Шикиматкиназа

Шикиматкиназа (EC 2.7.1.71) шикиматтың АТФ-тәуелді фосфорлануын катализдеп, шикимат 3-фосфат түзетін фермент. Бұл реакция өсімдіктер мен бактериялар хош иісті амин қышқылдары мен қайталама метаболиттердің ортақ прекурсорын синтездеу үшін қолданылатын шикимат жолының бесінші сатысы болып табылады. Бұл фермент класының жүйелі атауы АТФ:шикимат 3-фосфотрансфераза. Жалпы қолданылатын басқа атауларға шикимат киназа (фосфорланатын) және шикимат киназа II жатады.

 Тарих 
Шикимат жолы фосфоэнолпируват пен эритроза 4-фосфатты фенилаланин, тирозин және триптофанның хош иісті аминқышқылдарының ортақ прекурсоры хоризматқа айналдыратын жеті ферментативті реакциядан тұрады. Хош иісті аминқышқылдары ақуыздардың синтезінде қолданылады және өсімдіктерде, саңырауқұлақтарда және бактерияларда фенилпропаноидтар мен алкалоидтар сияқты басқа да мамандандырылған метаболиттер қатарын тудырады. Хоризмат және жолдың бірнеше басқа аралық өнімдері фолаттар, хинаттар және хинондар сияқты бірқатар басқа метаболиттер үшін прекурсорлар ретінде қызмет етеді. Жолда шикиматкиназадан бұрын болатын төрт фермент: DAHP синтаза, 3-дегидрокинат синтаза, 3-дегидрокинат дегидратаза және шикиматдегидрогеназа, ал одан кейінгі екеуі - EPSP синтаза және хоризмат синтаза . Саңырауқұлақтар мен протисталарда бұл шикимат жолының бес орталық сатысы бірге орналасқан AROM кешенінің бөлігі болып табылады. Бұл жол адамдарда және басқа жануарларда табылмайды, олар хош иісті аминқышқылдарын тағамнан алуы керек.

 Белсенділік 
Шикиматкиназа катализдейтін реакция төменде көрсетілген:

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Shikimate_kinase_reaction.png/600px-Shikimate_kinase_reaction.png|alt=reaction catalyzed by shikimate kinase|ортаға|600x600 нүкте| реакция шикиматкиназамен катализденеді

Бұл реакция фосфат тобын АТФ-дан шикиматтың 3-гидроксил тобына ауыстыруды қамтиды. Осылайша, шикиматкиназаның екі субстраты бар, шикимат және АТФ және екі өнім, шикимат 3-фосфат және АДФ.

 Дереккөздер