КСРО әкімшілік бөлінісі

Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы аумағының жалпы ауданы 1991 жылғы тамыздағы жағдай бойынша 22,4 млн км² құрады.

 Жалпы құрылым 
1977 жылғы КСРО Конституциясының 70-бабында1977 жылғы КСРО Конституциясы (1990 жылы өзгертілген). 8-тарау:

Сонымен, Кеңес Одағы өз кезегінде әртүрлі әкімшілік-аумақтық бөліністерге ие одақтас Кеңес Социалистік Республикалардан тұрды.

Ірі республикалар облыстарға бөлінді. Латвия, Литва, Эстония, Молдавия және Армения КСР-інде 1985 жылға қарай облыстық бөлініс болмады.

РКФСР құрамына өлкелер, ал өлкелер - автономиялы облыстар кірді. РКФСР облыстары мен өлкелеріне ұлттық өңірлер де кірді (кейін автономиялы өңірлер деп аталды).

Кейбір одақтас республикаларға (РКФСР, Украин КСР, Грузин КСР, Әзірбайжан КСР, Өзбек КСР, Тәжік КСР) Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикалар (АКСР) және автономиялы облыстар кірді.

Жоғарыда аталған әкімшілік-аумақтық бірліктердің барлығы облыстық, өлкелік және республикалық бағыныстағы қалалар мен аудандарға бөлінді.

 Одақтас Кеңестік Социалистік Республикалар 
КСРО құрамына:

 КСРО құру туралы келісімшарт бойынша (1922 жылы 30 желтоқсан) — РКФСР, Украин КСР, Беларус КСР, Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы;
 1925 жылы — Өзбек КСР, Түрікмен КСР (РКФСР құрамына кірген Түркістан АКСР, өз уақытында РКФСР құрамына кірмеген бұрынғы Хиуа хандығы мен Бұхара әмірлігі аумағында құрылған Бұхара ХКР және Хорезм ХКР);
 1929 жылы — Тәжік КСР (Өзбек КСР құрамына кірген Тәжік АКСР құрылған);
 1936 жылы — Қазақ КСР, Қырғыз КСР (РКФСР құрамына кірген Қазақ АКСР мен Қырғыз АСКР құрылған); Грузин КСР, Әзірбайжан КСР, Армян КСР (КСФКР құрамына кірді, сол жылы жойылды)
 1940 жылы — Молдован КСР (Украин КСР құрамына кірген Молдава АКСР бөлігі және Румыния КСРО-ға берген жердің бір бөлігі), Латвия КСР, Литва КСР, Эстон КСР (бұрынғы тәуелсіз Латвия, Литва және Эстония) және Карело-Фин КСР (РКФСР құрамына кірген Автономиялы Карелия СКР және Кеңес-Фин соғысынан кейін қосылған жердің бір бөлігінен құрылған); УКСР құрамына Румыния берген жердің бір бөлігінен құрылған Ақкерман облысы (сол жылы Измаил деп өзгертілді) және Черновцы облысы кірді.
 1944 жылы — Тыва АО (оған дейін - тәуелсіз Тыва Халық Республикасы) РКФСР құрамына кірді.
 1945 жылы — Калининград облысы (оған дейін Шығыс Пруссияның бөлігі болған) РКФСР құрамына кірді, ал Чехословакия берген Закарпат облысы УКСР құрамына кірді.
 1946 жылы — Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде Жапонияға тиесілі Сахалин және Курил аралдарының оңтүстік бөлігі РКФСР құрамына енді.
 1956 жылы Карело-Фин КСР жойылып, оның аумағы қайтадан Карелия АКСР ретінде РКФСР құрамына кірді.

