Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы

{{Тарихи мемлекеттер
 |атауы                    = Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы
 |өз атауы                 = 
 |статусы                  = Тәуелсіз федеративті Кеңес республикасы (12.03-30.12 1922)  КСРО құрамындағы одақтас республика (1922 - 1936)
 |әнұраны                  = 
 |байрақ                   =Flag of the Transcaucasian SFSR (1925-1936).svg 
 |байрақ_сипаттамасы       = 
 |елтаңбасы                =Emblem of the Transcaucasian SFSR (1930-1936).svg 
 |елтаңба_сипаттамасы      = 
 |карта                    = Transcaucasian SFSR in Soviet Union.svg
 |size                     = 300px
 |сипаттамасы              = 

 |p1                       = Абхазия Социалистік Кеңестік Республикасы
 |flag_p1                  = Flag of Abkhazian SSR (1921-1925).svg
 |image_p1                 = 
 |p2                       = Әзербайжан Кеңестік Социалистік Республикасы
 |flag_p2                  = Flag of Azerbaijan SSR (1921-1922).svg
 |image_p2                 = 
 |p3                       = Армения Социалистік Кеңестік Республикасы
 |flag_p3                  = Flag of SSRA.svg
 |image_p3                 = 
 |p4                       = Грузия Социалистік Кеңестік Республикасы
 |flag_p4                  = Flag of the Georgian Soviet Socialist Republic (1922–1937).svg
 |image_p4                 =  
 |құрылуы                  = 12 наурыз 1922
 |ыдырауы                  = 5 желтоқсан 1936

 |s1                       = Әзербайжан Кеңестік Социалистік Республикасы
 |flag_s1                  = Flag of Azerbaijan SSR (1937-1940).svg
 |image_s1                 = 
 |s2                       = Армян Кеңестік Социалистік Республикасы
 |flag_s2                  = Flag of Armenian SSR (1937-1940).svg
 |image_s2                 = 
 |s3                       = Грузин Кеңестік Социалистік Республикасы
 |flag_s3                  = Флаг Грузинской ССР (1940-1952).svg
 |image_s3                 = 
 |s4                       = 
 |flag_s4                  = 
 |image_s4                 = 
 |ұраны                    = {{lang-az|!بوتون اؤلکه‌لرین پرولئتارلاری، بیرلشین, Bütün ölkәlәrinproletarları, вirlәşiniz!}} {{lang-hy| Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՛ք}} {{lang-ka|: პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა,შეერთდით!}} 
Күнгей Кавказ Социалистік Федерациялық Кеңес Республикасы (Күнгей Кавказ Федерациясы, КСФКР 13.12.1922 дейін Күнгей Кавказ Социалистік Кеңестік Республикаларының Федеративтік Одағы) — 1922 жылдан 1936 жылғы 5 желтоқсанға дейін КСРО құрамындағы одақтас республика, КСРО құрған республикалардың бірі.

 Тарихы 
Біріктіру идеясын В.И.Ленин Азаматтық соғыстан кейін Күнгей Кавказ республикаларын экономикалық және әскери-саяси біріктіру, контрреволюциялық күштердің қалдықтарын жою, экономиканы қалпына келтіру, ұлтаралық сенімсіздік пен араздықты жою қажеттіліктерінің керектігіне байланысты ұсынды.

1921 жылы 16 желтоқсанда Абхазия СКР мен Грузия СКР халықаралық құқық субъектілері ретінде Абхазия Грузия Республикасымен федеративтік келісім негізінде біртұтас болатын Одақтық шартқа қол қойды. 1922 жылы 13 желтоқсанда ол арқылы Абхазия Күнгей Кавказ федерациясына кірді.

1922 жылы 12 наурызда Тифлис қаласында Әзірбайжан КСР ОАК, Армения СКР ОАК және Грузия СКР ОАК өкілдерінің конференциясы Күнгей Кавказ Социалистік Кеңестік Республикаларының Федеративтік Одағын (КСКРФО) құру туралы келісімді мақұлдады.

1922 жылы 13 желтоқсанда Кеңестердің 1-Күнгей Кавказ съезі (Баку) КСКРФО-ді құрамына кірген республикалардың тәуелсіздігін сақтай отырып, Күнгей Кавказ Социалистік Федеративті Кеңестік Республикасына айналдырды. Съезде КСФКР Конституциясы бекітіп, Күнгей Кавказ Орталық Атқару Комитеті мен И. Д. Орахелашвили басқарған КСФКР Халық комиссарлар кеңесі - үкіметіОрахелашвили Орахелашвили, Мамия Димитриевич құрылды.

1922 жылы 30 желтоқсанда КСФКР РКФСР, УКСР және БКСР қосылып, КСР Одағы құрды.

1931 жылы Абхазия, Одақтық шарттың аясында алған мәртебесі жойылып, автономиялы республика (Абхаз АКСР) ретінде Грузин КСР құрамына енді.

1936 жылғы КСРО Конституциясына сәйкес КСФКР жойылды - Әзербайжан, Армян және Грузин КСР тәуелсіз одақтас республикалар ретінде тікелей КСРО құрамына кірді.

