Аяққамыс (Қарағанды облысы)

Аяққамыс — Қарағанды облысының Шет ауданының түйіскен жерінде орналасқан елді мекен, тарихи қоныс. Ол Сарыарқаның орталық бөлігіндегі ежелгі мал жайылымдары мен су көздерінің бойында қалыптасқан.

Географиялық орны
Аяққамыс облыс орталығы Қарағанды қаласынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Рельефі жазық, төбелі-белесті болып келеді. Маңында Сарысу өзенінің алабына жататын шағын жылғалар мен маусымдық көлшіктер кездеседі.

Климаты шұғыл континентті:
Қысы суық, қары аз;
Жазы ыстық әрі құрғақ.

Атаудың мағынасы
«Аяққамыс» топонимі екі сөзден тұрады: «аяқ» (соңы, шеті, төменгі бөлігі) және «қамыс». Бұл атау әдетте өзеннің аяғындағы немесе үлкен қамысты алқаптың шетінде орналасқан жерлерге беріледі. Халық арасында бұл жерді сулы, қамысы қалың өңірдің шеткі нүктесі деп есептеген.

Тарихы
Аяққамыс төңірегі ежелден көшпелі қазақ руларының, оның ішінде Арғын тайпасының (Қуандық, Сүйіндік бұтақтарының) жаз жайлауы мен күзек қоныстары болған. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін бұл жерлер ұжымшарлардың (колхоз) мал жаю учаскелері ретінде пайдаланылды. Қазіргі уақытта мұнда негізінен мал шаруашылығымен айналысатын жеке қожалықтар мен қыстаулар орналасқан.

Халқы
Елді мекендегі халық саны тұрақсыз. Негізгі тұрғындары — мал шаруашылығымен айналысатын отбасылар. Соңғы жылдары ірі елді мекендерге көшу үрдісіне байланысты халық саны азайған.

Көрікті жерлері
Аяққамыс маңында ежелгі қорымдар мен тас мүсіндердің қалдықтары кездесуі мүмкін, себебі бұл аймақ Орталық Қазақстанның тарихи дәліздерінің бірі болып табылады.

Дереккөздер мен сілтемелер:
Қазақстанның жер-су аттары сөздігі. — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2005.

Қарағанды облысының топонимикалық картасы. Ресми анықтамалық мәліметтер.

Сарыарқа энциклопедиясы. — Қарағанды, 2006.

ҚР Ұлттық статистика бюросының елді мекендер бойынша мәліметтері.