Адыгей тілі

Адыгей тілі (Cherkess language) —  иберий-кавказ тілдер отбасының абхаз-адыг (батыс кавказдық) тілдер тобына кіреді, жалғамалы (агглютинативті) полисинтетикалық түрдегі тілдерге жатады. Адыгей тілі – Адыгея Республикасының мемлекеттік тілі (1995 жылғы Конституция, 1994 жылғы Тілдер туралы Заң).

 Референтті халық 
Референтті халық: адыгейлер, өз атауы – адыге.

 Географиялық таралуы 
Адыгтердің ата-бабалары басқа адыгей халықтары сияқты Солтүстік-Батыс Кавказдың автохтонды халқы болып табылады. Олар Адыгея Республикасында, сондай-ақ Сочи қаласының Лазаревский ауданының және Краснодар өлкесінің Туапсе ауданының ауылдарында кең таралған. 2010 жылғы халық санағы бойынша олардың 117 489-ы ана тілінде сөйледі. Ана тілінде сөйлейтіндер Мәскеуде, Краснодарда, Налшықта, Черкесскіде және басқа жерлерде шашырап орналасқан. Кавказ соғысынан кейін Адыгейлердің көпшілігі Осман империясына күштеп жер аударылды, қазір олардың диаспорасы, негізінен, Таяу Шығыс елдерінде (Түркия, Иордания, Сирия, Египет, Израиль, Ирак, Иран) және басқа елдерде тұрады.

 Диалектісі 
Кавказда 4 диалектісі бар: абадзех, бжедуг, темиргоев (әдеби тілдің негізі) және шапсуг.

 Жазуы 
Адыгей тілінің жазуы 1917 жылы араб графикасы негізінде жасалды, 1927 жылы латын графикалық негізіне, 1938 жылдан бастап орыс (кириллица) графикалық негізіне ауыстырылды.

+Қазіргі адыг әліпбиі және әріптердің атаулары А а
а Б б
бы В в
вы Г г
гы Гу гу
гуы Гъ гъ
гъы Гъу гъу
гъуы Д д
ды Дж дж
джы Дз дз
дзы Дзу дзу
дзуы Е е
йэ Ё ё
йо Ж ж
жы Жъ жъ
жъы Жъу жъу
жъуы Жь жь
жьы З з
зы И и
йы Й й
йы кӏаку К к
кы Ку ку
куы Къ къ
къы Къу къу
къуы Кӏ кӏ
кӏы Кӏу кӏу
кӏуы Л л
лы Лъ лъ
лъы Лӏ лӏ
лӏы М м
мы Н н
ны О о
уэ П п
пы Пӏ пӏ
пӏы Пӏу пӏу
пӏуы Р р
ры С с
сы Т т
ты Тӏ тӏ
тӏы Тӏу тӏу
тӏуы У у
уы Ф ф
фы Х х
хы Хъ хъ
хъы Хъу хъу
хъуы Хь хь
хьы Ц ц
цы Цу цу
цуы Цӏ цӏ
цӏы Ч ч
чы Чъ чъ
чъы Чӏ чӏ
чӏы Ш ш
шы Шъ шъ
шъы Шъу шъу
шъуы Шӏ шӏ
шӏы Шӏу шӏу
шӏуы Щ щ
щы Ъ ъ
пытэ тамыгъ Ы ы
ы Ь ь
шъэбэ тамыгъ Э э
э Ю ю
йыу Я я
йа Ӏ
ӏы Ӏу
ӏыу

 Дереккөздер 

Санат:Ресей тілдері
Санат:Еуразия тілдері