 Әкімшілік-аумақтық бөлініс 
Мемлекет федеративті мемлекеттік құрылымға ие болып, бірнеше республикаларға бөлінді:
 23px Әзербайжан Кеңестік Социалистік Республикасы, оған Нахшыван Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы мен Таулы Қарабақ автономиялы облысы кіреді.
 23px Армения Социалистік Кеңестік Республикасы
 23px Грузия Социалистік Кеңестік Республикасы, оған Абхазия Социалистік Кеңес Республикасы, Аджар Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы мен Оңтүстік Осетин автономиялы облысы кіреді.

 Күнкаваудком РК(б)П - БК(б)П бірінші хатшылары 
 Григорий Константинович (Серго) Орджоникидзе: ақпан 1922 — қыркүйек 1926
 Иван Дмитриевич (Мамия) Орахелашвили: қыркүйек 1926 — июнь 1929Rulers.org — Soviet republics
 Александр Иванович Криницкий: қараша 1929—1930
 Виссарион Виссарионович Ломинадзе: қараша 1930 — желтоқсан 1930
 Лаврентий Иосифович Картвелишвили: желтоқсан 1930 — 11 қараша 1931
 Иван Дмитриевич (Мамия) Орахелашвили: 11 қараша 1931 — 17 қазан 1932
 Лаврентий Павлович Берия: 17 қазан 1932 — 23 сәуір 1937

 2-хатшылар 
 17.10.1932 — 1934 Жозеф Исаакович Меерзон
 31.05.1934 — 1936 Сергей Александрович Кудрявцев

 Тұрғындары 
1926 жылғы халық саны:
 КСФКР - 5 861 600 адам; соның ішінде
 Әзірбайжан КСР —  2 314 600 адам
 Армения СКР — 880 500 адам
 Грузия СКР — 2 666 500 адам

 КСФКРБарлығы  5 861 600 адам 100 %Грузиндер 1 788 200 адам 30,5 %Әзербайжандар 1 652 800 адам 28,2 %Армяндар 1 333 600 адам 22,8 %Орыстар 336 100 адам5,7 %Осетиндер 133 300 адам 2,3 %Талыштар 77 000 адам 1,3 %Күрдтер 64 700 адам 1,1 %Гректер 57 100 адам 1 %Абхаздар 56 800 адам 1 %Лезгиндер 40 700 адам 0,7 %Украиндар (анықтап алу) 35 400 адам 0,6 %Яһудилер 29 900 адам 0,5 %Таттар 28 400 адам 0,5 %Украиндар (анықтап алу) 18 200 адам 0,3 %Татарлар 9900 адам 0,2 %Парсылар 9400 адам 0,2 %Ассириялықтар 3100 адам 0,05 %Йезиттер 2800 адам 0,05 %Удиндер 2400 адам 0,04 %

 Әзірбайжан КСРБарлығы 2 314 600 адам100 %Әзербайжандар 1 438 000 адам 62,1 %Армяндар 283 000 адам 12,2 %Орыстар 220 500 адам 9,5 %Талыштар 77 000 адам 3,3 %Күрдтер 41 000 адам 1,8 %Лезгиндер 37 300 адам 1,6 %Таттар 28 400 адам 1,2 %Яһудилер 20 600 адам 0,9 %Украиндар 18 200 адам 0,8 %Татарлар 9900 адам 0,4 %Парсылар 9400 адам 0,4 %Удиндер 2400 адам 0,1 %

 Армения СКРБарлығы880 500100 %Армяндар743 60084,45 %Әзербайжандар76 9008,73 %Орыстар19 5002,21 %Күрдтер 15 7001,73 %Гректер30000,34 %Украиндар28000,32 %Ассириялықтар22000,24 %

 Грузия СКРБарлығы  2 666 500 адам100 %Грузиндер  1 788 200 адам67 %Армяндар  307 000 адам11,5 %Әзербайжандар 137 900 адам5,2 %Осетиндер  133 300 адам5 %Орыстар  96 100 адам3,6 %Абхаздар  56 800 адам2,1 %Гректер  54 100 адам2 %Украиндар  14 400 адам0,5 %Яһудилер  9300 адам0,3 %Күрдтер  8000 адам0,3 %Лезгиндер  3400 адам0,1 %Йезиттер  2800 адам0,1 %Ассириялықтар 900 адам0,03 %

Санақ мәліметтеріне сүйенсек, грузиндердің барлығы дерлік Грузияда, әзербайжандардың 90%-ы Әзірбайжанда, ал КСФКР армяндарының 55%-ы ғана Арменияда өмір сүрген. Сонымен қатар, Армения СКР титулдық ұлттың пайызы ең жоғары болды.

 Тағы қараңыз 
 Күнгей Кавказ демократиялық федеративтік республикасы
 Күнгей Кавказ СФКР елтаңбасы
 Күнгей Кавказ рублі
Кеңестік Республика

 Сілтеме 
 КСФКР мемлекеттік биліктің жоғарғы органдары
 Багирова И. Оңтүстік Кавказдағы интеграциялық үдерістер және ХХ ғасырдың тарихи ретроспективасындағы ұлы державалар саясаты // Кавказ и глобализация. 2007. № 2. Б.102-113.

 Дереккөздер 

Санат:1922 жылы құрылғандар
Санат:1936 жылы жойылғандар
Санат:КСРО одақтас республикалары
Санат:Күнгей Кавказ СФКР
Санат:Кавказ тарихы
Санат:Армения тарихындағы мемлекеттер
Санат:Әзірбайжан тарихындағы мемлекеттер