Канада елтаңбасы

Канада елтаңбасы (, ), сондай-ақ Канада Патшалық Елтаңбасы деп те аталады (, )  немесе ресми түрде Оның Ұлылығы Канаданың Оң Жағындағы Патшайым Елтаңбасы (, ) — Канаданың ресми мемлекеттік рәміздерінің бірі. 1921 жылдан бері Канадалық монархтың және Канаданың ресми елтаңбасы. Ол Ұлыбритания патшалық елтаңбасына өте ұқсас. Жалғыз айырмашылығы, британ нұсқасынан пайда болған элементтерді алмастырған немесе қосылған француз және канадалық элементтер.

Алғаш рет 1868 жылы Канадалық конфедерацияның елтаңбасы ретінде құрылды және төрт провинцияның елтаңбаларынан тұрды. Канада аумағының кеңеюімен және провинциялардың санының көбеюімен елтаңба күрделене түсті және 1905 жылға қарай ол 9 бөліктен тұрды, бұл оны тым күрделі етті. 1915 жылы мүлдем жаңа елтаңбаны жасау басталды, оны 1921 жылы 15 қарашада V Георг бекітті. 1957 жылы елтаңба аздап өзгертілді, ал 1994 жылы кішігірім түзетулерден кейін елтаңба қазіргі келбетіне ие болды.

 Елтаңба эволюциясы 

 Елтаңбаның қазіргі нұсқасының эволюциясы 
150px150px150px192119571994

 Символизм 
 Элемент Сипаттама Сурет Тәж Елтаңбада  Канада монархтарының таққа отыру кезінде қолданылған Әулие Эувард тәжі бейнеленген. Бұл элемент Канаданың басқару жүйесі — конституциялық монархия екенін және тәуелсіз патша немесе патшайым басқаратынын көрсетеді. Бұл тәж стилін II Елизавета қалаған және 1957 жылы жаңартылған. center|130x130px Дулыға үсті әшекей және бурелет Дулыға үсті әшекей Ұлыбритания патшалық елтаңбасына негізделген, үйеңкі жапырағының қосылуымен ерекшеленеді, және Канаданың егемендігін білдіреді. Ол Генерал-губернатордың туында да орналасқан, генерал-губернатор Егеменнің өкілі екенін бейнелейді. Дулыға үсті әшекей қызыл және ақ жібектен жасалған бурелет үстінде тұрған, оң алақанында үйеңкі жапырағын ұстаған алтын тәжді арыстаннан құралған.  center|130x130px Дулыға Елтаңбада патшалық дулыға бейнеленген. Бұл алтын торлы, ақ-қызыл шапан жабылған, үйеңкі жапырағы бедерленген дулыға. center|130x130px Қалқан Қалқан бес бөлімге бөлінген. Көрерменнің жоғарғы сол жағында орналасқан бірінші бөлімде үш алтын арыстан бар, I Ричард патшаның басқаруы кезінде олар Англияның символы болған. Екінші бөлімде қызыл арыстан орналасқан, Шотландияның символы ретінде қолданылады. Үшінші бөлімде Ирландия елтаңбасы орналасқан, ал ол елтаңбаның ішінде арфа бейнеленген. Төртінші бөлімде Канададағы Гаспе түбегінде Жак Картье көтерген Францияның ескі туы орналасқан.

Ең астында орналасқан бесінші бөлімде үйеңкі жапырақтарының бұтағы орналасқан. Үйеңкі жапырағы XIX ғасырдан бастап елмен байланыстырылатын канадалық символ. Олар 1834 жылы символ ретінде қолданылуға ұсынылды, 1868 жылы Квебек пен Онтарио елтаңбаларына орналастырылды, Канада туы 1965 жылы жарияланғаннан бастап ол ресми түрде ұлттық эмблема атанды.  center|130x130px Таспа Таспада латын тілінде desiderantes meliorem patriam («Отанды көркейтуге ұмтылу») деген жазу орналасқан. Бұл ұран жоғарғы азаматтық марапат — Канада Орденінің ұраны болып табылады. Бұл элемент 1987 жылы премьер-министрдің кеңесімен патшайым қосқан болатын және 1994 жылы ол елтаңбаның жаңа дизайнының элементі ретінде ресми түрде бекітілді. center|130x130px Ұран Латын тіліндегі Канаданың ұраны — A Mari Usque Ad Mare (Теңізден теңізге дейін). Бұл сөйлемді 1921 жылы елтаңбалардың дизайны өзгергенде Джозеф Поуп ұсынған болатын.

2006 жылдың наурыз айында Канаданың үш территорияларының премьер-министрлері Канада жерінің географиясын жақсырақ көрсету үшін бұл ұранды өзгертуге ұсыныс жасады. Себебі, Канаданың Солтүстік Мұзды, Атлант және Тынық мұхиттарында жағалау сызығы бар. Жаңа ұран үшін екі сөйлем: A mari ad mare ad mare (Теңізден теңізге және теңізге дейін)  және A mari usque ad maria (Теңізден басқа теңіздерге дейін). center|130x130px Қалқанұстаушылар Қалқанды ағылшын арыстаны мен шотланд жалғыз мүйізі ұстап тұр, олар сондай-ақ Ұлыбритания елтаңбасын ұстап тұр. Көрерменнің сол жағында күміс найзаны ұстап тұрған ағылшын арыстаны Патшалық Одақ Туын ұстап тұр. Шотландтық жалғыз мүйіздің алтын мүйізі, алтын жалы, алтын тұяғы бар, ал мойынында кресттер бейнеленген алтын тәж бар. Ол ескі Франция Патшалық Туы ілініп тұрған найза ұстап тұр. Британдық нұсқадан айырмашылығы, арыстан тәж кимеген және көрерменге қарамаған. center|130x130px Негіз Бүкіл елтаңба негізін қалаушы-халықтардың гүлді эмблемаларынан тұратын негізде орналасқан. Тюдорлар Раушаны Англия мен Уэльстің гүлді символы болып табылады, Thistle және Shamrock гүлдері Шотландия мен Ирландияның гүлді символы болып табылады. center|130x130px

 Тағы қараңыз 
 Канада туы
 Ұлыбритания елтаңбасы

 Дереккөздер 

 Сыртқы сілтемелер 

Registration of the Arms and Supporters of Her Majesty The Queen in Right of Canada
Arms & Badges - Royal Arms of Canada, A Brief History

Санат:Канада мемлекеттік рәміздері
Санат:Мемлекеттік елтаңбалар