Лози

Лози (балози, баротсе ) — Замбияның Баротселенд аймағында тұратын халық.Лози https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/309885
Жалпы саны 860 мың адам, негізінен Замбия аумағында тұрады (850 мың адам). Басқа қоныстанған елдер: Ботсвана - 10 мың адам.Современная Энциклопедия http://www.aggregateria.com/L/lozi.html

 Тілі 
Олар лози тілінде сөйлейді, немесе ротси (сикололо).ЭНЦИКЛОПЕДИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ https://sanstv.ru/dict/%D0%BB%D0%BE%D0%B7%D0%B8

 Діні 
Олар дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, христиандар, синкретикалық культтерді ұстанушылар бар.Значение слова ЛОЗИ в Большом энциклопедическом словаре https://slovar.cc/enc/bolshoy/2097783.html

 Тарихы 
Лози тайпасының құрылуы - олар қазіргі Конго Демократиялық Республикасындағы Лунда Корольдігінен шыққан және Батыс Замбияға XVII-XVIII ғасырлар арасында Мбуивамвамба есімді лунда ханшайымы әкелген. Бұл Бемба сияқты Замбияның басқа тайпалары да Замбияға көшкен Банту көші-қоны кезінде болды.

Тарихи деректерге сәйкес, лозилер бастапқыда «Луи» («шетелдік» дегенді білдіреді) деп аталды және силуяна деп аталатын тілде сөйледі. Олар Жоғарғы Замбезидегі Булози жазығында тұрды.
1830 жылы луи халқын Себетване бастаған макололо тайпасы жаулап алды. Макололо Луидің атын "лози" деп өзгертті, ол "қарапайым"деп аударылады. 1864 жылы макололо құлатылғанымен, Луи өзінің жаңа есімін сақтап қалды.Знакомство с народом лози Замбии https://ru.shinshu-navi.com/an-introduction-to-zambias-lozi-people-4684

 Кәсібі 
Дәстүрлі кәсіптері тропикалық егіншілік (жүгері, құмай, маниок, тәтті қамыс), мал шаруашылығы және балық аулау болып табылады. Қолөнерден – тоқу, ағаштан мүсін жасау, музыкалық аспаптар, керамика, тері өңдеу дамыған.Народы и культуры Лози https://travel-journal.ru/ethno/39/917/

 Өмір салты 
Ауыл қауымдары туыстық топтарға негізделген. Туыстық есеп екі жақты, ертеде – матрилиналдық болды. 
Өлгеннен кейін марқұмның үйі мен мүлкі жойылады. Ерлер басын шығысқа, әйелдер батысқа қаратып жерленген.

Дәстүрлі тұрғын үйлері - шатыры сабанмен жабылған дөңгелек үй.

Баростеландтың (Лози патшалығы) ер адамдары сизиба киеді - қызыл, қара және ақ белдемше, хитенг (мақтадан басылған мата, әдетте қалың өрнекті). Олар кеудеше мен лишушу деп аталатын қызыл бөрік киеді. Әйелдер мусинси деп аталатын киім киеді, ол екі белдемшеден тұрады, жоғарғы бөлігі баки деп аталады және чали деп аталатын кішкентай шапаннан тұрады.
Лози тайпасының әйелдері мен ерлері кейде піл сүйегінен жасалған білезіктерді тағады, олар өмірдің әртүрлі кезеңдерінде сыйлық ретінде беріледі.

Дәстүрлі тағамдары – жүгері бәліштері, көкөністер, балық, тары сырасы. Лозидің таңдаулы жемістері - экзотикалық жемістер. Жақсы дәмі үшін таңдалған мумболе және намуломо сияқты жергілікті жемістерден басқа, лози халқы ең жақсы көретін жергілікті жемістерге маненде деп аталатын шелпек және сусын жасау үшін қолданылатын мубула сияқты жемістер жатады. Жаңғақтар жержаңғаққа балама ретінде қосылады. Музаули дәмдеуіштерге жержаңғаққа балама немесе өсімдік майының көзі ретінде қосылады, ал мукувадан сусын жасауға болады.Большая российская энциклопедия 2004–2017 https://old.bigenc.ru/ethnology/text/2182104народы мира / Лози http://www.etnolog.ru/people.php?id=LOZI

 Дереккөздер 


Санат:Замбия халықтары
Санат:Намибия халықтары
Санат:Ботсвана халықтары