 1956-1991 жылдары Кеңес Одағы құрамына 15 одақтық кеңес социалистік республикалар (КСР) кірді:№ Байрақ1987 жылғы жағдайға сәйкес Республика Астанасыthumb|550px|КСРО аумақтық құрамы 1  50px  Әзірбайжан КСР  Баку 2  50px  Армян КСР  Ереван 3  50px  Беларус КСР  Минск 4  50px  Грузин КСР  Тбилиси 5  50px  Қазақ КСР  Алматы 6  50px  Қырғыз КСР  Фрунзе 7  50px  Латвия КСР  Рига 8  50px  Литва КСР  Вильнюс 9  50px  Молдован КСР  Кишинев 10  50px  РКФСР  Мәскеу 11  50px  Тәжік КСР  Душанбе 12  50px  Түрікмен КСР  Ашхабад 13  50px  Өзбек КСР  Ташкент 14  50px  Украин КСР  Киев 15  50px  Эстон КСР  Таллин

 1926 жыл 
 №  Кеңес республикасы  Ауданы(км²)  Тұрғыны1926  Астанасы  Құрамы 1  20px| Беларус КСР (БКСР)  150 000  4 983 240  Минск  12 округ 2  20px| Күнгей Кавказ СФКР (КСФКР)  186 100  5 861 600  Тбилиси  3 одақтас республика, 1 шартты республика, 2 автономиялы республика, 2 автономиялы облыс 3  20px| РКФСР   19 946 900  100 623 000  Мәскеу  4  20px| Түрікмен КСР (ТүрКСР)  488 100  998 000  Полторацк  5  20px| Өзбек КСР (ӨКСР)  425 600  5 270 200  Самарқан  1 автономиялы республика 6  20px| Украин КСР (УКСР)  452 000  29 018 187  Харьков  40 округ  20px| Барлығы  21 648 700  147 013 600  Мәскеу  6 КСРО республикасы, 4 республика, 12 автономиялы республика, 14 автономиялы облыс

 1939 жыл 
 №  Кеңес республикасы  Ауданы(км²)  Тұрғыны1939  Астанасы  Құрамы 1  20px| Әзірбайжан КСР  86 600  3 205 150  Баку  1 автономиялы республика, 1 автономиялы округ 2  20px| Армян КСР 29 800  1 282 338  Ереван  3  20px| Беларус КСР 150 000  5 568 994  Минск  5 облыс 4  20px| Грузин КСР 69 700  3 540 023  Тбилиси  2 автономиялы республика, 1 автономиялы облыс 5  20px| Қазақ КСР 2 717 300  6 151 102  Алматы  11 облыс 6  20px| Қырғыз КСР 198 500  1 458 213  Фрунзе  5 облыс 7  20px| РКФСР 17 040 000  109 397 463  Мәскеу  17 автономиялы республика, 6 автономиялы облыс, 7 ұлттықокруг, 6 өлке, 35 облыс 8  20px| Тәжік КСР 143 100  1 484 440  Сталинабад  1 автономиялы облыс, 4 облыс 9  20px| Түрікмен КСР 488 100  1 251 883  Ашхабад  5 облыс 10  20px| Өзбек КСР 447 400  6 217 269  Ташкент  1 автономиялы республика, 5 облыс 11  20px| Украин КСР 452 000  30 946 218  Киев  1 автономиялы республика, 15 облыс  20px| Барлығы  21 822 500 170 557 093  Мәскеу  11 республика, 20 АКСР, 8 автономиялы облыс, 7 ұлттық округ, 6 өлке, 86 облыс

