"Шақан шері" романы

«Шақан‑Шері» – көрнекті қазақ жазушысы Мұхтар Мағауиннің тарихи‑эпикалық роман жанрындағы туындысы. Бұл шығарма қазақ әдебиетінің маңызды туындыларының бірі болып саналады. «Шақан‑Шері» – жай ғана тарихи шығарма емес, бұл адам рухының берік болмысы, халықтың тағдыры мен болашағы жөніндегі терең философиялық ойларды қамтитын туынды. Роман оқырманға ұлттық құндылықтар мен адамгершілік мәселелерін терең ойлануға мүмкіндік береді.

 Негізгі идеясы 

Мұхтар Мағауиннің «Шақан‑Шері» шығармасының негізгі идеясы – халықтың еркіндікке, әділеттілікке ұмтылысы мен адамгершілік құндылықтарының маңыздылығын көрсету. Шығарма арқылы автор адамның батылдығы мен ерлігін, әділетсіздікке қарсы тұруын бейнелейді, ұлттық тәуелсіздік пен халық мүддесін қорғаудың маңыздылығын ашып көрсетеді. Сонымен қатар, роман адамгершілік, адалдық және бір‑біріне құрмет көрсету сияқты жалпыадамзаттық құндылықтарды дәріптейді. Қысқаша айтқанда, «Шақан‑Шері» шығармасы адам рухының берік болмысы мен халықтың әділетке, азаттыққа ұмтылысын дәріптейді.https://edunews.kz/shcollnews/2761-shaan-sher-romanynday-zhalpyadamzatty-ndylytar.html

 Кейіпкерлері 

Шақан - батыл, әділетшіл, намысты, халық мүддесін ойлайтын адам. Романда Шақан – халықтың азаттыққа ұмтылысының символы. Ол әділетсіздікке қарсы шығып, ерлік пен адамгершіліктің үлгісін көрсетеді. Роман барысында Шақан түрлі қиындықтар мен сынақтар арқылы шыңдалады, өзінің батылдығы мен адалдығын дәлелдейді. https://kazneb.kz/kk/bookView/view?brId=1669309&simple=true#

Ажар - Сəменнің анасы, Шақанның сұлу жүзді əйелі.

Сəмен - бес жаста, Шақан мен Ажардың баласы. Көйлегі шелтек, тұлымы жалбыраған. 

Құба мерген - кіндік əке, еңсегей бойлы, арық.

Қара батыр - нағашы ағасы.

Меңсұлу - Шақан ұнатқан қыз. Нəзік бітімді, үлбіреген дөңгелек жүз, қара көз, шашы ұзын.

Атабек - Меңсұлудың əкесі, əңгімешіл адам.

 Сюжетті 

1. Оқиғаның басталуы:
Шығарманың басында оқырман тұтқындағы Шерімен танысады. Бұл Шақанның өміріндегі қиындық пен сынаққа дайындық кезеңін көрсетеді.

2. Оқиғаның дамуы:
Шақанның бақытты отбасы бейнесі сипатталады. Оқиғалар барысында оның өмірі, отбасы мен қоғамдағы орны ашылады, кейіпкердің мінезі мен адамгершілігі көрсетіледі.

3. Оқиғаның байланысуы:
Шақан отбасынан айырылып, өмірдің қиындықтарына тап болады. Бұл оқиғалар басты кейіпкердің тағдырын өзгертеді және оны күреске шығуға мәжбүр етеді.

4. Оқиғаның шиеленісуі:
Шақан әділетсіздікке қарсы шығып, кек қуған кейіпкер ретінде әрекет етеді. Оның батылдығы мен күрескерлігі айқын көрінеді, ал қарсыластары – әділетсіз билік пен қоғамдағы кейбір адамдар – басты кейіпкерге кедергі жасайды.

5. Оқиғаның шарықтау шегі:
Шөнжік пен Шақанның кездесуі – оқиғадағы ең шиеленісті сәт. Бұл кезде басты кейіпкер мен қарсыласының қақтығысы шыңына жетеді.

6. Оқиғаның шешімі:
Шері қолға түседі, басты кейіпкер өз мақсатына жетеді. Шығарма әділеттің жеңісімен, ерлік пен адамгершіліктің жеңімпаз болуымен аяқталады.

 Дереккөздер 

https://st.bilim-shini.kz/article/%D0%A8%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%20%D1%88%D0%B5%D1%80%D1%96.pdf