Аттила қылышы

Аттила қылышы () — сондай-ақ Марс қылышы немесе Құдайдың қылышы деп те аталады, ғұндардың Аттиласы алып жүрген аңызға айналған қару болды.

 Растайтын деректер 
Рим тарихшысы Иорданес тарихшы Прискінің еңбегіне сілтеме жасай отырып, оның шығу тегі туралы оқиғаны баяндады:

Мұндағы «Марс» атауы Присктің interpretatio romana тәсіліне байланысты қолданылған. Венгр аңыздарында жай ғана «az Isten kardja», яғни Құдайдың қылышы деп аталады. Присктің сипаттамасы Аттиланың оны әрі әскери қару, әрі құдайдың қолдауының белгісі ретінде пайдаланғанын көрсетеді, бұл оның «Құдайдың қамшысы» — құдай тағайындаған жазалаушы ретіндегі беделіне ықпал еткен болуы мүмкін. Тарихшы Эдвард Гиббон түсіндіргендей, «Аттиланың Марс қылышын қандай қуатпен сермегені әлемді оның тек оның жеңілмес қолына ғана арналғанына сендірді». Осылайша белгілі бір дәрежеде скипетрге де айналып, Аттиланың билік ету құқығын білдірді. Скифтер Геродот Ареспен теңестірген бір құдайға табынған, кейбір зерттеушілер оны ғұндар қабылдаған болуы мүмкін деп болжайды.Sulimirski, T. (1985). "The Scyths" in: Fisher, W. B. (Ed.) The Cambridge History of Iran, Vol. 2: The Median and Achaemenian Periods. Cambridge: Cambridge University Press.pp. 158–159.Geary, Patrick J. (1994). "Chapter 3. Germanic Tradition and Royal Ideology in the Ninth Century: The Visio Karoli Magni". Living with the Dead in the Middle Ages. Cornell University Press. p. 63.

XI ғасырда, Аттиланың өлімінен шамамен 500 жыл өткен соң, Герсфельдтік Ламберттің айтуынша, оған тиесілі делінген бір қылыш пайда болды; оның шығу тегін жақында ғана билікке келген Мажарстандағы Арпад әулетінің патшаларымен байланыстырды, олар өз кезегінде Аттиланың культін иемденіп, өздерін одан тарағанбыз деген талаптарын билік ету құқығымен байланыстырды. Ламберттің «Анналдарында» бұл қылыш 1063 жылы Соломонның таққа отыруына көмектескені үшін алғыс ретінде Мажарстан королі Соломонның анасы Анастасия тарапынан Бавария герцогі Оттоға берілгені жазылған.András Róna-Tas, Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History (Central European University Press, 1999), p. 57.I. S. Robinson, Henry IV of Germany, 1056–1106 (Cambridge University Press, 1999), pp. 66–68. Отто оны маркграф Дедустың кіші ұлы Дедусқа сыйлаған. 1069 жылы Дедус қайтыс болғаннан кейін қылышты король Генрих IV алды да, оны корольдік кеңесші Мерсбургтік Леопольдке берді; 1071 жылы оның өлімі — қарсыласы Оттоның жақтастарының айтуынша — құдайдың үкімі болған. Леопольдтің қайғылы қазасы аттан құлап, өз қылышына шаншылып қалуынан болған.

Бұл ортағасырлық деректерде айтылған Аттилаға тиесілілігі туралы ешқандай дәлел жоқ. Қазіргі уақытта бұл қылыш Венадағы Кунстхисторишес музейінде (Габсбург Шатцкаммерінің құрамында) сақталған, шын мәнінде X ғасырдың басынан шыққан және мүмкін Мажарстанға тиесілі болып көрінеді.Kunsthistorisches Museum Wien: die Schatzkammer, vol. 1, p. 56, Manfred Leithe-Jasper, Rudolf Distelberger, Munich: C.H. Beck, 1998.

Бұл қылыштың нақты тарихи табылу оқиғалары, ең алдымен, белгісіз болып қалуы мүмкін. Қылыштың мүмкін шығу тегі туралы қосымша ақпарат Михольянец жергілікті табылысынан келеді. Бұл аңызға дейін, бұл қылыш Ұлы Карлдың қылышы — Жойз деп саналатын.European weapons and armor: from the Renaissance to the industrial revolution, page 151, R Ewart Oakeshott, North Hollywood, Calif. : Beinfeld Pub., 1980.

 Дереккөздер 

Санат:Ежелгі Еуропалық қылыштар
Санат:Аттила
Санат:Мифологиялық қылыштар
Санат:Мажарстан мемлекеттік рәміздері