 1966 жыл 
бірлікжері, мың км²тұрғыны, мың адамқала саныкент саныәкім. орт.РКФСР (егжей-тегжей) 17 075,4 126 561 932 1786 МәскеуУкраин КСР (егжей-тегжей) 601,0 45 516 370 829 КиевБеларус КСР 207,6 8633 74 126 Минск* оның ішінде Брест облысы 32,3 1236 12 17 Брест* оның ішінде Витебск облысы 40,1 1339 15 26 Витебск* оның ішінде Гомел облысы 40,4 1483 10 24 Гомел* оның ішінде Гродно облысы 25,0 1101 9 23 Гродно* оның ішінде Минск облысы 40,8 2260 15 26 Минск* оның ішінде Могилев облысы 29,0 1214 13 10 МогилевӨзбек КСР 449,6 10 581 37 78 Ташкент* оның ішінде Әндіжан облысы 8,9 1632 3 8 Әндіжан* оның ішінде Бұхара облысы 143,2 785 3 7 Бұхара* оның ішінде Қашқадария облысы 28,4 674 2 4 Қаршы* оның ішінде Самарқан облысы 29,2 1314 2 10 Самарқан*оның ішінде Сұрқандария облысы 20,8 562 2 7 Термез* оның ішінде Сырдария облысы 23,1 670 3 6 Гүлістан* оның ішінде Ташкент облысы 15,6 2576 8 17 Ташкент* оның ішінде Ферғана облысы 10,3 1266 4 11 Ферғана* оның ішінде Хорезм облысы 4,5 483 2 1 Үргеніш* оның ішінде Қарақалпақ АКСР 165,6 619 8 7 НүкісҚазақ КСР 2717,3 12 129 62 165 Алматы* оның ішінде Ақтөбе облысы 299,8 532 4 7 Ақтөбе* оның ішінде Алматы облысы 223,2 1875 7 18 Алматы* оның ішінде Шығыс Қазақстан облысы 97,3 846 6 14 Өскемен* оның ішінде Гурьев облысы 278,6 385 3 19 Гурьев* оның ішінде Жамбыл облысы 144,6 716 3 11 Жамбыл* оның ішінде Қарағанды облысы 398,8 1488 10 33 Қарағанды* оның ішінде Қызылорда облысы 220,5 410 3 7 Қызылорда* оның ішінде Көкшетау облысы 78,1 621 4 6 Көкшетау* оның ішінде Қостанай облысы 195,9 985 4 10 Қостанай* оның ішінде Павлодар облысы 127,5 656 3 9 Павлодар* оның ішінде Солтүстік Қазақстан облысы 44,3 562 1 3 Петропавл* оның ішінде Семей облысы 179,6 663 3 9 Семей* оның ішінде Орал облысы 151,2 492 1 1 Орал* оның ішінде Целиноград облысы 155,1 895 7 14 Целиноград* оның ішінде Шымкент облысы 120,6 1003 5 6 ШымкентГрузин КСР 69,7 4548 45 54 Тбилиси* оның ішінде Абхаз АКСР 8,6 462 6 2 Сухум* оның ішінде Аджар АКСР 3,0 294 2 4 Батуми* оның ішінде Оңтүстік Осетин АО 3,9 102 ЦхинвалӘзірбайжан КСР 86,6 4660 45 116 Баку* оның ішінде Нахшыван АКСР 5,5 182 3 3 Нахшыван* оның ішінде Таулы Қарабақ АО 4,4 146 СтепанакертЛитва КСР 65,2 2986 91 23 ВильнюсМолдован КСР 33,7 3368 20 29 КишиневЛатвия КСР 63,7 2262 54 35 РигаҚырғыз КСР 198,5 2652 15 32 ФрунзеТәжік КСР 143,1 2579 17 30 Душанбе* оның ішінде Таулы Бадахшан АО 63,7 91 ХороғАрмян КСР 29,8 2194 23 27 ЕреванТүрікмен КСР 488,1 1914 14 64 АшхабадЭстон КСР 45,1 1285 33 24 ТаллинКСРО 22 402,2 231 868 1832 3418 Мәскеу

