Османлы садрағзамдарының тізімі

Османлы империясынің садрағзамы () — Османлы империясы дуанының басшысы, Османлы сұлтанның абсолютті өкілі, мемлекетте сұлтаннан кейінгі екінші беделгі тұлға. ҰОМ-нің мөрі садрағзамда болған-ды. Садрағзам мемлекеттік мәселелерді шешу үшін басқа уәзірлерді жинауға құқылы болды. Османлы сұлтандарының резиденциясы Топқапыда орналасқан кезде, садрағзамдардың да кеңселері сол сарайдың аймағында орналасқан Ұлы Қақпа () атты ғимаратта болды. Ал дуан кеңесі Күмбезасты () ғимаратында өткізіліп отырды. Садрағзамға қатысты келесі атақтар қолданылды: "ұлы уәзір" (), "ұлы садр" (), "абсолютті өкіл" (), "мемлекет сақшысы" (), "жомарт сардар" (), "ұлы сардар" (). Бастапқы кезеңде бұл лауазымға қатысты тек "уәзір" деген атақ қолданды. Ал "ұлы уәзір" атағын алғашқы рет Шандарлы Қара Халил Қайыреддин паша иеленді. Бұл атақ бас уәзірді басқа уәзірлерден ажырату үшін ойлап табылды.

1320 жылдан бастап садрағзамдар сұлтандардың кейбір міндеттерін атқара бастады: сұлтан қазынасына қатысты бұйрық беруге құқылы болды, дуанның әр мүшесін орнынан босата алды және әр саланы бақылауға құқылы болды. Сұлтан мемлекеттің жоғарғы билеушісі болса да, атқарушы билікті садрағзамдар басқарды.

Көпрүлі дәуірі (1656-1710 жж.) кезінде сұлтандар тәжірибесіз болғандықтан, садрағзамдардың өкілеттіліктері артты. Бұл заманда садрағзамдар және басқа уәзірлер, көбінесе, Көпрүлі әулетінен болды. Заманның атауы соған байланысты.

Танзимат дәуірінен бастар садрағзамдар Османлы империясындегі беделі еуропалық премьер-министрлердің Еуропа елдеріндегі беделімен теңдес болды.

Садрағзамдар тізімі
 № Есімі Қызмет атқарған мерзімі Уақыты <center>Құрылу дәуірі(27 шілде 1299 — 20 шілде 1402) 1 Алаеддин паша 1320 — 1331 11 жыл 2 Низамуддин Ахмет паша 1331 — 1348 17 жыл 3 Қажы паша 1348 — 1349 1 жыл 4 Синануддин Факих Жүсіп паша 1349 — 1364 15 жыл 5 Шандарлы Қара Халил Қайыреддин паша 1364 — 1387 23 жыл 6 Шандарлы Әли паша 22 қаңтар 1387 — 20 шілде 1402 15 жыл <center>Сұлтанаралық дәуірі(20 шілде 1402 — 5 шілде 1413) — Шандарлы Әли паша 20 шілде 1402 — 18 желтоқсан 1406 4 жыл 7 Имамзада Халил паша 18 желтоқсан 1406 — 1413 7 жыл <center>Өркендеу дәуірі(5 шілде 1413 — 29 мамыр 1453) 8 Амасьялы Баязит паша 5 шілде 1413 — 26 мамыр 1421 8 жыл 9 Шандарлы Ибраһим паша 25 маусым 1421 — 15 тамыз 1429 8 жыл 10 Қожа Мехмет Низамуддин паша 1429 — 1439 10 жыл 11 Шандарлы Халил паша 1439 — 1 маусым 1453 10 жыл <center>Даму дәуірі(29 мамыр 1453 — 11 қазан 1479) 12 Зағанос паша 1 маусым 1453 — 1456 3 жыл 13 Әулие Махмұт паша 1456 — 1466 10 жыл 14 Римлі Мехмет паша 1466 — 1469 3 жыл 15 Ысқақ паша 1469 — 1472 3 жыл 16 Әулие Махмұт паша 1472 — 1474 2 жыл 17 Гедик Ахмет паша 1474 — 1476 2 жыл 18 Қожа Синан паша 1476 — 1477 1 жыл 19 Қараманлы Мехмет паша 1477 — 1481 4 жыл 20 Ысқақ паша 1481 — 1482 1 жыл 21 Қожа Дәуіт паша 1482 — 1497 15 жыл 22 Херсеклі Ахмет паша 1497 — 1498 1 жыл 23 Шандарлы Ибраһим паша 1498 — 1499 1 жыл 24 Мәсіх паша 1499 — 1501 2 жыл 25 Хадым Әли паша 1501 — 1503 2 жыл 26 Херсеклі Ахмет паша 1503 — 1506 3 жыл 27 Хадым Әли паша 1506 — 1511 5 жыл 28 Херсеклі Ахмет паша 1511 — 1511 3 ай 29 Қожа Мұстафа паша 1511 — 1512 1 жыл 30 Херсеклі Ахмет паша 1512 — 28 қараша 1514 2 жыл 31 Дукакинұлы Ахмет паша 18 желтоқсан 1514 — наурыз 1515 4 ай 32 Хадым Синан паша 18 маусым 1515 — 23 қыркүйек 1515 4 ай 33 Херсеклі Ахмет паша 23 қыркүйек 1515 — 26 сәуір 1516 8 ай 34 Хадым Синан паша 26 сәуір 1516 — 22 қаңтар 1517 9 ай 35 Жүніс паша 22 қаңтар 1517 — 13 қыркүйек 1517 9 ай 36 Пір Мехмет паша 25 қаңтар 1518 — 27 маусым 1523 5 жыл 37 Паргалы Ибраһим паша 27 маусым 1523 — 14 наурыз 1536 13 жыл 38 Аяз Мехмет паша 14 наурыз 1536 — 13 шілде 1539 3 жыл 39 Лүтфі паша 13 шілде 1539 — сәуір 1541 2 жыл 40 Хадым Сүлеймен паша сәуір 1541 — 28 қараша 1544 3 жыл 41 Дамат Рүстем паша 28 қараша 1544 — 6 қазан 1553 9 жыл 42 Қара Ахмет паша 6 қазан 1553 — 29 қыркүйек 1555 2 жыл 43 Дамат Рүстем паша 29 қыркүйек 1555 — 10 шілде 1561 6 жыл 44 Семіз Әли паша 10 шілде 1561 — 28 маусым 1565 4 жыл 45 Соколлы Мехмет паша 28 маусым 1565 — 12 қазан 1579 14 жыл <center>Тоқырау дәуірі(12 қазан 1479 — 26 қаңтар 1699) 46 Шәмші Ахмет паша 12 қазан 1579 — 28 сәуір 1580 7 ай 47 Лала Мұстафа паша 28 сәуір 1580 — 7 тамыз 1580 5 ай 48 Қожа Синан паша 7 тамыз 1580 — 6 желтоқсан 1582 2 жыл 49 Кәнижелі Сияуш паша 24 желтоқсан 1582 — 25 шілде 1584 2 жыл 50 Өзтемірұлы Осман паша 28 шілде 1584 — 29 қазан 1585 1 жыл 51 Хадым Мәсіх Мехмет паша 1 қараша 1585 — 14 сәуір 1586 5 ай 52 Кәнижелі Сияуш паша 14 сәуір 1586 — 2 сәуір 1589 3 жыл 53 Қожа Синан паша 14 сәуір 1589 — 1 тамыз 1591 2 жыл 54 Сардар Фархат паша 1 тамыз 1591 — 4 сәуір 1592 8 ай 55 Кәнижелі Сияуш паша 4 сәуір 1592 — 28 қаңтар 1593 9 ай 56 Қожа Синан паша 28 қаңтар 1593 — 15 ақпан 1594 1 жыл 57 Сардар Фархат паша 15 ақпан 1594 — 7 шілде 1595 1 жыл 58 Қожа Синан паша 7 шілде 1595 — 19 қараша 1595 3 ай 59 Текелі Лала Мехмет паша 19 қараша 1595 — 28 қараша 1595 9 күн 60 Қожа Синан паша 1 желтоқсан 1595 — 3 сәуір 1596 5 ай 61 Дамат Ибраһим паша 4 сәуір 1596 — 27 қазан 1596 6 ай 62 Жүсіп Синан паша 27 қазан 1596 — 5 желтоқсан 1596 2 ай 63 Дамат Ибраһим паша 5 желтоқсан 1596 — 3 қараша 1597 11 ай 64 Хадым Хасан паша 3 қараша 1597 — 9 сәуір 1598 5 ай 65 Жеррах Мехмет паша 9 сәуір 1598 — 6 қаңтар 1599 9 ай 66 Дамат Ибраһим