Курск облысы

Курск облысы (, ) — Ресей құрамындағы федералды субъектісі, облыс. Әкімшілік орталығы — Курск қаласы. 2021 жылғы санақ бойынша облыстың халық саны 1,082,458 адам болған.

 Тарихы 
нобай|солға|Курскідегі хоровод, 1860,  суреті
Бұл аумақты северяндар славян тайпалары мекендеп жүрген. 830 жылдан бастап Курск Орыс қағанаты мен Киев Русі мемлекеттерінің құрамына кірді. Курск облысының аумағы соңғы мұз дәуірінің соңынан бері қоныстанғанымен, Курск бекінісінің салынған 1596 жылға дейін қалалар туралы мәліметтер аз. Аумақтағы ең көне қалалар — Курск пен Рыльск, олардың атаулары 1032 және 1152 жылдары тұңғыш рет айтылған көрінеді. XIII ғасырда аймақты Моңғол империясы жаулады.

XV ғасырда аймақ Ұлы Литва кінәздігінің бөлігі болды. Ол Орыс-литва соғыстарында Ұлы Мәскеу кінәздігінің қолына түсті. 1601–1603 жылдардағы орыс ашаршылығынан кейін Орталық Ресейден үлкен көші-қонмен Курск төңірегінде нақты өсу басталды. Облыстың шеттеріндегі Суджа сияқты жерлер XVII ғасырда Слободалық Украинаның құрамында болды және ол жерде украиндар тұрды. 1708 және 1719 жылдар аралығында Курск жаңа құрылған Киев губернаторлығының құрамында болған. 1727 жылдан бастап Курск уезі Белгород губернаторлығының құрамына кіретін болды.

1779 жылғы 23 мамырда Курск губернаторлығы құрылды. Қазан төңкерісінен кейін қазіргі облыстың бір бөлігі және Суджа қаласы 1922 жылға дейін Кеңестік Украинаның бір бөлігін құрады. Курск Украина уақытша жұмысшы-шаруа үкіметінің құрылған жері болды, ал Суджа 1918 жылғы қараша–желтоқсан айларында оның бірінші орны болды.

1934–1954 жылдар аралығында облыстардың шекаралары жиі түзетіліп жатты. Алайда облыстың аумағы мен шекарасы 1954 жылдан бері тұрақты болып қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Курск облысының аумағын 1941 жылғы күзден 1943 жылғы жазға дейін неміс әскерлері басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыстың ең ірі шайқастарының бірі болған Курск шайқасы аймақта 1943 жылғы 5 шілде мен 1943 жылғы 23 тамыз аралығында өтті.

Курск облысының аумағы Кеңес Одағының 4-басшысы Никита Хрущёв дүниеге келген аймақ болды.

2024 жылғы тамызда Ресейдің Украинаға басып кіруі барысында украин әскерлері Курск облысының шекарасын кесіп өтті де, нәтижесінде облыстың бір бөлігі украин оккупациясына түсті.

 Географиясы 
нобай|оңға|Курск облысының көрінісі
нобай|оңға|Курск облысындағы сары қыпшақ мүсіні
Курск облысы солтүстік-батысында Брянск облысымен, солтүстігінде Орёл облысымен, солтүстік-шығысында Липецк облысымен, шығыста Воронеж облысы, оңтүстігінде Белгород облысы және батыста Украинаның Сумы облысымен шектеседі.

Орта-Ресей үстіртінің оңтүстік беткейлерін алып жатыр. Жер беті қыратты, жыралармен қиылысады. Облыстың орталық бөлігі батыстағы Сейм өзені аңғарынан биік. Орташа биіктігі 177–225 метр және Тимско-Щигринский жотасы теңіз деңгейінен 288 метр биіктіктегі ең биік нүктесін қамтиды.

Курск облысы екі негізгі дренаждық аймаққа үлес қосады: Днепр және Дон өзендері. Облыста жалпы ұзындығы шамамен 8,000 километр болатын 902 өзен мен бұлақ бар. Негізгі өзендерге Сейм және Псёл жатады.

 Табиғи ресурстары 
Курск облысы Ресейдегі темір рудасын өндіретін ірі өндірушілердің бірі болып табылады. Курск магниттік аномалиясының ауданы әлемдегі ең бай темір рудалы кен орындарының бірі болып табылады. Облыста отқа төзімді балшық, минералды құм, бор қазылып, өңделеді. Облыстағы артезиан суының қоры емдік мақсатқа пайдалы болып отыр.

