Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі

Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік кеңесі — Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласында бірыңғай мемлекеттік саясат жүргізуді үйлестіретін конституциялық орган.

Қауіпсіздік кеңесін Қазақстан Республикасының Президенті ішкі саяси тұрақтылықты сақтау, конституциялық құрылысты, мемлекеттік тәуелсіздікті, аумақтық тұтастықты және халықаралық аренада Қазақстанның ұлттық мүдделерін қорғау мақсатында құрады.

 Тарихы 
Қауіпсіздік Кеңесінің тарихы 1991 жылдан басталады, онда Қазақ КСР Президентінің 21 тамыздағы Жарлығымен Қазақ КСР-нің Қауіпсіздік Кеңесі құрылған болатын. Кейіннен ол Қазақстан Республикасы Президентінің 1993 жылғы 17 маусымдағы Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік Кеңесі болып қайта құрылды.

2018 жылы республиканың Қауіпсіздік Кеңесі туралы заң қабылданып, заң бойынша Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өмір бойы басқару құқығына ие болды. Бұрын сарапшылар бұл заңды Назарбаев қайтыс болғанға дейін, тіпті елде басқа президент пен Үкімет болса да, билікті сақтауға мүмкіндік беретін жоба ретінде қарастырған. 2022 жылғы 5 қаңтарда Қауіпсіздік Кеңесінің төрағалығы Нұрсұлтан Назарбаевтан Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевқа өтті. 2022 жылғы 19 қаңтарда Қазақстан Мәжілісі Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік кеңесіне өмір бойы төрағалық етуін тоқтатты.Назарбаевтың Қауіпсіздік кеңесіне төрағалық етуін жою туралы заң қаралды 2022 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев заңға түзетулерге қол қойды.Тоқаев Назарбаевтың өкілеттігін шектеу бойынша түзетулерге қол қойды

 Өкілеттіктері 
Қазақстан Республикасының қауіпсіздік кеңесі "Қазақстан Республикасының қауіпсіздік кеңесі туралы" 2018 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Президенті құратын және ішкі саяси тұрақтылықты сақтау, конституциялық құрылысты, мемлекеттік тәуелсіздікті, аумақтық тәуелсіздікті қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты жүргізуді үйлестіретін конституциялық орган болып табылады.

Қауіпсіздік Кеңесінің негізгі міндеттері:

1) Президентке ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, елдің қорғаныс қабілетін нығайту, заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету, осы салалардағы мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін үйлестіру саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын іске асыру жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар енгізу;

2) Президент үшін:

соғыс жағдайын енгізу, ұзарту, күшін жою;

төтенше жағдай енгізу, ұзарту, күшін жою;

бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау үшін Қазақстан Республикасының Қарулы күштерін пайдалану;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасына және Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының шешімдеріне сәйкес өзге де міндеттерді орындау болып табылады.

Қауіпсіздік кеңесі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың елдің ұлттық қауіпсіздігі мен халықаралық ұстанымдарын, мемлекеттің қорғаныс қабілетін, заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету саласындағы іс-шараларды іске асыру жөніндегі қызметін үйлестіреді. Сондай-ақ заң жобаларын талдайды және құзыреті шегінде нормативтік құжаттардың орындалуын бақылайды.

Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстары Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының немесе Төрағаның уәкілеттік беруі бойынша Қауіпсіздік Кеңесі мүшелерінің бірінің төрағалық етуімен өткізіледі. Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстарын өткізу мерзімділігін Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы айқындайды.

Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының шешімі бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің жекелеген мүшелерінің қатысуымен Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестері өткізілуі мүмкін.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері Қауіпсіздік Кеңесінің қатысып отырған мүшелерінің жалпы санының қарапайым көпшілік даусымен қабылданады. Дауыстар тең болған кезде төрағалық етушінің дауысы шешуші болып табылады.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері оларды Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы бекіткеннен кейін күшіне енеді, қажет болған жағдайда олар Президенттің актілерімен іске асырылады.

Қауіпсіздік Кеңесінің, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері міндетті болып табылады және оларды Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары, ұйымдары мен лауазымды адамдары мүлтіксіз орындауға тиіс.

Қауіпсіздік Кеңесінің қызметін ақпараттық-талдамалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты жүзеге асырады.

Қажет болған жағдайда Қауіпсіздік Кеңесінің қызметін қамтамасыз ету үшін Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссиялары, сараптама кеңесі, инспекциялық және жұмыс топтары, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдар құрылуы мүмкін. Оларды құру, міндеттері, функциялары мен лауазымдық құрамы туралы мәселені қауіпсіздік кеңесі хатшысының ұсынуы бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы шешеді.

Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссиялары, сараптама кеңесі, инспекциялық және жұмыс топтары, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдар Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстары мен жедел кеңестеріне материалдар дайындауды жүзеге асырады, Қауіпсіздік Кеңесінің, Президенттің, Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының тапсырмасы бойынша талдамалық және зерттеу жұмыстарын орындайды, Қауіпсіздік Кеңесіне Мемлекеттік қызметтің негізгі бағыттары бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді. елдің ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласындағы саясат.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың қызметін Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы үйлестіреді.

Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссияларының, Сараптамалық кеңестің, инспекциялық және жұмыс топтарының, Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдардың қызметін ақпараттық-талдамалық және ұйымдастырушылық-техникалық қамтамасыз етуді өкілдері осы органдардың жұмысына қатысатын мемлекеттік органдар мен ұйымдар, сондай-ақ аппарат жүзеге асырады.

 Басшылығы және құрамы 
Қазақстан Республикасының Президенті Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы болып табылады, ол Қауіпсіздік Кеңесінің құрамын қалыптастырады.

Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы қызметін атқарған тұлғалар:
№СуретіАты-жөніАтқарған уақыты 1  жиекті|141x141 нүкте  Нұрсұлтан Назарбаев  21 тамыз 1991  5 қаңтар 2022 2  жиекті|141x141 нүкте  Қасым-Жомарт Тоқаев  5 қаңтар 2022  —

Лауазымы бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері:
 Қазақстан Республикасының Президенті: Қасым-Жомарт Тоқаев
 Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы: Мәулен Әшімбаев
 Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Төрағасы: Ерлан Қошанов
 Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі: Олжас Бектенов
 Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігінің Басшысы: Айбек Дәдебай
 Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы: Ғизат Нұрдәулетов
 Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры: Берік Асылов
 Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы: Ермек Сағымбаев
 Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы: Сәкен Исабеков
 Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі: Ермек Көшербаев
 Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі: Дәурен Қосанов
 Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі: Ержан Сәденов.Қауіпсіздік Кеңесі туралы

 Қауіпсіздік Кеңесінің аппараты 
Қауіпсіздік Кеңесінің аппараты Президент әкімшілігінің құрамына кіреді, оны Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы басқарады. Қауіпсіздік кеңесінің хатшысын Қазақстан Республикасының Президенті қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.

Аппарат құрылымы:
 Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы
 Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі
 Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі
 Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөліміПрезидент Әкімшілігінің құрылымы

Бұған дейін Қауіпсіздік Кеңесінің аппаратын басқарған тұлғалар:
№СуретіАты-жөніЛауазымға тағайындалды Лауазымынан босатылды Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасарлары (1991—1994) 1  жиекті|141x141 нүкте  Төлеген Жүкеев  маусым 1993  желтоқсан 1993 2  жиекті|141x141 нүкте  Болат Баекенов  желтоқсан 1993  маусым 1994 Қауіпсіздік кеңесінің хатшылары (1994—) 1  жиекті|141x141 нүкте  Болат Баекенов  маусым 1994  қазан 1994 2  жиекті|141x141 нүкте  Төлеген Жүкеев  қазан 1994  қазан 1995 3  жиекті|141x141 нүкте  Балташ Тұрсымбаев  қазан 1995  қазан 1996 4  жиекті|141x141 нүкте  Бексұлтан Сәрсеков  қазан 1996  ақпан 1999  5  жиекті|141x141 нүкте  Марат Тәжин  24 ақпан 1999  4 мамыр 2001  6  жиекті|141x141 нүкте  Алтынбек Сәрсенбайұлы  4 мамыр 2001  11 желтоқсан 2001  7  жиекті|141x141 нүкте  Марат Тәжин  11 желтоқсан 2001  29 тамыз 2002  8  жиекті|141x141 нүкте  Омархан Өксікбаев  29 тамыз 2002  16 маусым 2003 9  жиекті|141x141 нүкте  Болат Өтемұратов  16 маусым 2003  28 наурыз 2006 10  жиекті|141x141 нүкте  Марат Тәжин  13 сәуір 2006  11 қаңтар 2007 11  жиекті|141x141 нүкте  Берік Имашев  12 қаңтар 2007  19 тамыз 2008  12  жиекті|141x141 нүкте  Қайырбек Сүлейменов  19 тамыз 2008  4 қыркүйек 2009 13  жиекті|141x141 нүкте  Марат Тәжин  4 қыркүйек 2009  16 қаңтар 2013  14  жиекті|141x141 нүкте  Қайрат Қожамжаров  22 қаңтар 2013  6 тамыз 2014м.а. 99px Әділбек Жақсыбеков 14 тамыз 2014 22 қазан 2014м.а. 99px Азамат Әбдімомынов 22 қазан 2014 19 қараша 2014 15  жиекті|жиекті|141x141 нүкте  Нұрлан Ермекбаев  19 қараша 2014  13 қыркүйек 2016 16  жиекті|141x141 нүкте  Владимир Жұмақанов  13 қыркүйек 2016  4 сәуір 2018 17  жиекті|141x141 нүкте  Нұрлан Ермекбаев  4 сәуір 2018  7 тамыз 2018м.а. 99px Марат Шайхутдинов 8 тамыз 2018 19 қыркүйек 2018 18  жиекті|141x141 нүкте  Ғабит Байжанов  19 қыркүйек 2018  12 ақпан 2019 19  жиекті|141x141 нүкте  Қалмұханбет Қасымов  12 ақпан 2019  16 қаңтар 2020 20  жиекті|141x141 нүкте  Әсет Исекешев  16 қаңтар 2020  25 ақпан 2022 21  жиекті|141x141 нүкте  Ғизат Нұрдәулетов  25 ақпан 2022  —

