КСРО халық санағы (1926)

1926 жылы болған КСРО халық санағы сол жылдың 17 желтоқсанында басталды. Бұл елдегі бүкіл халықты қамтыған КСРО халықтарының бірінші Бүкілодақтық санағы болды. Сауалнама әдісімен жүргізілді (өзін-өзі есептеуге де рұқсат етілді). Нақты халық саны есепке алынды.

Санаққа Василий Михайловский мен Олимпий Квиткин жетекшілік етті. Санақты әзірлеу 1932 жылдың 1 қыркүйегінде аяқталды.

Санақтың негізгі нысандары: жеке парақша, отбасылық карта (тек қала тұрғындары үшін), иелік тізімдеме. Санақ бағдарламасы тармақшалары бар 14 тармақты қамтыды: жынысы, жасы, ұлты, ана тілі, туған жері, санақ орнында тұру ұзақтығы, некелік жағдайы, сауаттылығы, физикалық кемістігі, психикалық денсаулығы, кәсіптік жағдайы және еңбек саласы, жұмыссыздық ұзақтығы және бұрынғы кәсібі (тек жұмыссыздар үшін), күнкөріс көзі (тек кәсібі жоқ адамдар үшін ғана). Сонымен қатар, отбасылық картада отбасының құрамы, некенің ұзақтығы және тұрғын үй жағдайлары көрсетілген.

Санақ 17 желтоқсанда басталып, ауылдық жерлерде екі аптаға, қалаларда бір аптаға созылды. Қорытындылары алдын ала 1927 жылы, қысқаша қорытындылары 1927-1929 жылдары, ал толық нәтижелері БК(б)П ОК редакциясынан және Иосиф Сталиннің қолынан кейін 1928 жылдың басы — 1933 жылдың аяғы 56 том болып басып шығаруға жіберілді.

Санақ ұраны «Жұмысшы! Шаруа! Сен өмірді құрап жатырсың. Саған бұл мәселеде халық санағы көмектеседі».

 КСРО 
 Қала халқы саны — 26,3 млн адам (шамамен 18%).
 9-49 жас аралығындағы халық арасында сауаттылық деңгейі 56,6% құрады.
 Жұмыссыздар саны — 1 миллионнан астам адам.

 КСРО құрамы 
 № одақтас республика аумағы халқы қалалық ер азаматтар великоросстар украиндар титулдық 1 РКФСР 19 651 446 100 891 244 17 442 655 48 170 635 74 072 096 7 873 331 74 072 096 2 УКСР 451 584 29 018 187 5 373 553 14 094 592 2 677 166 23 218 860 23 218 860 3 БКСР 126 792 4 983 240 847 830 2 439 801 383 806 34 681 4 017 301 4 КСФКР 185 191 5 861 529 1 410 876 3 009 046 336 178 35 423 5 ӨКСР 311 476 5 272 801 1 102 218 2 797 420 246 521 25 804 3 475 340 6 ТКСР 449 698 1 000 914 136 982 531 858 75 357 6877 719 792 Барлығы 21 176 187 147 027 915 26 314 114 71 043 352 77 791 124 31 194 976

 1926 ж. қарай КСРО халқының ұлттар бойынша саны 
  КСРО  РКФСР Украин КСРБелорус КСР КСФКР Өзбек КСРТүрікмен КСРВсего 147027915100623000290181874983240 58615295272801 1000914Великоросстар (орыстар) 77791124 74072000 2677166 383806336178 246521 75357Украиндар 31194976 7873000 2321886034681 35423 25804 6877Беларустар 4738923 638000 75842 4017031 37673515 864Грузиндер 1921184 21000 1265 52 1797960697 258Армяндар 1567568 195000 10631 99 133259314976 13859Әзер.-Түркілер 1706605 28000 56 0 165276821565 4229Өзбектер 3904622 325000 23 0 72 3475340 104971Түрікмендер 763940 18000 21 1 102 25954 719792Қазақтар 3968289 3852000 98 18 61 106980 9471Қырғыздар 762736 672000 36 1 10 90743 0Татарлар 2916536 2846734 22281 3777 10574 28401 4769Чуваштар 1117419 1114813 905 739 92 315 555Башқұрттар 713693 712000 114 8 14 765 426Сахалар 240709 240687 14 1 0 3 4Қарақалпақтар 146317 1182170 0 0 26563 1537Тәжіктер 978680 10385 0 0 1 967728 566Осетиндер 277272 160000 184 18 114450234 38Талыштар 773230 0 0 77323 0 0Таттар 28705223 35 0 284430 4Күрдтер 6918414701 1 0 52173 1 2308Мордвалар 1340415 1334700 1171 1051 12381805491Марилер 428192 428000 122 18 14 19 18Карелдер 248120 248030 60 19 7 1 3Ұдмұрттар 514187 514000 91 45 6 19 8Коми 226383 226300 42 21 18 5 5Пермяктар 149488 149400 36 3 1 0 0Буряттар 237501 237000 3 1 2 0 1Қалмақтар 13211413175792 1 8 18 2Немістер 1238549 806301 393924 7075 25327 4646 1276Жебірейлер 2599973 566917 1574391 407059 31175 19611 1820Поляктар 782334 197827 476435 97498 6324 3411 839Понт гректері 213765 50649 104666 55 57935 347113шешендер, ингуштер, қарабұлақтар, бацби, кистиндер 392600 390000 51 7 84 5 2Молдовандар 278903 20525 257794 63 316173 24Болгарлар 1112961864492078 22 203 32128Латыштар 151410126277913114061 951737232Литвандар 414632685667956853 57231165Абхаздар 56957 988 0 568510 0

