Нанғұдай

Нанғұдай, Янгудай, Нағанай — Жошы ұлысының, яғни Алтын Орданың ең ықпалды аға әмірлерінің бірі. Өзбек ханның тұсында беклербек лауазымын иемденген. Қазақ қоңыраттарының арғы атасы саналады. Шежіреде Нағанай атымен жазылған.Нағанай бек және Алтын Орда

 Биографиясы 
Шыңғыс ханның бәйбішесі Бөртенің немере ағасынан тарайды. Оның шығу тегі жайлы мынадай аңыз бар: «Оның атасы Ноғай ноян болған, әкесі Ағадай 22 жыл бойы Бұлғар уәләятын басқарған. Орыстар мен шеркестерге қарсы жорықтар ұйымдастырған. Ағадай хижраның 713 жылы (1312-13) маңғыт Сонкор мырзаның қолынан қаза болды. Оның ұлы Нанғұдай шеркестерді басқарды, ал Өзбек ханның кезінде беклербек лауазымына ие болды.» Ол өз дәуірінде Моғұл-Бұға мен Ахмед сынды басқа да беделді әмірлермен бірге Келдібектің (Кілдібек) хан тағына көтерілуіне бастамашы болған тұлға ретінде айтылады. Орыс шежірелері Нанғұдайдың саяси ықпалының шарықтау шегін 1361 жылмен байланыстырады. Бұл жылы оның атынан Сарай, Азақ және Мохшы қалаларында теңгелер соғылған.

"Искандердің анонимі" атты дерек те осы оқиғаны растап, Келдібектің билікке келуіне бірнеше әмір себепкер болғанын жазады. Онда олар “белгісіз бір адамды таққа отырғызып, оны Жәнібек ханның ұлы деп жариялады” делінген. Орыс шежірелері де Келдібекті “Жәнібек ханның баласымын деген адам” ретінде сипаттап, оның таққа заңсыз отырғанын меңзейді. Осыған сәйкес, Келдібек — өз шын тегін жасырып, өзін хан мұрагері ретінде таныстырған (жалған тақ иеленуші) болған.

Келдібектің билікті күшейту үшін өзіне жол ашқан әмірлерді кейіннен жойғаны мәлім. Деректерге сүйенсек, ол “өз өмірінің қауіпсіздігін әмірлердің өлімімен қамтамасыз еткісі келген”. Осы мақсатпен ол Моғұл-Бұға, Ахмед және Нангудай сынды өз жақтастарын өлім жазасына кескен. Нангудай — әмір Ілияс ханның әкесі. Сонымен қатар, оның дене бітімі ерекше ірі болғаны соншалық, "Өзбек елдерінде әмір Нанғұдайдың алып тұлғасы аңызға айналған" деген де дерек бар.

 Дереккөздер 

Санат:Алтын Орда билері
Санат:Қазақ руларының арғы бабалары