ដែនដីបរិសុទ្ធ

ពាក្យថា " ដែនដីបរិសុទ្ធ "  ត្រូវបានប្រើដើម្បីតំណាងឱ្យតំបន់នានានៃ ភាគខាងត្បូងនៃតំបន់លេវ៉ាន់ ដែលមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុង សាសនាអាប្រាហាំ ជាចម្បងដោយសារតែទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេជាមួយមនុស្ស និងព្រឹត្តិការណ៍ដែលមាននៅក្នុង ព្រះគម្ពីរ ។ ជាប្រពៃណីវាមានន័យដូចគ្នានឹងអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ដែនដីអ៊ីស្រាអែល ( ស៊ីយ៉ូន ) ឬ ដែនដីសន្យា នៅក្នុងបរិបទព្រះគម្ពីរ ឬសាសនា ឬជា កាណាន ឬ ប៉ាឡេស្ទីន នៅក្នុងបរិបទលោកិយ ឬភូមិសាស្ត្រ - សំដៅទៅលើតំបន់មួយដែលភាគច្រើនស្ថិតនៅចន្លោះ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និង ទន្លេយ័រដាន់ ។ សព្វថ្ងៃនេះ វាភាគច្រើនត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយនឹងទឹកដីរួមបញ្ចូលគ្នានៃរដ្ឋសម័យទំនើបនៃ អ៊ីស្រាអែល និង ប៉ាឡេស្ទីន ។ ក្នុងចំណោមសាសនាដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតដែលភ្ជាប់តម្លៃខាងវិញ្ញាណដ៏សំខាន់ទៅនឹងដែនដីបរិសុទ្ធគឺ សាសនាយូដា គ្រិស្តសាសនា និង អ៊ីស្លាម ។ 

ផ្នែកសំខាន់មួយនៃសារៈសំខាន់នៃដែនដីបរិសុទ្ធបានមកពី ក្រុងយេរូសាឡឹម ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថា ពិសិដ្ឋបំផុត ។ វាគឺជាទីក្រុងដ៏ពិសិដ្ឋបំផុតនៅក្នុងសាសនាយូដា និងគ្រិស្តសាសនា និងជាទីក្រុងដ៏ពិសិដ្ឋទីបីនៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម (បន្ទាប់ពី ទីក្រុងមេកា និង ទីក្រុងមេឌីណា នៅ ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ )។ ព្រះវិហារបរិសុទ្ធនៅក្រុងយេរូសាឡឹម ដែលសំដៅទៅលើ ព្រះវិហារបរិសុទ្ធរបស់សាឡូម៉ូន និង ព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរ គឺជាកន្លែងគោរពបូជាកណ្តាលសម្រាប់ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល និង ជនជាតិយូដា ហើយបម្រើជាឈ្មោះនៃ ភ្នំព្រះវិហារបរិសុទ្ធ ។ យោងតាមព្រះគម្ពីរ ក្រុងយេរូសាឡឹមត្រូវបានតែងតាំងជារាជធានីនៃ ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល និងយូដា ក្រោម រាជវង្សដាវីឌ បន្ទាប់មកត្រូវបានទទួលមរតកដោយ ព្រះរាជាណាចក្រយូដា តែម្នាក់ឯង។ ព្រះយេស៊ូវនៃណាសារ៉ែត ដែលត្រូវបាននាំមកក្រុងយេរូសាឡឹមជាលើកដំបូងដើម្បី ថ្វាយនៅព្រះវិហារបរិសុទ្ធទីពីរ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពី កំណើតរបស់ទ្រង់ ក៏មានសកម្មភាពខ្ពស់នៅទូទាំងទីក្រុងក្នុងអំឡុងពេល ជីវិតរបស់ទ្រង់ជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ។ នៅក្នុងជំនឿអ៊ីស្លាម អ៊ីស្រាអែល និង មីរ៉ាជ សំដៅទៅលើដំណើរពេលយប់របស់ លោកមូហាំម៉ាត់ ទៅកាន់ដែនដីបរិសុទ្ធ ដោយមានអរូបី " ប៊ូរ៉ាក " ដឹកលោកពី វិហារអ៊ីស្លាមអាល់ហារ៉ាម នៃទីក្រុងមេកា ទៅកាន់ វិហារអ៊ីស្លាមអាល់អាកសា នៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម ជាកន្លែងដែលលោកបានឡើងទៅស្ថានសួគ៌ ហើយបានជួប ព្រះ និង ព្យាការី និងអ្នកនាំសារអ៊ីស្លាម កន្លងមក។ ទីក្រុងយេរូសាឡឹមក៏បានបម្រើជា គីបឡា (ទិសដៅនៃ ការអធិស្ឋានរបស់មូស្លីម ) មុនពេលទៅដល់ កាបា នៃទីក្រុងមេកា។