 Одақтас республикалар 
 РКФСР 
1926 жылғы РКФСР халқының республикадағы ірі аймақтары бойынша таралуы және құрылымы:
 № республика ауданы аумағы халқы қалалық ер азаматтар великоросстар украиндар титулдық 1 Солтүстік ауданы 1 102 339 2 368 440 234 338 1 110 857 2 154 141 694 2 Ленинград-Карел ауданы 506 890 6 659 711 2 299 071 3 194 100 5 930 078 15 636 3 Батыс ауданы 98 615 4 299 150 511 874 2 049 446 4 020 199 134 241 4 Орталық-Өнеркәсіп ауданы 422 089 19 314 024 4 951 352 8 930 520 18 577 643 41 345 5 Орталық-Қаратопырақ ауданы 188 177 10 825 830 1 024 762 5 133 596 9 119 238 1 651 853 6 Вятка ауданы 161 218 346 3197 236 066 1 602 905 2 625 758 592 7 Орал облысы 1 756 104 6 786 339 1 407 074 3 167 763 6 184 456 47 651 8 Башқұрт АКСР 151 840 2 665 836 234 250 1 260 337 1 064 707 76 710 625 845 9 Орта Еділ ауданы 339 272 10 268 168 1 170 712 4 808 312 6 448 098 206 192 10 Төменгі Еділ ауданы 323 576 5 529 516 977 164 2 629 929 4 078 946 440 225 11 Қалмақ АО 74 731 141 591 71 697 15 212 14 606 107 026 12 Қырым АКСР 25 880 713 823 330 264 349 844 301 398 77 405 179 094 13 Солтүстік-Кавказ өлкесі 293 652 8 363 491 1 655 124 4 026 546 3 841 063 3 106 852 14 Дағыстан АКСР 54 212 788 098 85 034 383 045 98 197 4126  15 Қазақ АКСР 2 979 618 6 503 006 539 249 3 331 097 1 279 979 860 822 3 713 394 16 Қырғыз АКСР 195 237 993 004 121 080 516 395 116 436 64 128 661 171 17 Сібір өлкесі 4 062 889 8 687 939 1 131 930 4 270 494 6 767 892 827 536 18 Бурят-Моңғол АКСР 368 392 491 236 45 576 248 513 258 796 1982 214 957 19 Саха АКСР 4 023 307 289 085 15 277 152 855 30 156 138 235 926 12 Қиыр Шығыс өлкесі 2 598 139 1 881 351 472 458 1 004 081 1 174 915 315 203 Барлығы 19 651 446 100 891 244 17 442 655 48 170 635 74 072 096 7 873 331

РКФСР негізгі аймақтарының құрамы:

 Солтүстік ауданы: Архангельск, Вологода мен Северодвин губерниялары, Коми (Зырян) АО;
 Ленинград-Карел ауданы: Автономды Карел КСР, Ленинград, Мурманск, Новгород, Псков, Череповец губерниялары;
 Батыс ауданы: Брянск пен Смоленск губерниялары;
 Орталық-Өнеркәсіп ауданы: Владимир, Иванов (Иваново-Вознесенск), Калуга, Кострома, Мәскеу, Нижегород, Рязан, Твер, Тула, Ярослав губерниялары;
 Орталық-Қаратопырақ ауданы: Воронеж, Курск, Орлов, Тамбов губерниялары;
 Вятка ауданы: Вотск, Мари АО, Вятка губерниясы;
 Орал облысы (16 округ);
 Башқұрт АКСР (8 кантон);
 Орта Еділ ауданы: Татар, Чуваш АКСР, Орынбор, Пенза. Самар, Ульянов губерниялары;
 Төменгі Еділ ауданы: Еділ немістері АКСР, Қалмақ АО, Астрахан, Сарытау, Сталинград губерниялары;
 Қырым АКСР;
 Солтүстік-Кавказ өлкесі (12 округ, 2 автономды қала, 7 автономды облыс);
 Дағыстан АКСР;
 Қазақ АКСР: Қарақалпақ АО, Ақмола, Ақтөбе, Жетісу, Семей, Сырдария, Орал губерниялары;
 Қырғыз АКСР (7 кантон);
 Сібір өлкесі (19 округ, 1 автономды облыс, Турухан өлкесі);
 Бурят-Моңғол АКСР (8 аймақ, 2 аудан, 1 уез);
 Саха АКСР (7 округ);
 Қиыр Шығыс өлкесі (9 округ).

