Уайнапутина

Уайнапутиина ( [],  — «жас»,  — «жанартау») — Перудің оңтүстігіндегі жанартау тауларында орналасқан үлкен жанартау.

Жанартаудың анықталатын тау профилі жоқ, бірақ оның орнына үлкен жанартау кратері түрінде болады. 1600 жылы 19 ақпанда апатты атқылаумен танымал (VEI жанартау атқылау шкаласы бойынша 6 ұпай), бұл континенттің адам қоныстану тарихындағы Оңтүстік Америкадағы ең күшті жанартау атқылауы болды.

Бұл атқылау "кіші мұз дәуірі" деп аталатын климаттың үлкен өзгеруіне себеп болуы мүмкін деп саналады. Атап айтқанда, бұл Ресейде 1601-1603 жылдардағы Үлкен аштықты тудыруы мүмкін, бұл қиын кезеңнің халықтық ашытуына ықпал етті.Владимир Грамм. Уайнапутина на Юрьев день  // Газета.ru, 12.04.2008.Всемирная история в интернете  // Хронос Алайда бұл байланыстың тікелей дәлелі әлі табылған жоқ.

Трагедияның салдары:

 1500-ден астам адам қаза тапты;
 Арекипа мен Мокегуа қалаларындағы қирау;
 ірнеше үлкен ауылдар құрылғанға дейін қирады;
 жаппай ауруларға әкелген егіннің толық жоғалуы;
 климаттың біртіндеп өзгеруі.

1600 жылы жанартау құрылысының көп бөлігінен айырылған Вайнапутина жанартауы әлі күнге дейін "ұйықтап жатыр". Алайда, жанартаудың Күшін ескере отырып, ғалымдар оның жағдайын мұқият қадағалап, жер қыртысындағы шамалы өзгерістерді жазады.

 Әдебиеттер 




 Сыртқы сілтемелер 

 Volcano Live
 В глобальных похолоданиях «виноваты вулканы» // Наука Урала: Газета Уральского отделения Российской академии наук. Январь 2008 г. № 1-2 (963)

 Дереккөздер 

Санат:Алфавит бойынша жанартаулар
Санат:Белсенді жанартаулар