Диметиламиноэтанол

2-(Диметиламино)этанол (диметиламиноэтанол, диметилэтаноламин, DMAE, DMEA, деанол, деанол) – органикалық қосылыс, үшінші реттік амин, спирт.

 Құрылымы және химиялық қасиеттері 
Диметиламинэтанол молекуласында үшінші амин тобы және біріншілік спирт тобы бар. Бұл функционалдық топтар оның төмен молекулалық салмағымен біріктіріліп, суда ерігіштігін арттырады және туындыларды: күрделі эфирлер мен тұздарды алуға мүмкіндік береді.

 Физикалық қасиеттер 
Бөлме температурасындағы диметиламиноэтанол ақ тұтқыр сұйықтық.

 Биохимиялық рөлі 
WebMD сайтына сәйкес, диметиламинэтанол ацетилхолиннің түзілуіне әкелетін бірқатар реакцияларға қатысады.

Диметиламиноэтанол холин синтезі үшін өте маңызды. Бауырда холиннің прекурсоры ретінде қызмет етеді. Миға DMAE фосфолипидтерге фосфатидилдиметиламиноэтанол (PDME) ретінде қосылады, оны N-метилдену арқылы фосфатидилхолинге айналдыруға болады.

 Түбіртек 
Диметиламиноэтанол диметиламинді этоксилдеу арқылы алынады.

 Қолдану 
Диметиламиноэтанол химиялық синтезде шикізат ретінде қолданылады.

Диметиламиноэтанол суды тазартуда, фармацевтика өнеркәсібінде жұқа химиялық аралық өнімдер ретінде және әртүрлі шайырлар мен жабындарға қоспа ретінде қолданылады. DMAE-ны тағамдық қоспалар ретінде және әртүрлі холинергиялық функцияларға әсер ететін ықтимал препарат ретінде пайдалануға қызығушылық артып келеді. 2-диметиламиноэтанол битартраты тағамдық қоспа ретінде сатылады. Бұл 37% DMAE бар ақ ұнтақ.

DMAE көп мөлшерде суды өңдеуде, бояу өнеркәсібінде және полиуретандар мен эпоксидті шайырлар үшін қатайтқыш ретінде қолданылады. Ол сондай-ақ бояғыштардың, фармацевтикалық препараттардың, эмульгаторлардың, тоқыма қосалқыларының химиялық синтезінде, бояуға қоспа ретінде қолданылады.

Диметиламиноэтанол жасартатын әсері бар және тері түсін жақсартады деп мәлімдеген косметикада қолданылады. Косметикалық процедураларда қолданған кезде DMAE-нің тері жасушаларына зиянды әсерін көрсететін зерттеулер бар; ал көрнекі жасару әсері оның зақымдануынан терінің қалыңдауы есебінен қол жеткізіледі.

DMAE кәдімгі еріткіштерге балама қажет жерде қолдануға болатын бөлме температурасындағы тұздардың, иондық сұйықтықтардың (оның ацетаты мен октанаты сияқты) ауқымын құрайды.

Диметиламиноэтанол ноотропты ретінде қабылданады.

DMAE және шарап қышқылынан алынған 2-диметиламиноэтанол-биттаррат тағамдық қоспа ретінде сатылады.

 Тағы қараңыз 
 Холин
 Этаноламин

 Дереккөздер 

 Әдебиеттер 
 Safety data Sheet : according to Regulation (EC) No. 1907/2006 : Generic EU MSDS, No country specific data, No EOL data :  [англ.] : PDF. — Version 6.2. — Sigma−Aldrich, 2019. — 15 April. — 7 p. — Aldrich−39000.
 Haneke, K. Dimethylethanolamine (DMAE) [108-01-0 and Selected Salts and Esters. Review of Toxicological Literature (Update)] : DMAE Aceglutamate [3342-61-8], DMAE p-Acetamidobenzoate [281131-6] and [3635-74-3], DMAE Bitartrate [5988-51-2], DMAE Dihydrogen Phosphate [6909-62-2], DMAE Hydrochloride [2698-25-1], DMAE Orotate [1446-06-6], DMAE Succinate [10549-59-4], Centrophenoxine [3685-84-5], Centrophenoxine Orotate [27166-15-0], Meclofenoxate [51-68-3] : [Toxicological Summary for Dimethylethanolamine and Selected Salts and Esters] :  [англ.] : [арх. 25 января 2017] : PDF / Prepared for Scott Masten, Ph. D.. — National  Institute  of  Environmental  Health  Sciences, 2002. — November. — [2],xii,[3],114 p.
 Frauenkron, M. Ethanolamines and Propanolamines // Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry :  [англ.] / M. Frauenkron, J.-P. Melder, G. Ruider … [et al.]. — Weinheim : Wiley-VCH, 2001. — ISBN 978-3527306732. — doi:10.1002/14356007.a10_001.
 Ashford's Dictionary of Industrial Chemicals :  [англ.]. — 3rd ed. — 2011. — P. 3294. — ISBN 978-0-9522674-3-0.
 Littel, R. J. Dissociation constants of some alkanolamines at 293, 303, 318, and 333 K :  [англ.] / R. J. Littel, M. Bos, G. J. Knoop // Journal of Chemical and Engineering Data. — 1990. — Vol. 35, no. 3. — P. 276–277. — doi:10.1021/je00061a014.

 Сыртқы сілтемелер 



Санат:Бір атомды спирттер
Санат:Үшіншілік аминдер
Санат:Коррозия ингибиторлары
Санат:Ноотроптар