Ворух

Ворух () — ауыл, Тәжікстанның Соғды облысындағы Исфара қаласының бөлігі болып есептеледі.

 Географиялық сипаттама 
Қырғызстанның Лейлек ауданындағы тәжік анклавындағы елді мекен. Ауыл Исфара өзені аңғарындағы Памир-Алай тауларының арасында орналасқан және Тәжікстанмен бір ғана жол арқылы байланысады. Ворухтан аудан орталығына дейін 44,7 км, облыс орталығына дейін 154 км, ал Душанбе қаласына дейін 468 км асфальт жол бар.

 Тарихы 
Тәжікстанның Исфара мен Баткен облысы (сол кезде РСФСР құрамындағы Қара-Қырғыз автономиялық облысы) арасындағы шекара алғаш рет 1924 жылы анықталды, ал сол кезде Ворух анклав болған жоқ, Ворухты Исфара облысының қалған бөлігімен байланыстыратын аумақ және жол болды. 1974 жылы Қырғызстан билігі бұл жерлерді Қырғызстан аумағы деп жариялап, оларға талап қоя бастады. 1974 жылы 31 желтоқсанда мылтықпен қаруланған қырғыздар тобы Ворух ауылының тұрғындарына шабуыл жасады. Осы қақтығыстан кейін жерлердің бір бөлігін Қырғызстанның Баткен ауданына беру туралы шешім қабылданды.

Қырғыз жерінде тәжік анклавының құрылуына толығымен тәжіктер тұратын осы ауылдық қауымдастықтың этникалық құрамы себеп болды. Нәтижесінде, Ворух 1980 жылдары басталып, КСРО ыдырағаннан кейін күшейген бірнеше рет этносаралық қақтығыстарға тап болды. Жастардың елдің басқа аймақтарына көшуіне қарамастан, Ворух халқы өсіп келеді, бұл жер тапшылығына әкеледі (тұрғын үй мен егіншілікке жарамды жерлер тек аңғарда кездеседі), бұл этникалық шиеленісті одан әрі ушықтырды.

Дегенмен, Ворух тек әлеуметтік төңкерістерімен ғана емес, сонымен қатар археологиялық және тарихи ескерткіштерімен де танымал. Оларға исламға дейінгі Гури Муғ қорымы және ислам әулиелері мен уағызшыларының қабірлері жатады.

 Экономикасы және инфрақұрылымы 
Экономиканың негізгі салалары: картоп өсіру, мал шаруашылығы және бау-бақша өсіру.

Ворухта «Ворух» өндірістік кооперативі, 121 жеке шаруашылық және «Шарбат» жеміс өңдеу кәсіпорны бар. Сонымен қатар орта мектептер, лицей, техникалық бағыттағы орта мектеп, дәріханалар, медициналық пункт, денсаулық сақтау орталығы, аурухана, емхана, кітапхана, мәдениет сарайы, тұтынушыларға қызмет көрсету пункті, байланыс бөлімі бар.

 Дереккөздер 

Санат:Исфара ауданы елді мекендері