 Климаты 
Облыстың Ресейдің еуропалық бөлігінің орталығында орналасуы аймаққа орташа континенттік климатты береді: жылы жаз және салыстырмалы түрде жұмсақ қыс. Шілдеде орташа күндізгі жоғары температура +19,3 °C. Қаңтардағы орташа ең жоғары температура -8,6 °C. Аязсыз күндердің орташа саны солтүстікте 150-ден оңтүстікте 160-қа дейін. Курск облысындағы вегетациялық кезең солтүстікте 180 күннен оңтүстік-батыста 195 күнге дейін өзгереді. Жауын-шашынның шыңы маусым мен шілде айларында болады. Жылдық күн сәулесі 1,775 сағатты құрайды.

 Флорасы және фаунасы 
Курск облысы Шығыс Еуропа орманды даласының бір бөлігін құрайды. Кезінде Курск облысының төрттен бір бөлігі қалың орман болатын. Қатты ағаштарға емен, шаған және шегіршін кірді. Қазір ормандар облыстың 10 пайызын ғана алып жатыр. Бұл аймақта мекендейтін жануарлар өте көп. Жергiлiктi өзендерде шортан, үкішабақ пен алабұға көп. Кәмшат және борсық, сондай-ақ жабайы шошқа, кермарал мен елік бұл аймақтың көптеген жерлерінде әлі де көп.

 Әкімшілік бөлінісі 
 Облыстық маңызы бар аудан мен қалалары 
 №  Туы  Елтаңбасы  Атауы  Орысша атауы    Ауданы(км²)  Халық саны(2021 санақ)  Тығыздығы,адам/км² Облыстық маңызы бар қалалар 1  50px  50px  Курск қаласы  город Курск  Курск  189  440,052   2  50px  50px  Железногорск қаласы  город Железногорск  Железногорск  112  95,578   3  50px  50px  Курчатов қаласы  город Курчатов  Курчатов  55  39,167   4   50px  Льгов қаласы  город Льгов  Льгов  38  16,779   5   50px  Щигры қаласы  город Щигры  Щигры  21  14,386   Облыстық маңызы бар аудандар (муниципалдық округтер) 6  50px  50px  Белая ауданы  Беловский район  Белая слободасы  950  14,659  16.7 7   50px  Большое Солдатское ауданы  Большесолдатский район  Большое Солдатское ауылы  780   10,599  14.8 8   50px  Глушково ауданы  Глушковский район  Глушково жұмысшылар кенті  860   20,024  23.6 9   50px  Горшечное ауданы  Горшеченский район  Горшечное кенті  1,400  14,678  12.0 10   50px  Дмитриев ауданы  Дмитриевский район  Дмитриев қаласы  1,270  13,936  12.3 11   50px  Железногорск ауданы  Железногорский район  Железногорск қаласы  991  15,478  16.4 12   50px  Золотухино ауданы  Золотухинский район  Золотухино кенті  1,150  21,151  19.4 13   50px  Касторное ауданы  Касторенский район  Касторное кенті  1,230  14,333  12.9 14  50px  50px  Конышёвка ауданы  Конышёвский район  Конышёвка кенті  1,070  8,425  8.4 15   50px  Коренево ауданы  Кореневский район  Коренево кенті  850  15,018  19.5 16   50px  Курск ауданы  Курский район  Курск қаласы  1,620  54,521  35.4 17   50px  Курчатов ауданы  Курчатовский район  Курчатов қаласы  700  17,497  26.6 18   50px  Льгов ауданы  Льговский район  Льгов қаласы  1,080  11,942  11.9 19   50px  Мантурово ауданы  Мантуровский район  Мантурово ауылы  1,010  11,375  12.6 20  50px  50px  Медвенка ауданы  Медвенский район  Медвенка кенті  1,090  16,324  15.0 21  50px   Обоянь ауданы  Обоянский район  Обоянь қаласы  1,090  27,923  27.3 22   50px  Октябрьский ауданы  Октябрьский район  Прямицыно кенті  620  23,164  39.6 23   50px  Поныри ауданы  Поныровский район  Поныри кенті  690  10,893  16.3 24   50px  Пристень ауданы  Пристенский район  Пристень кенті  1,010  14,326  15.5 26   50px  Советский ауданы  Советский район  Кшенский кенті  1,150  16,348  15.3 27   50px  Солнцево ауданы  Солцневский район  Солнцево кенті  1,150  16,348  15.3 28   50px  Суджа ауданы  Суджанский район  Суджа қаласы  1,010  25,119  26.1 29   50px  Тим ауданы  Тимский район  Тим кенті  850  10,208  13.0 30   50px  Фатеж ауданы  Фатежский район  Фатеж қаласы  1,300  16,771  14.4 31  50px  50px  Хотумовка ауданы  Хотумовский район  Хотумовка кенті  1,150  8,539  8.4 32   50px  Черемисиново ауданы  Черемисиновский район  Черемисиново кенті  840  7,804  11.1 33  50px  50px  Щигры ауданы  Щигровский район  Щигры қаласы  1,220  9,470  8.7

 Дереккөздер 


Санат:Алфавит бойынша әкімшілік бірліктер