Покомчи

Покомчи (покончи; Poqomchi') — Майя тобына кіретін үндіс халқы. Көршілес покомандар тайпаларымен бұрын бір халық құрған. Саны 120 мың адам.

 Тілі 
Тілі — покомчи тілі. Испан тілі де кең таралған.

 Діні 
Дінге сенушілердің діни байланысы: католиктер, кейбір протестанттар.

 Тарихы 
Қазіргі Гватемала жерлеріне X-XII ғасырларда келген. XVI ғасырдағы испандық жаулап алудан бұрын Чама, Чишой, Кахкон, тактик, Тамахун, Тукуру, Патал және т.б. елді мекендерінде орталықтары бар ерте таптық мемлекеттер құрылды.

 Кәсібі 
Олар егін шаруашылығымен айналысады (жүгері, бұршақ, асқабақ, қызанақ, темекі, мақта, какао, отаршылдық дәуірден – бидай, қант қамысы, жеміс-жидек дақылдары, XIX ғасырдың аяғынан – картоп, кофе – негізгі кәсіптік дақылдар). Қосымша қызмет түрлері – аңшылық, балық аулау, терушілік, омарта шаруашылығы.
Мал шаруашылығы мен құс шаруашылығы кең таралған (қой, шошқа, сиыр, жылқы, ешкі, қашыр, күркетауық, тауық).

Дәстүрлі қолөнерге керамика (ою-өрнектері бар керамика – ыдыстар, мүсіндер), тоқу (кілемшелер, сөмкелер, себеттер), қолмен тік тоқыма станогында тоқу, зергерлік бұйымдар жасау (соның ішінде күміс), ағаш ұстасы, тері илеу, музыкалық және аспаптарды жасау.

 Тұрмыс салты 
Отбасы моногамды, патрилокальды және неолокалдық, шағын және үлкен отбасылар. Қауымдастықтар негізінен эндогамиялық. Комадрасголар мен кофрадиялардың (ерлер мен әйелдердің ритуалдық бауырластықтары) рөлі маңызды. Камарадериялар кең тараған – үйленбеген ерлердің қоғамдары.

Елді мекендері (пуэбло, ауылдар) жүйелі және шашыраңқы орналасқан. Әдетте, қалалар мен ауылдар испандық дәуірге дейінгі дәстүр бойынша 2-4 кварталға, бұрынғы уақытта дербес әкімшілік-салттық бірліктерге, өз басшылары мен қалалық кеңесте өкілдеріне бөлінген. Тұрғын үй бір бөлмелі, тік бұрышты, қаңқасы бөренеден, қабырғалары сабан, қамыс, бұтақ, кейде саман, төбесі сабанмен, қалаларда жабынқышпен жабылған, сырты және іші әктелген.

Ерлер арасында ладино киімдері  кең таралған, егде адамдар ақ, кең, балтырға дейін ұзын шалбар, кең жағасыз көйлек киген, қызыл белдік, сандалдар, орамалдардың үстіне сабан қалпақ киген. Әйелдер сатып матадан (көк, қою қызыл) ұзын белдемше, тік кесілген кәзекей, ақ кестелі тоқыма өрнектері бар уипили, өрнекті орамалдарды таққан.

Мұнда христиандық дәуірге дейінгі наным-сенімдер мен культтердің (ата-бабалар, жаңбыр құдайлары, таулар мен жануарлар), егіншілік ғұрыптар, бақсылық, нагуализм, шаманизмнің қалдықтары бар. Халық ауыз әдебиеті (аңыздар, ертегілер, әндер, билер) сақталған.

 Дереккөздер 

Санат:Орталық Америка үндістері
Санат:Гватемала этникалық топтары