Шатьял

Шатьял — Пәкістанның солтүстігіндегі Гилгит-Балтистан аймағындағы Қарақорам тас жолындағы археологиялық маңызы транзиттік станция бар.

 Орналасқан жері 
Шатьял — негізінен дүкендерден, демалыс орындарынан және сарайлардан тұратын маңызды транзиттік станция. Ол 60 шақырым Гилгит-Балтистандағы Инд өзенінің жанындағы жоғарғы Инд алқабындағы Чиластың батысында. Тарихи тұрғыдан ол Сват алқабын, Гилгит, Чилас және Читралды байланыстыратын ескі бағыттар мен айналма жолдардың түйіскен жері ретінде әрекет етті.

 Археологиялық ескерткіштер 
Тарихи жол айрығы ретінде көптеген саудагерлер, будда миссионерлері, соғдылық көпестер мен қажылар Шатьялдан өтті, артында граффити мен жартастағы жазулар қалды. Үнді өзеніндегі Шатьял көпірінде 1000-нан астам жазулар мен 700 петроглифтерді табуға болады. Иран көпестері соғды тілінде 3-7 ғасырларға жататын 550-ден астам жазу, жойылып кеткен бактрия тілінде тоғыз және орта парсы және парфия тілдерінде екі жазу қалдырды. Бұл жазулардың көпшілігі қысқа, тек саяхатшылардың есімдерінен тұрады, бірақ кейбір жағдайларда екі немесе одан да көп отбасы мүшелерінің есімдері де айтылады. Көптеген жазуларда келу күні де айтылады, бірақ бұл сапардың күні немесе жылына қатысты екені белгісіз. Сюзан Уитфилдтің «Жібек жолы бойындағы өмір» кітабының тақырыбы болып табылатын Самарқандық атақты көпес Нанайвандак мұндай жазудың ең ұзын нұсқасын жазды:

Бұл ирандық жазбалар сол кездегі соғдылықтардың атау дәстүрлері туралы түсінік беруде маңызды, өйткені олардың кейбіреулері зороастризм және басқа құдайларға сілтеме жасайтын теофориялық. Бұл жазбалар нақты дата мен кезеңді көрсетпесе де, олардың көпшілігі Сасанилер кезеңіне (224-651 жж.) жатады деген болжам бар.

Жартастарда ежелгі брахми және кхароштхи тілдеріндегі жазулар мен граффитилер табылған, бұл жердің буддалық ғибадатханасы болғанын көрсетеді. Буддистік саяхатшылар бұл жазулар мен өнер туындыларын, әсіресе ступа мен Сиби Джатака сызбалары бар үлкен триптихты қастерлеген.

 Дереккөздер 

 Қосымша оқу 


Санат:Соғдылар