Әзербайжан манаты

Манат () — 100 гәпікке () тең, Әзербайжан Республикасының ақша бірлігі. ISO 4217 әріптік коды — AZN, цифрлық код — 944, ресми белгісі — ₼.

Әзербайжан манаты 1992 жылы 15 тамызда айналымға енгізілді. Бастапқыда кеңестік рублмен, сондай-ақ 1 манат = 10 рубль қатынасындағы 1992-1993 жылғы үлгідегі Ресей банкінің билеттерімен қатар айналыста болды. 1993 жылы 22 қарашада кеңестік және ресейлік рублді айналымнан шығару басталды, ал 1994 жылдың 1 қаңтарынан бастап манат жалғыз заңды төлем құралы болды.

2006 жылдың 1 қаңтарында номинал 5000:1 қатынасында жүзеге асырылды. Бұрын шығарылған банкноттар 2007 жылдың 1 қаңтарына дейін айналыста болды.

Қазіргі манат шақалардың 6 және банкноттардың 7 түрімен ұсынылған.

 Шақалар: 1, 3, 5, 10, 20, 50 гәпік (күні жоқ, 2006 жылы шығарылған)
 Банкноттар: 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 манат

Банкноттардың бір бөлігін Әзербайжан Республикасы Орталық банкінің тапсырысымен жеке британдық De La Rue компаниясы басып шығарады.

2020 жылдың қазан айында Әзербайжан Орталық банкі 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап 1, 5 және 50 манат қағаз ақшалардың жаңартылған әрленімдегі банкноттарды шығаратынын хабарлады.

 Шақалар 

 1992-1993 жылғы шығарылым 
Барлық шақалардың қыры тегіс.

Қола мен никелден жасалған 1992 жылғы 5, 20 және 50 гәпік айналымға енбей, кәдесый ретінде сатылды.
 Бейнесі Белгіленген бағасы(гәпік) Материалы Диаметрі(мм) Жуандығы(мм) Салмағы(г) Шығарылғанжылы 100px <big>5 қола 17 1,35 2,35 1992 100px алюминий 16,5 1,5 0,85 1993 100px <big>10 алюминий 19 1,6 0,98 1992 100px <big>20 қола 19,5 1,45 3,2 1992 100px алюминий 20 1,5 1,12 100px 1993 100px <big>50 никел 23 1,5 5,1 1992 100px алюминий 23 1,6 1,51 100px 1993

 2006 жылғы шығарылым 
 Бейнесі Белгіленген бағасы(гәпік) Материалы Диаметрі(мм) Жуандығы(мм) Салмағы(г) Қыры 150px <big>1 болат, мыс жалат. 16,25 1,9 2,8 тегіс 150px <big>3 18 2,15 3,45 ойықты 150px <big>5 19,75 2,2 4,85 бұжыр 150px <big>10 болат, жез жалат. 22,25 1,95 5,25 7 шұңқырлытегіс 150px <big>20 24,25 2,1 6,6 үзілмелі-бұжыр 150px <big>50 сақина: болатортасы: болат, жез жалат. 25,5 2,2 7,7 AzərbaycanRespublikasıжазуы барбұжыр

 Естелік шақалар 
Естелік және мерейтойлық шақаларды Әзербайжан Республикасының Орталық банкі бағалы (алтын – белгіленген бағасы 1, 3, 5, 10, 20, 50 гәпік және 50, 100, 500 бен 1000 манат, күміс – белгіленген бағасы 5 пен 50 манат және платина – белгіленген бағасы 500 манат) және бағалы емес металдардан (мыс-никел қорытпасы – белгіленген бағасы 1 манат) шығарады. Мұхаммед Физулидің өмірі мен шығармашылығының 500 жылдығына арналған алғашқы шақа 1996 жылы шығарылды.

2017 жылғы мамырдағы жағдай бойынша естелік шақалардың 47 сұрыбы, оның ішінде мыс-никель қорытпасынан 5, 925 сынамалық күмістен 4, 999 сынамалық күмістен 12, 900 сынамалық алтыннан 1, 917 сынамалық алтыннан 2, 999 сынамалық алтыннан 22 және 999 сынамалық платинадан 1 шығарылды.

 Банкноттары 
 1992-2001 жылғы үлгідегі банкноттар 
Шығарылған жылының белгісі тек 2001 жылғы үлгідегі 1000 манаттық, 10 және 50 мың манаттық банкноттарда ғана бар. Қалғандарында жыл көрсетілмеген, алайда 1992-1993 жылдардағы банкноттарда серия X/N, ал 1999 жылғы банкноттарда — ХХ деп белгіленген.

