Афроамерикалықтар

Афроамерикалықтар — америкалықтардың этно-нәсілдік қауымдастығы, АҚШ-тың қара нәсілді халқы. Саны 36,4 миллион адам (2000, халық санағы). Афроамерикалықтардың 55%-дан астамы АҚШ-тың оңтүстік штаттарында тұрады.

 Тілі 
Олар ағылшын тілінің америкалық нұсқасында сөйлейді.

 Діні 
Діни нанымдары бойынша: 80%-дан астамы протестанттар (оның ішінде 60%-ы баптистер, 20%-дан астамы методистер). Сондай-ақ католиктер, «қара мұсылмандар», «қара яһудилер» және т.б. кездеседі.

 Тарихы 
Афроамерикандықтар негізінен Атлантикалық құл саудасы кезінде Британдық Солтүстік Америкаға (кейіннен Канада мен Америка Құрама Штаттарына айналған) сатылған құлдардан тарайды. 1860 жылға қарай Америка Құрама Штаттарының оңтүстігінде 3,5 миллион құлдықта болған африкалықтар болды, ал бүкіл ел бойынша тағы 500 мыңы еркін өмір сүрді. Африкалық құлдар әдейі сауатсыздық жағдайында ұсталды, өйткені құлдық Американың оңтүстік плантациялық экономикасы үшін маңызды болды.

1863 жылы Азаматтық соғыс кезінде президент Авраам Линкольн бостандық туралы декларацияға қол қойды. Декларация барлық құлдарды еркін деп жариялады. Бірлескен одақ әскерлері декларацияны орындады, Техас 1865 жылы босатылған соңғы штат болды.

Соғыстан кейінгі қайта құру дәуірі бастапқыда афроамерикандықтар үшін прогресс кезеңі болды, ал кейбіреулері ауыл шаруашылығының оңтүстігінде үлескер болды. 1890-жылдардың соңына қарай Оңтүстік штаттар нәсілдік сегрегация мен сайлау құқығынан айыру үшін Джим Кроу заңдарын қабылдады. Афроамерикандықтардың көпшілігі Джим Кроу заңдарын ұстанды және нәсілдік зорлық-зомбылықтың құрбаны болудың алдын алу үшін кішіпейілділік пен құлдық ұстанымды қабылдады. Сонымен қатар, орта таптағы афроамерикандықтар өздерінің мектептерін, шіркеулерін, банктерін, әлеуметтік клубтарын және басқа да кәсіпорындарын құрды.

1910 жылы афроамерикандықтардың 90 пайызы оңтүстікте өмір сүрді, бірақ көп адамдар жақсы жұмыс мүмкіндіктері мен өмір сүру жағдайларын іздеп, нәсілдік зорлық-зомбылықтан құтылу үшін солтүстікке қоныс аудара бастады. Ұлы қоныс аудару 1890 -шы жылдардан 1970 -ші жылдарға дейін созылды. 1916-1960 жылдар аралығында алты миллионнан астамы солтүстікке көшті, бірақ 1970-1980 жылдары бұл үрдіс керісінше өзгерді.

1990 жылға қарай афроамерикандықтар шамамен 30 миллионға жетті және Америка Құрама Штаттары халқының 12 пайызын құрады.

2000 жылы афроамерикандықтардың шамамен 58 пайызы елордалық аудандарда өмір сүрді. Екі миллионнан астамы Нью-Йоркте 2000 жылы АҚШ-тағы қара нәсілділер саны бойынша ең үлкен қала болды. Чикагода афроамерикандықтар саны бойынша екінші орында, оның астаналық ауданында шамамен 1,6 миллион афроамерикандықтар бар, бұл елордалықтардың жалпы санының шамамен 18 пайызын құрайды. Африкаамерикандықтар көп тұратын елдің ең бай ауданы-Принс Джордж округы, Мэриленд. Негізінен афроамерикандық бай округтерге Джорджиядағы Декалб округі мен Вирджиниядағы Чарльз Сити округі кіреді.

 Тұрмысы 
Дәстүрлі афроамерикалық мәдениеттің күшті жақтары: көршілер арасындағы берік байланыстар; оқуға, еңбекке және мансаптық жетістіктерге бағдарлану; отбасы рөлдерін бөлудегі салыстырмалы икемділік; күнделікті діндарлық, шіркеу қауымдастығына қатысу, діни қызметкерлердің жоғары беделі.

Көптеген афроамерикалықтар өз бетінше өмір сүрмейді, керісінше экономикалық және эмоционалдық қолдау көрсететін үлкен отбасымен тығыз байланыста болады.
Атап айтқанда, балалары бар жалғызбасты аналар көптеген туыстарының, үлкен балаларының, жақын достарының, тіпті көршілерінің көмегіне ие.

Жалпы қабылданған ұғымдар бойынша отбасын асыраушысы әйел болып саналады. Мінез-құлық белгілерінің арасында табандылық бағаланады. Көптеген ата-аналар нәсілшілдік көзқарастарына қарамастан, балаларды өзін-өзі құрметтеуге тәрбиелеуге тырысады.

Қарт кісілерді дәстүр бойынша құрметтейді. Балалар көбінесе ата-анасынан емес, ата-әжесінен көмек пен кеңес сұрайды. Әкесі жоқ отбасыларда басшының рөлі (кем дегенде күнделікті шешімдерде) әдетте үлкен балаға жүктеледі.

 Дереккөздер 


Санат:Америка халықтары