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែនដីបរិសុទ្ធនេះមានភាពល្បីល្បាញដោយសារជាទីតាំងនៃសង្គ្រាមសាសនាជាច្រើន។ នៅ យុគសម័យកណ្តាល ការធ្វើធម្មយាត្រាគ្រីស្ទាន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការទៅទស្សនាទីតាំងដែលទាក់ទងនឹងព្រះយេស៊ូវ ឬ ពួកសិស្សរបស់ទ្រង់ បានរួមចំណែកដល់ការចាប់ផ្តើមនៃ សង្គ្រាមបូជនីយកិច្ច ដែលមានគោលបំណងស្តារអធិបតេយ្យភាពគ្រីស្ទាននៅក្នុងតំបន់ឡើងវិញ បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារ ការសញ្ជ័យរបស់មូស្លីមដំបូង ។ នៅសតវត្សរ៍ទី 19 ដែនដីបរិសុទ្ធនេះបានក្លាយជាប្រធានបទនៃការឈ្លោះប្រកែកគ្នាខាងការទូតអន្តរជាតិម្តងទៀត ជាផ្នែកមួយនៃ " សំណួរបូព៌ា " ទាក់ទងនឹង ចក្រភពអូតូម៉ង់ ដែលឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅក្នុង សង្គ្រាមគ្រីមៀ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1850។ នៅក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នា ការលេចចេញនូវ លទ្ធិស៊ីយ៉ូននិយម ដែលជាមនោគមវិជ្ជាជាតិនិយមដែលបានទាញយកផលប្រយោជន៍ពី សេចក្តីប្រាថ្នារបស់ជនជាតិយូដាដើម្បីទាមទារយកទឹកដីអ៊ីស្រាអែលមកវិញ បានជំរុញឱ្យផ្នែកធំមួយនៃ ជនភៀសខ្លួនជនជាតិយូដា ចាប់ផ្តើមធ្វើការឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍតំបន់នេះជា ទឹកដីកំណើតរបស់ជនជាតិយូដា ។ នៅទីបំផុត បន្ទាប់ពីរលកនៃ អន្តោប្រវេសន៍ជនជាតិយូដា ជាច្រើន ចលនាស៊ីយ៉ូននិយមបានចេញ សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់អ៊ីស្រាអែល នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៨ ដែលបង្កឱ្យ មានសង្គ្រាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលលើកដំបូង ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក បរិយាកាសសាសនា និងនយោបាយនៃដែនដីបរិសុទ្ធត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយ ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន ។ 

ធម្មយាត្រា និងសកម្មភាពសាសនាផ្សេងទៀតនៅក្នុងដែនដីបរិសុទ្ធ ជាយូរមកហើយ គឺជាចំណុចកណ្តាលនៃ ប្រពៃណីយូដា-គ្រីស្ទាន និងសាសនាអាប្រាហាំផ្សេងទៀត។ ការរឹតបន្តឹងលើការចូលទៅកាន់ភ្នំប្រាសាទ នៅក្នុង ទីក្រុងចាស់នៃក្រុងយេរូសាឡឹម បានកើតឡើងម្តងហើយម្តងទៀតចាប់តាំងពីសម័យអូតូម៉ង់ ដោយ ប្រទេសហ្ស៊កដានី និងអ៊ីស្រាអែល បច្ចុប្បន្នបែងចែកការទទួលខុសត្រូវលើការគ្រប់គ្រងទីតាំងនេះ។ ទីតាំងមួយចំនួនត្រូវបានជំទាស់រវាងក្រុមជាក់លាក់ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោម " ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន " នៅក្រុងយេរូសាឡឹម និង បេថ្លេហិម ដែលរារាំងសូម្បីតែការផ្លាស់ប្តូរតិចតួចបំផុតនៅក្នុងឋានៈរបស់ពួកគេដោយគ្មានការឯកភាពជាសកលពីភាគីសាសនាពាក់ព័ន្ធ។ អ្នកធម្មយាត្រាមកពីគ្រប់ទិសទីនៃ ពិភពលោកអាប្រាហាំ បានទៅទស្សនាដែនដីបរិសុទ្ធ ដើម្បីប៉ះ និងមើលការបង្ហាញរូបវន្តនៃជំនឿរបស់ពួកគេ ដើម្បីបញ្ជាក់ជំនឿរបស់ពួកគេនៅក្នុងបរិបទបរិសុទ្ធជាមួយនឹងការរំភើបរួម  និងដើម្បីបង្កើតទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយទីតាំងទាំងនោះ ដើម្បីពង្រឹងអារម្មណ៍ខាងវិញ្ញាណរបស់ពួកគេ។ 

