Әлеуметтік кредит жүйесі

Әлеуметтік кредит жүйесі ( ; «әлеуметтік рейтинг жүйесі», «әлеуметтік сенім жүйесі» деген атаулар да бар)Как работает система социального доверия в Китае  — азаматтарды немесе ұйымдарды әртүрлі критерийлер бойынша бағалау жүйесі. Ол үшін жаппай бақылау құралдары және үлкен деректерді талдау технологиясын қолданылады. Бұл бағдарламаны Қытай үкіметі 2010-жылы жүзеге асыра бастады.

 Шығу тарихы 
2014 жылдың 14 шілдесінде Қытай үкіметі алғаш рет әлеуметтік кредит жүйесін енгізу жоспары мен мақсаттарын жариялады. Жүйені енгізудің басты мақсаты - «үйлесімді социалистік қоғам құру». Қойылған міндеттердің орындалуын үйлестіру үшін ҚКП ОК Саяси Бюросы жанынан арнайы комиссия құрылды.

Мемлекеттік Кеңес шығарған "әлеуметтік несие жүйесін (2014-2020) салуды жоспарлау туралы" жалпы құжатқа сәйкес, әлеуметтік несие жүйесі төрт салаға бағытталады:
 қоғамдық істердегі адалдық;
 коммерциялық тұтастық;
 қоғамдық тұтастық;
 соттың сенімділігі.

Қазіргі уақытта бұл бастаманы бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау негізінен жеке азаматтардың рейтингісіне бағытталған (бұл "қоғамдық тұтастыққа" жатады). Алайда, қытай үкіметінің жоспарлары одан асып түседі және Қытайда жұмыс істейтін барлық кәсіпорындар үшін кредит жоспарларын қамтиды. 

Жоспарға сәйкес, дайындық жобалары жүргізілгеннен кейін, жүйе 2020 жылға қарай Қытайдың барлық жерінде енгізілуі тиіс

2016 жылдың қыркүйегінде Қытай үкіметі төмен рейтинг иелері ұшырайтын санкциялардың тізімін жариялады:
 мемлекеттік мекемелерде жұмыс істеуге тыйым салу;
 әлеуметтік қамсыздандырудан бас тарту;
 кеденде жете тексеру;
 тамақ және фармацевтика салаларында басшылық лауазымдарды атқаруға тыйым салу;
 түнгі пойыздардағы әуе билеттері мен айлақтардан бас тарту;
 сәнді қонақ үйлер мен мейрамханалардағы орындардан бас тарту;
 қымбат жеке мектептерде балаларды оқытуға тыйым салу.

 Жүзеге асыру 
2015 жылы сегіз компания Alibaba Group және Tencent сияқты сынақ жүйелерін іске қосуға лицензия алды.

2017 жылы жүйе жекелеген қалаларда, мысалы, Жунченде жұмыс істей бастады.

2018 жылғы 1 мамырдан бастап сенімділік деңгейі төмен азаматтар мен кәсіпорындар үшін шектеулер күшіне енді  .

 Сын 
Бұл идея диктатура режимімен салдарының ұқсастығына байланысты бірнеше рет сынға ұшырады   .

 Бұқаралық мәдениетте 
«Қара айна» телехикая «Nosedive» эпизодында осындай жүйенің теріс салдарлары көрсетілген.

 Тағы қараңыз 
 Несиелік скоринг
 Жою мәдениеті

 Дереккөздер