Манних реакциясы

Манних реакциясы — енолданатын карбонил қосылыстарын аминометилдеудің әдісі. Реакция нәтижесінде β-аминокарбонилдік қосылыс — Манних негізі — түзіледі. 

Реакция 1912 жылы Карл Маннихтың формальдегид пен екінші реттік аминдердің кетондарға (алғашында — антипирин) әсерін зерттеу кезінде табылғанMannich, C.; W. Krösche. Ueber ein Kondensationsprodukt aus Formaldehyd, Ammoniak und Antipyrin (нем.) // Archiv der Pharmazie : magazin. — 1912. — Bd. 250, Nr. 1. — S. 647—667. — ISSN 1521-4184 0365-6233, 1521-4184. — doi:10.1002/ardp.19122500151.. 

 500x500 нүкте

Қазіргі уақытта Манних реакциясы тек карбонилді қосылыстарды аминметилдеу үшін ғана емес, сонымен қатар әр түрлі С-нуклеофилдерді — алифатты нитро қосылыстар, ацетилендер, α-алкилпиридиндер, фенолдар, электронға бай гетероциклді қосылыстарды да аминометилдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, аминоалкилдеу энолданбайтын алдегидтер мен екіншілік аминдердің көмегімен де, имин тұздардың әсерімен де жүреді.

 Механизм 
Классикалық нұсқада Манних реакциясы үш компоненттің — кетон, формальдегид пен екіншілік аминнің — қышқылдық ортада конденсациясы болып табылады. 

Формальдегид пен аминнің әрекеттесуі α-метилоламин тұзын түзеді. Ол өз кезеігінде суды депротондап, күшті электрофиль болып табылатын диалкилметиленеиминиум тұзының түзілуіне алып келеді: 

 600x600 нүкте

Ал кетон болса қышқылды ортада енолизация арқылы нуклеофиль енол түзеді: 

 500x500 нүкте

Кейін нуклеофиль енол электрофиль имин ионды (диалкилметиленеиминиум ион) шабуылдайды: 

 650x650 нүкте

 Дереккөздер 

Санат:Конденсация реакциялары