Құбылмалы штат

Құбылмалы штат немесе ауытқымалы штат (, тербелмелі штат, , күлгін штат) — Америка Құрама Штаттарында өтетін сайлауларда қолданылатын термин, мажоритарлық сайлау жүйесі себінен пайда болған. Құбылмалы штат — демократтарды да, республикашыларды да сайлай алатын штат. Күлгін штаттардағы сайлау нәтижелеріне әдетте үлкен назар аударылады, өйткені олар жиі шешуші үлес қосады.

Салыстырмалы көпшілік жүйесінің «жеңімпаз бәрін алады» () деген ерекшелігінен президенттікке үміткерлер көбіне тек құбылмалы штаттарда ғана сайлауалды кампаниясын белсенді жүргізіп жатады. Құбылмалы штаттар сайлау циклы сайын өзгеріп жатады, штаттың ауытқымалы, не бір түсті болғанын көбіне сауалнама арқылы белгілі болады.

 Атауы 
Үнемі бір партияға дауыс беретін штатты америкалықтар «көк», не «қызыл» штат дейді; көк түс Демократиялық партияның символы болса, қызыл түс Республикалық партияны білдіреді. «Күлгін» штат атауы қызыл мен көк түстерінің қосылуынан шығатын күлгін түстен негізін алады.

 Алғышарттары 
Америкалық президенттік сайлауда АҚШ халқы сайлаудағы үміткерге емес, әр штаттағы сайлаушылар алқасындағы таңдаушыға дауыс береді. Сол таңдаушы сайлау нәтижесіне қарап, үміткерлерге өзі дауыс беріп, сайлайды.

АҚШ сайлауында әрбір штаттың халқы сайлаушылар алқасындағы таңдаушыларының дауыс беру әдісін өз таңдай алады. Сайлаушылар алқасы жүйесінде қалаған нәтижесін көбейту үшін Мэн мен Небраска штаттарын қоспағанда, әрбір штат салыстырмалы көпшілік жүйесін таңдады, онда штатта ең көп дауыс жинаған кандидат сол штаттың барлық таңдаушыларының даусын жеңіп алады. Мысалы, Огайо халқының 51% республикашыл үміткерге дауыс берсе, штатта бар 18 таңдаушының барлығы да (100%) республикашыл үміткерге дауыс бергендей болады. Бұл жүйе ағылшынша сол себептен де «жеңімпаз-бәрін-алады» () деп аталады.

Сайлау жүйесінің осындай ерекшелігіне байланысты сайлауалды үгіт жұмыстары кандидаттың жалпыхалықтық дауысын ұлғайтумен емес, тек құбылмалы штаттардағы таңдаушылардың көбіне қол жеткізумен ғана айналысады.

Өткен сайлау нәтижелерінде республикашыл кандидаттар Айдахо, Вайоминг, Оңтүстік және Солтүстік Дакоталар, Монтана, Юта, Канзас, Оклахома, Небраска, Алабама, Миссисипи, Луизиана, Арканзас, Теннесси, Кентукки және Оңтүстік Каролина, сондай-ақ Аляска даусына оңай қол жеткізеді деп күткен еді. Демократтар әдетте Нью-Йорк, Нью-Джерси, Мэриленд, Вирджиния, Делавэр, Вермонт, Массачусетс, Род-Айленд, Коннектикут, Орегон, Вашингтон, Гавайи, Колорадо, Иллинойс және Миннесота штаттарында аса танымал.

 Құбылмалы штаттар 
2024 жылғы маусымда BBC News құбылмалы штаттарға осы штаттарды жатқызды:
 Аризона;
 Джорджия;
 Мичиган;
 Невада;
 Пенсильвания;
 Висконсин.

Сол жылғы шілдеде Эмерсон колледжінің сауалнамалары құбылмалы штаттарға, оған қоса, Солтүстік Каролинаны да жатқызды.

 Дереккөздер 

 Тағы қараңыз 
 АҚШ Сайлаушылар алқасы

Санат:АҚШ президент сайлаулары