Тайпиндер көтерілісі

әлсіреуіАймақтар әскерлерінің ұлғаюы|combatant1=Цинь империясы   Сиан әскері  Хуай әскеріКейіннен:   |combatant2=Тайпиндердің Аспан Патшалығы|commander1=* 22px Сяньфэн (император)
 22px  Цыси (патшайым)
 22px  Цзэн Гофань
 22px Сэнгэ Ринчен
 22px Гуаньвэнь
 22px Ли Хунчжан
 22px Цзо Цзунтан
 22px Чжан Голян†
 22px Хэ Чунь
  Огюст Проте †
  Чарльз Джордж Гордон|commander2=*  22px|border Хун Сюцюань†   (Аспан кнәзі)
  22px|border Ян Сюцин    (Шығыстық князь)
  22px|border Сяо Чаогуй†    (Батыстық князь)
  22px|border Фэн Юньшань†   (Оңтүстіктегі князь)
  22px|border Вэй Чанхуэй    (Солтүстіктегі князь)
  22px|border Ши Дакай†   (Князь-көмекші)
  22px|border Ли Сючэн†    (Адал князь)
  22px|border Ли Шисянь†    (Қызметші князь)
  22px|border Чэнь Ючэн†    (Батыр князь)|strength1=1 100 000+Heath, pp. 11–16|strength2=500 000Heath, p. 4}}Тайпиндер көтерілісі' ( 1850 - 1864 ) - Қытайдағы Маньчжурлік Цин империясына және шетелдік отаршыларға қарсы шаруалар соғысы. Көтеріліс басшысы Хун Сюцюань Аспандағы Ұлы гүлдену патшалығын ( пиньинь Тайпинг Тиан Гуо , палл . Тайпин тянь гуо) – көтерілісшілер басып алған аумақтарда болған тәуелсіз мемлекетті құрды.

Тайпин мемлекеті оңтүстік Қытайдың едәуір бөлігін алып жатты, оның қарамағында 30 миллионға жуық адам болды. Тайпиндықтар дәстүрлі қытай діндерін арнайы түсіндірілетін христиандықпен алмастырып, түбегейлі әлеуметтік өзгерістерді жүзеге асыруға тырысты. Тайпиндердң«ұзын шаштылар» деп атаған ( Палл Чан Мао), себебі олар маньчжурлар Цин мемлекетінің барлық аумағына енгізген тақырбасты шаш үлгісін жоққа шығарған. Сондықтан билік оларды «шашты қарақшылар» деп те атаған ( пиньинь Фа Зей , палл . fa zei).

 Әдебиет 
 История Востока в 6 томах. Том IV книга 1 «Восток в новое время (конец XVIII — начало XX в.)». М., «Восточная литература» РАН, 2004. ISBN 5-02-018387-3
 История Китая / под ред. А. В. Меликсетова. М., издательство МГУ, издательство «Высшая школа», 2002. ISBN 5-211-04413-4
 Кара-Мурза Г. С. Тайпины. М., 1950.
 Непомнин О. Е. История Китая: Эпоха Цин. XVII — начало XX века. М., «Восточная литература» РАН, 2005. ISBN 5-02-018400-4
 Новая история Китая. М., 1972.
 Тайпинское восстание 1850—1864. Сборник документов. М., 1960.
 Detailed narrative analysis.
 Волынец А.Н.'' Деревянные пушки Китая. М., «Эксмо», 2017 г. ISBN 978-5-04-089213-6

 Дереккөздер 

 Сілтемелер 
 8 томдық кеңестік әскери энциклопедия материалдары негізінде, 7 т.
 Тарихтағы ең үлкен апат: Қытайдағы Тайпин көтерілісі 

Санат:Қытайдағы көтерілістер
Санат:Көтерілістер