Тәжік әліпбиі

Тәжік әліпбиі () — тәжік тілін жазып алуға қолданылатын жазу жүйесі. Бүкіл тарихы бойы тәжік тілі үш түрлі әліпбимен жазылған: парсы жазуына негізделген жазуы, Латын жазуына негізделген кеңестік әліпбиі және қазіргі күнге дейін қолданыстағы кириллицасы.


 Араб жазуы 
Парсы тілі жазуының өзгертілген нұсқасы жылдары тәжік тілін жазып алу үшін қолданылатын.

 Парсы жазуындағы тәжік тілі ذ  د                    /z/  /d/  /χ/  /h/  /tʃ/  /dʒ/  /s/  /t/  /p/  /b/  /ɔː/                       /ʁ/  /ʔ/  /z/  /t/  /z/  /s/  /ʃ/  /s/  /ʒ/  /z/  /ɾ/                       /j/  /h/  /v/  /n/  /m/  /l/  /ɡ/  /k/  /f/  /q/

 Латын жазуы 
Латын графикасы 1917 жылғы Ресей төңкерісінен кейін халықтың сауаттылығын арттыру және тілді ислам ықпалынан алыстату мақсатында енгізілді.

 Тәжік латиницасыA a  B b  C c  Ç ç  D d  E e  F f  G g  Ƣ ƣ  H h  I i  Ī ī /a/  /b/  /tʃ/  /dʒ/  /d/  /e/  /f/  /ɡ/  /ʁ/  /h/  /i/  /ˈi/ J j/Y y  K k  L l  M m  N n  O o  P p  Q q  R r  S s  Ş ş  T t /j/  /k/  /l/  /m/  /n/  /ɔ/  /p/  /q/  /ɾ/  /s/  /ʃ/  /t/U u  Ū ū  V v  X x  Z z  Ƶ ƶ  ' /u/  /ɵ/  /v/  /χ/  /z/        /ʒ/  /ʔ/

Ерекше Ƣ таңбасы Ға деп аталады және /ɣ/ фонемасын білдіреді. Бұл әріп 1930 жылдардың соңына дейін Кеңес Одағының славян емес тілдерінің көпшілігі жазылған ортақ түркі әліпбиі Жаңәліпте кездеседі.

Латын әліпбиі бүгінде кеңінен қолданылмайды, бірақ оны қабылдауды кейбір топтар жақтайды.

 Кириллица 
1940 жылы КСРО үкіметі тәжік тілінің латиницасын кириллицаға ауыстырды. 1952 жылғы реформа нәтижесінде щ және ы әріпі қосылды, олар тек кірме сөздерде қолданылады.
 Кирил тәжік тілі А а  Б б  В в  Г г  Ғ ғ  Д д  Е е  Ё ё  Ж ж  З з  И и  Ӣ ӣ /a/  /b/  /v/  /ɡ/  /ɣ/  /d/  /e/  /jɔ/  /ʒ/  /z/  /i/  /ˈi/ Й й  К к  Қ қ  Л л  М м  Н н  О о  П п  Р р  С с  Т т  У у /j/  /k/  /q/  /l/  /m/  /n/  /ɔ/  /p/  /ɾ/  /s/  /t/  /u/ Ӯ ӯ  Ф ф  Х х  Ҳ ҳ  Ч ч  Ҷ ҷ  Ш ш  Ъ ъ  Э э  Ю ю  Я я /ʁ/  /f/  /χ/  /h/  /tʃ/  /dʒ/  /ʃ/  /ʔ/  /e/  /ju/  /ja/
1998 жылғы ресми реформада бұл әріптер жойылғанына қарамастан кірме сөздерде тағы ц, щ и ы әріптерін табуға болады. 2010 жылы тағы е, ё, ю, я әріптерінен айырылу ұсыныстары болған.

 Дереккөздер 

Санат:Жазу түрлері