Кинбурн мүйісі

Кинбурн мүйісі () — Днепр-Буг сағасы мен Қара теңіз арасындағы Кинбурн түбегінің солтүстік-батыс бөлігіндегі құм мүйісі Украинаның Николаев облысы аумағының бөлігі болып табылады.

 Тарихы 
Кинбурн мүйісінің тарихы бірнеше ғасырларға созылады. Ежелгі уақытта грек қоныстары болған, ал орта ғасырларда теңіз жолдарын бақылаудың стратегиялық нүктесі болған. 
XVIII ғасырда 1787-1791 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде орыс армиясы басып алған түрік бекіністері болды. Дәл осы жерде 1787 жылғы әйгілі Кинбурн шайқасы болды, онда Александр Суворовтың басшылығымен орыс әскері түрік әскерлерін жеңді.

Кинбурн мүйісі бақылаудың маңыздылығы оның стратегиялық жағдайына байланысты. Ол Днепр-Буг сағасынан Қара теңізге шығуды бақылауды қамтамасыз етеді және теңіз жолдарын бақылау нүктесі ретінде қызмет ете алады. Бұл ерекшеліктер оны әскери және экономикалық мүдделер тұрғысынан маңызды нысанға айналдырады.

 Сипаттама 
Кинбурн мүйісі Днепр-Буг сағасы мен Қара теңіздегі Ягорлыц шығанағы арасындағы құмды жолақ. Мүйіс ұзындығы 40 км-ден асады, ені 10 км-ге дейін, жалпы ауданы 18000 га-дан асады. Оның ең тар бөлігінде құм жолағы тарылып, бір аяғы Қара теңіз толқындарында, екіншісі Днепро-Бугте тұра алады.

XV ғасырда түріктер Днепр-Бугтың тұщы сағасы мен тұзды Ягорлыц шығанағын бөлетін ұзын құмды жолақты Килбурун деп атаған (түрік тілінде «киль» - шаш, «бурун» - мүйіс, «шаш сияқты жіңішке мүйіс» дегенді білдіреді, бірақ жергілікті тұрғындар түрік атауын «Кинбурн» деп атаған.

Мүйістің екі су айдыны - тұзды Қара теңіз және тұщы су Днепр-Баг сағасы арасындағы бірегей орналасуын анықтайтын жұмсақ, ылғалды климаты бар. Жазғы маусымда орташа тәуліктік температура +20-23 °C. Кейбір жылдары жағалауда +35-40 °C температура тіркеледі, бірақ мұнда жаңбыр сирек кездеседі.

Мүйістің екі су айдыны - тұзды Қара теңіз және тұщы су Днепр-Баг сағасы арасындағы бірегей орналасуын анықтайтын жұмсақ, ылғалды климаты бар. Жазғы маусымда орташа тәуліктік температура +20-23°C. Кейбір жылдары жағалауда +35-40°C температура тіркеледі, бірақ мұнда жаңбыр сирек кездеседі. 

Кинбернде бірнеше тұзды көлдер бар, олардан әлі күнге дейін өзіне тән қызғылт түсті иодты тұз өндіріледі. Жергілікті тұрғындар оны тамақ дайындау үшін белсенді пайдаланады.

 Флора, фауна 
нобай|оңға|200px|Жабайы орхидея     
Мүйісте Волыжин орманы (203 га), 40-тан астам көне бұта түрлері, албырт және көктерек тоғайлары, 300 жылдық қуатты емен ағаштары бар. Түрлі гүлдер мен жабайы шөптердің 620-дан астам түрі өседі. Мамыр айында жабайы орхидеялар, өте сирек кездесетін өсімдіктер, қызыл көкнәр, ашық құндызшөп, наурызгүлдер және т.б. гүлдейді. 

Мүйіс суларында тұщы су балықтарының 150-ден астам түрі мекендейді, ал 30 жыл бұрын 300-ден астам түрі болған, мұнда көптеген тұзды көлдер бар, олардың барлығы негізінен таяз.

Ежелден бері мүйіс «құстар» патшалығының жеріне айналды. Маусым кезінде түбек арқылы бірнеше миллион құс ұшады. Шілде-қазан айларында теңіз жағасында, мүйіс үстінен мыңдаған құстар ұшады. Жарты миллионға жуық құс Кинбурн мүйісінде қыстайды. Қарақұйрық, қырғауыл, сұр тырна, бірқазан — жазда мүйісте басқа құстардың 300-ден астам түрі тіршілік етеді. Әсіресе сирек кездесетін немесе кішкентай құстарды ұя салу үшін ғалымдар бірнеше қауіпсіз жасанды аралдар жасады.

 Галерея 

 Дереккөздер 

Санат:Украина географиясы