Польша аумағындағы тас дәуірі

Польша аумағындағы тас дәуірі — бұл қазіргі Польша мемлекетінің шегінде адамның металлдарды қолдануына дейінгі кезеңді қамтитын дәуір. Ол үш негізгі кезеңге бөлінеді: палеолит, мезолит және неолит.

 Палеолит 
Польша аумағындағы адамның алғашқы қоныстану іздері елдің оңтүстігіндегі үшінші мұз дәуірінің шөгінділерінен табылған. Бұл кезеңдегі адамдар неандертальдар деп аталады. Ерте палеолит адамының дамуы өте баяу жүргенімен, ол тас өңдеу ісінде белгілі бір жетістіктерге жеткен. Адамдар тастан пышақ, найза ұшы, қырғыш және басқа да еңбек құралдарын жасауды, сүйек пен ағашты өңдеуді үйренген. Осы кезеңге жататын бір тұрақтан табылған артефактілер бұл орынның кейінгі дәуірлерде де тұрақ ретінде пайдаланылғанын көрсетеді.

 Мезолит 
Орта тас дәуірі — мезолит — б.з.д. XV—XII мыңжылдықтардан VI—V мыңжылдықтарға дейін созылды. Бұл кезеңде мұз дәуірі аяқталып, климат жақсарып, адам отырықшы өмір салтына өте бастады. Аңшылықпен қатар, адамдар терімшілікпен де айналысты. Польша аумағында осы кезеңге жататын аңшы-терімшілердің 6 тұрақ орны табылған. Осы уақытта садақ пен жебе ойлап табылып, аң аулау сапасы жаңа деңгейге көтерілді. Сүйектен жасалған құралдар ұшына салынған шақпақ тастардың арқасында өткір бола түсті. Ағашты өңдеуге арналған құралдар пайда болып, балық аулау жеңілдеді. Тас енді жер бетінен терілмей, арнайы қазылып алынатын болды. Кейбір тайпалар бұл кезде мал шаруашылығымен айналыса бастады, ал тұрмыста саздан жасалған ыдыстар қолданылды.

 Неолит 
Жаңа тас дәуірі Польша аумағында б.з.д. III мыңжылдық пен ішінара II мыңжылдықты қамтиды. Бұл кезеңде мал шаруашылығының дамуы және қарапайым егіншіліктің пайда болуы адамзаттың экономикалық жағдайының жақсаруына алып келді. Мұны Польша аумағына Орта Дунай өңірінен Морав қақпасы арқылы келген таспалы керамика мәдениетіне жататын тайпалардың келуімен байланыстырады.

Адам тас өңдеудің жаңа әдістерін – жылтырату мен тесуді меңгерді, соның арқасында құралдар берік әрі ыңғайлы бола түсті. Сапқа мықтап бекітілген тас балталар, кетпендер және басқа да еңбек құралдары пайда болды. Шикізатқа бай аймақтарда тасты (нефрит, серпентин) қазып алып, одан құрал жасайтын шеберханалар пайда болды. Мұндай шеберханалар, мысалы, Силезияда жұмыс істеді, ал сол жерде жасалған бұйымдар алыс аймақтарға дейін таралатын болған.

 Дереккөздер 

Санат:Тарихқа дейінгі Еуропа
Санат:Тас дәуірі
Санат:Тас дәуіріндегі Еуропа