Хайят Тахрир аш-Шам

Хайят Тахрир аш-Шам (ХТШ; ; Левантты азат ету ұйымы)  — сунниттік исламшыл (салафиттік) топ, Сирия азаматтық соғысына қатысатын.

 Тарихы 
Ұйым 2017 жылғы 28 қаңтарда Джабхат Фатх аш-Шам (бұрынғы ан-Нусра майданы), Ансар ад-Дин, Джейш ас-Сунна, Лива әл-Хакк және Нур ад-Дин әз-Зенки топтарының бірігуі нәтижесінде құрылған.  Кейін қосымша топтар мен жеке тұлғалар да қосылды. Қазіргі уақытта біріккен топты Джабхат Фатх аш-Шам және Ахрар аш-Шамның бұрынғы көшбасшылары басқарады, дегенмен жоғарғы қолбасшылықта басқа топтардың өкілдері де бар.  Кейіннен Ансар ад-Дин  мен Нур ад-Дин әз-Зенки  Тахрир аш-Шамнан бөлініп кетті.

Хайят Тахрир аш-Шам құрылғаннан кейін оның жақтастарына қарсы бірқатар кісі өлтірулер орын алды. Бұған жауап ретінде ХТШ Идлибтегі билігін нығайтқан әл-Қағидаға адал топтарға қарсы репрессиялар жүргізді. Сол уақыттан бері ХТШ «сирияландыру» бағдарламасын жүзеге асыратын, оның мақсаты — тұрақты азаматтық әкімшілік құру, түрлі қызмет көрсету, гуманитарлық ұйымдармен байланыс орнату және құқықтық тәртіпті сақтау. Тахрир аш-Шамның стратегиясы Сириядағы аумақтық бақылауды кеңейту, басқару жүйесін орнату және халық қолдауын жинауға негізделген. 2017 жылы ХТШ Астанадағы келіссөздері аясында бітімгерлік келісіміне сәйкес, Түркия әскерлеріне Солтүстік-Батыс Сирияда патруль жасауға рұқсат берді. Бұл саясат оны әл-Қағиданың Сириядағы қанаты Хурас ад-Динмен қақтығысқа алып келді. 2022 жылы ХТШ шамамен 6000-нан 15 000-ға дейін мүшесі бар деп есептелді.

2017 жылдан 2024 жылға дейін Хайят Тахрир аш-Шам Сирия құтқару үкіметіне адал болғанын жариялады.   Дамаск құлауынан кейін СҚҮ орнына Сирияның өтпелі үкіметі келді. 2021 жылдан бастап Асад құлуына дейін ХТШ Сириялық оппозицияның ішіндегі ең күшті әскери фракция болды. 

2018 жылғы 31 мамырда АҚШ мемлекеттік департаменті бұл ұйымды лаңкестік ұйым деп таныды.

2018 жылғы тамызда Түркия бұл ұйымды лаңкестік ұйым деп таныды. Соған қарамастан, түрік әскері ұйыммен ынтымақтастығын жалғастырып, оларды Сириядағы әл-Қағида, Ислам мемлекеті және басқа да жиһадтық қарулы топтарға қарсы күресте одақтас ретінде қарастырды.

2020 жылғы 4 маусымда Ресей Жоғарғы соты бұл топты лаңкестік деп танып, Ресей аумағында тыйым салды. 

 Құрылымы 
Хайят Тахрир аш-Шамға кіретін топтар:
 Джебхат Фатх аш-Шам
 Ансар аш-Шам
 Джейш-әл-Мухаджирин уәл-Ансар
 Аджнад әл-Кавказ
 Катаиб Ибад ар-Рахман
 Мальхама Тактикал
 Лива әл-Хакк
 Джейш ас-Сунна
 Кавафиль Шухада
 Лива Аббас
 «Орталық таудың еркін адамдары»
 Сарая әл-Акса
 Катиба Асвад әл-Харб
 Джаамат Фурсан әл Сунна
 Джемати Албан
 Лива Тамкин
 Катиба Ахмад Афсана
 Катиба Талибан
 Лива шахид Мухаммад әл-Асфурах
 Асаад әл-Хиляфа
 Лива Абу Ислам
 Лива әл-Хаттаб
 Лива Хузайфа ибн әл-Яман
 Катиба Фурсан аш-Шам
 Катиба Рия әл Джаннат
 Джамаат Г’ураба
 Катиба Таухид уәл-жиһад

 Дереккөздер 

Санат:Исламшыл лаңкестік топтар
Санат:Сирия тарихы