Этилбензол

Этилбензол — C8H10 немесе C6H5CH2CH3 формуласымен берілген органикалық қосылыс. Ол өте отқа төзімді, түссіз сұйықтық болып, иісі бензинге ұқсас. Бұл моноциклді ароматты көмірсутек петрохимиялық өнеркәсіпте маңызды рөл атқарады, себебі ол стирол өндірісінде реакция аралық өнім болып табылады. Стирол — жалпы қолданылатын пластмасса материал полистиролдың прекурсоры. 2012 жылы өндірілген этилбензолдың 99%-дан астамы стирол өндірісінде пайдаланылды.

 Табиғи кездесуі және қолданылуы 
Этилбензол табиғатта көмір шайыры мен мұнайда кездеседі.

Этилбензолдың басты қолданылуы — полистирол өндірісінде аралық өнім ретінде қолданылуы. Этилбензолды каталитикалық дегидрогенизациялау кезінде сутегі және стирол түзіледі:
 → C6H5CH=CH2 + 

2012 жылғы мамыр айына қарай өндірілген этилбензолдың 99%-дан астамы осы мақсатта қолданылды.

Этилбензол гидроперекисі, реагент және радикалды инициатор, этилбензолдың автооксидациясы арқылы өндіріледі:
C6H5CH2CH3 + O2 → C6H5CH(O2H)CH3

 Арнайы қолданылуы 
Этилбензол бензинге антидетонациялық агент ретінде қосылады, бұл қозғалтқыштың детонациясын азайтып, октан санын арттырады. Этилбензол басқа өнімдерде де кездеседі: пестицидтер, целлюлоза ацетаты, синтетикалық резеңке, бояулар мен сияларда. Табиғи газды қалпына келтіру кезінде этилбензол жерге енгізілуі мүмкін.

 Өндірісі 
Этилбензолды кең ауқымда бензол және этилен қосу арқылы, қышқыл катализаторымен жүретін химиялық реакция барысында өндіреді:

 +  →  
Этилбензолдың аз мөлшері ксилолдар қоспасынан суперфракциялау арқылы қалпына келтіріледі, бұл дистилляция процесінің кеңейтілген түрі.

1980 жылдары бу фазалы алкилирлеу әдісін қолданатын цеолит негізіндегі процесс жоғары тазалық пен өнімділік берді. Кейін цеолит катализаторларын қолданатын сұйық фазалы процесс енгізілді. Бұл бензол бен этиленнің төмен арақатынасына мүмкіндік береді, қажетті жабдық көлемін азайтады және жанама өнімдердің түзілуін төмендетеді.

 Өнеркәсіптік апаттар 
2014 жылғы 3 маусымда Нидерландтағы Moerdijk өнеркәсіп аймағында жарылыс болды. Бұл Shell компаниясына тиесілі химиялық реакторда металл оксиды катализаторы мен этилбензол арасындағы экзотермиялық қашу реакциясының салдарынан реактордың қызып кетуі нәтижесінде болды.Summary shell moerdijk  onderzoeksraad.nl July 2018

 Дереккөздер 

Санат:Көмірсутектер
Санат:Ароматты қосылыстар