Гендерлект

Гендерлект   (ағыл. gender жыныс (dia) lektos диалект) ағыл. genderlect – бір этникалық тіл, ұлттық тіл, социолект көлемінде ер адамдар тілдерімен салыстырғанда əйелдер тілінің лексикалық, эмоциялы-экспрессиялы, грамматикалық, стильдік жəне басқа да ерекшеліктері Әлеуметтік лингвистика сөздігі / Абасилов А. – Алматы, 2016.-168 бет.  
Бір тіл аумағында əлеуметтік жынысқа – əйелдер мен
ерлерге байланысты, олардың əрқайсысының сөз саптауында
кездесетін тілдік бірліктер (сөз, сөйлем, сөйлемдер мен сөз тіркесі,
фразеологизм, мақал-мəтелдер) гендерлект болып аталады.
Гендерлект терминін ғылыми қолданысқа алғаш енгізген –
лингвист Дебора Таннен. Бұл термин алғашқыда еркектер мен
əйелдердің сөйлеу іс-əрекетіне тəн үнемі болып тұратын, үздіксіз
белгілердің жиынтығы ретінде түсіндірілді. Г. Шоқым «Гендерлік лингвистика негіздері»: оқулық / Алматы : Экономика, 2012. – 190 б.  
Қазақ тіліндегі гендерлік аталымдардың көпшілігі тіркескен я
қосарланған сөздер түрінде келеді. Атап айтсақ:

а) əйел гендерлектілері (аталымдары): əйел заты, жесір
дауы, жүкті əйел, кіндік шеше, қалың мал, қайын сіңлі, салпы
етек, ұзатылған қыз тəрізді тіркесті сөздер, апалы-сіңлілі, бəйбішетоқал, келін-кепшік, кемпір-сампыр, қатын-қыз, қыз-қырқын
сияқты қос сөздер;

ə) еркек гендерлектілері (аталымдары): жез мұрт, жігіт
ағасы, ер азамат, еркек кіндік, нағашы аға, немере іні, шал адам,
аға-іні, əкелі-балалы, жігіт- желең, т.б.
 Дереккөздер