Қауіпсіздік кеңесінің хатшысының атқаратын қызметі:
 Қазақстан Республикасының Президентін мемлекеттің қорғаныс қабілеті, сыртқы және ішкі қауіпсіздік мәселелері жөнінде хабардар етеді, Қауіпсіздік Кеңесіне Қазақстан Республикасы қауіпсіздігінің жай-күйі туралы ақпараттық және талдау материалдарын табыс етеді;
 Қауіпсіздік Кеңесінің инспекциялық қызметіне, Қауіпсіздік Кеңесі аппаратының жұмысына жалпы басшылықты жүзеге асырады;
 Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына Қауіпсіздік Кеңесінің жыл сайынғы жұмыс жоспарларының, Қауіпсіздік Кеңесінің шешімдері мен оларды іске асыру жөніндегі актілердің жобаларын табыс етеді;
 орталық атқарушы органдардың ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы қызметінің нәтижелері туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің жыл сайынғы баяндамасын қарағаннан кейін Мемлекет басшысына ұсыныстар енгізеді;
 Қауіпсіздік Кеңесінің тапсыруы бойынша Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің іске асырылуына, Қауіпсіздік Кеңесі шешімдерінің орындалуын бақылауды, елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік органдардың жұмысын тексеруді жүзеге асырады. Тексерудің қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті мен Қауіпсіздік Кеңесіне ұсыныстар енгізеді;
 Қазақстан Республикасы Президентiнiң қызметiн қамтамасыз ету, елдегi және шетелдегi iстiң жағдайы туралы оны уақтылы әрi толық хабардар ету, Қауiпсiздiк Кеңесiнiң шешiмдерiн сөзсiз әрi егжей-тегжейлi орындау және олардың орындалуын бақылау мақсатында:
 Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң Кеңсесiне;
 министрлiктерге және өзге де орталық атқарушы органдарға;
 Жоғарғы Сотқа, Бас прокуратураға, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Мемлекеттік қызмет істері министрлігіне - тиісінше сот төрелігін жүзеге асырумен, қылмыстық қудалау, анықтау, алдын ала тергеу және жедел-іздестіру қызметі Функцияларын жүзеге асырумен байланысты емес мәселелер бойынша;
 Ұлттық Банкке;
 Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне, Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін өзге де мемлекеттік органдарға;
 облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан Республикасы астанасының әкiмдерiне тапсырмалар беруге хақылы;
 Қауіпсіздік Кеңесіне қауіпсіздікті қамтамасыз ету күштері мен құралдарын үйлестіру жөнінде ұсыныстар енгізеді;
 Қазақстан Республикасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы саясатты қалыптастыруға тұжырымдамалық көзқарастар әзірлеуді және Қазақстан Республикасының Президентіне ел қауіпсіздігінің жай-күйі туралы жыл сайынғы Баяндаманы дайындау жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;
 Мемлекет басшысының ұлттық қауiпсiздiк мәселелерi бойынша қызметiн ақпараттық және талдау материалдарымен қамтамасыз етуге қатысады;
 жұмыс топтарын құрады және Мемлекет басшысына ведомоствоаралық комиссиялар мен инспекцияны құру, олардың міндеттері мен лауазымдық құрамы жөнінде ұсыныстар енгізеді, сондай-ақ олардың дербес құрамын бекітеді;
 жеке адамның, қоғам мен мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері қаралған кезде Үкіметтің және Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметі құрған басқа да органдардың, министрліктер алқаларының және өзге де орталық атқарушы органдарының отырыстарына қатысуға хақылы;
 Қауіпсіздік Кеңесінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің халықаралық ұйымдармен, шетелдік үкіметтік және үкіметтік емес құрылымдармен, қоғамдық және діни бірлестіктермен өзара іс-қимылын ұйымдастырады.

 Дереккөздер 

Санат:Қазақстан президенті жанындағы кеңесші органдар
Санат:Ұлттық қауіпсіздік кеңестері