Лёша Рав

Лёша Рав (шынайы есімі — Алексей Владимирович Рогожин; 20 наурыз 1909 жыл, Балабаш-Нурусово, Сімбір губерниясы – 24 наурыз 1944 жыл, Дрогобыч, Украин КСР) — эрзя ақыны, аудармашы, мұғалім, КСРО Жазушылар одағының мүшесі.

 Өмірбаяны 
Алексей Рогожин 1909 жылғы 7 наурызда, Балабаш-Нурусово ауылында (қазіргі Батыр ауданы, Чувашия) дүниеге келген. Әкесі — жергілікті орманшы, анасы Дуня Гордеева — Малые Кармалы ауылының тумасы (Балабаш-Нурусоводан 5 километр жерде). Балалық шағын Рогожин Балабаш-Нурусово мен Малые Кармалы арасындағы орманда өткізді. Малые Кармалы орта мектебінде білім алған Рогожин 16 жасынан бастап табиғат жайлы тақпақтар жазатын, Р.А.В. (аты-жөнінің қысқартылуы) лақап атын қолданды. 1936 жылы ол Мордовия педагогикалық институтында білім алды да, Чамзинка ауылындағы мектепте, Саранск педагогика училищесінде мордва мен орыс тілдерін оқытты.

Рогожин орыс, мордва мен чуваш тілдерін білетін, чуваш әдебиетін мордва (эрзя) тіліне аударған. Аудармашы ретінде Рогожин 1940 жылғы К. В. Ивановтың «Нарспи» поэмасын аударғаны үшін белгілі. Тұңғыш тақпақтарын ол «Якстере теште» («Қызыл жұлдыз») газетінде басып шығарды, 1930 жылдардан бастап еңбектерін «Сятко» журналында, «Эрзянь коммуна» («Эрзя коммунасы») мен «Ленинэнь киява» («Ленин жолымен») газеттерінде, бірлескен жинақтарда жариялайтын болды. Мордовия табиғаты мен ауылдағы өмір жайлы жырлайтын еңбектері «Иетне жойнить» (Жылдар шылдырады, 1933) поэмалар жинағына енді. 

1930 жылдардан бастап Рогожин поэма жанрында өлең айтты, екі төңкерістің қарсаңындағы эрзялар өмірі жайлы «Гале» (1935) мен «Литува» (1938) эпостық поэма жазды. Бірінші поэманың оқиға желісі 1905–1907 жылдардағы Бірінші орыс төңкерісі кезінде орын алса, екіншідегісі Қазан төңкерісі барысында орын алды, әлеуметтік теңсіздік пен патриархатқа қарсы күресті мақтады. Ол, оған қоса, орыс тіліндегі «Последний» (1934) революциялық поэмасын жазды.

1941 жылы Рогожин Чамзинка мектебіне жіберілді, ол жерде орыс тілі мен әдебиетін оқытты, 1943 жылға дейін оның жетекшісі еді. КСРО Жазушылар одағының мүшесі болатын. 1943 жылғы көктемде Қызыл армияға шақыру алды, 1944 жылғы 24 наурызда, Дрогобыч үшін шайқаста қайтыс болды. Қазір бауырластар зиратында жерленген.

 Еске алу 
Рогожин құрметіне Малые Кармалы қоныс кітапханасы  мен музей аталған.

 Дереккөздер 

 Әдебиет 
 Маскаев А., Кавто поэмат, «Сятко», 1940, № 10. Эрзя тілінде
 Коломасов В., Рогожинэнь «Литува» поэмадонзо, «Сятко», 1940, № 4. Эрзя тілінде
 Горбунов В. В., Мордовской советской литературась, Саранск, 1952. Эрзя тілінде
 История мордовской советской литературы, т. 1, Саранск, 1968. Орыс тілінде
 Писатели Сов. Мордовии. Библиографичный справочник, Саранск, 1958.. Орыс тілінде

Санат:Н. П. Огарёв атындағы Мордовия мемлекеттік университеті түлектері
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Санат:Алфавит бойынша ақындар
Санат:КСРО ақындары
Санат:Мордовия ақындары
Санат:Алфавит бойынша аудармашылар
Санат:КСРО аудармашылары
Санат:Ресей аудармашылары
Санат:Эрзя тіліне аудармашылар
Санат:Чуваш тілінен аудармашылар
Санат:Алфавит бойынша педагогтар
Санат:КСРО педагогтары
Санат:Ресей педагогтары
Санат:Алфавит бойынша жазушылар
Санат:Батыр ауданында туғандар
Санат:Бауырластар зиратында жерленгендер
Санат:Эрзя ақындары
Санат:Орыс ақындары
Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар