Цельтальдар

Цельтальдар — Мексиканың Чьяпас штатында тұратын үндіс халқы. Целтальдардың көпшілігі дәстүрлі жергілікті билік пен саясатты құрметтеуге тырысатын «usos y costumbres» деп аталатын мексикалық жүйе бойынша жиырмаға жуық муниципалитеттегі қауымдастықтарда тұрады. Халық саны 64 мыңға жуық адамды құрайды.

 Тілі 
Олар майя отбасының батыс тармағының целталь тілінде сөйлейді. Үш диалектісі бар: бачаоле (солтүстік), таулы-целталь (орталық) және жазық-целталь (оңтүстік). Жартысына жуығы испан тілінде сөйлейді.

 Діні 
Сенушілердің діни наным-сенімдері: католиктер, дәстүрлі нанымдар да сақталған.

 Тарихы 
XVI ғасырдағы испандық жаулап алудан бұрын цельтал қала-мемлекеттері (Уэутан, Кулуакан және т.б.) ацтектерге бағынышты болды. Цельтальдар испан жаулап алушыларына қатты қарсылық көрсетіп, бірнеше рет көтеріліске шықты.

 Кәсібі 
Дәстүрлі кәсіптерге қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, бұршақ, асқабақ, қант қамысы, көкөністер), аңшылық, балық аулау, ара шаруашылығы, олар тауық пен шошқа да өсіреді. Ер адамдар кофе плантацияларында жалдамалы жұмыс істейді. 
Дәстүрлі қолөнерге керамика, қолмен тоқу, тоқыма бұйымдары және т.б. жатады.

 Тұрмыс салты 
нобай|оңға|250px|Дәстүрлі уипил киген Целтал әйелі.     
Отбасы үлкенді-кішілі, неке патри- және неолокалдық. Қалыңдық төлемі үшін жұмыс істеу (бір жылға дейін) жиі кездеседі. Полигиния сирек кездеседі. Патрилиндік тектер мен рулар сақталған. Әр тектің өз қорымы мен киелі жері бар. Кей жерлерде тұрғын үйлердің еденінің астына мйітті жерлеу дәстүрі сақталады. 

Ірі елді мекендер 2 автономды, көбінесе эндогамикалық кварталдарға бөлінген – кальпули, олардың көсемдері мен 4 діни қызметкер-емші қауымдық кеңестің құрамына кіреді. 

Ер адамдар қысқа шалбар, қызыл жүннен немесе мақтадан жасалған белбеумен тігілген тізеге дейінгі көйлек, таудағылар - ақ жолақты қара чамарра (пончо), сандал, сабан қалпақ (мереке күндері ленталармен безендіріледі) киеді. Ақсақалдар мен басқа да шенеуніктер қалпақтарының астына орамал байлап, иығына өрнекті матаны жамылып, бір мезгілде бірнеше тоқылған сөмкелерді алып жүреді.
Әйелдер қызыл белбеуі бар қара түсті белдемше киеді, ақ уипили (мерекелерде әшекейленген), ребосо (мерекеде - шілтерлі және шашағы бар ақ), шаштарына қызыл жүн жіптер өрілген. Әр қауымның дәстүрлі киімінің өзіндік ерекшеліктері бар.

 Дереккөздер 

Санат:Солтүстік Америка үндістері
Санат:Мексика этникалық топтары