង​ថៃ ។ វាពណ៌នា មណីមេខលា រួមជាមួយនឹង រាមសុរា (ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការពិពណ៌នាអំពី បរសុរាម ) និង អជ៌ុន ។ យោងទៅតាមរឿងព្រេង បាតុភូតនៃ ផ្លេកបន្ទោរ និង ផ្គរលាន់ គឺកើតចេញពីពន្លឺនៃបាល់គ្រីស្តាល់របស់ មណីមេខលា ងសំឡេងនៃពូថៅរបស់ រាមសុរា នៅពេលដែលគាត់ដេញតាមនាងឆ្លងកាត់មេឃ។  

 នៅស្រីលង្កា 
នៅប្រទេសស្រីលង្កា នាងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទេពធីតាសមុទ្រ។ នៅក្នុងកំណាព្យវីរភាព តាមីល មណីមេខលា នាងដាក់វីរនារីដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញឱ្យដេកហើយនាំនាងទៅកោះ មណីពល្លវម ( Nainatheevu ) ។ នៅក្នុងវដ្តនៃទេវកថារបស់ព្រះ ទេវោល នៅពេលដែលក្រោយមកទៀតខិតជិតដល់ប្រទេសស្រីលង្កានិងអ្នកបង្កើតសំពៅរបស់គាត់វាគឺជា មណីមេខលា តាមការណែនាំរបស់ព្រះ សក្រ ដែលបង្កើតទូកថ្មដើម្បីជួយសង្រ្គោះគាត់។

 រាំ 
រូបភាពតូច| របាំមេខលា តាមបែបថៃ។
នៅក្នុងប្រពៃណីរបាំបុរាណរបស់ប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជា របាំដ៏ពិសិដ្ឋបង្ហាញពីរឿងរបស់ម៉ានីមណីមេខលា និងរាមសុរា។

 កម្ពុជា។ 
Robam Moni Mekhala (  ) គឺជា របាំបុរាណខ្មែរ ដែលបង្ហាញអំពីរឿងមណីមេខលា និងរឿងរាមឥសូ។ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃឈុតរបាំ បួងសួង ដែលស្ថិតក្នុងចំណោមរបាំបុរាណខ្មែរដ៏ពិសិដ្ឋបំផុត ដែលបម្រើក្នុងពិធីបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង។ Cravath, Paul. Asian Theatre Journal, Vol. 3, No. 2 (Autumn, 1986), pp. 179-203 (The Ritual Origins of the Classical Dance Drama of Cambodia) University of Hawai'i Press

 ប្រទេសថៃ 
នៅប្រទេសថៃ របាំមេខលា-រាមស៊ូន ត្រូវបានគេសំដែងជា របាំបូរុង ('របាំបុរេឡូ') មុនពេលសំដែងសំខាន់ៗនៃរបាំ ឡាខុនណៃ ឬរបាំ ខុន ។  

 នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ទំនើប 

 តារាចម្រៀងប៉ុបភូមា Maykhala យក ឈ្មោះឆាក របស់នាងពី មណីមេខលា ។
 ឈ្មោះ​របស់​នាង​ត្រូវ​បាន​ប្រទេស​ថៃ​ដាក់​បញ្ចូល​សម្រាប់​ឈ្មោះ​ព្យុះ​ស៊ីក្លូន​ត្រូពិច​ដែល​កើត​ឡើង​ថា​ជា ​ព្យុះ​ត្រូពិច​មេខឡា ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០២, ២០០៨, ២០១៥, និង​ឆ្នាំ ២០២០។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ពានរង្វាន់មួយដែលបានផ្តល់ដល់ ឧស្សាហកម្មទូរទស្សន៍នៅក្នុងប្រទេសថៃ តាំងពីឆ្នាំ 1980 ត្រូវបានគេហៅថា ពានរង្វាន់ មេខលា ។

 សូម​មើល​ផង​ដែរ 

 មណីមេកលៃ ដែលជាវីរភាពតាមីលពីប្រទេសឥណ្ឌា អំពីតួអង្គដែលក្លាយជាដូនជីព្រះពុទ្ធសាសនា
 រឿងនិទានជាតក ពី ឃុទ្ទកនិកាយ
 មហានិបត
 របាំមណីមេខលា
 មាសុនាគរាជចិននៃសមុទ្រ
 Nyai Roro Kidul ម្ចាស់ក្សត្រីនៃសមុទ្រខាងត្បូង គោរពបូជាដោយជនជាតិជ្វា និងស៊ុនដានៅឥណ្ឌូនេស៊ី
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