Тікасар қалашығы

Тікасар қалашығы (б.д.д. І мыңжылдықтың соңы - б.д. ІV-V ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. 

 Орналасқан жері 
Қармақшы ауданы, Тұрмағанбет Ізтілеуов ауылынан батысқа қарай 35 км жерде орналасқан. 

 Сипаты 
Теңіз деңгейінен 102 м. 1948 жылы  Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) ашқан, 1973, 1976, 1978 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (Л.М. Левина) зерттеген. 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) қайта зерттеп, географиялық координаттарын анықтап, суретке түсірген.
Тікасар өзінің сипаты мен бекініс қабырғаларының жоспары бойынша Кіші Қосасар қалашығына, сондай-ақ Бидайық асар қалашығының солтүстіктегі құрылысына өте жақын келеді. Қам кесектерден тұрғызылған мықты бекініс қабырғаларының биіктігі 13 м. Оның атыс ойықтары орналасқан жерлерінде күмбезді галереясы мен бұрыштары дөңгеленіп келген тікбұрышты мұнаралары бар.
Қазба жұмыстары мұнараның ішінде бірнеше мәдени қабаттардың болғандығын, олардың күмбезделегенін, екінші және үшінші қабаттарда қорғаныс дәліздері бар екенін анықтады. Қорғаныс дәліздері бар мықты бекініс қабырғаларымен қоршалған төртбұрышты төбенің көлемі 80х50 м. Осы төбеден батысқа, оңтүстікке және шығысқа қарай созылып жатқан, аумағы 100х55 м болатын территорияны онша биік емес үймек жал түріндегі қабырға қалдықтары қоршап жатыр.
Қыш ыдыстар мен басқа да табылған заттар оның ұзақ уақыт бойы (әсіресе, жоғарғы орталық бөлігі) қоныстанғанын, яғни біздің заманымыздың бірінші мыңжылдығының ортасына дейін өмір сүргендігін көрсетіп отыр.Қ 18 Қазақстан Республикасының тарихи және мәдени ескерткіштерінің жинағы. Қызылорда облысы. – Алматы: Аруна, 2011. – 504 б. ISBN 9965-26-382-5

 Дереккөздер 

Санат:Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Қазақстан көне қалалары
Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері