Изопентан

Изопентан (сондай-ақ метилбутан немесе 2-метилбутан) — бес көміртек атомы бар бұтақталған қаныққан көмірсутек, алкан болып табылады, формуласы  немесе . Изопентан бұл ұшқыш және оңай жанатын сұйықтық. Ол C5H12 молекулалық формуласы бар үш құрылымдық изомердің бірі болып табылады, қалғандары — пентан (н-пентан) және неопентан (2,2-диметилпропан). Изопентан әдетте сұйық азотпен бірге −160 °C температурадағы сұйық ванна жасау үшін қолданылады. Табиғи газ әдетте 1% немесе одан аз изопентанды қамтиды,Georg Hammer, Torsten Lübcke, Roland Kettner, Mark R. Pillarella, Herta Recknagel, Axel Commichau, Hans-Joachim Neumann and Barbara Paczynska-Lahme "Natural Gas" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2006, Wiley-VCH, Weinheim.  бірақ ол табиғи бензиннің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.Ivan F. Avery, L. V. Harvey (1958): Natural-gasoline and Cycling Plants in the United States, Information circular, U.S. Department of the Interior, Bureau of Mines. 12 бет.

 Тарихы 
Пентан қоспасы алғаш рет 1862 жылы Чарльз Гревилл Уильямстың батпақты көмірдің деструктивті айдау (пиролиз) өнімдерінен бөлінді. 1864-1865 жылдары Екі химик Пенсильвания мұнайынан бірдей көмірсутектерді алуға тырысты. 1864-1865 жылдары Екі химик Пенсильвания мұнайынан бірдей көмірсутектерді алуға тырысты. Карл Шорлеммер "сұйықтықтың ізі ғана 30 °C-дан төмен қайнағанын" атап өтті, бірақ изомерлерді бірінші болып дұрыс бөліп алған (және осылайша изопентанды ашқан) Американдық химик Кир Уоррен (1824-1891) сәл кейінірек, ол неғұрлым ұшпа заттың қайнау температурасын 30 °C екенін өлшеген. 

 Номенклатура 
Дәстүрлі атауы изопентан, ағылшын тілінде 1875 жылдан бері қолданылған, 1993 жылғы IUPAC ұсыныстарында сақталған,Table 19(a) Acyclic and monocyclic hydrocarbons. Parent hydrocarbons бірақ 2013 жылғы ұсыныстар бойынша енді ұсынылмайды.Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry. 2014. p. 652. doi:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4. "The names 'isobutane', 'isopentane' and 'neopentane' are no longer recommended." Арнайы IUPAC атауы — жүйелі атауы 2-метилбутан. Изопентил тобы — жалпы пентил тобының бір бөлігі. Оның химиялық құрылымы -CH3CH2CH(CH3)2.

 Қолданылуы 
Изопентан турбиналарды қозғау үшін геотермалдық электр энергиясын өндіруде тұйық контурда қолданылады.Byproduct Isopentane also used in some of the LPG plant to run the boiler and generate the power. 
HS Orka HF Energy Plant IV  Изопентан криосекция гистологияда құрғақ мұзбен немесе сұйық азотпен бірге тіндерді мұздату үшін қолданылады.

Изопентан табиғи бензиннің негізгі компоненті болып табылады (кейде 30% немесе одан көп), ол табиғи газдан конденсацияланған жалпы мұнайдан алынған бензин аналогы. Саудадағы автокөлік отынында оның үлесі өте өзгермелі: 1990 жылдары Швецияда 19–45%, АҚШ-та 1990 жылдары 4–31% және АҚШ-та 2011 жылы 3,6–11%. Оның октан саны көрсеткіші (RON 93.7) н-пентаннан (61.7) айтарлықтай жоғары, сондықтан одан кейінгі конверсияға қызығушылық бар.Sheng Wang, Ying Zhang, Mao-Gang He, Xiong Zheng, and Li-Bin Chen (2014): "Thermal Diffusivity and Speed of Sound of Saturated Pentane from Light Scattering". International Journal of Thermophysics, volume 35, pages 1450–1464. doi:10.1007/s10765-014-1718-x

 Дереккөздер 

Санат:Алкандар