 1960-1980 жж. (РКФСР қоспағанда) 
 1967
 18 желтоқсанда Өзбекстан КСР Наманған облысы Ферғана мен Әндіжан облыстарының бөлігінен қалпына келтірілді,
 23 желтоқсанда Қазақ КСР Талдықорған облысы Алматы облысынан қалпына келтірілді,
 1970
 23 қарашада Қазақ КСР құрамында Қостанай және Целиноград облыстарының бөліктерінен Торғай облысы (орталығы - Арқалық) құрылды,
 11 желтоқсанда Қырғыз КСР-нің құрамында республикалық бағынышты аймақтардан Нарын облысы құрылып (бұрынғы Тянь-Шань облысының аудандарынан, 1932-1962 жж.), республикалық бағыныстағы аймақтардан Ыстықкөл облысы (орталығы - Пржевальск) қалпына келтірілді.
 14 желтоқсанда Түрікмен КСР үш облысы: Мары облысы, Ташауыз облысы және Шаржау облысы қалпына келтірілді,
 23 желтоқсанда Тәжік КСР Ленинабад облысы қалпына келтірілді,
 1971 жылы Өзбек КСР Сырдария облысының үш ауданы Қазақ КСР Шымкент облысының құрамына кірді,
 1973
 20 наурызда Қазақ КСР құрамында екі облыс құрылды: Жезқазған облысы (Қарағандының бөліктерінен) және Маңғыстау облысы (орталығы - Шевченко, Гурьев облысы бөліктерінен),
 27 желтоқсанда Түрікмен КСР екі облысы қалпына келтірілді: республикалық бағыныстағы аудандардан Ашхабад облысы және Красноводск облысы,
 29 желтоқсанда Самарқан және Сырдария облыстарының бөліктерінен Өзбек КСР Жызақ облысы (орталығы - Жызақ) құрылды, Тәжік КСР республикалық бағынышты аудандардан Күләб облысы қалпына келтірілді,
 1977 жылы Тәжік КСР республикалық бағыныстағы аудандардан Қорғантөбе облысы қалпына келтірілді,
 1980
 3 қыркүйекте Қырғыз КСР құрамында Талас облысы қалпына келтірілді,
 1982
 20 сәуірде Өзбек КСР құрамында Бұхара облысының бөліктерінен Науаи облысы (орталығы - Науаи) құрылды,
 1988 - Орталық Азияның одақтас республикаларының кейбір облыстары таратылды:
 маусымда Қазақ КСР Маңғыстау облысы (Гурьевке), Торғай облысы (Целиноград пен Қостанайға) таратылды,
 тамызда Түркімен КСР Ашхабад облысы және Красноводск облысы таратылды,
 қыркүйекте Өзбек КСР Жызақ облысы (Сырдарияға, Гүлістанның орнына жаңа орталық - Жызақ болды), Науаи облысы (Самарқанға) таратылды, Тәжік КСР Күләб облысы, Қорғантөбе облысы және Нүрек қаласы жаңа Хатлон облысына айналдырылды,
 5 қазанда Қырғыз КСР Талас облысы (Тоқтығұл ауданы мен Қаракөл қаласы Ош облысына, ал басқа аудандар - тікелей республикалық бағынысқа берілді), Нарын облысы (Қырғыз КСР Ош пен Ыстықкөл облыстары арасында бөлінді) таратылды,
 1989 жылы Өзбек КСР Самарқан облысының бес ауданы және Науаи қаласы Бұхара облысының құрамына өтті,
 1990 жылы алдыңғы 1988 жылы тоқтатылған кейбір облыстарды қалпына келтіру:
 наурызда Жызақ облысы қалпына келтірілді (Сырдария облысының жаңа орталығы - Гүлістан қаласы),
 тамызда Қазақ КСР Торғай облысы, Тәжік КСР Күләб облысы және Қорғантөбе облысы қалпына келтірілді.