 Қазақ АКСР 
губерния,  округ, уез, АОБарлық ұлттарҚазақтарВеликоросстарУкраиндарӨзбектерҚарақалпақтар  Татарларқалғандары қазақтардың %орыстардың %қалғандарының %Ақмола губерниясы1 211 379430 804394 114312 33834411918 19855 46235,6%32,5%31,9%Ақтөбе губерниясы468 831320 05343 81288 413114457 9288 46668,3%9,3%22,4%Жетісу губерниясы886 697563 093143 97088 8823 4442409 85277 21663,5%16,2%20,3%Семей губерниясы1 309 857714 637398 657140 233807318 76536 75554,6%30,4%15,0%Сырдария губерниясы1 156 806876 18482 39243 241124 6505057 62922 20575,7%7,1%17,1%Орал губерниясы637 971467 954127 38825 445181 14712 3593 66073,4%20,0%6,7%Адай уезі135 555131 4762 0618050042279197,0%1,5%1,5%Қостанай округі389 260123 41182 661160 8442204 60517 71731,7%21,2%47,1%Қарақалпақ АО304 53985 7824 92462184 099116 12588412 10428,2%1,6%70,2%Бүкіл халық6 500 8953 713 3941 279 979860 822213 498118 18480 642234 37657,1%19,7%23,2%


 Украин КСР 
Молдова АКСР — 572 114, украиндар — 277 515, молдовандар — 172 419, великоросстар — 48 868, жебірейлер — 48 564, немістер — 10 739, болгарлар — 6026, поляктар — 48519, сығандар — 918.

 № республика бөлшек аудандары аумағы халқы қалалық ер азаматтары великоросстар украиндар 1 Полес бөлшек ауданы 54 369 2 957 881 428 982 1 445 195 190 332 2 392 790 2 Правобережный бөлшек ауданы 102 766 8 997 757 1 450 094 4 336 915 230 189 7 741 945 3 Левобережный бөлшек ауданы 94 961 7 066 909 1 117 242 3 436 426 605 768 6 204 836 4 Степной бөлшек ауданы 121 351 5 568 233 1 061 573 2 685 413 798 073 3 674 086 5 	Днепропетровск бөлшек ауданы 46 962 2 391 155 464 017 1 154 002 213 653 1 983 403 6 Горнопромышленный бөлшек ауданы 31 175 2 036 252 851 645 1 036 641 639 151 1 221 800 Барлығы 451 584 29 018 187 5 373 553 14 094 592 2 677 166 23 218 860

УКСР бөлшек аудандарының құрамы:
 Полес бөлшек ауданы: Волынск, Глуховск, Конотопск, Коростенск және Черниговск округтері;
 Правобережный бөлшек ауданы: Белоцерковск, Бердичевск, Винницк, Каменецк, Киев, Могилев-Подольск, Проскуровск, Тульчинск, Уманск, Шевченко, Шепетовск округтері;
 Левобережный бөлшек ауданы: Изюм, Кременчуг, Купянск, Лубенск, Нежинск, Полтав, Прилук, Ромен, Сум, Харьков округтері;
 Степной бөлшек ауданы: Зиновьевск, Мариупол, Мелитополь, Николаевск, Одесса, Первомайск, Старобельск, Херсон округтері, Молдова АКСР;
 Днепропетровский бөлшек ауданы: Днепропетровск, Запорож, Криворог округтері;
 Горнопромышленный бөлшек ауданы: Артемовск, Луганск, Сталин округтері.

 КСФКР 
 Абхазия КСР — 212 033: грузиндер — 67 494 (31,74 %), абхаздар — 55 918 (26,37 %), армяндар — 30 048 (14,17 %), гректер — 27 085 (12,77 %), орыстар — 20 456 (9,65 %), украиндар — 4647 (2,15 %), жебірейлер — 1084 (0,51 %).
 Нахшыван АКСР — 105 200: түркілер — 88 700 (84,32 %), армяндар — 10 900 (10,36 %).
 Таулы Қарабақ — 125 300: армяндар — 111 700 (89,15 %), түркілер — 12 600 (10,06 %).
 Оңтүстік Осетия — 87 375: осетиндер — 60 351 (69,07 %), грузиндер — 23 538 (26,94 %), жебірейлер — 1739 (1,99 %), армяндар — 1374 (1,57 %), орыстар — 157 (0,18 %).

 № республиклар аумағы халқы қалалық ер азаматтар орыстар украиндар титулдық 1 Әзірбайжан КСР 85 968 2 314 571 649 557 1 212 859 220 545 18 241 1 437 977 (түркілер) Нахшыван АКСР 104 909 14 702 55 686 1837 92 88 700 (түркілер) Таулы Қарабақ АО 125 300 8293 63 131 596 35 111 694 (армяндар) 2 Армян КСР 29 964 880 464 167 098 448 674 19 548 2826 743 571 (армяндар) 3 Грузин КСР 69 259 2 666 494 594 221 1 347 513 96 085 14 356 1 788 186 (грузиндер) Абхазия СКР 201 016 32 244 104 410 12 553 4647 55 918 (абхаздар) Аджарстан АКСР 131 957 50 378 69 610 10 190 1500 70 828 (аджарлар) Оңтүстік Осетин АО 87 375 5818 45 535 157 1 60 351 (осетиндер) Барлығы 185 191 5 861 529 1 410 876 3 009 046 336 178 35 423

 Өзбек КСР 
Өзбек КСР барлық халқы — 5 267 658: өзбектер — 3 475 340, тәжіктер — 967 728, орыстар — 246 521, қазақтар — 106 980, қырғыздар — 90 743, ұйғырлар — 31 941, арабтар — 27 977, қарақалпақтар — 26 563, түрікмендер — 25 954, украиндар — 25 804.

Тәжік АКСР барлық халқы 827 200 адам: тәжіктер — 617 125, өзбектер — 175 627, қырғыздар — 11 410, орыстар — 5600, түрікмендер — 4100, арабтар — 3300, қазақтар — 1636, тәжіктер — 1100, татарлар — 1000.

 Қалалары 
100 мыңнан астам халқы бар КСРО қалалары. Одақтас республикалардың астаналары қою шрифтпен белгіленген.

 N Қала халқы ер азаматтары орыстар украиндар республика 1 Мәскеу 2 025 947 989592 1771690 16082 Ресей КФСР 2 Ленинград 1 614 008 783923 1386872 10781 Ресей КФСР 3 Киев 513 637 248612 125514 216528 Украин КСР 4 Баку 453 333 233873 159491 7882 Күнгей Кавказ СФКР 5 Одесса 420 862 196897 162789 73453 Украин КСР 6 Харьков 417 342 201789 154448 160138 Украин КСР 7 Ташкент 323 544 166823 104737 8313 Өзбек КСР 8 Ростов 308 103 145976 180991 59215 Ресей КФСР 9 Тифлис 294 044 147349 45937 1845 Күнгей Кавказ СФКР 10 Днепропетровск 232 925 113840 73418 83748 Украин КСР 11 Сарытау 215 276 100188 188162 3267 Ресей КФСР 12 Төменгі Новгород 185 267 90410 168488 1118 Ресей КФСР 13 Қазан 179 023 84318 126050 380 Ресей КФСР 14 Астрахан 176 530 83668 138183 244 Ресей КФСР 15 Самара 175 636 83046 157695 1216 Ресей КФСР 16 Краснодар 162 520 78815 83424 48559 Ресей КФСР 17 Омбы 161 684 79562 136251 5581 Ресей КФСР 18 Тула 152 677 75879 146960 748 Ресей КФСР 19 Сталинград 148 369 70171 137479 1120 Ресей КФСР 20 Свердловск 136 420 65082 126526 493 Ресей КФСР 21 Минск 131 528 65666 12617 1465 Беларус КСР 22 Орынбор 123 283 57202 98064 3548 Ресей КФСР 23 Жаңасібір 120 128 59516 109720 1315 Ресей КФСР 24 Воронеж 120 017 57340 108286 3407 Ресей КФСР 25 Ярославл 114 277 55107 109828 453 Ресей КФСР 26 Иваново-Вознесенск 111 460 52156 108925 235 Ресей КФСР 27 Твер 108 413 50913 104126 392 Ресей КФСР 28 Владивосток 107 980 65939 65494 6019 Ресей КФСР 29 Сталино 105 857 56170 59518 27582 Украин КСР 30 Самарқан 105 106 55997 27035 2467 Өзбек КСР 31 Миколаев 104 909 50242 46726 31362 Украин КСР

 Тағы қараңыз 
 КСРО халқы
 КСРО халық санағы (1937)

 Сілтеме 
 Всесоюзная перепись населения 17 декабря 1926 г. — М, 1927—1929. — 10 т.
 Подробные данные по национальному составу населения РСФСР
 Подробные данные по национальному составу населения СССР

Санат:КСРО халық санағы