 សាសនាយូដា 
រូបភាពតូច|ដើមអូលីវ ដូចជាដើមនេះនៅក្រុងយេរូសាឡឹមដែរ មាននិមិត្តរូបដ៏ពិសិដ្ឋនៅក្នុងសាសនាយូដា គ្រិស្តសាសនា និងឥស្លាម។ 
អ្នកស្រាវជ្រាវពិចារណាថា គោលគំនិតនៃដែនដីដែលបានធ្វើឲ្យបរិសុទ្ធដោយធ្វើជា «លំនៅនៅលើផែនដីរបស់ ព្រះនៃអ៊ីស្រាអែល » មានវត្តមាននៅក្នុងសាសនាយូដាយ៉ាងយូរបំផុតនៅសម័យ សាការី (សតវត្សទី៦ មុនគ.ស)។ 

ជនជាតិយូដាជាទូទៅហៅ ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល ថាជា "ដែនដីបរិសុទ្ធ" ( ហេព្រើរ :  Eretz HaKodesh )។  គម្ពីរតាណាក់ ហៅវាយ៉ាងច្បាស់ថាជា «ដែនដីបរិសុទ្ធ» នៅក្នុងសាការី ២:១៦។  ពាក្យថា «ដែនដីបរិសុទ្ធ» ត្រូវបានប្រើពីរដងបន្ថែមទៀតនៅក្នុង សៀវភៅគម្ពីរសញ្ញាថ្មី (ប្រាជ្ញា ១២:៣,  ២ ម៉ាកកាប៊ី ១:៧)។  ភាពបរិសុទ្ធនៃដែនដីអ៊ីស្រាអែលជាទូទៅត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយការអះអាងរបស់គម្ពីរតាណាក់ថា ដែនដីនេះត្រូវបានប្រទានដល់ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ដោយព្រះ ពោលគឺវាជា « ដែនដីសន្យា » ដែលជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃ សេចក្ដីសញ្ញារបស់ព្រះ ។ [ ត្រូវការ​ឯកសារ​យោង ]

នៅក្នុង គម្ពីរតូ រ៉ា មីតស្វុត ជាច្រើនដែលបានបញ្ជាដល់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលអាចត្រូវបានអនុវត្តតែនៅក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលប៉ុណ្ណោះ  ដែលបម្រើដើម្បីសម្គាល់វាពីទឹកដីដទៃទៀត។ ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល "គ្មានដីណាមួយត្រូវបានលក់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទេ" (លេវីវិន័យ ២៥:២៣)។  ស្មីតា ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងតែទាក់ទងនឹងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលប៉ុណ្ណោះ ហើយការប្រារព្ធថ្ងៃ បរិសុទ្ធ ជាច្រើនគឺខុសគ្នា ដោយសារ ថ្ងៃបន្ថែមមួយត្រូវបានប្រារព្ធឡើង នៅក្នុង ជនភៀសខ្លួនជ្វីហ្វ ។

 គ្រិស្តសាសនា 
សម្រាប់ គ្រិស្តបរិស័ទ ដែនដីបរិសុទ្ធត្រូវបានចាត់ទុកថាពិសិដ្ឋដោយសារតែទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយនឹង ការប្រសូត កិច្ចបម្រើ ការឆ្កាង និង ការរស់ឡើងវិញ របស់ ព្រះយេស៊ូវ ដែលគ្រិស្តបរិស័ទចាត់ទុកថាជា ការចាប់កំណើតជាព្រះ និងជាព្រះ មេស្ស៊ី ។

