Аралқұм (шөл)

Аралқұм — кеуіп жатқан Арал теңізінің орнында пайда болған жаңа шөл. Құмды-сортаң шөл Өзбекстан мен Қазақстан аумағында, Қарақұм және Қызылқұм шөлдерінің солтүстік-батыс шетінде жатыр. Шөлді Аққұм деп те атайды.

2005 жылы Көкарал бөгеті салынғаннан кейін Солтүстік Арал қалпына келуде, ал Оңтүстік Арал Аралқұмның көлемін ұлғайта кеуіп барады.

Шөлейттену нәтижесінде аймақтың биоәртүрлілігі өсімдіктер мен жануарлардың 200 түріне азайды. Кеуіп қалған көл түбінің қазіргі флорасы 1960 жылдардан бастап дами бастады. Ол 134 туыс және 300 түрі бар 34 өсімдік тұқымдастарынан тұрады. Негізгі өкілдері: Salicornia europaea, Suaeda crassifolia, балшықты топырақта Tripolium vulgare, сонымен қатар құмды топырақта Suaeda acuminata және Atriplex fominiiWalter Wucherer, , University of Bielefeld, Department of Ecology.

Аралқұм 38 мың км²-ден астам аумақты алып жатыр. Шаңды дауылдар жылына шамамен 100 миллион тонна улы тұздар мен шаң шығарады. Су қоймасының бұрынғы түбінен шыққан ұсақ шаңның құрамында суармалы егістіктерден шайылып кеткен минералды тыңайтқыштар мен пестицидтердің қалдықтары бар. Күшті ауа ағыны шөл даланың үстімен батыстан шығысқа қарай өтіп, аэрозольдің Орталық Азия шекарасынан тысқары жерлерге жылдам таралуын жүзеге асырады. Аралқұмның улы заттары Антарктидадағы пингвиндердің қанынан, кәдімгі Арал шаңы – Гренландия мұздықтарында, Норвегия ормандары мен Беларустың егістік алқабында табылған.

 Дереккөздер 

Санат:Арал теңізі
Санат:Өзбекстан шөлдері
Санат:Қазақстан шөлдері
Санат:Қызылорда облысы географиясы
Санат:Қарақалпақстан географиясы
Санат:Экологиялық апаттар