2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссары

2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссары () — КСРО мемлекеттік қауіпсіздік органдарындағы жоғарғы басқарушы құрамның арнаулы атағы. КСРО ОАК мен КСРО ХКК 7.10.1935 ж. қаулысымен енгізілген, КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 6.7.1945 ж. қаулысымен жойылды.

Бұдан кейінгі төменгі шен: 3-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссары. Келесі жоғарғы атақ: 1-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссары.

2-дәрежелі командарм әскери атағы менен оған теңестірілгендерге (2-дәрежелі флот флагманы, 2-дәрежелі армия комиссары, армәсзаңгер және т.б.) және милиция директорының арнайы атағына сәйкес келді.

Осы арнаулы атаққа ие болған тұлғалардың (20 адам) барлығы дерлік ату жазасына кесілгендер немесе қуған-сүргіннен зардап шеккендер: он үші — Сталиндік қуғын-сүргін жылдарында, бесеуі — И.В. Сталин дүние салған соң.

 2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссарларының тізімі 
 Тегі, аты, әкесінің аты  туғанжылы  Атақтыиеленгенуақыты  қайтысболғанжылы Атақ беру кезіндегі лауазымы	 Кейінгі тағдыры (Генерал-полковник атағын қайта куәландыруды, келесі абзацты қараңыз) Бельский Лев Николаевич  1889    1941  КСРО ІІХК жұмысшы-шаруа милициясы бас басқармасының басшысы  Ату жазасына кесілді Гай Марк Исаевич  1898    1937  КСРО ІІХК Мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы жеке бөлім басшысы  Ату жазасына кесілді Гоглидзе Сергей Арсентьевич  1901    1953  Грузин КСР ішкі істер халық комиссары, генерал-полковник шеніне дейін көтерілді.  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді. Ату жазасына кесілді (И. В. Сталин қайтыс болған соң) Залин Лев Борисович  1897    1940  Қазақ КСР ішкі істер халық комиссары  Ату жазасына кесілді Кацнельсон Зиновий Борисович  1892    1938  Украин КСР ішкі істер халық комиссарының орынбасары  Ату жазасына кесілді Карлсон Карл Мартынович  1888    1938  Харьков облысы бойынша ІІХК басқармасының басшысы  Ату жазасына кесілді Леплевский Израиль Моисеевич  1896    1938  Беларус КСР ішкі істер халық комиссары  Ату жазасына кесілді Миронов Лев Григорьевич  1895    1938  КСРО ІІХК мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы экономиялық бөлімнің басшысы  Ату жазасына кесілді Молчанов Георгий Андреевич  1897    1937  КСРО ІІХК мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы саяси-құпия бөлімінің басшысы  Ату жазасына кесілді Паукер Карл Викторович  1893    1937  КСРО ІІХК мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы жедел бөлімінің басшысы  Ату жазасына кесілді Пилляр Роман Александрович  1894    1937  Сарытау облысы бойынша ІІХК басқармасының басшысы  Ату жазасына кесілді Слуцкий Абрам Аронович  1898    1938  КСРО ІІХК мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы шетел бөлімінің басшысы  Уланған. Қайтыс болғаннан кейін «халық жауы» деп жарияланды. Шанин Александр Михайлович  1894    1937  КСРО ІІХК мемлекеттік қауіпсіздік бас басқармасындағы техникалық бөлімінің басшысы  Ату жазасына кесілді Павлов Карп Александрович  1895    1957  КСРО ІІХК Қиыр Солтүстіктегі құрылыс бас басқармасының басшысы  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді. Өзін-өзі атты. Абакумов Виктор Семенович  1908    1954 КСРО ІІХК жеке бөлімдер басқармасының басшысы  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді. Ату жазасына кесілді Кобулов Богдан Захарович  1904    1953  КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді. Ату жазасына кесілді Круглов Сергей Никифорович  1907    1977  КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді. Кейін генералдың зейнетақысынан айырылды Серов Иван Александрович  1905    1990  КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары  Генерал-полковник, содан соң армия генералы шеніне дейін көтерілді. 1963 жылы генерал-майор шеніне төмендетілді. Чернышев Василий Васильевич  1896    1952  КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары  Генерал-полковник шеніне дейін көтерілді.

1945 жылы 6 шілдеде КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының «КСРО ішкі істер халық комиссариаты мен мемлекеттік қауіпсіздік халық комиссариаты қолбасшылық құрамының шендері, киім түрі және айырым белгілері туралы» жарлығымен МҚХК және ІІХК басқарушы құрамының арнайы атақтары жалпыәскерлік әскери атақтарымен ауыстырылды. Осыған байланысты қайта куәландыру жүргізілді, оның қорытындысы бойынша КСРО ХКК 07.09.1945 жылғы № 1663 қаулысымен генерал-полковник әскери атағы келесі 2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссарларына берілді:

 Абакумов Виктор Семенович — КСРО ҚХК СМЕРШ қарсы барлау бас басқармасының басшысына;
 Гоглидзе Сергей Арсеньевич — Хабаровск өлкесі бойынша МҚХКБ басшысына және Қиыр Шығыс бойынша МҚХК уәкілетті өкіліне;
 Кобулов Богдан Захарович — КСРО мемлекеттік қауіпсіздік халық комиссарының 1-орынбасарына;
 Круглов Сергей Никифорович — КСРО ішкі істер халық комиссарының 1-орынбасары;
 Павлов Карп Александрович — КСРО ІІХК тас жолдары бас басқармасының басшысына;
 Серов Иван Александрович — КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары, ГКӘТ бойынша КСРО ІІХК уәкілеті және ГКӘӘ бас қолбасшысының азаматтық әкімшілік істері жөніндегі орынбасары.;
 Чернышев Василий Васильевич — КСРО ішкі істер халық комиссарының орынбасары.

Кейіннен КСРО мемлекеттік қауіпсіздік органдарының жетекші қызметкерлеріне 1954 жылға дейін генералдық атақтар берілмеді.

 Айырым белгілері 

Негізгі мақалада ІІХК шендері мен айырым белгілерін реттейтін ережелер мен қаулылар талқыланады.
 1937 жылдан бастап 2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссарының айырым белгісі — жеңдегі төрт алтын жұлдыз тігісі — олардың біреуі төменде орналасты. Айырым белгілері екі жеңге де тағылған.
 Бекітілген үлгідегі жеңнің арнайы белгісі сол жақ жеңге киеді.
 Бойлық алтын ширатылған жолақтары бар қалақай түсті ілгектер.
 1936 жылы 30 сәуірде ІІХК бұйрығымен қызметкерлердің жеңдік айырым белгілері ілгектерге де көшірілді.
 1937 жылы МҚББ куәландырылған қызметкерлеріне армиядағыға ұқсас ілгектер енгізілді: 2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссарлары үшін жұлдыздар төрт «ромбымен» ауыстырылды (2-дәрежелі армия комиссарларындағыдай).
 1943 жылы наурызда мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлері үшін иық белгілері енгізілді. 2-дәрежелі мемлекеттік қауіпсіздік комиссарының айырым белгісі генерал-полковниктің иық белгілеріне ұқсас генералдық үлгідегі 3 жұлдызды иық белгілеріне айналды.

 Сілтеме 
 Список присвоения спецзваний ГУГБ и РКМ 1935—1943 годах.
 Справочник «Кто руководил НКВД. 1934—1941»
 Биографический справочник сотрудников правоохранительных органов и органов безопасности (сайт «История отечественных спецслужб и правоохранительных органов»)

Санат:Мемлекеттік қауіпсіздік комиссарлары
Санат:КСРО мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлерінің шендері