Гвинея-Бисаудағы әскери төңкеріс (2025)

Гвинея-Бисаудағы әскери төңкеріс — 2025 жылғы 26 қарашада Гвинея-Бисау президенті Умару Сисоку Эмбало президенттің әскери канцеляриясының бастығы бригадир генерал Диниш Инканья ұйымдастырған әскери төңкеріс барысында тұтқындалды. Әскери қызметкерлер елге «толық бақылау орнатылғанын» жариялап, Ұлттық қауіпсіздікті және қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру жөніндегі Жоғары әскери қолбасшылықты құрды. Төңкеріс 2025 жылғы 23 қарашада өткен жалпы сайлаудың ресми нәтижелері жарияланардан бір күн бұрын болды. Бұл сайлауда Эмбало қайта сайлануға түсіп жатқан еді.

 Барысы 
2025 жылғы 23 қарашада елде кезекті президенттік сайлаудың бірінші туры өтті. Сайлауға 12 кандидат қатысты, оның ішінде 2020 жылдан бері президент қызметін атқарып келген Умару Сисоку Эмбало да болды. Оппозицияның негізгі кандидаты Фернанду Диаш да Кошта еді. Эмбало да, да Кошта да өздерінің жеңіске жеткенін мәлімдеді. Бірінші турдың ресми нәтижелері 27 қарашада жарияланады деп күтілген.

2025 жылғы 26 қарашада әскерилер Эмбалоны тұтқындады, бұл туралы ол өзі африкалық Jeune Afrique басылымына хабарлаған. Оның айтуынша, шамамен түскі уақытта ол өз кабинетінде отырған кезде президенттік сарайға әскери форма киген адамдар баса-көктеп кірген. Бұған дейін президенттік сарай маңында атыс болған. Президентпен бірге Қарулы күштер бас штабының бастығы генерал Бьяге На Нтан, оның орынбасары генерал Мамаду Туре және ішкі істер министрі Боче Канде де тұтқындалған. Эмбало төңкерісті армия штабының бастығы Орта Инте Нан ұйымдастырды деп айыптады. Әскерилер оппозициялық кандидат да Коштаны және оны қолдаған бұрынғы премьер-министр, Гвинея мен Кабо-Верденің Тәуелсіздік үшін Африкалық партиясының жетекшісі Домингуш Симойнш Перейраны да тұтқындады.

Күннің екінші жартысында бүлікшілердің жетекшісі Диниш Инканья мемлекеттік теледидардан мәлімдеме оқып, онда билікті басып алу туралы шешімді «Ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру жөніндегі Жоғары әскери қолбасшылық» деп жариялаған әскерилер қабылдағанын айтты. Мәлімдемеде олардың елді «сайлау нәтижелерін манипуляциялау» арқылы дестабилизациялау жоспарын әшкерелегені, ол жоспарға кейбір саясаткерлер мен «кеңінен белгілі есірткі бароны» қатысқаны айтылды. Сондай-ақ елдегі сайлау процесі, барлық мемлекеттік институттардың қызметі және бұқаралық ақпарат құралдарының жұмысы тоқтатылатыны, барлық шекаралардың жабылатыны және коменданттық сағат енгізілетіні хабарланды.

«Халықтық фронт» азаматтық коалициясы, сондай-ақ соңғы 20 жылда Гвинея-Бисау премьер-министрі қызметін үш рет атқарған Аристидиш Гомеш бұл төңкерісті «қойылымдық шара» деп атап, оны сайлау нәтижелерінің жариялануына кедергі келтіру үшін Эмбалоның өзі ұйымдастырғанын мәлімдеді.

 Дереккөздер 

Санат:2025 жылдағы Гвинея-Бисау
Санат:Гвинея-Бисаудағы мемлекеттік төңкерістер