 1989 жыл 
бірлікжері, мың км²тұрғыны, мың адамқала саныкент саныәкім. орт.РКФСР (егжей-тегжей) 17 075,4 147 386 932 1786 МәскеуУкраин КСР (егжей-тегжей) 601,0 51 704 370 829 КиевБеларус КСР 207,6 10 200 74 126 Минск* оның ішінде Брест облысы 32,3 1458 12 17 Брест* оның ішінде Витебск облысы 40,1 1413 15 26 Витебск* оның ішінде Гомел облысы 40,4 1674 10 24 Гомел* оның ішінде Гродно облысы 25,0 1171 9 23 Гродно*  оның ішінде Минск облысы 40,8 3199 15 26 Минск* оның ішінде Могилев облысы 29,0 1285 13 10 МогилевӨзбек КСР 447,4 19 906 37 78 Ташкент* оның ішінде Әндіжан облысы 8,9 1728 3 8 Әндіжан* оның ішінде Бұхара облысы 143,2 1141 3 7 Бұхара* оның ішінде Қашқадария облысы 28,4 1594 2 4 Қаршы* оның ішінде Наманған облысы 1475 Наманған* оның ішінде Самарқан облысы 2778 Самарқан* оның ішінде Сұрқандария облысы 20,8 1255 2 7 Термез* оның ішінде Сырдария облысы 23,1 1316 3 6 Гүлістан* оның ішінде Ташкент облысы 15,6 4236 8 17 Ташкент* оның ішінде Ферғана облысы 10,3 2153 4 11 Ферғана* оның ішінде Хорезм облысы 4,5 1016 2 1 Үргеніш* оның ішінде Қарақалпақ АКСР 165,6 1214 8 7 НүкісҚазақ КСР 2717,3 16 538 62 165 Алматы* оның ішінде Ақтөбе облысы 299,8 738 4 7 Ақтөбе* оның ішінде Алматы облысы 223,2 2110 7 18 Алматы* оның ішінде Шығыс Қазақстан облысы 97,3 934 6 14 Өскемен* оның ішінде Гурьев облысы 278,6 755 3 19 Гурьев* оның ішінде Жамбыл облысы 144,6 1050 3 11 Жамбыл* оның ішінде Жезқазған облысы 496 Жезқазған* оның ішінде Қарағанды облысы 1352 10 33 Қарағанды* оның ішінде Қызылорда облысы 220,5 651 3 7 Қызылорда* оның ішінде Көкшетау облысы 78,1 664 4 6 Көкшетау* оның ішінде Қостанай облысы 195,9 1221 4 10 Қостанай* оның ішінде Павлодар облысы 127,5 944 3 9 Павлодар* оның ішінде Солтүстік Қазақстан облысы 44,3 600 1 3 Петропавл* оның ішінде Семей облысы 179,6 838 3 9 Семей* оның ішінде Талдықорған облысы 721 Талдықорған* оның ішінде Орал облысы 151,2 631 1 1 Орал* оның ішінде Целиноград облысы 155,1 1002 7 14 Целиноград* оның ішінде Шымкент облысы 120,6 1831 5 6 ШымкентГрузин КСР 69,7 5449 45 54 Тбилиси* оның ішінде Абхаз АКСР 8,6 537 6 2 Сухум* оның ішінде Аджар АКСР 3,0 393 2 4 Батуми* оның ішінде Оңтүстік Осетин АО 3,9 99 ЦхинвалӘзірбайжан КСР 86,6 7029 45 116 Баку* оның ішінде Нахшыван АКСР 5,5 295 3 3 Нахшыван* оның ішінде Таулы Қарабақ АО 4,4 188 СтепанакертЛитва КСР 65,2 3690 91 23 ВильнюсМолдован КСР 33,7 4341 20 29 КишиневЛатвия КСР 63,7 2681 54 35 РигаҚырғыз КСР 198,5 4291 15 32 Фрунзе* оның ішінде Ыстықкөл облысы 665 Ыстықкөл* оның ішінде Ош облысы 2010 ОшТәжік КСР 143,1 5112 17 30 Душанбе* оның ішінде Ленинабад облысы 1559 Ленинабад* оның ішінде Хатлон облысы 1703 Күләб* оның ішінде Таулы Бадахшан АО 63,7 161 ХороғАрмян КСР 29,8 3283 23 27 ЕреванТүрікмен КСР 488,1 3534 14 64 Ашхабад* оның ішінде Мары облысы 815 Мары* оның ішінде Ташауыз облысы 699 Ташауыз* оның ішінде Шаржау облысы 735 ЧаржауЭстон КСР 45,1 1573 33 24 ТаллинКСРО 22 402,2 286 717 1832 3418 Мәскеу

