Тхо (халық)

Тхо — Вьетнамның солтүстігіндегі, негізінен Ханойдың оңтүстік-шығысындағы Нгеан провинциясындағы шағын вьет-муонг халықтарының тобы.
Тхо, куой ( кео ), данлай , хунг , понг, тум және басқа да топтар кіреді. 1999 жылғы халық санағы бойынша тхо саны 68 394 адамды құрады.

 Этимологиясы 
Вьетнам ғалымдарының болжамы бойынша, бұл топтар ежелгі аустроазиаттық популяцияның, вьеттердің ата-бабаларына қатысты ұрпақтарының вьет және муонг топтарымен араласуы нәтижесінде қалыптасқан. Лаоста тхо тум деп аталады.

 Тілі 
Негізгі тіл – тхо тілі, ол оңтүстік чжуан және ңоң (нунг) тілдерімен тығыз байланысты. Олармен бірге ол тай тілдерінің солтүстік-орталық тобының Тхо-оңтүстік чжуан кіші тобын құрайды. Олар сонымен қатар вьетнам тілінде сөйлейді.

 Діні 
Діні - буддизм, анимизм, діни нанымдар маңызды рөл атқарады, әсіресе әтештің рухына деген сенім ерекше орын алады.

 Кәсібі 
Негізгі кәсібі - суармалы егіншілік (күріш, маниок, жүгері, рами). Әсіресе тордың көмегімен балық аулау мен аңшылық дамыған. Аңшылық пен терушілік данлайда, лихаларда, понгтерде маңызды рөл атқарады. Бамбук пен қамыстан үй ыдыстарын тоқу кең тараған. Тхо маталары, әдетте, көрші халықтармен айырбасталды.

 Тұрмыс салты 
Бұрын патриархалдық қатынастардың күшті қалдықтары болды, бұл кезде отағасы - әке немесе аға - отбасының қалған мүшелеріне үлкен билік жүргізді, ал әйелдер ер адамдармен бір дастарханда отыруға және бір тағамнан тамақтануға тыйым салынды. Мүлікті бөлу кезінде үлкен ұл әдетте жер телімін алып, одан түскен табыс ата-анасын асырауға, ал олар қайтыс болғаннан кейін ата-бабаларына табынуға кеткен. Оның үстіне ол өз үлесін алды.
Осы уақытқа дейін ата-анасы мен отау құрған ұлдардың отбасы бір шаңырақ астында жұмыс істеп, бір шаңырақтың астында тұрып жатқан мұндай отбасылар әлі де бар. 
Жер иелері мен ауқатты шаруалар арасында көп әйел алу жағдайлары кездеседі: ер адамға не әйелі үшін төлем төлеуге, не оның ата-анасының отбасында ұзақ уақыт жұмыс істеуге (6 жастан 12 жасқа дейін) тура келді. Ұлдары болмаған жағдайда, күйеу бала әйелінің ата-анасының үйіне көшуге міндетті, онда ол оларға көмектесіп қана қоймай, олардың тегін және барлық құқықтарын ала отырып, олардың отбасын жалғастыруға міндетті.

Соңғы уақытқа дейін тхо жерлеу рәсімдері өте қымбат және ұзақ болды - бес күннен бір айға дейін. Қазір жерлеу рәсімдері жыл сайын жеңілдетіліп, науқастар медициналық көмекке көбірек жүгінеді. Дегенмен, әруақтарға құрбандық шалуды әлі де жалғастырып келеді.﻿﻿﻿ 
нобай|оңға|200px|Тхо халқының ұлттық киімі. Вьетнам әйелдер мұражайы
 Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары 
Елді мекендер өзен мен бұлақ жағасында, жер өңдеуге қолайлы қыраттарда, жол бойында орналасқан, ал тұрғын үйдің негізгі қасбеті әдетте аңғарларға бағытталған. Бүкіл ауылды 100 шаршы метрге дейін тік бұрышты үйлер жасыл желекпен немесе бамбук қоршауымен қоршап тұр. Тек қытайлықтармен және вьетнамдықтармен байланыста болған жерлерде қарапайым жер үсті үйлерді көруге болады, олардың құрылысы аз уақыт пен ақшаны қажет етеді. Едені бамбук діңінен жасалған, қабырғалары да бамбуктан тоқылған.

 Дәстүрлі киімдері 
Олардың киімдері ерте замандағы вьетнам, мыонг және тай дәстүрлерінің қоспасы.
Әйелдер мен ерлер киімі жағасыз көйлек, ұзын күрте және қара көк шалбардан (әйелдер тіке белдемше) тұрады, ақ күртеше мереке күндері киіледі. Әйелдерде ұштарында түрлі-түсті кестелермен әшекейленген қара бау, күміс әшекейлер көп болған.

 Дәстүрлі тағамдары 
Азық-түлік – негізінен күріш, балық, көкөніс, азырақ ет. Күріш күрделі ыдыста (mo neung) ұзақ уақыт бумен пісіріледі. Дөңгелек ағаш ыдысқа құйылған пісірілген күрішті сол қолмен жейді, ал дәмдеуіштерді - ет, балық және жеткілікті майдалап туралған көкөністерді таяқшаның көмегімен оң қолмен жейді.

Тхо халқының самогоны маниоктан, күріштен немесе самогон «каннан» жасалады. Самогонды ​​ерлер де, әйелдер де ішеді және мерекелерде таптырмас зат болып табылады. Сонымен қатар, Тхо халқының еркектері де, әйелдері де жұмыс күндері қонақтарға берілетін, Жаңа жыл мерекесінде және үйлену тойларында қолданатын бетельді шайнауды жақсы көреді.

 Сілтеме 


 Дереккөздер 

Санат:Вьетнам халықтары