Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні

нобай|400x400 нүкте|Байссейнде орналасқан су бұру, бөгеу, жинау объекттері
Арал-Сырдария алабының су ресурстары — Сырдария өзенінің алабы 39° 23'—46° солтүстік ендік пен 61°-78°—24° шығыс бойлық бойында орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 800 км-ге, батыстан шығысқа қарай 1600 км-ге созылып жатыр. Жалпы өзен жүйесінің ағысынан арнасы бойынша ең шеткі нүктесіне дейін — 3019 км. Өзен Орталық Азияның төрт мемлекетінің (Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан) аймағын басып өтеді. Оның алабында ұзындығы 10 км-ден асатын 497 тұрақты өзен бар. Бұлардың жиынтық ұзындығы — 14750 км. Өзеннің су жинау алабының ауданы — 462 мың км2. Антропогендік факторлардың сипатын анықтайтын алабының негізгі ерекшелігі — оның аумағының қалыптасу зонасы ағынды пайдалану немесе "таралу" зонасына бөлінуі.

 Ірі көлдері 
№ Көл атауыОрналасқан жеріАуданы, км²аймағы мен әкімшілік ауданы1ЖақсықылышАралсульфат т/ж бекетінен 13 км солтүстігінде 14,8Қызылорда облысы, Арал ауданы2ЖақсықылышАралсульфат т/ж бекетінен км солтүстігінде 59,7Қызылорда облысы, Арал ауданы3Қамыстыбас  (Қамышлыбаш)Қамыстыбас т/ж бекетінен 2 км батыста178Қызылорда облысы, Арал ауданы4ТұщыбасБөген ауылынан 2 км шығыста17Қызылорда облысы, Арал ауданы5ЖалаңашкөлҚамыстыбас т/ж бекетінен 20 км оңтүстік-батыста13Қызылорда облысы, Арал ауданы6АқшатауБекбауыл т/ж бекетінен 24 км батыста25Қызылорда облысы, Арал ауданы7ҚаракөлБекбауыл т/ж бекетінен 19 км батыста12Қызылорда облысы, Арал ауданы8АқшатауБеларық ауылынан 17 км шығыста11Қызылорда облысы, Арал ауданы9Тегіс  (Тибес)Майлыбас т/ж бекетінен 17 км солтүстік шығыста17,6Қызылорда облысы, Қазалы ауданы10Қапшықкөл (Қапшықкөл)Әйтеке би кентінен 170 км оңтүстік-батыста16,5Қызылорда облысы, Қазалы ауданы11БірқазанАйнакөл ауылынан 14 км солтүстік-батыста19,3Қызылорда облысы,  Қызылорда қалалық әкімдігі12КілемжайғанАйнакөл ауылынан 4 км солтүстік-шығыста11,4Қызылорда облысы,  Қызылорда қалалық әкімдігі13АрысЖаңақорған т/ж бекетінен 123 км солтүстікте124,5Қызылорда облысы, Сырдария ауданы14ҚалдыкөлТүркістан қаласынан 20 км оңтүстік-шығыста13,3Түркістан облысы, Сауран ауданы15АшыкөлЖаңақорған ауылынан 123 км солтүстікте74,2Қызылорда облысы, Шиелі ауданы16ШошқакөлҰзынқұдық т/ж бекетінің шығысында32,8Түркістан облысы, Отырар ауданы17атаусызДиқан ауылынан 16 км солтүстік-батыста12,318ҚалыңтерекСексеуілді т/ж бекетінен 23 км солтүстік-шығыста15,7Қызылорда облысы, Арал ауданы19ДомалақкөлСексеуілді т/ж бекетінен 26 км шығыста35,2Қызылорда облысы Арал ауданы20атаусызСозақ ауылынан 100 км солтүстік-батыста19,79

 Ең ұзын өзендері 
№ п/пБастау IDАтауыҚайда құядыҚай жағаданҰзындығы, кмБастауының ауданы мен аймағыАтырауының ауданы мен аймағы1110001СырдарияАрал теңізі -22172110001Келесжоғалады -6003110002Желбұлақсайжоғалады -4684110003ТалдысайСырдария өзені(оң)3785110004ҚызылатасайАрал теңізі(оң)2226110008ЖүзімсайСырдария өзені(оң)1937110009ЖігергенсайШошқакөл көлі -1768110011ЖалпақсусайСарысу өзені(сол)1539110012ДоңызтерексайАрыс өзені(сол)14410110013СуықбұлақБөген өзені(оң)14011110014атаусызАрыс өзені(сол)13512110015ШошқабұлақШалқар көлі -13413110016ЖанасБөген өзені(оң)13214110017КүзеубұлақАқсу өзені(оң)13015110018атаусызЕспе -12316110019ШаңбұлақсайҚұрықкелес  өзені(оң)11717110020ДайрабайбұлақМашансу тоғаны(оң)10818110021ҚомықбұлақБерденсор көлі -10719110024ҰясайТеріскенеспе өзені(оң)10520110025АқтассайАрыс өзені(сол)101

 Дереккөздер 

Санат:Қазақстанның су шаруашылығы бассейндері