Нұрыстандықтар

Нұрыстандықтар () — Ауғанстанның солтүстік-шығыс таулы аймақтарында, Шығыс Гиндукушта, Башгал, Вайгал, Парун, Пир, Алингар өзендерінің аңғарларында, сондай-ақ Пәкістанның шекаралас аудандарында (Читрал) тұратын туысқан халықтар тобы. Саны 150 мыңға жуық адам, оның ішінде Ауғанстан аумағында 140 мың адам.

 Тілі 
Үнді-иран тобының тілдерінде сөйлейді.

 Діні 
Дінге сенушілер - сүнниттік мұсылмандар мұсылмандар.

 Тарихы 
Ертеде Нұрыстан (Капиша) буддалық Шахи әулетіне (3-9 ғғ.) бағынып, дамыған мал шаруашылығымен (ешкі, жылқы) белгілі болған. Ғазнауилер тұсында бұл аймақ Кафиристан деп аталды. 1896 жылы Нұрстанды әмір Абдуррахман жаулап алып, ислам дінін қабылдады, аймақ Нұристан деп аталды. Нұристанның бір бөлігі Пәкістанның солтүстік-батысына көшті. 1979–89 жылдардағы Ауғанстан қақтығысында Нұрстан моджахедтердің (Ислам революциялық мемлекеті) қарсыласу орталықтарының бірі болды. 2001 жылы Нұристан жергілікті өзін-өзі басқаруы бар жеке әкімшілік бірлікке айналды.

 Кәсібі 
Ерлердің негізгі дәстүрлі кәсібі мал шаруашылығы (ұсақ мал, негізінен ешкі), әйелдер – егіншілік (арпа, тары), мал азығы өндіру. Бау-бақша (алма, өрік), жүзім шаруашылығы, ара шаруашылығы, жабайы жемістер мен жидектерді жинау, қолөнер де дамыған.

 Өмір салты 
Олар тайпалық жіктелуді сақтайды: Ауғанстанда кати, вайгали, ашкуни, паруни т.б. тайпалары, Пәкістанда - калаша, сондай-ақ дамели және пхалури диалектілерінде сөйлейтін тайпалар белгілі. Мәдениеті жағынан нұристандықтар ауғандар мен памир тәжіктеріне жақын.

Осы уақытқа дейін Нұрыстан ауылдарында ежелгі пұтқа табынушылық салт-жоралғыларын орындап жүрген адамдарды көруге болады. Ислам дінін ұстанатын нұрыстандықтар да намаз кезінде ата-баба нанымынан келе жатқан көне билер мен әндерді қолданады. Нұрыстанда үйлену тойлары мен ірі мерекелер ислам діні қабылданғанға дейін қалай тойланса, әлі де солай тойланады.
Мұсылмандар нұрыстандықтарды өз сенімін қабылдауға мәжбүрлегенімен, бұл халықтың қоғамдық өмірінде көрініс таппады. Нұрыстанның таулары мен аңғарларында исламға дейінгі көптеген дәстүрлер әлі де бар.

 Сілтеме 


 Дереккөздер 

Санат:Ауғанстан халықтары