Екінші Таулы Қарабақ соғысы (2020)

Екінші Таулы Қарабақ соғысы — 2020 жылы даулы аймақтағы Таулы Қарабақ пен оған жақын аумақтарда орын алған қарулы қақтығыс болды. Бұл Әзербайжан, Армения және өзін-өзі жариялаған армяндық жікшіл Таулы Қарабақ Республикасы қатысатын аймақтағы шешілмеген қақтығыстың өршуі болды. Соғыс 44 күнге созылды және Әзербайжанның жеңісімен аяқталды, жеңіліс Арменияда үкіметке қарсы наразылықтарды тудырды. Аймақта соғыстан кейінгі қақтығыстар жалғасты, оның ішінде 2022 жылы айтарлықтай қақтығыстар болды.

Ұрыс 27 қыркүйек күні таңертең Бірінші Таулы Қарабақ соғысынан (1988–1994) кейін құрылған байланыс сызығы бойындағы Әзербайжан шабуылымен басталды. Қақтығыстар әсіресе оңтүстік Таулы Қарабахтың таулы аудандарында қарқынды болды. Түркия Әзербайжанға әскери қолдау көрсетті.

Соғыс ұшқышсыз ұшақтарды, сенсорларды, алыс қашықтықтағы ауыр артиллерия мен зымырандық соққыларды орналастырумен, сондай-ақ мемлекеттік үгіт-насихатпен және ақпараттық соғыста әлеуметтік желілердегі ресми аккаунттарды пайдаланумен ерекшеленді. Атап айтқанда, Әзербайжанның ұшқышсыз ұшақтарды кеңінен қолдануы қақтығыстың нәтижесін анықтауда шешуші рөл атқарды. Көптеген елдер мен Біріккен Ұлттар Ұйымы қақтығысты қатаң айыптап, екі тарапты шиеленісті бәсеңдетуге және мағыналы келіссөздерді қайта бастауға шақырды. Ресей, Франция және Америка Құрама Штаттарының аралығымен жасалған үш атысты тоқтату келісімі қақтығысты тоқтата алмады.

Таулы Қарабахтағы екінші үлкен қала Шушаны басып алғаннан кейін 2020 жылдың 10 қарашасынан бастап осы аймақтағы барлық соғыс қимылдарын тоқтататын атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды. Соғыс соңында қол қойылған атысты тоқтату келісімі соғыс қимылдарына қатысты үлкен өзгерістерге әкелді. Таулы Қарабахтағы аумақтарды және оған жақын аудандарды бақылау. 2000-ға жуық ресейлік сарбаз Армения мен Таулы Қарабақты байланыстыратын Лачин дәлізі бойына бітімгершілік күштері ретінде орналастырылды, олардың мандаты кемінде бес жыл. Соғыс аяқталғаннан кейін, расталмаған саны армяндық әскери тұтқындар Әзербайжанда тұтқында болды, олар қатыгез қарым-қатынас және оларға қарсы айып тағылып, халықаралық сотта іс қозғалды.

2023 жылдың мамырында Армения Қарабақты Әзербайжанның бір бөлігі ретінде тануға дайын екенін мәлімдеді.

 Дереккөздер 

Санат:Екінші Қарабақ соғысы
Санат:Әзірбайжан шайқастары
Санат:Армения шайқастары
Санат:Таулы Қарабақ Республикасындағы шайқастар
Санат:XXI ғасыр соғыстары
Санат:Әзербайжанның қазіргі тарихы
Санат:Ильхам Хейдарұлы Әлиев