Вальпараисо

Вальпараисо (исп. Valparaíso) — Чили Республикасындағы ең ірі портты қалалардың бірі және мәдениет орталығы. Қала Тынық мұхиты жағалауында, Сантьягодан шамамен 120 км қашықтықта орналасқан. Вальпараисо Чилидің парламенттік астанасы ретінде де белгілі. Тарихи орталығы UNESCO Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген.

 Тарихы 
Қаланың негізі XVI ғасырда испан конкистадорлары тарапынан қаланған. 1536 жылы алғашқы еуропалықтар аймаққа келіп, табиғи қойма ретінде пайдаланған. 1544 жылы Вальпараисо ресми түрде қала мәртебесін алды.

XIX ғасырда Вальпараисо Оңтүстік Американың ең маңызды порттарының біріне айналды. Қаланың қарқынды дамуына халықаралық сауда, теңіз жолдарының кеңеюі және бумен жүретін кемелердің пайда болуы әсер етті. 1906 жылғы жойқын жер сілкінісі қалаға қатты зиян келтірді, дегенмен Вальпараисо кейін қайта қалпына келтірілді.

 Орналасуы 
Вальпараисо Тынық мұхитының шығыс жағалауында, тік беткейлі төбелерге және табиғи қойманың айналасына салынған. Қала "серро" деп аталатын 40-тан астам төбеден тұрады. Төбелер мен жағалау арасын тарихи фуникулёрлер (ascensores) байланыстырады.

Климаты — Жерорта теңізінің жұмсақ нұсқасы: жазы салқын әрі құрғақ, қысы ылғалды.

 Негізгі нысандары 
Қалада тарихи және заманауи нысандар үйлесім тапқан:

 Тарихи кварталдар — Cerro Alegre және Cerro Concepción аудандары;
 Ascensores — XIX–XX ғасырлардағы фуникулёрлер жүйесі;
 Конгресс ғимараты — Чили парламентінің ресми резиденциясы;
 Порт Вальпараисо — елдің ең маңызды теңіз қақпаларының бірі;
 La Sebastiana — ақын Пабло Неруданың үй-музейі;
 түрлі-түсті ғимараттар мен көшедегі өнер туындылары.

 Туризм 
Вальпараисо Чилидің ең танымал туристік бағыттарының бірі. Мұнда:

 тарихи үйлер,
 мұражайлар,
 көркем көшелер,
 панорамалық көріністер,
 мәдени фестивальдер,
 жағалау серуендері
  туристерге ұсынылады.

Қала өзінің ерекше архитектуралық келбетімен, көшедегі муралдарымен және творчестволық атмосферасымен әйгілі.

 Экономикалық маңызы 
Вальпараисо — Чилидің басты порттарының бірі. Мұнда жүк тасымалы, сауда, логистика және кеме қатынасы қарқынды дамыған. Қаланың порт инфрақұрылымы ел экономикасы үшін стратегиялық рөл атқарады.

Сонымен қатар, білім беру және мәдениет салалары да маңызды орын алады. Қалада Чилидің ең көне университеттерінің бірі — Вальпараисо университеті орналасқан.

 Қараңыз 

 Чили
 Сантьяго
 Пабло Неруда

 Дереккөздер 

 Чили Мәдениет және туризм министрлігінің ресми мәліметтері
 Вальпараисо муниципалитетінің деректері
 UNESCO Бүкіләлемдік мұра орталығының ақпараттары