Израиль мен АҚШ-тың Иранға қарсы соққылары (2026)

2026 жылғы 28 ақпанда Израиль мен Америка Құрама Штаттары Ирандағы әртүрлі нысаналарға бірлескен шабуыл жасады. Израиль тарапынан «Ақырған арыстан» (, ), ал АҚШ Қорғаныс министрлігі тарапынан «Шешімді қаһар» () кодтық атаулары берілген бұл операция Тегеран, Исфахан, Құм, Кередж және Керманшах қалаларындағы нысаналарға жасалған соққылар сериясымен басталды. Израильдің қорғаныс министрі Исраэль Кац Израиль қорғаныс күштерінің (ЦАХАЛ) шабуылын растағаннан кейін жарылыстар тіркелді.

АҚШ президенті Дональд Трамп АҚШ-тың Израильмен бірге Иранға соққы бергенін жариялады. Ол Ислам революциясының күзетшілер корпусының (ИРКК) мүшелерін иммунитет берілуі үшін қаруларын тастауға шақырды және бұл талаптан бас тарту «сөзсіз өлімге» әкелетінін ескертті.

Алғашқы соққылар негізгі лауазымды тұлғаларға, әскери қолбасшылар мен нысаналарға, соның ішінде Жоғарғы көсем Әли Хаменеидің резиденциясына бағытталды. Жерсеріктен алынған суреттер резиденцияның қатты зақымдалғанын немесе толықтай қирағанын көрсетеді. Мәліметтер бойынша, Хаменеимен байланыс үзілген. Сондай-ақ, Жоғарғы ұлттық қауіпсіздік кеңесінің хатшысы Әли Шамханидің қаза тапқаны хабарланды.

Бұған жауап ретінде Иран Парсы шығанағы мен одан тыс аймақтарға ондаған баллистикалық зымыран ұшырып, Израильдегі және Иордания, Сирия, Кувейт, Бахрейн, Катар, Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктеріндегі АҚШ әскери базаларын нысанаға алды. Сонымен қатар, хуситтер Қызыл теңіздегі шабуылдарын қайта бастайтынын жариялады.

Трамп бұл соққылардың мақсаты — Иранның зымырандық және әскери әлеуетін жою, Иранның ядролық қаруға қол жеткізуіне жол бермеу және түптеп келгенде режимді құлату екенін мәлімдеді. Біріккен Ұлттар Ұйымы мен қақтығысқа қатысы жоқ бірқатар елдер бұл шабуылдарды аймақтық тұрақтылыққа нұқсан келтіргені үшін айыптады, ал басқалары Иранның аймақтағы өзге мемлекеттерге жасаған қарымта соққыларын айыптады. Соққыларды сынаушылар бұл әрекеттерді ішкі және халықаралық құқық тұрғысынан заңсыз деп атады.

 Әскери қимылдар 
 Израиль мен АҚШ-тың алғашқы соққылары 
Израиль Иран тарапынан соққы болуы мүмкін деген қауіпке байланысты елде төтенше жағдай жариялады. Үкімет азаматтарға қорғаныс орындарында қалуды ескерткен соң, бүкіл Израиль аумағында дабыл сиреналары қосылды. АҚШ-тың Израильдегі елшісі Майк Хакаби АҚШ азаматтарын дабыл естілген бойда дереу қауіпсіздік шараларын жасауға шақырды, ал АҚШ президенті Дональд Трамп американдықтардың да қаза табуы мүмкін екенін ескертті. Израиль Денсаулық сақтау министрлігі ауруханаларды жерасты нысандарына көшірді. Iran International басылымының хабарлауынша, Израиль армиясының парсы тілді ресми өкілі, подполковник Камал Пенхаси әскери өнеркәсіп пен инфрақұрылым нысандарына жақын тұратын Иран азаматтарына дереу эвакуациялану туралы шұғыл ескерту жасап: «Бұл аймақтарда қалуларыңыз өмірлеріңізге қауіп төндіреді», — деп мәлімдеді.

