Түркия мен Сириядағы жер сілкінісі (2023)

2023 жылдың 6 ақпанында Шығыс Жерорта теңізінде бірқатар күшті жер сілкінісі және кейінгі дүмпулер болды. Жерасты дүмпулері Түркияда, Сирияда, Ливанда, Иорданияда, Иракта, Қазақстанда, Пәкістанда, Кипрде, Армения-Грузия шекарасында тіркелді. Латакия және Хама (Сирия) қалаларында, Газиантеп қаласының маңында (Түркия) үлкен қираулар тіркелді . Алдын ала мәліметтер бойынша, 2300-ден астам адам (Сирияда кемінде 800 және Түркияда кемінде 1541) қайтыс болды . 10500 адам зардап шекті . Түркияда төтенше жағдай жарияланды .

Түркия әлемдегі ең белсенді жер сілкіну қаупі бар аймақтарының бірінде орналасқан . Алайда 2023 жылдың 6 ақпанында жер сілкінісі болған аймақ сейсмологиялық тұрғыдан салыстырмалы түрде тыныш. 1970 жылдан бері 6 ақпандағы жер сілкінісінен 250 шақырым радиуста магнитудасы 6 немесе одан жоғары үш жер сілкінісі ғана болды. Олардың ең үлкені, магнитудасы 6-7 2020 жылдың 24 қаңтарында болды .

Сириядағы Баниястағы ең ірі мұнай өңдеу зауыты жабдықтың бұзылуына байланысты жұмысын тоқтатты және әуежайлары жабылды .

 Тектоникалық жағдай 

 Геология 
Түркия әлемдегі сейсмикалық қауіпті белсенді орында орналасқан. Жер сілкінісінің орны оны Анадолы, Аравиялық және Африка тектоникалық тақталарының қиылысында орналасқан. Жер сілкінісінің механизмі мен орналасуы оның Шығыс Анадолы ақауы аймағында немесе өлі теңіз трансформациялық ақау аймағында болғанына сәйкес келеді. 
солға|нобай|275x275 нүкте|Түркияның тектоникалық картасы 
Шығыс Анадолы ақауы-Анадолы мен араб плиталары арасындағы шекараны құрайтын 700 шақырымдық (430 миль) зигзаг трансформациялық ақау. Ақаулық сырғанау жылдамдығын көрсетеді, ол шығыстан батысқа қарай жылына 10 мм (0,39 дюйм) азаяды, мұнда ол жылына 1-4 мм (0,039–0,157 дюйм) құрайды. Ақаулық 1789 жылы (М 7,2), 1795 жылы (М 7,0), 1872 жылы (М 7,2), 1874 жылы (М 7,1), 1875 жылы (М 6,7), 1893 жылы (М 7,1) және 2020 жылы (МВт 6,8) үлкен жер сілкіністерін тудырды. Бұл жер сілкіністері ақаудың жеке сегменттерін бұзды. Шығыстағы Палу мен Пютюрге сейсмикалық белсенді сегменттері шамамен 150 жыл бойы 6,8–7,0 жер сілкінісінің қайталану аралығын көрсетеді. Сегменттері Пазарчик және Аманос батыста 7,0–7,4 жер сілкінісі үшін сәйкесінше 237-772 жыл және 414-917 жыл қайталану аралықтары бар. 

Өлі теңіздің өзгеруі Қызыл теңізден солтүстіктен оңтүстікке қарай Мараштың үштік қосылысына дейін созылады, онда ол Шығыс Анадолы ақауымен кездеседі. Түркияның оңтүстігіндегі сол жақвигысу ақауларының солтүстік бөлігі кем дегенде 14 ірі тарихи жер сілкінісінің көзі болды. Жақында мұнда 1822 және 1872 жылдары екі үлкен жер сілкінісі болды. 1872 жылғы жер сілкінісі кем дегенде 1800 адамның өмірін қиды. 115, 526, 587, 1170 және 1822 жылдардағы жер сілкіністері сәйкесінше бірнеше ондаған мыңнан бірнеше жүз мыңға дейін адамның өліміне әкелді.

 Дереккөздер 

Санат:Түркиядағы жер сілкіністері
Санат:Сириядағы жер сілкіністері
Санат:6 ақпан оқиғалары
Санат:2023 жылғы жер сілкіністері