Карл Дөниц

Карл Дөниц немесе Дениц ( ; , , Герман империясы — , , Шлезвиг-Гольштейн, Германия) — неміс әскери, мемлекеттік және саяси қайраткері, Адольф Гитлердің өзін-өзі өлтіргеннен кейін ізбасар ретінде қысқа мерзімге рейхспрезидент лауазымымен ауыстырғаХавкин Б.Л. Гросс-адмирал Карл Дөниц — Үшінші рейхтің соңғы фюрері  // Новая и новейшая история. — 2017. — № 2. — Б. 165—183.. Мемлекет басшысы және Германия қарулы күштерінің бас қолбасшысы лауазымдарын 1945 жылдың 30 сәуірінен 23 мамырына дейін атқарған.

1943 жылдың қаңтарында Дөниц гроссадмирал () атағын алып,  орнына әскери-теңіз күштерінің (Кригсмарине) Бас қолбасшысы болып тағайындалды. Дөниц Екінші дүниежүзілік соғыстың теңіз тарихындағы басты тұлға болды. 1939 жылдан 1943 жылға дейін Дөниц басқарған сүңгуір қайықтар тиімді шайқасты, бірақ 1943 жылдың мамырынан бастап бастамасын жоғалта бастады. Дөниц қарулы күштерінің басқа түрлеріне қысымды жеңілдету үшін өзінің сүңгуір қайықтарына 1945 жылға дейін күресуді бұйырды. 648 сүңгуір қайық қаза тапты — олардың 429-ы аман қалмады. Сүңгуір қайықтарда қызмет еткен 40 000 адамның шамамен 30 000-ы қайтыс болды.

 Ерте жылдары және мансабы 
солға|нобай|Теңіз обер-лейтенанты () Карл Дөниц Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі U-39 офицері ретінде
Дөниц 1891 жылы Берлин маңындағы Грюнауда Анна Бейер мен инженер Эмиль Дөництің отбасында дүниеге келген. Карлдың ағасы болған. 1910 жылы Дөниц Германия Императорлық флотына шақырылды.

1913 жылдың 27 қыркүйегінде Leutnant zur See (әскери-теңіз флотындағы кіші офицер) шеніне тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде  крейсерінде Жерорта теңізінің аумағында қызмет етті. 1914 жылдың тамызында «Breslau» және  крейсерлері Осман империясының флотына сатылды; кемелер атаулары сәйкесінше «Мидилли» () және «Явуз Сұлтан Сәлім» () деп өзгертілді. Олар Константинопольден контр-адмирал Вильгельм Сушонның қолбасшылығымен орыс императорлық флотына Қара теңізде қарсы шыға бастады. 1916 жылы 22 наурызда Дөниц теңіз флотының обер-лейтенанты шеніне көтеріліп, сол жылдың 1 қазанында су асты әскери күштеріне ауысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бірнеше сүңгуір қайықтардың командирі болып қызмет атқарды. 1917 жылы 4 қазанда техникалық қателіктерге байланысты Карл Дөницті ағылшындар ұстап алып, Шеффилд маңындағы Рамирес лагеріне тұтқындады. Карл 1919 жылға дейін әскери тұтқында болып, 1920 жылы Германияға оралды.

1916 жылы 27 мамырда Дөниц неміс генералы Эрих Вебердің (1860—1933) қызы Ингеборг Вебер (1893—1962) атты медбикеге үйленді. Олардың протестанттық христиандар ретінде тәрбиелеген үш баласы болды: қызы Урсула (1917—1990) және ұлдары Клаус (1920—1944) пен Питер (1922—1943). Екі ұлы да Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтыс болды. Гитлер Дөниц сияқты аға офицердің бір ұлы шайқаста қаза тапқан болса, оның басқа ұлдары әскери қызметтен босатылып, азаматтық өмірге қайта оралуына мүмкіндік беретін бұйрық шығарды.

 Нацизм және антисемитизм 
Дөниц нанған нацист және Гитлердің ең құмар жақтастарының бірі болған, алайда соғыстан кейін өзінің көзқарастарын жұртшылықтан жасыруға тырысқан. СС офицері Вальтер Редер () Дөницті «насихаттауға бағытталған кітапшалардан алынған таза нацисттің бейнесі һәм нанған антисемит» деп атады. Дөництің әріптестері оны қалжыңдап, сол кездегі нацистік романның басты кейіпкері сияқты «Жас Гитлерші Квекс» () деп атаған.

 Дереккөздер 

Дереккөздер

 Әдебиет 



Санат:НСДАП Алтын белгісімен марапатталғандар
Санат:Германия президенттері
Санат:Нюрнберг процесінің сотталушылары