Ширкент ұлттық саябағы

Ширкент ұлттық саябағы () — Тәжікстан ұлттық саябағы, Тұрсынзаде ауданында, Ширкент өзеннің алабында, Гиссар жотасының оңтүстік беткейінде орналасқан.

 Тарихы 
Ширкент тарихи-табиғи саябағы 1991 жылы 21 мамырда Тұрсынзаде қалалық атқару комитетінің шешімімен бірегей фауна мен флораның генофондын, мәдени құндылықтарды сақтау, сондай-ақ экологиялық туризмді ұйымдастыру мақсатында құрылған. Бұл саябақ Тәжік КСР-дегі алғашқы табиғи (аймақтық) саябақ болды.

Саябақ Тәжікстан Республикасының Тұрсынзаде қаласының маңында, республика астанасынан 70 шақырымнан астам қашықтықта орналасқан. Саябақта бірегей табиғи-рекреациялық ресурстар бар. Аумаққа кіру тапсырыс берілген көліктегі өтінімдер бойынша жүзеге асырылады.

 Сипаттама 
Ширкент саябағы Гиссар жотасының оңтүстік беткейіндегі аттас өзеннің алабында орналасқан. Негізінен табиғи шекаралары солтүстігінен Мечетли (Колырға) жотасымен, батысы мен шығысынан Обизаранг және Қаратаг өзендерімен шектеседі. Саябақтың оңтүстік шекарасы Ширкент ауылының тұсынан өтеді.

Климаты басқа таулы аймақтармен салыстырғанда құрғақ және суық. Жазы ыстық емес, қысы қатал және ұзаққа созылады, Күзгі және көктемгі кезеңдері қысқа. Жылдық орташа температура жылы аймақта 11 градустан 1800 м биіктікте, 3000 м биіктікте 8 градусқа дейін ауытқиды. Ақпан айындағы қардың орташа жылдық қалыңдығы 60–70 см-ге жетеді.

Ширкенттің жоғарғы ағысының панорамасы өзінің рельеф формаларымен таң қалдырады. Жан-жағынан биік және өтуге қиын таулармен қоршалған алқап солтүстікте қар басқан Мечетли жотасымен жабылған, оның жекелеген шыңдары биіктігі 4400-4500 м-ге жетеді. Сұр гранитті жыныстар мен қызыл түсті құмтастар жәнен конгломераттардан пайда болған рельефтің төменгі қабаты айқын көрінеді, олар мұнда бес шақырымнан астам созылып, "Ширкент тосқауылы" деп аталды. Тау бұлақтары ғасырлар бойы қызыл жартастың монолитін шайып, сарқырамалар мен гроталарды жасады.

 Динозавр іздері 
20 ғасырдың екінші жартысында ғалымдар Ширкент табиғи саябағындағы Ширкент өзенінің аңғарынан динозавр іздерін тапқан. Бұл жаңалық кейін бүкіл әлемдік ғылыми қауымдастықты таң қалдырды. Тәжікстанда барлығы сегіз динозавр ізінің орны тіркелген. Оның үшеуі Ширкент өзені шатқалының тауларында орналасқан. Табылған деректер жердегі тіршіліктің қазба іздерінің әлемдік тізіліміне енгізілді. Әлемде бес саусақты динозаврдың бұл іздерінің баламасы әлі жоқ.

 Дереккөздер 

Санат:Тәжікстан ұлттық саябақтары
Санат:Ұлттық парктер