Диләра бикеш дүрбесі

Диләра бикеш дүрбесі () — XVIII ғасырдағы мазар Бақшасарай Хан сарайының Оңтүстік қақпасында орналасқан. Аңыз бойынша, дүрбеде Қырым ханы Қырым Герейдің махаббаты мен сарай басқарушысы Диләра Бикеш жерленген. Диләра Бикештің тұлғасы әлі де аз зерттелген. Ол өлер алдында Бақшасарайда Жасыл Жәми көрінетін жерге жерлеуді өтінген деген аңыз бар. Таудың қарама-қарсы беткейінде оның кесенесінің жанында хан әйгілі Көз жасы субұрқағын жасады.

Сегіз қырлы ғимарат 1764 жылы бақша террассаларының алыс бұрышында салынған. Ол жарты айы бар жарты шар тәрізді күмбезбен жабылған. Қабырғаларды бойлай екі қатар арка тәрізді ойықтар бар. Бұған дейін кесененің кіреберісінің үстіне «Марқұм Диләра бикештің аруғына дұға» деген жазуы бар тақта орнатылған болатын. «Көз жасы субұрқағы» бастапқыда дүрбеде орналасқан еді, содан кейін 1783 жылы субұрқақ ауласына көшірілді.

2007 жылы қалпына келтіруден кейін дүрбе күмбезі бастапқы құрылмадай қорғасынмен жабылды.

Әдебиетте ол туралы алғашқы белгілі ескертулерді Қырым хандығы Ресейге қосылғаннан кейін бірден шетелдік саяхатшылар қалдырды: ағылшын әйел Крейвен 1786 жылы кесене туралы «Қырым арқылы Константинополге саяхат», орыс қызметіндегі неміс Паллас 1793 жылы «Bemerkungen auf einer Reise in die südlichen Statthalterschaften des Rußischen Reichs in Den Jahren 1793 und 1794 деп жазды.
Федерик Дубуа де Монпере «Кавказды айналып, шеркестерге және абхаздарға, Грузияға, Арменияға және Қырымға саяхат» атты еңбегінде былай деп жазды:

 Әдебиет 
 Фадеева Т.М., Соколова М.В. Бақшасарай және төңірегі: Жолбасшы. Ақмешіт: Бизнес-Информ, 2000.

 Сілтеме 
Диләра бикеш дүрбесі
Бақшасарай тарихи-мәдени және археологиялық мұражай-қорығы — Диләра бикеш дүрбесі
Қырым ханының сүйікті әйелі Диләра бикештің жұмбағы
Диләра Бикеш кесенесі _ Ескерткіштер мен тарихи орындар _ Қырымның көрікті жерлері 
Хан сарайы
Диләра Бикеш кесенесі

 Дереккөздер 

Санат:Хан сарайы (Бақшасарай)
Санат:Ресейдің мәдени мұраларының нысаналары
Санат:Қырымдағы федералды мәдени мұра нысаналары