Янис Акуратерс

Янис Акуратерс (, 13 қаңтар 1876 — 25 қаңтар 1937) — Латвиялық ақын, жазушы, драматург және саясаткер. 1919 жылы Латвия ұлттық театрын құрды.

 Өмірбаяны 
Янис Акуратерс 1876 жылы 13 қаңтарда Дигнай волосында (қазіргі Екабпилс өлкесі) Яунземя кешенінде дүниеге келген. Оның әкесі орманшы болған. Акуратерс Бержин бастауыш мектебінде, содан кейін Екабпилс қалалық мектебінде оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін мұғалімдік емтиханды тапсырып, 1898 жылы Элькшниде, 1899–1901 жылдары Дзумурда және 1902 жылы Ригадағы мектептерде жұмыс істей бастады. 

1903 жылы Акуратерс Мәскеуге медициналық оқуға барды, бірақ ол оның орнына заң бойынша дәрістерге қатыса бастады. Дәл осы кезеңде ол орыс әдебиетін зерттей бастады.
1904 жылы Латвияға оралып, поэзияға бет бұрды. Акуратерлер 1905 жылғы революцияға қатысты және оның ең танымал өлеңдерінің бірі «Ar kaujas saucieniem uz lūpām» («Жауынгерлік ұранмен шайқас») революцияға арналған.
Революция басылғаннан кейін ол қысқа уақытқа қамауға алынып, бостандыққа шыққаннан кейін «Pret Sauli» көркем журналын шығарады. 1907 жылы Акуратерс қайтадан тұтқындалып, Псков облысына жер аударылды. Ол жерден Финляндияға, одан Швецияға жетіп, ақыры Норвегияға қоныстанды. Қуғында жүргенде, Акуратерс өзінің атақты шығармаларының бірі – «Kalpa zēna vasara» атты балалық шағындағы естеліктерін жазды. 1908 жылы ол Латвияға оралды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Латвия атқыштар полкіне қосылып, әйгілі Рождестволық шайқастарға қатысты. Соғыстан кейін саясатқа араласты. Латвия ұлттық-демократиялық партиясының мүшесі, 1918 жылы Уақытша үкіметтің халық кеңесінің мүшесі болып сайланды. 18 ғасырда Латвия тәуелсіздігін жариялауға қатысты. Одан кейінгі жылдары Латвия радиосының директоры болды. Янис Акуратерс 1937 жылы 25 шілдеде Ригада қайтыс болды. Оның Ригадағы үйі қазір мемориалдық мұражайға айналды.

 Шығармашылығы 
Янис Акуратерстің алғашқы басылымы 1895 жылы Austrums журналындағы «Қыс» поэмасы болды. Көзі тірісінде 10 жыр жинағы, 14 пьесасы, көптеген повестер мен романдары жарық көрді. Оның поэзиясы романтизмге жақын, бірақ прозалық шығармаларында экспрессионизм басым.

+ Библиография Өлеңдері  Пьесалары  Әңгімелері мен романдары Жұлдызды түн (1905)  «Шындық іздеушілер» (1902)  «Адам» (1905) Солтүстікте (1906)  «Аю балалары» (1910)  «Неге мені неге сүйесің?» (1910) Аруақсыз  (1907)  «Кенның қызы»  «Жартаста» (1910) Астра (1909)   «Күн сақинасы» (1911)  «Батырақ баласының жазы» (1911) Жүрек күші (1911)   «Каупо, Ливон жауынгері» (1913)  «Жалынды аралдар» (1912) Шетелдік (1917)  «Курземе» (1914)  «Тәжірибеден» (1913) Люксембург бағында, жаңбырдан кейін (1917)  «Және солай, бәрі ештеңе емес» (1920)  «Солтүстік гүлдер» (1914) Күн желілерінде 1920)  «Вьестурлар» (1920)  «Құбылыстар» (1914) Қуаныш күндері (1921)  «Бес жел» (1922)  «Армандар мен тағдырлар» (1919) Латыш балладасы (1922)   «Еңбек адамдары» (1924)  «Достар жүзі» (1920) Қызғылт жел (1922)  «Күміс тоғай» (1924)  «Өлім» (1924) Элегиялық сәттер (1925)   «Бірігейік» (1926)   «Петерис Данга» (1921) (роман)  «Жұмыссыздар» (1934)  «Тыныштық пен жарық» (1921) (роман)  «Ескі және жаңа» (1934)  «Отты гүлдер» (1925) (роман)

 Марапаттары 
«Үш жұлдыз» орденімен марапатталған (1926 ж.), Латвия ПЕН клубының қызметін басқарды (1932–1937). 1937 жылы ол Латвия жазушыларының алғашқысы Ұлттық сыйлығының лауреаты болды.

 Дереккөздер 

Санат:Латвия жазушылары