Жаккард матасы

Жаккард матасы — күрделі немесе жай тоқылған ірі өрнекті мата, оның түйісуі ілінісу бойында 24-тен астам әр түрлі өрілген жіптерден тұрады.

 Тарихы 
Матаның атауы өнертапқыш Жозеф Мари Жаккардың атынан шыққан, ол 1804 жылы өнеркәсіптік ауқымда жаккард матасын шығаруға мүмкіндік берген жаккард тоқыма станогын құрастырған.

 Қасиеттер 
Жаккарды маталарды өндіруге арналған жіптер мен жіптер табиғи (мақта, зығыр, жүн, жібек) және химиялық тоқыма талшықтарынан (полиэстерден) тұруы мүмкін. Сондай-ақ талшықты құрам бойынша иірілген жіп аралас болуы мүмкін (құрамында әртүрлі талшықтар қоспасы), ал жіптер біріктірілуі мүмкін, яғни әртүрлі талшықты құрамдағы жіптерден тұрады.

Жаккард маталары берік және берік, аз созылу мен тозуға ие, түсін жақсы сақтайды және температураның өзгеруіне аздап сезімтал. Жаккард — ең қымбат маталардың бірі, өйткені оны өндіру көп еңбекті қажет етеді.

Тығыз матаға күрделі тоқу нәтижесінде алынған ерекше рельефтік үлгі гобеленге ұқсайды. Тоқымада қолданылатын жіптер неғұрлым қалың болса, мата соғұрлым берік болады.

Жаккарды тоқылған маталарға күтім жасау ережелері кең таралған. Бейтарап жуғыш заттарды қолданып және төмен температурада (+30 °C) жуу жақсы. Ағарту және сығу немесе тікелей күн сәулесінде кептіру өте қажет емес. Теріс жағынан үтіктеген дұрыс.

 Өндіріс 
Матаның бұл түрін жасағанда бояудың екі әдісі қолданылады. Бірінші әдіс: жіптер алдын ала боялған. Бұл әдіс матаны әсіресе берік етеді. Екіншіден: дайын матаға басылған үлгі жағылады, содан кейін өрнек салынған матаны тікелей арнайы бояулармен, кейде арнайы сіңдірулерді қолдана отырып бояйды. Екінші әдіс аралас маталардан жаккард матасын өндіруде қолданылады (мысалы, мақта мен полиэфирді біріктіргенде).

 Қолданылуы 
Жаккард матасының үстел мен төсек жаймаларын, перделерді, киімдерді тігуде, матрастар мен автокреслолардың жамылғыларын тігуде, жұмсақ жиһаздарды қаптауда, итарқа, галстук, таспа мен өрім жасауда кеңінен қолданылады.

 Түрлері 
 Созылған жаккард — «тыныс алатын» әсері бар заманауи жоғары серпімді мата.
 Мақта жаккарды

 Дереккөздер 

 Әдебиеттер 
 Андреева Р. П. Жаккард, жаккард мата, жаккард тоқыма // Сән энциклопедиясы. — СПб.: Литера, 1997. — С. 164. — ISBN 5-86617-030-2.
 Жаккард маталары // Тауар сөздігі / И. А. Пугачёв (бас редактор). — М.: Мемлекеттік сауда әдебиеті баспасы, 1957. — Т. II. — Стб. 780—790. — 567 с.
 Мартынова А. А., Ятченко О. Ф., Васильев А. В. Матаны өндіру технологиясы. — 1-е изд. Учебник для НПО. — М.: Академия, 2007. — С. 112—123. — 304 с. — ISBN 978-5-7695-2967-2.

Санат:Маталар