Цутухильдер

Цутухильдер — Гватемалада тұратын үндіс халқы. Олар Гватемала таулы аймағындағы Атитлан көлінің айналасында және оңтүстігінде орналасқан 5 муниципалитетте тұрады (Солола, Сучитепекес және Кесальтенанго департаменттері). Халық саны 80 мың адам.

 Тілі 
Киче тобының тілінде сөйлейді. Испан тілі, көршілес киче және какчикель тілдері де кең таралған.

 Діні 
Сенушілер ресми түрде католиктер, сонымен қатар дәстүрлі нанымдарды сақтайды.

 Тарихы 
Аңыздарға сәйкес, толтек дәстүріне сүйене отырып, олар өздерін қазіргі Табаско штатынан шыққан «Жеті үңгір» халықтарына қараған. Х-ХІ ғасырларда Гватемалаға кичемен бірге келіп, Атитлан көлінің айналасын жаулап алды. Қазіргі Сантьяго орнында Атитлан атты астанасы бар мемлекет құрылды. Олар киче мен какчикельмен соғысқан. 1526 жылы испандықтар жаулап алды.

 Кәсібі 
Дәстүрлі кәсіптерге қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, бұршақ, асқабақ, қызанақ, чили, какао, темекі, тәтті маниок, мақта, ал отаршылдық дәуірде бидай, кофе, қант қамысы және картоп), құс шаруашылығы, аңшылық, балық аулау және ара шаруашылығы жатады.
Сонымен қатар сиыр, қой, шошқа, жылқы, қашыр, есек өсіреді. Керамика, иіру, қолдан өрнек тоқу, өру сияқты қолөнер әлі күнге дейін сақталған; Сан-Педрола-Лагуна мен Атитланда олар бүйірлері көтерілген және бір ескекті қайықтар жасайды.

Тынық мұхиты жағалауындағы және тау етегіндегі кофе және қант қамысы плантацияларында жалдамалы жұмыс жиі кездеседі. Қауымаралық мамандану мен сауда дамыған, негізгі сауда және салт-дәстүр орталықтары Сантьяго Атитлан және Солола.

 Тұрмыс салты 
Отбасы шағын және үлкен, неке патри-немесе неолокалды. Компадрасго және кофрадий жүйесі маңызды рөл атқарады.

Тұрғын үйлері төртбұрышты, көл жағалауларында тас негізінде қамыс қабырғалары бар, төбесі жабылған тұрғын үйлер және тас бу ванналары кең тараған.

Әйелдер ұзын белдемше, өрнектері бар қою қызыл немесе көк түсті блузкалар, ашық кестеленген уилпилдер, тік бұрышты иық шапандарын киеді. Сололада олар бастарын ұзындығы 10 м-ге дейін түсті лентамен орап, қатты гүл шоқтарын киеді.
Ерлер тізеге дейін ашық жолақты шалбар, түрлі-түсті тоқылған белбеу, мереке күндері - қара жүннен жасалған күртеше және қара киіз қалпақ киеді, шалбардың үстіне - тізеге дейін оралатын шашақ немесе жолақ белдемше киеді.

Христианға дейінгі культтер, салт-дәстүрлер, шаманизм элементтері, бақсылық, испандыққа дейінгі мифологияның тақырыптарына негізделген театрландырылған көріністер (бұғы, ягуар және көне фольорлардың билері), сақталған.
Машимон құдайының құрметіне тойланатын Жаңа жылда қауымдастықтың ғұрыптық және азаматтық жетекшілері ауысады.

 Дереккөздер 

Санат:Солтүстік Америка үндістері
Санат:Гватемала этникалық топтары