Паг шілтері

Паг шілтері (Хорват шілтері, ) — Паг қаласында (Паг аралы, Батыс Хорватия) инемен шілтер жасау дәстүрі. 2009 жылдан бастап Хорватияның шілтер тоқу дәстүрлері ЮНЕСКО ның материалдық емес мәдени мұра тізіміне енгізілді.

 Паг шілтері 
нобай|оңға|200px|Паг шілтері     
Паг қаласында ине шілтерін жасау дәстүрі ғасырлар бойы сақталған, олардың ішіндегі ең танымалы - Паг шілтері. Әлемге әйгілі Page шілтері —бұл байырғы кәдесый және түпнұсқа хорват өнімі, ол тігу әдісімен жасалған және тәуелсіз безендіру немесе киімнің бір бөлігі ретінде қолданылады.

Паг шілтері 2009 ж. ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіліміне енгізілді. Ежелден келе жатқан дәстүрлер мен өндіріс әдісі олар паг шілтерін бүкіл әлемде танымал етті және туристердің паг аралына баруының себептерінің бірі болып табылады. 

Паг аралы бұл қолөнердің туған жері болып саналғандықтан, Хорватия ауылдарында шілдер тоқу техникасы анадан қызына берілуде. Некеге тұрған кезде әр қалыңдықтың арасында өз қолымен тоқылған өрнекті шілтермен безендірілген киімдері болды. Паг қолөнершілерінің даңқы аралдың өзінен тысқары жерде және бүкіл Хорватияда таралған. Сызықтардың айқындығы мен ерекше геометриялық болуына байланысты паг шілтері «тас гүлдер» деп те аталады.

 Тарихы 
Австрия императрицасы Мария Тереза Паг аралына шілдер тоқушылармен танысу үшін барған. Аралға барғаннан кейін ол Вена сарайы ауласына шілтер тоқушыларды жалдады. Ондағы жалғыз мақсаты залдардың қажеттіліктері үшін шілтер тігу болды.
нобай|оңға|200px|Паг қаласындағы шілтер шеберінің қола мүсіні,      
Әйелдер мен шіркеу киімдерінің қажеттіліктері үшін 15 ғасырда Паг қаласында паг шілтерінің өндірісі тіркелді. Паг әйелдері шілтер тоқу өнерін көрсету үшін Вена ауласына шақырылды. Пагтағы Әулие Маргарита монастырында көне заманнан бері шілтер тоқуды үйретіп келеді. Ол сонымен қатар 1906 жылдан 1945 жылға дейін жұмыс істеген паг шілтерінің алғашқы мектебі болып табылады. 

1906-1943 жылдар аралығында хорват шілтері дүние жүзіндегі көптеген көрмелерге қойылды: Лондонда, Нью-Йоркте, Будапештте, Белградта, Венада, Миланда, Прагада, ал 1937 жылы Парижде өткен көрмеде ол әлемдегі ең құнды қолөнер бұйымы ретінде алтын тақтаға ие болды.

Паг шілтері өрнектерінің таңғажайып сұлулығымен және үйлесімімен, ою-өрнектерінің айқындылығымен, жоғары сапасымен және ерекше тоқу әдісімен, сондай-ақ 600 жылдан астам дәстүрімен ерекшеленеді. Бүгінгі күні монастырь мұражайында 150 жылдан астам сақталған және жинақталған 127-ден астам экспонаттар жинағы бар.

 Фестивальдер 
Бұл шілтердегі ең көп таралған оюлар мен өрнектер — геометриялық, стильдендірілген өсімдік және жануарлар өрнектері. Шілтер тоқу өнері әрқашан аралдың ауыл тұрғындары арасында қабылданған және бұл дәстүр мұнда ешқашан үзілген емес. Өндіріс үшін шаблондар, сызбалар болған жоқ, өрнектер мен тәсілдер ұрпақтан-ұрпаққа, анадан қызға, ауыздан-ауызға, практикалық жұмыс барысында беріліп отырды.

Бірнеше жылдан бері аралда жыл сайын халықаралық шілтер фестивалі өтеді. Қатысушылар ата-бабаларының жүз жылдан астам бұрын киген киімдерін киеді, әйелдер шілтерлі көйлектерін, қалпақшаларын көрсетеді. Фестивальде төсек-орынға, дастарханға шілтерлердің түрлерін сатып алуға болады, мұнда майлық орамалдар мен төсек жапқыштар сатады және  фестивальге арнайы тігілген бірегей той көйлектерін көрсетеді.

 Дереккөздер 

Санат:Хорват мәдениеті
Санат:ЮНЕСКО-ның материалдық емес мұра нысандары