Мүбарак Герей (Жәнібек Герейдің ұлы)

Мүбарак Герей (; 1635 ж. қаңтар қай.) — Қырым нұреддині (1632-1635), Қырым ханы Жәнібек Герейдің (1610-1623, 1628-1635) ұлы.

 Өмірбаяны 
1631 жылы қыста Осман үкіметінің бұйрығымен Қырым ханы Жәнібек Герей Поляк-Литва одағының құрамындағы Украинаның Сол жағалауына үлкен жорық ұйымдастырды. 1631 жылдың желтоқсанында — 1632 жылдың ақпанында Мүбарак Герей ханзаданың басшылығымен 15 мыңдық татар-ноғай әскері Лубный және Пирятин қалаларына жорық жасады. Жорық сәтсіз аяқталды. Көптеген татарлар мен ноғайлар тұтқындарды алмай, тоңып, аттарынан айырылды.

1632 жылы маусымда Жәнібек Герей өзінің өгей інілерін жазалады. Қалғай Азамат Герейді өлтіріп, ал оның бауырлары нұреддин Мүбарак Герей мен Сафа Герей түрік иелігіне қашып кетеді. Жәнібек өгей інісі Мехмет Герейді жаңа қалғай, ал өзінің ұлы Мүбарак Герейді жаңа нұреддин етіп тағайындады.

1633 жылдың жазында нұреддин Мүбарак Герей оңтүстік орыс жерлеріне ірі жойқын жорық жасады. Мүбарак бастаған 30 мыңдық Қырым әскері Үзім соқпағы бойындағы Ресей патшалығының оңтүстік уездеріне басып кірді. 17 шілдеде әскер Ливныйға жақындады. Мүбарек Герей өз әскерін шағын жасақтарға бөлді, олар жақын маңдағы болыстарды талқандап, шайқаса бастады. Қырымдықтар, тіпті, жолға шыққан қала тәрізді қыстақтар мен қалалардың шеткі жерлеріне шабуылдады. 22 шілдеде олар Тулаға жақындап, екі рет қаланы басып алуға тырысты, бірақ орыс жауынгерлері тойтарыс берді. Әскер Туладан өтіп, Мәскеу иелігіне тереңірек жылжыды. 24 шілдеде Мүбарак Герей Окадағы Серпуховқа жақындады. Әскердің бір бөлігі Окадан өтіп, Серпуховты қоршауға алып, Мәскеу уездерінің бір бөлігін қиратты. Мүбарак Герейдің өзі әскердің басқа бөлігімен Кашираға қарай жылжып, оның айналасын ойрандады. Жекелеген жасақтар Рязань, Кашир, Коломна, Зарайск, Серпухов, Таруса, Калуга, Алексин, Пронск, Оболенск, Воротынск, Болхов, Белев, Ливны уездерін қиратты. А.А.Новосельскийдің есептеулері бойынша тек осы уездердің өзінде 6 мыңға жуық тұрғын тұтқынға алынған.

1635 жылы қаңтарда нұреддин Мүбарак Герей Шеркестанға бара жатып, Жаңақалаға келіп, сол жерде қайтыс болды. Ал сол 1635 жылдың көктемінде түрік сұлтаны IV Мұрат (1623-1640) Қырым ханы Жәнібек Герейді тақтан түсіріп, Ыстанбұлға шақырып, Родос аралына айдауға жіберді, ол сол жерде келесі 1636 жылы қайтыс болды.

 Әдебиет 
 Новосельский А. А. Борьба Московского государства с татарами в 17 веке. — —: Издательство Академии наук СССР, 1948.
 Гайворонский Олекса. Повелители двух материков. — Т. 2. — Киев—Бахчисарай, 2009. — ISBN 9789662260038
 Хәлім Герей-сұлтан. Розовый куст ханов, или история Крыма. — Симферополь, 2008. — ISBN 978-966-8518-91-1
 Смирнов В. Д. Крымское ханство под верховенством Оттоманской империи. — Т 1. — Издательский дом «Рубежи Х Х I», 2005. — ISBN 5-347-00008-2

 Дереккөздер 

Санат:Қырым хандығының нұреддиндері