паша 6 қаңтар 1599 — 10 шілде 1601 2 жыл 67 Жемісші Хасан паша 22 шілде 1601 — 3 қазан 1603 2 жыл 68 Малқош Жауыз Әли паша 3 қазан 1603 — 26 шілде 1604 10 ай 69 Соколлызада Лала Мехмет паша 5 тамыз 1604 — 21 маусым 1606 2 жыл 70 Босняк Дәруіш Мехмет паша 21 маусым 1606 — 9 желтоқсан 1606 6 ай 71 Қойшы Мұрат паша 11 желтоқсан 1606 — 5 тамыз 1611 5 жыл 72 Насух паша 5 тамыз 1611 — 17 қазан 1614 3 жыл 73 Өгіз Мехмет паша 17 қазан 1614 — 17 қараша 1616 2 жыл 74 Дамат Халил паша 17 қараша 1616 — 18 қаңтар 1619 3 жыл 75 Өгіз Мехмет паша 18 қаңтар 1619 — 23 желтоқсан 1619 11 ай 76 Истанкөйлі Шелеби Әли паша 23 желтоқсан 1619 — 9 наурыз 1621 2 жыл 77 Өхрілі Құсайын паша 9 наурыз 1621 — 17 қыркүйек 1621 6 ай 78 Дилавер паша 17 қыркүйек 1621 — 20 мамыр 1622 6 ай 79 Өхрілі Құсайын паша 20 мамыр 1622 — 20 мамыр 1622 1 күн 80 Қара Дәуіт паша 20 мамыр 1622 — 13 маусым 1622 1 ай 81 Мере Құсайын паша 13 маусым 1622 — 8 тамыз 1622 1 ай 82 Лефкелі Мұстафа паша 8 тамыз 1622 — 21 қыркүйек 1622 1 ай 83 Гүржі Хадым Мехмет паша 21 қыркүйек 1622 — 5 ақпан 1623 5 ай 84 Мере Құсайын паша 5 ақпан 1623 — 30 тамыз 1623 6 ай 85 Кеманкеш Қара Әли паша 30 тамыз 1623 — 3 сәуір 1624 9 ай 86 Шеркеш Мехмет Әли паша 3 сәуір 1624 — 28 қаңтар 1625 7 ай 87 Хафиз Ахмет паша 8 ақпан 1625 — 1 желтоқсан 1626 1 жыл 88 Дамат Халил паша 1 желтоқсан 1626 — 6 сәуір 1628 2 жыл 89 Қысырау паша 6 сәуір 1628 — 25 қазан 1631 3 жыл 90 Хафиз Ахмет паша 25 қазан 1631 — 10 ақпан 1632 4 ай 91 Топал Режеп паша 10 ақпан 1632 — 18 мамыр 1632 3 ай 92 Табаныяссы Мехмет паша 18 мамыр 1632 — 2 ақпан 1637 5 жыл 93 Мейрам паша 2 ақпан 1637 — 26 тамыз 1638 1 жыл 94 Таяр Мехмет паша 27 тамыз 1638 — 23 желтоқсан 1638 4 ай 95 Кеманкеш Қара Мұстафа паша 23 желтоқсан 1638 — 31 қаңтар 1640 6 жыл 96 Сұлтанзада Мехмет паша 31 қаңтар 1644 — 17 желтоқсан 1645 2 жыл 97 Неуесінлі Салих паша 17 желтоқсан 1645 — 16 қыркүйек 1647 2 жыл 98 Қара Мұса паша 16 қыркүйек 1647 — 21 қыркүйек 1647 4 күн 99 Хезарпаре Ахмет паша 21 қыркүйек 1647 — 8 тамыз 1648 1 жыл 100 Сопы Мехмет паша 8 тамыз 1648 — 21 мамыр 1649 9 ай 101 Қара Мұрат паша 21 мамыр 1649 — 5 тамыз 1651 2 жыл 102 Мелек Ахмет паша 5 тамыз 1651 — 21 тамыз 1651 16 күн 103 Сияуш паша 21 тамыз 1651 — 27 қыркүйек 1651 1 ай 104 Гүржі Мехмет паша 27 қыркүйек 1651 — 20 маусым 1652 10 ай 105 Тархуншы Ахмет паша 20 маусым 1652 — 21 наурыз 1653 9 ай 106 Биік Қожа Дәруіш Мехмет паша 21 наурыз 1653 — 28 қазан 1654 1 жыл 107 Ібшір Мұстафа паша 28 қазан 1654 — 11 мамыр 1655 7 ай 108 Қара Мұрат паша 11 мамыр 1655 — 19 тамыз 1655 3 ай 109 Ермени Сүлеймен паша 19 тамыз 1655 — 28 ақпан 1656 6 ай 110 Телі Құсайын паша 28 ақпан 1656 — 5 наурыз 1656 1 ай 111 Зұрназен Мұстафа паша 5 наурыз 1656 — 5 наурыз 1656 4 сағат 112 Сияуш паша 5 наурыз 1656 — 25 сәуір 1656 1 ай 113 Бойнұяралы Мехмет паша 26 сәуір 1656 — 15 қыркүйек 1656 6 ай 114 Көпрүлі Мехмет паша 15 қыркүйек 1656 — 31 қазан 1661 5 жыл 115 Көпрүлі Фазыл Ахмет паша 31 қазан 1661 — 19 қазан 1676 15 жыл 116 Мерзифонлы Қара Мұстафа паша 19 қазан 1676 — 14 желтоқсан 1683 7 жыл 117 Байбұртты Қара Ибраһим паша 15 желтоқсан 1683 — 18 қараша 1685 2 жыл 118 Сары Сүлеймен паша 18 қараша 1685 — 18 қыркүйек 1687 2 жыл 119 Көпрүлі Дамат Абаза Сияуш паша 18 қараша 1687 — 23 ақпан 1688 3 ай 120 Нышаншы Ысмайыл паша 23 ақпан 1688 — 2 мамыр 1688 3 ай 121 Тақырдақты Бекір Мұстафа паша 30 мамыр 1688 — 7 қараша 1689 1 жыл 122 Көпрүлі Фазыл Мұстафа паша 10 қараша 1689 — 19 тамыз 1691 2 жыл 123 Баһадүрзада Арабашы Әли паша 24 тамыз 1691 — 21 наурыз 1692 7 ай 124 Мерзифонлы Шалық Қажы Әли паша 23 наурыз 1692 — 17 наурыз 1693 1 жыл 125 Бозоқты Мұстафа паша 17 наурыз 1693 — 13 наурыз 1694 1 жыл 126 Сүрмелі Әли паша 13 наурыз 1694 — 22 сәуір 1695 1 жыл 127 Алмас Мехмет паша 3 мамыр 1695 — 11 қыркүйек 1697 2 жыл 128 Көпрүлі Амжазада Қажы Құсайын паша 17 қыркүйек 1697 — 26 қаңтар 1699 2 жыл <center>Әлсіреу дәуірі(26 қаңтар 1699 — 10 қаңтар 1792) — Көпрүлі Амжазада Қажы Құсайын паша 26 қаңтар 1699 — 4 қыркүйек 1702 3 жыл 129 Далтабан Мұстафа паша 4 қыркүйек 1702 — 24 қаңтар 1703 5 ай 130 Рами Мехмет паша 25 қаңтар 1703 — 22 тамыз 1703 5 ай 131 Каваноз Ахмет паша 22 тамыз 1703 — 16 қараша 1703 3 ай 132 Дамат Хасан паша 18 қараша 1703 — 28 қыркүйек 1704 10 ай 133 Қалайлыкөз Қажы Ахмет паша қазан 1704 — 25 желтоқсан 1704 2 ай 134 Балташы Мехмет паша 25 желтоқсан 1704 — 3 мамыр 1706 2 жыл 135 Дамат Шорлылы Әли паша 3 мамыр 1706 — 15 маусым 1710 4 жыл 136 Көпрүлізада Дамат Нұман паша 16 маусым 1710 — 17 тамыз 1710 2 ай 137 Балташы Мехмет паша 18 тамыз 1710 — 20 қараша 1711 1 жыл 138 Гүржі Аға Жүсіп паша 20 қараша 1711 — 11 қараша 1712 1 жыл 139 Силахдар Сүлеймен паша 12 қараша 1712 — 6 сәуір 1713 5 ай 140 Қожа Ибраһим паша 6 сәуір 1713 — 7 сәуір 1713 1 күн 141 Силахдар Дамат паша 27 сәуір 1713 — 5 тамыз 1716 3 жыл 142 Қажы Халил паша 21 тамыз 1716 — қазан 1717 1 жыл 143 Нышаншы Мехмет паша қазан 1717 — 9 мамыр 1718 7 ай 144 Наушаһарлы Дамат Ибраһим паша 9 мамыр 1718 — 1 қазан 1730 12 жыл 145 Силахдар Дамат Мехмет паша 16 қазан 1730 — 23 қаңтар 1731 3 ай 146 Қабақұлақ Ибраһим паша 23 қаңтар 1731 — 11 қыркүйек 1731 9 ай 147 Топал Осман паша 21 қыркүйек 1731 — 12 наурыз 1732 6 ай 148 Хәкімұлы Әли паша 12 наурыз 1732 — 14 шілде 1735 3 жыл 149 Гүржі Ысмайыл паша 14 шілде 1735 — 25 желтоқсан 1735 5 ай 150 Силахдар Дамат