Янка Купала атындағы ұлттық театры

Янка Купала ұлттық театры () — Минск қаласында орналасқан Беларусьтің ең көне театры. Ол 1920 жылы Беларусь мемлекеттік театры, 1944 жылдан Янка Купала атындағы, 1955 жылдан академиялық, 1993 жылдан ұлттық театр болып құрылды. Бүгінде театр Беларусь театр мәдениетінің символы, ұлттық драматургия мен батыл көркемдік ізденістің қайнар көзі, театр таланттарының қазынасы.

 Тарихы 
Ұлттық академиялық театр 1920 жылдан бері жұмыс істейді. Бастапқыда ол Минск губерниялық театры деп аталды. Алғашқы көркемдік жетекшісі Флориан Жданович болды, ол белорус театрының дамуына, ұлттық пьесаларды қоюға және халық дәстүрін сахна тәжірибесіне енгізуге орасан зор үлес қосты. Театр өз қызметінің басында көптеген қиындықтарға тап болды: кәсіби дайындалған актерлердің жетіспеушілігі, қаржылық мәселелер, сахналық киімдер мен декорациялардың тапшылығы. Алғашқы жылдары театр репертуарында «Паўлінка» және Янка Купаланың «Раскіданае гняздо», Якуб Коластың «Антос Лата» және т.б. беларуссиялық қойылымдар болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде театр Томскіге эвакуацияланды, онда ол өз жұмысын жалғастырып, 1944 жылы режиссер Лев Литвинов театрдың әйгілі қойылымдарының бірі «Паўлінканы» қойды, ол күні бүгінге дейін әрбір жаңа театр маусымын ашады. 1944 жылы оған беларусь классикасы Янка Купала есімі берілді және қазір театр жиі Купала театры деп аталады, ал 1955 жылы академиялық театр мәртебесін алды. Театр тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі оның ХХ ғасырдың 60-жылдарында Валерий Раевскийдің басшылығымен жетістіктері болды.

2011 жылы театрды ауқымды қайтажөндеу жұмыстары басталды, оның барысында ол 1890 жылғы тарихи келбетіне қайтарылды. Жөндеу 2013 жылы аяқталды, содан бері театр қайтадан Минскінің басты мәдени көрікті жерлерінің біріне айналды. Осы жылдар ішінде Купала театрының сахнасына Беларусь сахнасының жұлдыздары шықты: Лидия Ржецкая, Галина Макарова, Глеб Глебов, Николай Еременко және Стефания Станюта.

 Театр ғимараты 
Театр ғимараты 1890 жылы екі сәулетші – К.Козловский мен К.Введенскийдің жобасы бойынша жергілікті тұрғындардың қайырымдылық қаражатымен тұрғызылған. Құрылыс кезінде сол кездегі соңғы технологиялар қолданылды. Ол кезде театр залы 550 келушілерді қабылдай алатын. 
Театр ғимараты қойылымдар өткізілетін орын ғана емес, сонымен қатар Беларусь мәдениетінің ескерткіштерінің бірі болып табылады.

Соңғы күрделі жаңғырту 2010 жылы басталып үш жылға созылды. Реставраторларға ғимараттың бастапқы көрінісін қалпына келтіру қиын болды, өйткені оның өмір сүрген кезеңінде ол үнемі жаңартылып, өзгертіліп отырды. Мұрағат деректерінде де театрдың бастапқы дизайны туралы нақты деректер табылмады. Сәулетшілер қалпына келтіру жұмыстарын тек ескі фотосуреттер мен куәгерлердің сипаттамаларына сүйене отырып бастады. Жұмыс барысында ғимарат нығайыптылып, жаңа, жаңартылған кейіпке ие болды.
Белгісіз себептермен театрдың басты элементі, оның айрықша ерекшелігі – көрермендер залындағы көтерілген еден қалпына келтірілмеді. Дегенмен реставраторлар театрды бұрынғы келбетіне жартылай қайтара алды. Тек қасбеті ғана емес, интерьердің стильдік бағыты мен түс схемасы да қалпына келтірілді.

 Қойылымдары 
Ең маңызды қойылымдары: М.Чароттың «Купалада» (1921), Г.Котцебуаның «Гута» (1930), «Кім соңғы күледі» (1939; КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1941) және К.Крапиваның «Бозторғайлар ән салады» (1950; КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1952); К.В.Шекспирдің «Ромео мен Джульетта» (1946), А.Мовзонның «Константин Заслонов» (1947; КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1948), И.Мележдің шығармасы бойынша «Батпақтағы адамдар» (1966, 2012), Я.Купаланың «Қираған ұя» (1972), «Қатардағы жауынгер» (1984, КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1985), А.Дударевтің «Князь Витовт» (1997) және «Кеш» (2006), С.Ковалевтің «Саломея» (2001), Ф.У.Радзивиллдің «Еуропаның ұрлануы немесе Урсула Радзивилл театры», (2011), Ф.У.Мицкевич «Пан Тадеуш» (2014), Я.Резаның «Арт» (2015), П.Гладилиннің «Махаббат ретіндегі милитаризм» және М.Горецкийдің «Екі жан» (екеуі де 2016 ж.) т.б.

Театрда әр жылдары: режиссерлер – Е.А.Мирович, К.Н.Санников, В.Н.Раевский, Н.Н.Пинигин (2009 жылдан бастап көркемдік жетекшісі), актерлер – В.И.Владомирский, Г.П.Глебов, Г.М.Горбук, В.И.Дедюшко, Н.Н.Ерёменко, М.Г.Захаревич, З.П.Зубкова, Н.М.Кириченко, Г.К.Макарова, В.С.Манаев, А.Л.Милованов, Г.А.Орлова, Л.Г.Рахленко, Л.И.Ржецская, С.М.Станюта, З.Ф.Стомма, В.П.Тарасов және т.б. жұмыс жасады.

 Галерея 

 Дереккөздер 

Санат:Беларусь театрлары
Санат:Минск театрлары