АҚШ шенеуніктері Америка Құрама Штаттарының Иранға соққы беріп жатқанын растап, бұл әрекеттерді «кішігірім соққы емес» деп сипаттады. Американдық шенеуніктің айтуынша, Таяу Шығыстағы базаларда орналасқан және бір немесе бірнеше авианосецтен ұшқан шабуылдаушы ұшақтар ондаған соққы жасауда. Reuters агенттігі соққылардың әуеден және теңізден жасалатынын хабарлады. Израиль әскерилері бұл соққылардың алдында бірнеше айға созылған жоспарлау жұмыстары жүргізілгенін, бұл оларға нысаналарды дәл анықтауға, «тактикалық тұтқиылдыққа» қол жеткізуге және АҚШ-тың қолдауына ие болуға мүмкіндік бергенін мәлімдеді.

Fars ақпарат агенттігі мен CNN телеарнасы Иранның басқа да қалаларында, соның ішінде Құм, Керманшах, Исфахан және Кередж қалаларында жарылыстар болғанын хабарлады. Тегеранда зымыран соққылары Университет көшесінде, Жомхури ауданында және қаланың солтүстігіндегі Сейед Хандан аймағында болғаны мәлімделді. Шабуылдардан кейін Тегеран бойынша байланыс қызметтерінің жұмысы нашарлап, Netblocks ұйымы интернеттің толықтай дерлік өшкенін хабарлады. BBC мәліметі бойынша, соққылар кезінде Жоғарғы көсем Әли Хаменеидің кеңсесі мен Тегерандағы Масуд Пезешкианның президенттік әкімшілігі нысанаға алынған. Channel 12 телеарнасы аты-жөні көрсетілмеген израильдік дереккөздерге сілтеме жасай отырып, Израиль тарапы Хаменеидің соққы кезінде қаза тапқан болуы мүмкін екендігіне немесе «кем дегенде жарақат алғанына» қатысты «дәлелдердің көбейіп жатқанын» алға тартты.

 АҚШ пен Израиль басшыларының соққылардың мақсаты туралы мәлімдемелері 
2026 жылғы 28 ақпанда Солтүстік Америкалық шығыс уақыты (EST) бойынша сағат 02:30-да АҚШ президенті Дональд Трамп 8 минуттық бейнеүндеу жариялап, АҚШ-тың Иранға жасаған соққыларының негізгі мақсаты режимді ауыстыру екенін мәлімдеді. Трамп Иранның «қауіпті әрекеттері» АҚШ пен оның одақтастарына қатер төндіретінін айтты. Ол өз сөзінде Ирандағы кепілге алу дағдарысын, Хамас пен Хезболла сияқты прокси-топтарды қолдауды, наразылық білдірушілерді өлтіруді және ядролық қаруға ұмтылу айыптарын алға тартты. Ол Ислам революциясының күзетшілер корпусын (ИРКК) «қаруды тастап, толық иммунитетке ие болуға немесе, керісінше, сөзсіз өліммен бетпе-бет келуге» шақырды. Иран халқына арнаған сөзінде: «Біз жұмысымызды аяқтағанда, үкіметті өз қолдарыңызға алыңыздар. Ол сіздердікі болады. Бұл, бәлкім, алдағы бірнеше ұрпақ үшін жалғыз мүмкіндік болар», — деді. Сонымен қатар: «Көп жылдар бойы сіздер Америкадан көмек сұрадыңыздар, бірақ оны ала алмадыңыздар... Енді қалай әрекет ететіндеріңізді көрейік. Америка сіздерді зор күш пен жойқын қуатпен қолдап отыр», — деп қосты. Сөзінің соңында: «Қазір өз тағдырларыңызды бақылауға алатын уақыт келді... Бұл — әрекет ететін сәт. Оны жіберіп алмаңыздар», — деп түйіндеді.

Көп ұзамай Биньямин Нетаньяху бейнеүндеу жариялап, Израиль мен Америка Құрама Штаттарының «Ирандағы террорлық режим» деп атаған тараптан төнген «экзистенциалды қауіпті жою» үшін соққы бергенін мәлімдеді. Нетаньяху Иран басшылығын ондаған жылдар бойғы жауласушылық әрекеттері үшін айыптап: «47 жыл бойы Аятолла режимі "Израильге өлім!" және "Америкаға өлім!" деп ұрандатып келеді», — деді. Ол бұл билікті «қанішер террорлық режим» деп сипаттап, оған «ядролық қарумен қарулануға жол бермеу керек» екенін қадап айтты. Ол АҚШ пен Израильдің бірлескен әрекеті «ержүрек Иран халқына өз тағдырын өз қолына алуға жағдай жасайтынын» айтып, Иран халқын «тирандық қамытын лақтырып тастауға» шақырды.