Диметокалы Мехмет паша 10 қаңтар 1736 — 5 тамыз 1737 1 жыл 151 Мүхсінзада Әбдуллаһ паша 6 тамыз 1737 — 19 желтоқсан 1737 4 ай 152 Йеген Мехмет паша 19 желтоқсан 1737 — 23 наурыз 1739 1 жыл 153 Қажы Иваззада Мехмет паша 23 наурыз 1739 — 23 маусым 1740 1 жыл 154 Нышаншы Шехла Қажы Ахмет паша 22 шілде 1740 — 7 сәуір 1742 2 жыл 155 Хәкімұлы Әли паша 21 сәуір 1742 — 4 қазан 1742 6 ай 156 Сейіт Хасан паша 4 қазан 1742 — 10 тамыз 1746 4 жыл 157 Тирьяки Қажы Мехмет паша 11 тамыз 1746 — 24 тамыз 1747 1 жыл 158 Сейіт Әбдуллаһ паша 24 тамыз 1747 — 2 қаңтар 1750 3 жыл 159 Дивитдар Мехмет Әмин паша 9 қаңтар 1750 — 1 шілде 1752 2 жыл 160 Шорлылы Көсе Бахир Мұстафа паша 1 шілде 1752 — 16 ақпан 1755 3 жыл 161 Хәкімұлы Әли паша 16 ақпан 1755 — 19 мамыр 1755 3 ай 162 Наили Әбдуллаһ паша 19 мамыр 1755 — 24 тамыз 1755 3 ай 163 Силахдар Биік Әли паша 24 тамыз 1755 — 23 қазан 1755 2 ай 164 Жиырмасегіззада Мехмет Сейіт паша 25 қазан 1755 — 1 сәуір 1756 6 ай 165 Шорлылы Көсе Бахир Мұстафа паша 30 сәуір 1756 — 3 желтоқсан 1756 8 ай 166 Қожа Мехмет Рағып паша 12 қаңтар 1756 — 8 сәуір 1763 7 жыл 167 Тевкии Хамза Хамит паша 11 сәуір 1763 — 29 қыркүйек 1763 5 ай 168 Шорлылы Көсе Бахир Мұстафа паша 29 қыркүйек 1763 — 30 наурыз 1765 2 жыл 169 Мүхсінзада Мехмет паша 30 наурыз 1765 — 7 тамыз 1768 3 жыл 170 Силахдар Махир Хамза паша 7 тамыз 1768 — 20 қазан 1768 2 ай 171 Жалықзада Мехмет Әмин паша қазан 1768 — 12 тамыз 1769 10 ай 172 Молдован Әли паша 12 тамыз 1769 — 12 желтоқсан 1769 4 ай 173 Иваззада Халил паша 13 желтоқсан 1769 — 25 желтоқсан 1770 1 жыл 174 Силахдар Мехмет паша 25 желтоқсан 1770 — 11 желтоқсан 1771 1 жыл 175 Мүхсінзада Мехмет паша 11 желтоқсан 1771 — 6 тамыз 1773 3 жыл 176 Ізетті Мехмет паша 11 тамыз 1773 — 7 маусым 1775 2 жыл 177 Жалықшызада Дәруіш Мехмет паша 7 маусым 1775 — 5 қаңтар 1777 2 жыл 178 Даренделі Шебешізада Мехмет паша 5 қаңтар 1777 — 1 қыркүйек 1778 1 жыл 179 Қалапат Мехмет паша 1 қыркүйек 1778 — 22 тамыз 1779 11 ай 180 Силахдар Қарауәзір Сейіт Мехмет паша 22 тамыз 1779 — 20 ақпан 1781 1 жыл 181 Ізетті Мехмет паша 20 ақпан 1781 — 25 тамыз 1782 1 жыл 182 Жеген Сейіт Мехмет паша 25 тамыз 1782 — 31 желтоқсан 1782 4 ай 183 Халил Хамит паша 31 желтоқсан 1782 — 30 сәуір 1785 2 жыл 184 Хазинедар Шаһин Әли паша 30 сәуір 1785 — 25 қаңтар 1786 9 ай 185 Қожа Жүсіп паша 25 қаңтар 1786 — 28 мамыр 1789 3 жыл 186 Кетхүда Хасан паша 28 мамыр 1789 — 2 қаңтар 1790 8 ай 187 Алжирлі Ғази Хасан паша 2 қаңтар 1790 — 30 наурыз 1790 2 ай 188 Рущукті Шелебизада Шәріп Хасан паша 16 сәуір 1790 — 12 ақпан 1791 10 ай 189 Қожа Жүсіп паша 12 ақпан 1791 — 10 қаңтар 1792 11 ай <center>Ыдырау дәуірі(10 қаңтар 1792 — 1 қараша 