Мұхаммед Әмин инақ

Мұхаммед Әмин инақ (1730–1790) — 1763–1790 жылдары билік құрған, Хиуа хандығындағы қоңыраттар әулетінен шыққан алғашқы билеуші.Веселовский Н. И. Очерк историко-географических сведений о Хивинском ханстве. — , 1877. — С. 244.

 Өмірбаяны 
XVII–XVIII ғасырларда Хиуа хандығындағы негізгі саяси күшті өзбек тайпалары құрады. Олардың қатарында қоңыраттар, наймандар, қияттар, маңғыттар, нукуздар, қаңлылар мен қыпшақтар болды.Yu.Bregel, Inak in Encyclopedia of Islam, Second Edition. Volume XII, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill: 1982, p.419 XVIII ғасырдың екінші жартысындағы билік үшін күресте қоңырат тайпасы үстемдікке ие болды.

1763 жылы Хорезмде ресейлік историографияда Хиуа хандығы деп аталған мемлекетте қоңырат өзбек руының өкілі Мұхаммед Әмин инақ билікке келді.

Мұхаммед Әмин ел экономикасын XVIII ғасырдың ортасындағы ауыр дағдарыстан кейін қалпына келтіру саясатын жүргізді. Оның билігі кезеңінде Хорезмде ауқымды ирригациялық жұмыстар атқарылды. Қатаң ішкі саясат ұстана отырып, бастапқыда елеулі қиындықтар мен сәтсіздіктерге тап болғанымен, уақыт өте келе мемлекетте салыстырмалы бейбітшілік пен саяси тұрақтылық орната алды. Тарихшы Агахидің дерегіне сәйкес, Мұхаммед Әмин мемлекет аумағына қарақалпақтардың ірі тобын қоныстандыруға рұқсат берген.Гулямов Я. Г., История орошения Хорезма с древнейших времён до наших дней. Ташкент. 1957, с.212

Ол 1770 жылы көшпелі түрікмен тайпалары тарапынан жасалған басқыншылықты және 1782 жылы Бұхара әмірлігінің шабуылын тойтара алды.

Мұхаммед Әминнің бұйрығымен Хиуаның Ичан-Қала бөлігінде 1788–1789 жылдары көпбағаналы жұма мешіті мен минарет салынды.


 Қайтыс болуы 
Мұхаммад Әмин инақ 1790 жылғы 14 сәуірде қайтыс болып, Хиуада жерленді.
Оның қайтыс болуынан кейін Хорезмдегі билік толықтай ұлы Аваз инаққа (1790–1804) өтті.

 Әдебиеттер 
 Гулямов Я. Г., История орошения Хорезма с древнейших времён до наших дней. Ташкент. 1957
 История Узбекской ССР. Том 1. Ответственный редактор Я. Г. Гулямов. Ташкент, 1967.
 История Узбекистана. Т.3. Т.,1993.

 Дереккөздер 

Санат:Хиуада таққа отырғандар
Санат:Хиуада қайтыс болғандар
Санат:Хорезм билеушілері
Санат:Қоңырат әулеті
Санат:Өзбекстан тарихы