 1991 жылдағы өзгеріс 
 РКФСР 
1991 жылы 24 мамырда РКФСР Конституциясына Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикалардың атаулары бойынша түзетулер қабылданды - олардан «автономды» деген сөз алынып «РСФСР құрамында» қосылдыЗакон РСФСР от 24 мая 1991 № 1326/1-I «Об утверждении Закона РСФСР „Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного закона) РСФСР“» // Ведомости Съезда народных депутатов РСФСР и Верховного Совета РСФСР. — 1991. — № 22. — ст. 775. Закон РСФСР от 24 мая 1991 № 1326-I «Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного закона) РСФСР» // Ведомости Съезда народных депутатов РСФСР и Верховного Совета РСФСР. — 1991. — № 22. — ст. 776..

1977 жылғы КСРО Конституциясына сәйкес одақтас республикалар үшін сецессия құқығына қарамастан, бұл құрылымдар Ресейден шыға алмады, өйткені олардың РКФСР орналасқан жері тікелей көрсетілген, конституциясы одан шығуға құқық бермеген. Алайда олар ТМО кіруге дайындалып жатты. РСФСР барлық республикалары егемендік, ал кейбіреулері - тәуелсіздік жариялады.

 Украин КСР 
1991 жылы 20 қаңтарда Қырым облысында КСРО тарихындағы алғашқы плебисцит — Қырым АКСР қалпына келтіру мәселесі бойынша референдум өтті.

Қалалық және аудандық референдум комиссияларының ұсынылған хаттамалары негізінде облыстық (орталық) комиссия дауыс беруге қатысқан азаматтар саны 1 441 019 адамды құрады, бұл тізімге енгізілгендердің 81,37% құрайды. КСРО-ның субъектісі және Одақтық келісімге қатысушы ретінде Қырым Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасын қалпына келтіру үшін берілген дауыстар саны 1 343 855 немесе қатысқандардың 93,26% құрады.

1991 жылы 12 ақпанда Украин КСР Жоғарғы Кеңесі «Қырым Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасын қалпына келтіру туралы» Заң қабылдады. Осы заңға сәйкес, Қырым АКСР аумағында халық депутаттарының Қырым облыстық кеңесі уақытша (Қырым АКСР Конституциясы қабылданғанға дейін және мемлекеттік биліктің конституциялық органдары құрылғанға дейін) мемлекеттік биліктің жоғарғы органы болып танылды. 1991 жылы 22 наурызда Халық депутаттарының Қырым облыстық кеңесі Қырым Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасының Жоғарғы Кеңесі болып өзгертілді және оған Қырым Конституциясын әзірлеу тапсырылды. 4 айдан кейін, 19 маусымда, қалпына келтірілген автономияның қалпына келуі жайлы 1978 жылғы Украин КСР Конституциясы енгізілді.

 КСРО құлдырауы 
1991 жылы 6 қыркүйекте КСРО Конституциясында қарастырылмаған КСРО Мемлекеттік Кеңесі Латвия, Литва және Эстонияның тәуелсіздігін мойындады. Бұл ретте КСРО 1990 жылғы 3 сәуірдегі «Одақтас республиканың КСРО-дан шығуына байланысты мәселелерді шешу тәртібі туралы» заңында белгіленген процедуралар жүргізілмеді.

 Республикааралық аумақтық табыстаулар 
КСРО құрылғаннан бастап белгілі бір себептермен кейбір аумақтар бір одақтас республикадан екіншісіне берілді.