1922) — Қожа Жүсіп паша 10 қаңтар 1792 — 4 мамыр 1792 4 ай 190 Дамат Мелек Мехмет паша 4 мамыр 1792 — 21 қазан 1794 2 жыл 191 Сапыранболулы Ізетті Мехмет паша 21 қазан 1794 — 23 қазан 1798 4 жыл 192 Көр Жүсіп Зияуддін паша 23 қазан 1798 — 24 маусым 1805 7 жыл 193 Бостаншыбасы Хафиз Ысмайыл паша 24 қыркүйек 1805 — 13 қазан 1806 1 жыл 194 Ибраһим Хильми паша 13 қазан 1806 — 3 маусым 1807 7 ай 195 Шелеби Мұстафа паша 3 маусым 1807 — 28 шілде 1808 1 жыл 196 Әлемдар Мұстафа паша 28 шілде 1808 — 15 қараша 1808 4 ай 197 Шауышбасы Момыш паша 15 қараша 1808 — 1 қаңтар 1809 2 ай 198 Шархашы Әли паша 1 қаңтар 1809 — наурыз 1809 2 ай 199 Көр Жүсіп Зияуддін паша наурыз 1809 — 10 сәуір 1811 1 жыл 200 Лаз Әзіз Ахмет паша 10 сәуір 1811 — 5 қыркүйек 1812 1 жыл 201 Хүршіт Ахмет паша 5 қыркүйек 1812 — 30 наурыз 1815 3 жыл 202 Мехмет Әмин Рауып паша 30 наурыз 1815 — 6 қаңтар 1818 3 жыл 203 Бұрдырлы Дәруіш Мехмет паша 6 қаңтар 1818 — 5 қаңтар 1820 2 жыл 204 Испарталы Сейіт Әли паша 5 қаңтар 1820 — 21 сәуір 1821 1 жыл 205 Бендерлі Әли паша 21 сәуір 1821 — 30 сәуір 1821 9 күн 206 Қажы Сәлих паша 30 сәуір 1821 — 11 қараша 1822 1 жыл 207 Телі Әбдуллаһ паша 11 қараша 1822 — 4 наурыз 1823 4 ай 208 Силахдар Әли паша 4 наурыз 1823 — желтоқсан 1823 10 ай 209 Мехмет Сейіт Әліп паша желтоқсан 1823 — 15 қыркүйек 1824 10 ай 210 Бендерлі Мехмет Сәлім Сырры паша 15 қыркүйек 1824 — 26 қазан 1828 4 жыл 211 Топал Ізетті Мехмет паша 26 қазан 1828 — 28 қаңтар 1829 4 ай 212 Рәшіт Мехмет паша 28 қаңтар 1829 — 17 ақпан 1833 4 жыл 213 Мехмет Әмин Рауып паша 17 ақпан 1833 — 8 шілде 1839 6 жыл 214 Қожа Хүсрев Мехмет паша 8 шілде 1839 — 29 мамыр 1841 2 жыл 215 Мехмет Әмин Рауып паша 29 мамыр 1841 — 7 қазан 1841 5 ай 216 Топал Ізетті Мехмет паша 7 қазан 1841 — 3 қыркүйек 1842 1 жыл 217 Мехмет Әмин Рауып паша 3 қыркүйек 1842 — 30 маусым 1846 4 жыл 218 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 30 маусым 1846 — 28 сәуір 1848 2 жыл 219 Ибраһим Сәрім паша 28 сәуір 1848 — 13 тамыз 1848 4 ай 220 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 13 тамыз 1848 — 27 қаңтар 1852 4 жыл 221 Мехмет Әмин Рауып паша 27 қаңтар 1852 — 7 наурыз 1852 2 ай 222 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 7 наурыз 1852 — 7 тамыз 1852 5 ай 223 Мехмет Әмин Әли паша 7 тамыз 1852 — 4 қазан 1852 2 ай 224 Дамат Мехмет Әли паша 4 қазан 1852 — 14 мамыр 1853 7 ай 225 Мұстафа Наили паша 14 мамыр 1853 — 30 мамыр 1854 1 жыл 226 Кипрлі Мехмет Әмин паша 30 мамыр 1854 — 24 қараша 1854 6 ай 227 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 24 қараша 1854 — 4 мамыр 1855 6 ай 228 Мехмет Әмин Әли паша 4 мамыр 1855 — 1 желтоқсан 1856 1 жыл 229 