Қазақ (қала)

Қазақ () — Әзербайжанның батысындағы қала, Қазақ ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Қазақ халқының саны 21 900 адамды құрады.

 Географиялық сипаттамасы 
Бакуден 470 шақырым жерде, теңіз деңгейінен 800 метр биіктікте орналасқан бұл аймақ таулары мен созылып жатқан жазықтарымен ерекшеленеді. Ол Армения Республикасымен 9 км қашықтықта шектеседі.

 Тарихы 
XI ғасырда Қазақ (әзірбайжан нұсқасында Газах) аумағында тұрақты қоныс пайда болды деп айтуға негіз бар. Оны грузин патшасына қызмет ететін қыпшақтар (газақтар) құрған деп болжануда. Қала тұрғындарының этникалық тегіне байланысты аталған. Басқа дереккөздер қаланың шығу тегін VIII ғасырға жатқызады және оны иран қолбасшысы Мирван ибн Мұхаммедпен байланыстырады. Атаудың шығу тегінің ежелгі түркі нұсқасы да келтірілген: "таулы жер" немесе "тау тұрғыны".

XV ғасырдан бастап Қазақ аттас сұлтандықтың астанасы болды, алайда ол ешқашан тәуелсіз болған емес және Иран мемлекетінің вассалы болып саналды. 1801 жылы қала Ресейге қосылды, ал сұлтандық тек 1819 жылы таратылды. 1918 жылға дейін Қазақ Елизаветполь губернаторлығының құрамында болды және уездік қала ретінде қызмет етті. Уезд таратылған кезде (1929 жылы) оның орнына аудан пайда болды, ал Қазақ оның орталығы болды. Ол осы мәртебеде осы күнге дейін сақталып келеді, тек 1991 жылдан бастап тәуелсіз Әзірбайжанның құрамына кірді.

 Экономикасы және инфрақұрылымы 
|нобай|солға|250px|Цемент зауыты
Қала мақта иіру және кілем фабрикаларымен танымал, ішінара туризмге және кейбір өнеркәсіп салаларына бағытталған.
Қазақ цемент зауыты, оған Агстафадағы теміржол желісі қызмет көрсетеді.

Гейдар Әлиев атындағы орталық бар, онда кітапхана, мұражай және планетарий жұмыс істейді. Қалада жасанды көл орналасқан. Ауыл шаруашылығы техникумы, медициналық училищелер жұмыс істейді.

Қалада бірнеше мәдени орындары бар. Олардың қатарында ескі Әулие Вардан шіркеуі (1901), жергілікті мешіт, көркемсурет галереясы, өлкетану мұражайы және Әзербайжан ақындары Вагиф пен Ведадиге арналған мұражай бар.

 Көрнекі орындары 
Қала маңында жүзден астам мәдени және табиғи көрікті жерлер бар. Олардың қатарында Әулие Саркис монастыры (V ғ.), ортағасырлық Сынық Көрпу көпірлері (III ғ.), Қырмызы Көрпу (ХII ғ.), Дидеван мұнарасы (б.з.д. I ғасыр) және ежелгі қола дәуіріндегі Баба Дервиш қонысының қалдықтары бар. Батысында жазықтың үстінде жалғыз көтеріліп тұрған әдемі Гоязан тауы орналасқан. Оның солтүстік беткейлерінде ортағасырлық бекіністің қабырғалары (ХI ғ.) сақталған.

 Дереккөздер 

Санат:Әзербайжан қалалары