 Иранның жауабы және Парсы шығанағындағы зымырандық шабуылдар 
Иран Парсы шығанағы аймағындағы АҚШ-тың бірнеше әскери базасын нысанаға алды. Бахрейн өз аумағындағы американдық базаларға жасалған шабуыл туралы ескерту үшін әуе дабылы сиреналарын іске қосты; араб БАҚ-тары елорда Манамада жарылыстар мен түтін көрінгенін хабарлады. Кейінірек Бахрейн соққыларды растап, нысана АҚШ Әскери-теңіз күштері Бесінші флотының штаб-пәтері болғанын мәлімдеді. Сондай-ақ Кувейт халықаралық әуежайы мен Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Абу-Дабиде жарылыстар болғаны хабарланды. CNN мәліметінше, Ислам революциясының күзетшілер корпусы (ИРКК) Таяу Шығыстағы АҚШ-тың төрт базасына соққы бергенін мәлімдеді: Катардағы «Әл-Удейд» авиабазасы, Кувейттегі (итальяндық сарбаздар да орналасқан) «Әли әл-Салем» авиабазасы, БӘӘ-дегі «Әл-Дафра» авиабазасы және Бахрейндегі Бесінші флоттың штаб-пәтері. Сонымен қатар Бахрейндегі база бағытынан көтерілген түтін бейнеленген видео жарияланды. ​Сауд Арабиясы Эр-Рияд пен оның Шығыс провинциясына ирандық шабуылдар жасалғанын растады. Корольдік бұл аймақтарға бағытталған шабуылдардың сәтті тойтарылғанын алға тартып, мемлекет өзін қорғау үшін, соның ішінде «агрессияға жауап беру нұсқасын» қоса алғанда, «барлық қажетті шараларды қабылдайтынын» мәлімдеді. Қосымша мәліметтер бойынша, бірнеше ирандық зымыранды сәтті атып түсіргеннен кейін, БӘӘ тұрғын үй кешеніне құлаған зымыранға қарсы жүйенің сынықтарынан азиялық ұлт өкілі болып табылатын бір бейбіт тұрғынның қаза тапқанын хабарлады. Катар зымыран соққыларының кем дегенде екі толқынын тойтарғанын және зардап шеккендер мен мүліктік шығындар туралы ақпарат жоқ екенін мәлімдеді.

 Наурыз 
 ​АҚШ пен Израильдің соққылары 
​1 наурыз: Израиль жалғасып жатқан әскери науқан аясында Ирандағы нысаналарға қарсы соққылардың кезекті толқынын жүзеге асырды. Бұл жолғы шабуылдар ел астанасының орталығына бағытталды. Ирандық БАҚ өкілдері қалада жойқын жарылыстар болғанын хабарлады. Дональд Трамп Truth Social әлеуметтік желісіндегі жазбасында: «Иран бүгін бұрын-соңды болмаған өте қатты соққы жасайтынын мәлімдеді. Оларға бұлай істемегені абзал, өйткені олар соққы жасаса, біз оларға бұрын-соңды болмаған күшпен жауап береміз!» — деп мәлімдеді.

 Иранның қарымта соққылары 
​1 наурыз: таңертең Иранның Израиль, БӘӘ, Катар, Кувейт, Бахрейн, Иордания және Сауд Арабиясына зымырандар мен ұшқышсыз ұшу аппараттарын (дрон) ұшырғаны туралы мәліметтер расталды. Кейінірек Иран тарапынан Бахрейндегі АҚШ-тың Бесінші флотының штаб-пәтеріне зымырандар атылғаны хабарланды. Куәгерлер Дубай аспанында атып түсірілген зымырандардың ізін және Біріккен Араб Әмірліктеріндегі Джебель-Али портынан көтерілген қою түтін бағаналарын көрген. Ирак содырларының дрондармен жасаған шабуылынан кейін Эрбиль әуежайының маңында жарылыс болды. Ұлыбританияның қорғаныс министрі Джон Хили Иранның Кипрдегі британдық базаларға қарай бірнеше зымыран атқанын, бірақ базалар тікелей шабуылға ұшырады деп есептемейтінін мәлімдеді.

 Тағы қараңыз 
 АҚШ-тың Ирандағы ядролық нысандарға жасаған соққылары

 Дереккөздер 

Санат:2026 жылдағы Иран
Санат:2026 жылғы қақтығыстар