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 1 желтоқсан 1856 — 2 тамыз 1857 9 ай 230 Мұстафа Наили паша 2 тамыз 1857 — 23 қазан 1857 2 ай 231 Қожа Мұстафа Рәшіт паша 23 қазан 1857 — 7 қаңтар 1858 3 ай 232 Мехмет Әмин Әли паша 7 қаңтар 1858 — 8 қазан 1859 1 жыл 233 Кипрлі Мехмет Әмин паша 8 қазан 1859 — 24 желтоқсан 1859 2 ай 234 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 24 желтоқсан 1859 — 27 мамыр 1860 6 ай 235 Кипрлі Мехмет Әмин паша 27 мамыр 1860 — 25 маусым 1861 1 жыл 235 Кипрлі Мехмет Әмин паша 25 маусым 1861 — 6 тамыз 1861 2 ай 236 Мехмет Әмин Әли паша 6 тамыз 1861 — 22 қараша 1861 3 ай 237 Кешешізада Мехмет Әмин Фуат паша 22 қараша 1861 — 6 қаңтар 1863 1 жыл 238 Жүсіп Кәміл паша 6 қаңтар 1863 — 3 маусым 1863 4 ай 239 Кешешізада Мехмет Әмин Фуат паша 3 маусым 1863 — 5 маусым 1866 3 жыл 240 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 5 маусым 1866 — 11 ақпан 1867 8 ай 241 Мехмет Әмин Әли паша 11 ақпан 1867 — 7 қыркүйек 1871 4 жыл 242 Махмұт Нәдім паша 7 қыркүйек 1871 — 31 шілде 1872 10 ай 243 Мидхат паша 31 шілде 1872 — 19 қазан 1872 1 жыл 244 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 19 қазан 1872 — 15 наурыз 1873 5 ай 245 Ахмет Есет паша 15 наурыз 1873 — 15 сәуір 1873 1 ай 246 Ширванизада Мехмет Рүшді паша 15 сәуір 1873 — 14 ақпан 1874 10 ай 247 Құсайын Әуні паша 14 ақпан 1874 — 25 сәуір 1875 1 жыл 248 Ахмет Есет паша 25 сәуір 1875 — 26 тамыз 1875 4 ай 249 Махмұт Нәдім паша 26 тамыз 1875 — 12 мамыр 1876 9 ай 250 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 12 мамыр 1876 — 19 желтоқсан 1876 7 ай 251 Мидхат паша 19 желтоқсан 1876 — 5 ақпан 1877 3 ай 252 Ибраһим Атхам паша 5 ақпан 1877 — 11 қаңтар 1878 2 жыл 253 Ахмет Хамди паша 11 қаңтар 1878 — 4 ақпан 1878 1 ай 254 Ахмет Уәпік паша 4 ақпан 1878 — 18 сәуір 1878 2 ай 255 Мехмет Садық паша 18 сәуір 1878 — 28 мамыр 1878 1 ай 256 Мүтержім Мехмет Рүшді паша 28 мамыр 1878 — 4 маусым 1878 7 күн 257 Мехмет Есет Савфет паша 4 маусым 1878 — 4 қазан 1878 4 ай 258 Қайыреддін паша 4 қазан 1878 — 28 шілде 1878 9 ай 259 Ахмет Әріпи паша 28 шілде 1878 — 18 қазан 1879 3 ай 260 Кіші Мехмет Сейіт паша 18 қазан 1879 — 9 маусым 1880 8 ай 261 Мехмет Қадір паша 9 маусым 1880 — 12 қыркүйек 1880 3 ай 262 Кіші Мехмет Сейіт паша 12 қыркүйек 1880 — 2 мамыр 1882 2 жыл 263 Әбдірахман Нұреддін паша 2 мамыр 1882 — 12 шілде 1882 2 ай 264 Кіші Мехмет Сейіт паша 12 шілде 1882 — 30 қараша 1882 4 ай 265 Ахмет Уәпік паша 1 желтоқсан 1882 — 3 желтоқсан 1882 2 күн 266 Кіші Мехмет Сейіт паша 3 желтоқсан 1882 — 24 қыркүйек 1885 3 жыл 267 Мехмет Кәміл паша 24 қыркүйек 1885 — 4 қыркүйек 1891 6 жыл 268 Ахмет Жеват паша 4 қыркүйек 1891 — 9 маусым 