Канун (Албания)

Канун () ― бастапқыда ауызша берілген албан құқықтық әдет-ғұрыптарының жиынтығы.

15 ғасырда Албанияда бар құқықтық әдет-ғұрыптарды жалпылау Лека Дукаджининің Кануны (Kanuni i Lekë Dukagjinit) құрылды. Келесі кештер бірте-бірте қалыптасты:
 Ескі Хауа (Kanun i vjetër );
 Мирдита түні (Kanuni i Mirditës);
 Пуки түні (Kanuni i Pukës);
 Черменики қарсаңы (Kanuni i Çermenikës);
 Папа Юлийдің қарсаңында (Kanuni i Papa Zhulit);
 Лаберия қарсаңында (Kanuni i Labërisë);
 Скандербег түні (Kanuni i Skënderbeut), сондай-ақ Арберияның кеші (Kanuni i Arbërisë) ретінде белгілі.

Канундар 20 ғасырға дейін албандар (мұсылман да, христиан да) көп тұратын аймақтарда кең таралған. Леки Дукаджинидің канунына ең үлкен ұқсастықты Скандербегтің кануны сақтап қалды.

 Этимология 
«Канун» термині грекше κανών (ереже, қара). Албан тілі араб және түрік арқылы алған орыс «каноны».

«Канун» сөзінен басқа басқа сөздер де сол мағынада қолданылған: тюркизмдер (usull, itifak, adet, sharte), славянизмдер (закон) және жергілікті албан сөздері (rrugë немесе udhë ― жол; doke ― мораль).

 Тарих 
Кейбір авторлар үйлер Иллирия тайпаларының әдет-ғұрыптарына қайтып оралады деп санайды, басқалары бұл жалпы үнді-еуропалық құбылыс деп болжайды. 15 ғасырда князь Лека Дукаджини қолданыстағы әдет-ғұрыптарды жалпылап, біріктірді. Стефан Гечови 1913 жылы Лека Дукаджини Канунды жазып алып, ішінара басып шығарғанға дейін канундар ауызша түрде болды. Ол тек 1933 жылы Гечови қайтыс болғаннан кейін толықтай жарық көрді. 1989 жылы екі тілдегі ағылшын-албан басылымы шықты.

 Мазмұны 
Заңның негізгі қағидалары — ар-намыс (nderi), қонақжайлылық (mikpritja), дұрыс мінез-құлық (sjellja) және руға адалдық (fis).

Лёка Дукаджини қарсаңында 12 тараудан тұрды:
 Шіркеу
 Отбасы
 Неке
 Үй, мал және мүлік
 Жұмыс
 Мүлікті беру
 Сөз
 Ар-намыс
 Шығындар
 Қылмыс туралы заң
 Қарттар туралы Хауа
 Артықшылықтар мен ерекшеліктер.

 Дереккөздер 

Санат:Албания мәдениеті
Санат:Албания құқығы