Дендера шамы

нобай|Крипттердің бірінде оң қанаттың сол жақ қабырғасында жалғыз суретті көрсететін «Дендераның шамы»
Дендера шамы, кейде Дендераның жарығы деп те аталады, Дендера қаласындағы Мысырдың Хатхор ғибадатханасынан алынған барельефтердің фрагменттері. Олар газ разрядты лампалармен, мысалы, Крукс электронды түтігімен сыртқы ұқсастығы үшін өз атауларын алды.

 Барельефтердің орналасуы 
Барельефтер Құс жолы және аспан, махаббат, әйелдік, сұлулық, көңілді және би ғибадатханасының ғибадатханасының қабырғалық бейнелерінің бөлігі болып табылады — Хаттор, Мысырдың Дендера қаласы. Олар сол жақ бөлмеде, дерлік төбенің астында және қол жеткізу қиын ғибадатхананың еден деңгейінен төмен тар жерлерде орналасқан.

 Египтологтардың пікірі 
Сарапшылардың пікірінше, Дендера қаласының барельефтері джедтің (Осирис құдайының жотасы) және лотос гүлінен туған жыланның (), бұл Египет мифологиясының символдық бейнелерінің типтік жиынтығы. Лотостан шыққан жылан Ніл өзенінің жыл сайынғы тасқынымен байланысты молшылықты білдіреді.

Барельефтердің Египет мифологиясымен байланысы олардың айналасындағы мәтіндерден де туындайды. Вольфганг Вайткус (), бұл бейнелерді бірқатар мерекелер мен құдайларға арнау туралы айтады (мысалы, Тот немесе Айхи).

 Альтернативті ұсыну 
Египетологтардың басым пікірінен айырмашылығы, барельефте ежелгі электрлік жарықтандыру құрылғысы көрсетілген нұсқа бар. Идея ұқсас заманауи құрылғылармен кескіннің сыртқы ұқсастығына негізделген, мысалы, Heusler немесе Крукс түтіктеріChildress, D. H. Technology of the gods: the incredible sciences of the ancients // Kempton, Ill: Adventures Unlimited Press. 2000. ISBN 0932813739.

 Альтернативті көзқарасқа сын 
Ежелгі Египетте газ разрядты шамдардың болуы мүмкін еместігі туралы мәлімдеме онда қажетті технологиялардың жоқтығына негізделген, атап айтқанда:
 шыны үрлеу өндірісі,
 вакуумдық сорғылар,
 өткізгіш және оқшаулағыш материалдарды өндіру,
 жоғары кернеулі ток көздері.

 Тағы қараңыз 
 Кейбір орынсыз артефактілер
 Абидос иероглифтері
 Бағдат батареясы
 Анахронизм
 Псевдоархеология

 Дереккөздер 

 Әдебиеттер 
 Cauville, Sylvie. Les statues cultuelles de Dendera d’après les inscriptions pariétales // Bulletin de l'Institut Français d'Archéologie Orientale. — 1987. — Т. 87. — P. 73—117.

 Kees, Hermann. Die Schlangensteine und ihre Beziehungen zu den Reichsheiligtümern // Zeitschrift Für Ägyptische Sprache und Altertumskunde. — 1922. — Bd. 57. — S. 120—136.
 El-Kordy, Zeinab. Deux études sur Harsomtous [I. - Le lever d’Harsomtous à Dendara. II. - Harsomtous, dieu solaire, primordial et créateur. [avec 3 planches]] // Bulletin de l’Institut français d’archéologie orientale. — 1982. — Т. 82. — P. 171—186.

 Waitkus, Wolfgang. Die Geburt des Harsomtus aus der Blüte Zur Bedeutung und Funktion einiger Kultgegenstände des Tempels von Dendera // Studien zur Altägyptischen Kultur. — 2002. — Bd. 30. — S. 373—394.

Санат:Ежелгі Мысыр мәдениеті