1895 4 жыл 269 Кіші Мехмет Сейіт паша 9 маусым 1895 — 3 қазан 1895 4 ай 270 Мехмет Кәміл паша 3 қазан 1895 — қараша 1895 1 ай 271 Халил Рыфат паша қараша 1895 — 9 қараша 1901 6 ай 272 Кіші Мехмет Сейіт паша 13 қараша 1901 — 15 қаңтар 1903 1 жыл 273 Мехмет Фәрит паша 15 қаңтар 1903 — 22 шілде 1908 5 жыл 274 Кіші Мехмет Сейіт паша 22 шілде 1908 — 6 тамыз 1908 15 күн 275 Мехмет Кәміл паша 6 тамыз 1908 — ақпан 1909 6 ай 276 Ахмет Тәупік паша 31 наурыз 1909 — 5 мамыр 1909 2 ай 277 Құсайын Хильми паша 5 мамыр 1909 — 12 қаңтар 1910 8 ай 278 Ибраһим Хаққы паша 12 қаңтар 1910 — 29 қыркүйек 1911 1 жыл 279 Кіші Мехмет Сейіт паша 4 қазан 1911 — 17 шілде 1912 9 ай 280 Ахмет Мұхтар паша 22 шілде 1912 — 29 қазан 1912 3 ай 281 Кәміл паша 29 қазан 1912 — 23 қаңтар 1913 3 ай 282 Мехмет Шевкет паша 23 қаңтар 1913 — 11 маусым 1913 6 ай 283 Сейіт Халим паша 12 маусым 1913 — 3 ақпан 1917 4 жыл 284 Талғат паша 4 ақпан 1917 — 8 қазан 1918 1 жыл 285 Ахмет Ізетті паша 14 қазан 1918 — 8 қараша 1918 1 ай 286 Ахмет Тәупік паша 11 қараша 1918 — 10 наурыз 1919 4 ай 287 Дамат Ферит паша 10 наурыз 1919 — 4 қазан 1919 7 ай 288 Әли Рыза паша 4 қазан 1919 — 2 наурыз 1920 5 ай 289 Салих Хүлісі паша 2 наурыз 1920 — 5 сәуір 1920 1 ай 290 Дамат Ферит паша 5 сәуір 1920 — 18 қазан 1920 1 ай 291 Ахмет Тәупік паша 21 қазан 1920 — 1 қараша 1922 2 жыл

 Қызықты деректер 
 Алғашқы садрағзам Алаеддин паша алғашқы Османлы билеушісі I Османның үлкен баласы еді, ал Османнан кейін билеуші болған Орханның ағасы болған, яғни ол Османлы әулетіне жатады.
 5-ші садрағзам Шандарлы Қара Халил Қайыреддин паша ең көп садрағзамдық етті. Ол 1364-1387 жж. 23 жыл садрағзам болды.
 111-ші садрағзам Зұрназен Мұстафа паша ең аз садрағзамдық етті. Ол 5 наурыз 1656 жылы 4 сағат садрағзам болды.
 45-ші садрағзам Соколлы Мехмет паша үш сұлтан тұсында (I Сүлеймен, II Сәлім, III Мұрат) 14 жыл бойы садрағзам болды (1565-1579 жж.).
 74-ші және 88-ші садрағзам Дамат Халил паша төрт сұлтан тұсында (I Ахмет, I Мұстафа, II Осман, IV Мұрат) садрағзам болды (1616-1619 жж. және 1626-1628 жж.).
 II Сәлім ешқашан садрағзам ауыстырмады. 8 жыл билесе де, оның билік құруына дейін де, билік құруынан кейін де Соколлы Мехмет паша садрағзам болып қала берді.
 II Әбділхамит өз заманында (1876-1909 жж.) 26 рет садрағзамдарды ауыстырды.
 1878 жылдың ішінде садрағзамдар бір-бірін 8 рет ауыстырды.
 260-шы, 262-ші, 264-ші, 266-шы, 269-шы, 272-ші, 274-ші және 279-шы садрағзам болған Кіші Мехмет Сейіт паша 8 рет садрағзам болды.
 Садрағзамдар 290 рет ауысты, алайда садрағзамдардың саны — тек 217.

 Тағы қараңыз 
 Османлы империясы

Санат:Османлы империясының садрағзамдары
Санат:Түркия тарихы