Абазин тілі

Абазин тілі (Abaza language)  — иберий-кавказ тілдер отбасының абхазо-адыг (батыс кавказдық) тобының абхаз-абазин ішкі тобына жатады. Жалғаспалы (агглютинативті) полисинтетикалық түрдегі тілдер. Қарашай-Шеркесия Республикасының мемлекеттік тілі (1996 жылғы Конституция, 1996 жылғы Тілдер туралы Заң).

 Референтті халық 
Референтті халық — абазиндер; өз атауы — абаза.

 Географиялық таралуы 
Абазиннің ата-бабалары Қара теңіздің шығыс жағалауында өмір сүрді, қазіргі қоныстар XIV–XVI ғасырларда пайда болды. Этнографиялық тұрғыдан абазиндер екі топқа бөлінеді: тапанта және шкарада. Абазиндер негізінен Қарашай-Шеркесияда, Қабарда-Балқарияда, Адыгеяда, Ставрополь өлкесінде, Кисловодскіде, сондай-ақ Түркияда, Сирияда, Иорданияда тұрады. Түркияда абазин тілінің тапант диалектісінде сөйлейтіндер тұратын 35 ауыл және абазин тілінің ашхар диалектісінде сөйлейтіндер тұратын 30 ауыл бар. 

 Диалектісі 
Абазин тілі екі диалектімен ұсынылған – абхаз-абазин тілдік қауымдастығына кіретін тапант және ашхар диалектілері. Диалектілер арасындағы айырмашылықтар негізінен фонетикада, ішінара грамматикада кездеседі.

 Жазуы 
Абазин тілінің жазуы 1932-33 жылдары латын әліпбиі негізінде құрылды, 1938 жылдан бастап орыс (кириллица) әліпбиі негізіне ауыстырылды.
1938 жылдан бастап кириллица графикасына негізделген қазіргі жазу:
 А а
а Б б
бы В в
вы Г г
гы Гв гв
гвы Гъ гъ
гъы Гъв гъв
гъвы Гъь гъь
гъьы Гь гь
гьы ГӀ гӀ
гӀы ГӀв гӀв
гӀвы Д д
ды Дж дж
джы Джв джв
джвы Джь джь
джьы Дз дз
дзы Е е
йэ Ё ё
йо Ж ж
жы Жв жв
жвы Жь жь
жьы З з
зы И и
и Й й
йы К к
кы Кв кв
квы Къ къ
къы Къв къв
къвы Къь къь
къьы Кь кь
кьы КӀ кӀ
кӀы КӀв кӀв
кӀвы КӀь кӀь
кӀьы Л л
лы Ль ль
льы М м
мы Н н
ны О о
ъоу П п
пы ПӀ пӀ
пӀы Р р
ры С с
сы Т т
ты Тл тл
тлы Тш тш
тшы ТӀ тӀ
тӀы У у
уы Ф ф
фы Х х
хы Хв хв
хвы Хъ хъ
хъы Хъв хъв
хъвы Хь хь
хьы ХӀ хӀ
хӀы ХӀв хӀв
хӀвы Ц ц
цы ЦӀ цӀ
цӀы Ч ч
чы Чв чв
чвы ЧӀ чӀ
чӀы ЧӀв чӀв
чӀвы Ш ш
шы Шв шв
швы ШӀ шӀ
шӀы Щ щ
щы Ъ ъ
ъы Ы ы
ы ь
ь Э э
э Ю ю
йу Я я
йа

Түркияда тұратын абазиндер түрік жазба тілін пайдаланады.

 Дереккөздер 

Санат:Ресей тілдері