 УКСР → РКФСР
 1924 тамыз: Донецк губерниясының Шахтин және Таганрог округтарының бөліктері

 РКФСР → УКСР
 1924 жылы: Дон облысы, Луганск станицасы
 1925 жылы 16 қазанда: Курск губерниясының Путивл уезі (бірде-бір болыссыз) және Грайворонский мен Белгородский уездерінен бір болыс.
 1926 жылы 1 сәуірде: Гомел губерниясы Семеновская болысы және Воронеж губерниясы Троицкая болысы.
 1944 жылы 5 қарашада: Ростов облысы Красногвардейский ауданының Дарино-Ермаковский кеңесі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1954 жылы 26 сәуірде: Қырым облысы (КСРО Заңы)

 РКФСР → БКСР
 1924 жылы наурызда: Витебск, Гомел және Смоленск губернияларының бөліктері
 1926 жылы желтоқсанда: Гомел губерниясының жартысы
 1964 жылы 17 қарашада: Смоленск облысы Мзыкинский ауылдық кеңесі аумағының бөлігі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)

 РКФСР → ҚазКСР
 1939 жылы 11 қарашада: Челябі облысының Веринский, Надеждинский, Михайловский, Константиновский және Георгиевский ауылдық кеңестері (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1940 жылы 19 ақпанда: Адамовск ауданы мен Чкаловск облысының Красноярск ауылдық кеңесі аумағының бір бөлігі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)

 ҚазКСР → РКФСР
 1939 жылы 11 қарашада: Ақтөбе облысы Степной ауданы аумағының бір бөлігі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1956 жылы 20 сәуірде: Жәнібек ауданының оңтүстік бөлігі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1965 жылы 6 желтоқсанда: Қостанай облысы Комсомольск ауданы аумағының бір бөлігі (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)

 РКФСР → ГКСР
 1943 жылы 12 наурызда: Қарашай АО оңтүстік бөлігі (1955 жылы 14 наурызда қайтарылды)
 1944 жылы 22 наурызда: Грозненск округінің оңтүстік бөлігі (1957 жылы 11 қаңтарда қайтарылды)

 КФКСР → РКФСР
 1944 жылы 24 қарашада: Выборгский, Кексголмский, Яскин аудандары
 1955 жылы 24 ақпанда: Куолярьви ауылы

 РКФСР → ЭКСР
 1957 жылы 31 қазанда: Подмогилье және Пердага ауылдары

 ЭКСР → РКФСР
 1944 жылы 23 тамызда: Печора уезі
 1946 жылы 19 қазанда: Нарва өзенінің шығысқа дейінгі аумақ (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1957 жылы 31 қазанда: Печора теміржол торабы

 ЛатКСР → РКФСР
 1944 жылы 23 тамызда: Абрена ауданы аумағының 1/3 бөлігі

 ҚазКСР → ӨКСР
 1956 жылы 13 ақпанда: Бостандық ауданы және Мырзашөл жерінің бөліктері (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)
 1963 жылы 19 қыркүйекте: Шымкент және Қызылорда облыстарының бөліктері

 ӨКСР → ҚазКСР
 1971 жылы 28 маусымда: Сырдария облысының Жетісай, Киров және Мақтаарал аудандары

 ӨКСР → ТКСР
 1936 жылы 27 сәуірде: Нишан және Талимаржан кеңшарлары аймағындағы шекаралық өзгерістер (КСРО Орталық Атқару Комитетінің қаулысы)

 ӨКСР → ТәжКСР
 1953 жылы 8 қыркүйекте: Далверзин даласы мен Ашт ауданы аймағындағы шекара өзгерістері (КСРО ЖК Төралқасының Жарлығы)

 Тағы қараңыз 
 КСРО одақтас республикаларының тізімі
 КСРО жойылған және қайта аталған аймақтарының тізімі
 КСРО әкімшілік-аумақтық бөлініс реформасы (1962-1963)
 КСРО ұлттық-аумақтық бөлініс
 КСР Одағындағы латындандыру
 Жергіліктендіру

 Дереккөздер 

Санат:КСРО әкімшілік-аумақтық бөлінісі