Банкноттар 2007 жылдың 1 қаңтарына дейін айналыста болды.
 Бейнесі Белгіленген бағасы(манат) Өлшемі(мм) Негізгітүстері Сипаттамасы Басылғанжылдары Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы 125px 125px <big>1 125×63 жасылқызғылт Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI»жазуы 1992 125px 125px көксары «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «BİR manat»атаулы құнын көрсету 1993 125px 125px <big>5 125×63 қоңыркүлгін Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «BEŞ manat»атаулы құнын көрсету 1993 125px 125px <big>10 125×63 қоңыркүлгін Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI»жазуы 1992 125px 125px көкжасыл «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «ON manat»атаулы құнын көрсету 1993 125px 125px <big>50 125×63 қызылсұр Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «ƏLLİ manat»атаулы құнын көрсету 19931999 125px 125px <big>100 125×63 қызылкөгілдір Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «YÜZ manat»атаулы құнын көрсету 19931999 125px 125px <big>250 125×63 көкжасыл Қыз қаласы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI»жазуы 19921999 125px 125px <big>500 125×63 қоңыркөгілдірсары Низами Гәнжауидің портреті «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «BEŞ YÜZ manat»атаулы құнын көрсету 19931999 125px 125px <big>1000 125×63 қоңыркөгілдірқызғылт Мәммед Әмин Расулзаденің портреті «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «min 1000 manat»атаулы құнын көрсету 19931999 125px 125px көк мұнай кәсіпшілігің көрінісі «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «MİN 1000 manat»атаулы құнын көрсету 2001 130px 130px <big>10 000 130×65 қоңыр Ширваншаһтар сарайы «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «ON MİN 10 000 manat»атаулы құнын көрсету 1994 132px 132px <big>50 000 132×66 жасыл Мүмін Қатын кесенесі «AZƏRBAYCAN MİLLİ BANKI» жазуыжәне «ƏLLİ MİN 50 000 manat»атаулы құнын көрсету 1995<small>Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.

 2005 жылғы үлгідегі банкноттар 
2005 жылы 2006 жылғы деноминацияға дайындық барысында құрамында атаулы құны 1, 5, 10, 20, 50 және 100 манат банкноттары бар «Әзербайжан байлығы» банкноттар сериясы шығарылды.

2009 жылы Әзербайжан Ұлттық банкі () Орталық банк () болып өзгертілді, сол жылы эмитенттің жаңа атауымен 1 және 5 манаттық банкноттар шығарылып, 2013 жылы 100 манаттың өзгертілген банкноты шығарылды.

2011 жылы Әзербайжанның Қаржы министрі Ұлттық банк жанындағы ақша комиссиясының қарауына атаулы құны 2 және 3 манат банкноттарды шығару туралы ұсынысты енгізуге дайын екенін мәлімдеді, бірақ бұл орындалмады, ал 2018 жылы жаңа атаулы құны 200 манат банкноты шығарылды.

Банкноталардың әрленімін еуро банкноттарының әрленімін жасаған аустриялық валюта дизайнері Роберт Калина жасады. 2005, 2009 және 2017-2018 жылғы сериялары 2002 жылғы еуро банкноттарына ұқсас стилистикада жасалған, 2020-2021 жылғы сериялары әрленімін 2013 жылғы еуро банкноттары сериясымен бірыңғайландырылды, бірақ тік арт жағы әрленімімен жасалған. 2020-2021 жылғы сериясында манат тарихындағы алғашқы 500 манаттық естелік банкнот шығарылды.

 2005 жылғы серия Бейнесі Белгіленген бағасы (манат) Өлшемі(мм) Негізгітүстері Сипаттамасы Шығарылған жылы Бет жағы Арт жағы Бет жағы Арт жағы 120px 120px <big>1 120×70 сұр ұлттық кілем аясындағы халық музыкалық аспаптары шебеке аясындағы Әзербайжан картасы 2005 120px 120px 20092017120px120x120pxӘзербайжанның мемлекеттік әнұранының қайырмасы клавираусцуг үзінді аясындағы халық музыкалық аспаптары2020 127px 127px <big>5 127×70 тоқсары Низами Гәнжауи атындағы Әзербайжан әдебиеті мұражайы, Әзербайжан кітаптары, Әзербайжан әнұранының бір бөлігі және қазіргі Әзербайжан латын әліпбиінің әріптері Гобустан жартасындағы суреттер аясындағы Әзербайжан картасы, көне түркі әліпбиіндегі мәтін 2005 127px 127px 20092017127px127x127pxкітаптар, Әзербайжан әнұранының бір бөлігіГобустан жартасындағы суреттер аясындағы Әзербайжан картасы2020 134px 134px <big>10 134×70 көгілдірежелгі Ішкі Шаһар қаласының аясындағы ескі Баку, Ширваншаһтар сарайы және Қыз қаласы ұлттық ою-өрнек аясындағы Әзербайжан картасы 2005 134px 134px 2018 141px 141px <big>20 141×70 жасыл қылыш, дулыға және қалқан, қауқаздық офрис ұлттық ою-өрнек аясындағы Әзербайжан картасы, әр түрлі шрифтпен бірнеше рет «Qarabağ» («Қарабақ») сөзі жазылған 2005 148px 148px <big>50 148×70 сары жастар, баспалдақ, Күн, сондай-ақ химиялық және математикалық белгілер ұлттық ою-өрнек аясындағы Әзербайжан картасы 2005148px138x138px2020 155px 155px <big>100 155×70 күлгін Баку бекінісінің бөлігі, XIX ғасырдағы еуропалық үлгідегі ғимарат және қазіргі Баку ұлттық ою-өрнек аясындағы Әзербайжан картасы 2005 155px 155px 2013 155px 155px <big>200 160×70 көгілдір Хайдар Әлиев орталығы ұлттық ою-өрнек аясындағы Әзербайжан картасы 2018 155px 155px <big>500 165×70 Қоңыр, қызыл және жасыл  Екінші Қарабақ соғысы, көкнәр және Құдаферин көпірлері Молда Панах Уағиф кесенесі мен Әскеран бекінісі 2021<small>Кескін масштабы 1 миллиметрде 1,0 пикселді құрайды.

 Банкнот әрленімінің жаңаруы 
2022 жылдың ақпан айында Қарабақ тақырыбына арналған жаңа әрленімдегі 20 манаттық банкнот айналымға шығарылды.

 Тағы қараңыз 
 Түрікменстан манаты

 Дереккөздер 

Санат:Әзербайжан ақшасы
Санат:Азия валюталары