Құбылай ноян

Құбылай ноян (; 1211 жылы қайтыс болған) — моңғолдардың даңқты қолбасшысы, Шыңғыс ханның сенімді нөкерлерінің бірі. Ол Желме, Жебе және Сүбедеймен бірге Шыңғыс ханның «Төрт төбетінің» бірі ретінде танымал болған.

 Биографиясы 
Құбылай Барлас руынан шыққан. Ол 1189 жылы Шыңғыс хан өз ұлысын құрған кезде оның жауынгерлік сапына қосылған. Бұл кезеңде Шыңғыс хан әртүрлі моңғол тайпалары мен ру өкілдерін жинап жатқан еді, солардың ішінде Құбылай мен оның ағасы Құдұс Қалжа да болған.

Құбылай өзінің жауынгерлік шеберлігімен және адалдығымен тез арада Шыңғыс ханның сеніміне ие болды. 1202 жылы Татар одағына қарсы жорықтан кейін, Шыңғыс ханның бұйрығына бағынбай, тонаушылықпен айналысқан туыстары Алтан, Дарытай және Құчарды қуып жетіп, жазалау тапсырмасы Құбылай мен Жебеге жүктелген еді. Одан кейінгі екі жылда, Құбылай Наймандарға қарсы соғыста ерекше көзге түсіп, барлау жұмыстарында және Алтай тауларындағы Таян хан әскеріне қарсы Чакырмаут шайқасында шешуші рөл атқарды.

Әскери қабілеті үшін Құбылай 1206 жылғы ұлы құрылтайда мыңбасы (мингган) лауазымына тағайындалды және оған Моңғол империясының барлық әскери істерін басқару сеніп тапсырылды. 1210 жылы ол Қарлұқтарды бағындыруға жіберіліп, олардың билеушісі Арслан ханды Шыңғыс ханға алып келді. Құрмет белгісі ретінде Шыңғыс хан Арслан ханға өзінің қыздарының бірін қалыңдыққа беруге уәде етті.

1211 жылы Құбылай жорықтан қайтып келе жатып науқастанып, қайтыс болды. Оның қол астындағы мыңдығы Күлханның қарамағына өтті. Рашид әд-Дин Хамаданидің жазуына қарағанда, Құбылайдың ұлдары кейін де Моңғол хандарының қызметінде адал болды.

 Дереккөздер 

 Сілтемелер 



Санат:Қолбасшылар
Санат:Шыңғыс хан