សៀវភៅគ្រិស្តសាសនា រួមទាំងការបោះពុម្ពជាច្រើននៃព្រះគម្ពីរ ជារឿយៗមានផែនទីនៃដែនដីបរិសុទ្ធ (ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថារួមបញ្ចូលតំបន់ កាលីឡេ សាម៉ារី និង យូដា )។ ឧទាហរណ៍  (    ) របស់ Heinrich Bünting (១៥៤៥–១៦០៦) ដែលជាគ្រូគង្វាលប្រូតេស្តង់ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ បានបង្ហាញផែនទីបែបនេះ។  សៀវភៅរបស់គាត់មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ហើយវាផ្តល់នូវ «សេចក្តីសង្ខេបពេញលេញបំផុតនៃភូមិសាស្ត្រព្រះគម្ពីរ និងបានពិពណ៌នាអំពីភូមិសាស្ត្រនៃដែនដីបរិសុទ្ធដោយតាមដានការធ្វើដំណើររបស់ឥស្សរជនសំខាន់ៗពីព្រះគម្ពីរចាស់ និងថ្មី»។  ក្នុងនាមជាពាក្យភូមិសាស្ត្រ ការពិពណ៌នា «ដែនដីបរិសុទ្ធ» រួមបញ្ចូលដោយរលុងនូវអ៊ីស្រាអែលសម័យទំនើប ប៉ាឡេស្ទីន លីបង់  ហ្សកដានី ខាងលិច និង ស៊ីរី ភាគនិរតី។

 សាសនាអ៊ីស្លាម 

នៅក្នុង គម្ពីរ គួរអាន ពាក្យ Al-Ard Al-Muqaddasah ( Arabic  , English: Holy Land  ) ត្រូវបានប្រើនៅក្នុងអត្ថបទមួយអំពី មូសា ( ម៉ូសេ ) ដែលប្រកាសដល់ កូនចៅអ៊ីស្រាអែល ថា “ឱប្រជាជនរបស់ខ្ញុំ! ចូរចូលទៅក្នុងដែនដីបរិសុទ្ធ ដែល អល់ឡោះ បានកំណត់សម្រាប់អ្នករាល់គ្នា។ ហើយកុំត្រឡប់ក្រោយវិញ បើមិនដូច្នោះទេ អ្នកនឹងក្លាយជាអ្នកចាញ់”។ [គួរអាន ៥:២១ ] គម្ពីគូរ៉ានក៏សំដៅទៅលើដែនដីនោះថាជា “ដែនដីដ៏មានពរ” ផងដែរ។   

