Роже Мартен дю Гар

Роже Мартен дю Гар (; 23 наурыз 1881, Нойли-сюр-Сен - 22 тамыз 1958 ж., Серинья) — француз жазушы, 1937 жылы «Адамды және қазіргі өмірдің ең маңызды аспектілерін бейнелеудегі көркемдік күш пен шындық үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.

 Өмірбаяны 
1881 жылы Париж маңындағы Нойли-сюр-Сенде заңгердің отбасында дүниеге келген ол Кондорсе лицейінде оқыды. Ерте жасында ол неотомизм идеяларын жақсы көрді, ол одан да жетілген жаста кетті.

Лицейдегі оқу үлгерімі нашар болғандықтан, оны профессор Луи Меллериоге үйде оқытуға жібереді. Онда кітап оқуға құмар болып, интеллектуалдық белсенділікке дағдыланды.

17 жасында Сорбоннаға оқуға түсті, бірақ үлгерімі нашар болғандықтан университеттен шығарылды. Осыдан кейін ол Эколь де Шарт жоғары тарихи-мұрағат институтына түседі, оны 1905 жылы палеограф-мұрағатшы мамандығын алып бітіреді. Келесі жылы ол париждік заңгердің қызына үйленді.

Сонымен бірге ол өзінің шығармашылық қызметін Толстой романдарын еске түсіретін стильде романмен жұмыс істей бастады. Бірақ оның жұмысына көңілі толмай, романмен айналысуды тоқтатады.

Оның өмірбаяндық элементтермен жазылған келесі романы «Аяққа тұру» автордың қаражатына жарық көрді. Осы кезден бастап ол әдеби қызметпен белсене араласа бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан бері Батыс майданға жұмылдырылып, қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Париж театрында жұмыс істей бастады, ал 1920 жылдан бастап ол Орталық Францияға көшіп, онда ол ата-анасының жер меншігінде тұрады және өзінің ең танымал романы «Тибо отбасы» бойынша жұмыс істей бастайды.

1937 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алды. Нобель комитеті дю Гару сыйлығын «адамды бейнелеудегі көркемдік күш пен шындық, сондай-ақ қазіргі өмірдің ең маңызды аспектілері үшін» берді.

Роже Мартен дю Гар 1958 жылы өз үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды.

 Шығармашылығы 
Ол Лев Толстой шығармашылығының әсерімен жаза бастады. Автор алғашқы екі романын баспаға жарамсыз деп тауып, олардың қолжазбаларын жойып жіберген. Ол «Жан Баруа» (1913) романымен танымал болды. Жазушы бұл романда диалогты тарихи құжатпен ұштастырудың жаңа әдістемесін пайдаланған. Кітаптың кейіпкері, жас кезінде дінге сенген католик, діннен бас тартады, бірақ қайтыс болардан бұрын оған қайтып оралады. Романда Дрейфус ісі және оның салдары маңызды рөл атқарады. Бұл романның мотиві зиялы қауымның әлеуметтік қызметтен түңілу сезімі, саясаткерлікке, клерикализмге және антисемитизмге қарсы күрестің үмітсіздігі болды. «Жан Баруаны» басып шығару алдында оның авторы Андре Гиденің қолдауына ие болды.

Мартен дю Гардтың ең маңызды шығармасы - «Тибо отбасы» роман-ағыны. Ол 20 ғасырдың бірінші ширегіндегі бай буржуазиялық Тибоның ұлдары ағайынды екі адамның өмірін суреттейді. Дәрігер Антуан (католик) мен революцияшыл Жактың (протестант) өмірге деген көзқарасы әртүрлі, бірақ олардың әрқайсысы авторға өзінше жақын. Бірінші дүниежүзілік соғыс Тибо отбасына ауыр соққылар тигізеді - Жак қайтыс болды, ал Антуан қатты газдан қатты уланады. Бұдан әрі үміт тек Тибоға қарсы протестанттық отбасынан шыққан Женни де Фонтаненнен туған Жактың ұлымен байланысты. Роман алғашқы бөлімдерінде отбасы шежіресі ретінде басталса, кейін жаңа ғасырдағы тұлғаның қалыптасуы оқиғасына ұласады. Автор үшін отбасы – қоғамның шағын бөлігі, сондықтан ол ондағы ішкі мәселелерімен күрделі де қайшылықты қоғамды суреттейді.

Мартен дю Гар өмірінің соңғы жылдарында «Полковник Момордың күнделігі» романында жұмыс істеп, онда жетпіс жылды жуық жылды қамтуды мақсат еткен, бірақ оны аяқтауға үлгермеген. Роман қайтыс болғаннан кейін автордың қолжазбаларынан басылып шықты.

Мартен дю Гар өзін драматург және мемуарист ретінде де сынап көрді. Жазушы қайтыс болғаннан кейін оның күнделіктері мен хат-хабарлары жарық көрді.

Автордың басқа шығармаларына шаруалар өмірін циникалық сипаттайтын «Ескі Франция» (1933) жатады.

 Негізгі жұмыстары 
 Becoming (Devenir) (1906)
 L'Une de Nous (1909)
 Жан Баруа (1913)
 Тиболар отбасы: сұр дәптер (Les Thibault : Le Cahier gris) (1922)
 Тибо отбасы: түзеу колониясы (Les Thibault : Le Penitencier) (1922)
 Тибо отбасы: гүлдену уақыты келді (Les Thibault : La Belle Saison (1923)
 Тибо отбасы: Дәрігерлер күні (Les Thibault : La Consultation) (1928)
 Тибо отбасы: Әпкесі (Les Thibault : La Sorellina) (1928)
 Тибо отбасы: Әкенің өлімі (Les Thibault : La Mort du Père (1929)
 Ескі Франция (Vieille France) (1933)
 Тибо отбасы: 1914 жылдың жазы (Les Thibault : l'Été 1914) (1936)
 Тибо отбасы: эпилог (Les Thibault : l'Épilogue) (1940)
 Андре Гиде туралы ескертпелер (Correspondance avec André Gide) (1968 жылдан кейінгі)
 Полковник Маумордың күнделіктері (Подполковник де Мауморт) (1983 жылдан кейінгі)

 Фильмография 
 Les Thibault - Тибо отбасы (2003), шағын сериал - режиссері Жан-Даниэль Верхак .

 Дерекккөздер 

Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Франция жазушылары