ក្រុងយេរូសាឡឹម ត្រូវបានគេស្គាល់ជាភាសាអារ៉ាប់ថា Al-Quds ( 'បរិសុទ្ធ') មានសារៈសំខាន់ជាពិសេសនៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាម។ គម្ពីរកូរ៉ានសំដៅទៅលើការជួបប្រទះរបស់ មហាមេដ និង Mi'raj ថា "សិរីល្អដល់អ្នកដែលបាននាំអ្នកបម្រើរបស់ទ្រង់គឺ មហាមេដ នៅពេលយប់ពី វិហារអ៊ីស្លាមដ៏ពិសិដ្ឋ ទៅកាន់វិហារអ៊ីស្លាមឆ្ងាយបំផុតដែលយើងបានប្រទានពរដល់បរិស្ថានរបស់វា ដើម្បីឲ្យយើងអាចបង្ហាញគាត់នូវសញ្ញាមួយចំនួនរបស់យើង"។ [Quran 17:1 ] Ahadith សន្និដ្ឋានថា "វិហារអ៊ីស្លាមឆ្ងាយបំផុត" ស្ថិតនៅក្នុង Al-Quds; ឧទាហរណ៍ ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយ Abu Hurairah ថា "នៅក្នុងដំណើរពេលយប់របស់អ្នកនាំសាររបស់អល់ឡោះ ពែងពីរ មួយមានស្រា និងមួយទៀតមានទឹកដោះគោ ត្រូវបានប្រគល់ជូនគាត់នៅ Al-Quds (ក្រុងយេរូសាឡឹម)។ គាត់បានមើលវា ហើយយកពែងទឹកដោះគោ។ ទេវតា Gabriel បាននិយាយថា "សូមសរសើរដល់អល់ឡោះ ដែលបានដឹកនាំអ្នកទៅកាន់ Al-Fitrah (ផ្លូវត្រូវ); ប្រសិនបើអ្នកបានយក (ពែង) ស្រា នោះ Ummah របស់អ្នកនឹងវង្វេងផ្លូវ"។ ក្រុងយេរូសាឡឹម គឺជា Qiblah (ទិសដៅនៃការអធិស្ឋាន) ដំបូងគេរបស់សាសនាអ៊ីស្លាមក្នុងជីវិតរបស់មហាម៉ាត់ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រោយមកវាត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា កាបា នៅក្នុងទីក្រុង មេកានៃទីក្រុងហ៊ីចា ហ្ស៊ី បន្ទាប់ពីការបើកសម្តែងដល់មហាម៉ាត់ដោយមហាទេវតា ជីប្រីល (Jibril )។  ការសាងសង់ វិហារអ៊ីស្លាមអាល់អាកសា បច្ចុប្បន្ន ដែលស្ថិតនៅលើ ភ្នំប្រាសាទ ក្នុងក្រុងយេរូសាឡឹម មានអាយុកាលតាំងពីសម័យអ៊ូម៉ៃយ៉ាដដើមនៃការគ្រប់គ្រងនៅ ប៉ាឡេស្ទីន ។ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តស្ថាបត្យកម្ម ខេអេស៊ី គ្រេសវែល (KAC Creswell ) ដោយសំដៅទៅលើសក្ខីកម្មរបស់ អាគុលហ្វ ដែលជាព្រះសង្ឃ ហ្គា លីក ក្នុងអំឡុងពេលធម្មយាត្រារបស់គាត់ទៅកាន់ប៉ាឡេស្ទីនក្នុងឆ្នាំ ៦៧៩-៨២ បានកត់សម្គាល់ពីលទ្ធភាពដែលថា កាលីហ្វ ទីពីរនៃ កាលីហ្វរ៉ាស៊ីឌុន គឺអ៊ូម៉ា អ៊ីបន អាល់ខាតតាប ( Umar ibn al-Khattab ) បានសាងសង់អគារបួនជ្រុងបុរាណមួយសម្រាប់ផ្ទុកអ្នកគោរពបូជាចំនួន ៣០០០ នាក់នៅកន្លែងណាមួយនៅលើហារ៉ាមអាស-សារីហ្វ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អាគុលហ្វបានទៅទស្សនាប៉ាឡេស្ទីនក្នុងរជ្ជកាល មូអាវីយ៉ាហ៍ទី ១ ហើយវាអាចទៅរួចដែលមូអាវីយ៉ាហ៍បានបញ្ជាឱ្យសាងសង់ មិនមែនអ៊ូម៉ាទេ។ ការអះអាងចុងក្រោយនេះត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងច្បាស់លាស់ដោយអ្នកប្រាជ្ញមូស្លីមដំបូង al-Muthahhar bin Tahir។  យោងតាមគម្ពីរកូរ៉ាន និងប្រពៃណីអ៊ីស្លាម វិហារអ៊ីស្លាមអាល់អាកសា គឺជាកន្លែងដែលលោក Muhammad បាន ធ្វើដំណើរពេលយប់ ( al-isra ) ក្នុងអំឡុងពេលដែលលោកបានជិះ Buraq ដែលបាននាំលោកពីទីក្រុង Mecca ទៅ al-Aqsa។  លោក Muhammad បានចង Buraq ទៅនឹង ជញ្ជាំងខាងលិច ហើយបានអធិស្ឋាននៅវិហារអ៊ីស្លាមអាល់អាកសា ហើយបន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ចប់ការអធិស្ឋានរបស់លោក ទេវតា Jibril ( Gabriel ) បានធ្វើដំណើរជាមួយលោកទៅកាន់ស្ថានសួគ៌ ជាកន្លែងដែលលោកបានជួប ព្យាការី ជាច្រើនទៀត ហើយបានដឹកនាំពួកគេក្នុងការអធិស្ឋាន។  សារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃវិហារអ៊ីស្លាមអាល់អាកសានៅក្នុងសាសនាអ៊ីស្លាមត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់បន្ថែមទៀតដោយការពិតដែលថាប្រជាជនមូស្លីមបានងាកទៅរក al-Aqsa នៅពេលដែលពួកគេបានអធិស្ឋានរយៈពេល 16 ឬ 17 ខែបន្ទាប់ពី ការធ្វើចំណាកស្រុក ទៅកាន់ Medina ក្នុងឆ្នាំ 624; ដូច្នេះវាបានក្លាយជា qibla ('ទិសដៅ') ដែលប្រជាជនមូស្លីមប្រឈមមុខសម្រាប់ការអធិស្ឋាន។ 

 ជំនឿបាហៃ 
ទីកន្លែងពិសិដ្ឋបំផុតសម្រាប់ ធម្មយាត្រាបាហៃ គឺ ទីសក្ការៈបូជាបាហៃអ៊ុលឡាហ៍ និង ទីសក្ការៈបូជាបាបាប ដែលជា តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក របស់អង្គការយូណេស្កូ នៅក្នុងទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រ អាក្រេ និង ហៃហ្វា រៀងៗខ្លួន។ 

 ឯកសារយោង 

ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations