Джон Сноу (кейіпкер)

Джон Сноу () — америкалық жазушы Джордж Р. Р. Мартиннің «Мұз бен от жыры» атты эпикалық фэнтези романдар сериясындағы ойдан шығарылған кейіпкер және оның HBO телеарнасындағы «Тақтар таласы» атты телехикаялық бейімделуіндегі кейіпкер. Телехикаяда оны Кит Харингтон бейнелейді. Романдарда ол маңызды көзқарас (POV) кейіпкерлерінің бірі болып табылады. Ол — сериядағы ең танымал кейіпкерлердің бірі, және The New York Times оны автордың ең сәтті кейіпкерлерінің бірі деп бағалайды. Джон — телехикаядағы басты кейіпкерлердің бірі, және бесінші маусымның финалындағы оның оқиғасы көрермендер арасында үлкен резонанс тудырған. Кейіпкердің ата-анасы туралы жорамалдар да әрі кітап, әрі телехикая жанкүйерлері арасында кең талқыланған тақырыптардың бірі болған.

Джон алғаш рет 1996 жылғы «Тақтар ойыны» романында таныстырылады. Ол — Вестерос елінің солтүстігіндегі Винтерфеллдің иесі Нед Старктің некесіз (заңсыз) туған ұлы. Өзінің заңсыз ұл екендігінен болашағы шектеулі екенін білген Джон солтүстіктегі Шекара күзеті — Түнгі күзетке қосылады. Олар Вестеростың алыс солтүстігіндегі Қабырғаның ар жағында тұратын жабайылардан елді қорғайды. 1998 жылғы «Қақтығыс патшалары» романында Джон Қабырғаның арғы бетіндегі "Басқалар" атты тылсым күштердің өсіп келе жатқан қатерін зерттеу үшін барлау тобына қосылады және жабайылардың арасына сіңіп кетеді. 2000 жылғы «Қылыштар шеруі» романында ол жабайылардың Вестеросқа басып кіру жоспарын біледі және жабайы әйел — Игритке ғашық болады. Джон жабайылар мен Игритке опасыздық жасап, Түнгі күзетті жабайылардың шапқыншылығынан қорғау үшін оралады және ақырында Түнгі күзеттің Лорд Қолбасшысы (басшысы) болып сайланады. Ол «Қарғалар тойы» (2005) романында қысқаша көрініс табады және «Айдаһарлармен би» (2011) романында басты кейіпкер ретінде қайта оралады. Бұл бөлімде ол Түнгі күзет пен жабайылар арасында "Басқаларға" (The Others) қарсы одақ құруға тырысады; алайда оның ұстанымдары мен саясаты Күзет ішіндегі кейбір топтардың наразылығын тудырады. Роман соңында Джон Болтондарға қарсы соғыс үшін антын бұзбақ болған талпыныстан кейін бүлік кезінде өлтіріледі.

Тақтар ойыны телехикаясында Джонның оқиғалары бастапқыда кітаптардағы желіні ұстанады. Ал алтыншыдан сегізінші маусымдарға дейінгі бөлімдер жазушы Мартиннің соңғы жарияланған кітабынан кейінгі оқиғаларды баяндайды: Джон қайта тіріледі және оның шын аты — Эйгон Таргариен екені анықталады. Ол — Рейгар Таргариен мен Лианна Старктың заңды некеден туған ұлы, демек, темір тағына (патшалыққа) Дейенерис Таргариеннен де мықтырақ құқығы бар.

Бұл рөл үшін Кит Харингтон 2019 жылы "Телехикаядағы үздік ер адам рөлі (драма жанры)" номинациясы бойынша Алтын глобус сыйлығына ұсынылды. Сондай-ақ, ол 2016 және 2019 жылдары Эмми сыйлығының "Драма жанрындағы үздік қосалқы ер адам рөлі" және "Драма жанрындағы үздік басты ер адам рөлі" номинацияларына, сондай-ақ екі мәрте Сыншылар таңдауы телехикаялық марапатына ұсынылды.

 Кейіпкер 
 Сипаттамасы 
«Тақтар ойыны» романында Джон Сноу 14 жастағы Эддард «Нед» Старктың, Винтерфелл Лордының, некесіз ұлы ретінде таныстырылады және Робб, Санса, Арья, Бран мен Риконның өгей ағасы. Джон арық денелі, ұзын жүзді, қою қоңыр шашты, қою сұр көзді — Старктарға тән келбетпен сипатталады. Оның тегі — «Сноу» (Солтүстіктегі ақсүйек отбасының некесіз балаларына берілетін әдеттегі фамилия), және оны Недтің әйелі Кэйтлин жақтырмайды, себебі ол Джонды күйеуінің опасыздығының тірі куәсі ретінде көреді. Джон Роббпен жасты, және бауырларымен, әсіресе ұл балаға ұқсайтын Арьямен (ол да Джонға ұқсас, және екеуі де өздерін өз орнында сезінбейді) жылы қарым-қатынаста. Нед Джонды өзге балаларынан кем көрмей тәрбиелеуге тырысады, бірақ салт-дәстүр мен абырой шекарасынан аса алмайды. Бұл аз да болса шеттетілгендік Джонға өз бетімен өмір сүру мен тәуелсіз болуды үйретті. Джон әкесін пір тұтады, бірақ Нед оған анасы туралы ештеңе айтпағанына налыған. Хикая басында Джон альбинос (ақ түсті) қорқау қасқырды асырап алады да, оған «Қорқыныш» (Ghost) деп ат қояды. Кейін ол кейде сол қасқырдың денесіне еніп, оның сезімдерін бастан өткере алатынын байқайды.

The New York Times тілшісі Дэвид Орр Джонды «күрделі, терең ойлы және негізінде ізгі кейіпкер» деп сипаттайды. Телехикаяны жасаушылар Дэвид Бениофф пен Д. Б. Уайсс: «Джон — бұл әлемдегі ащы шындықпен бетпе-бет келіп, соған бейімделуге мәжбүр болған кейіпкерлердің бірі. Бірақ олар сонымен қатар өз болмысынан айырылмауға тырысады», — дейді. Нед Старк балаларына басшылық, жанқиярлық, парыз және ар-намыс жайлы үйретті. Алайда Джон үшін бұл қасиеттерді сақтау барған сайын қиындай түседі, себебі ол ер адам, Старк және Түнгі күзеттің бауыры ретіндегі болмысын сақтау үшін күреске тап болады. Бениофф пен Уайсс: «Джон Сноу ар-намыспен өмір сүруге тырысады, бірақ ар-намыс Старк әулетінің өкілдерін талай рет өлімге апарғанын да жақсы біледі», — дейді. Variety басылымында Лаура Прудом алтыншы маусымдағы «Бастардтар шайқасы» эпизоды жайлы жаза отырып: «Джон әкесіндей — жаулары оның асқан әділдігін өзіне қарсы қолдана алады» — дейді.

Джон — романдардағы басты көзқарас иелерінің (POV character) бірі және Джордж Мартиннің «ең үздік туындыларының бірі» деп есептеледі. Ол Солтүстіктегі Лордтың некесіз ұлы ретінде оқырманға таныстырылады. Өз отбасында шеттетілгендігін сезінген ол нағашысы Бенджен Старкпен бірге Шекара артындағы Түнгі күзетке қосылады. Бірақ Винтерфеллде өзін екінші сортты Старк сезінсе, Түнгі күзетте де өзгелер оны тәкаппар, ерекше санайды. Уақыт өте ол ақылды, мейірімді, табиғи көшбасшы ретінде таныла бастайды. Романдар желісі бойынша, Джонның Түнгі күзетке, отбасына және тіпті Вестеросқа деген адалдығы бірнеше рет сыналады: ол Қабырғадан тыс жердегі жабайылардың әлеміне еніп, олардың ішкі ниетін түсініп, тіпті Игрит атты жабайы қызға ғашық болады. Алайда ол оларды сатып кетіп, Қабғаны қорғап қалады. Кейін Түнгі күзеттің жаңа Лорд Қолбасшысы ретінде жабайылармен одақтасуға тырысады.

2011 жылғы «Айдаһарлармен би» романы туралы рецензиялар Джон, Дейенерис Таргариен мен Тирион Ланнистердің қайта оралуына назар аударады — бұл үшеуін алдыңғы том («Қарғалар тойы») оқырмандар қатты сағынған еді. Бұл кейіпкерлер соңғы рет 11 жыл бұрынғы «Қылыштар думаны» романында көрінген. «Айдаһарлармен би» романында Джонның Түнгі күзетті басқаруы күрделі сынақтарға толы: жабайылармен одақ, өзін патша санайтын Станнис Баратеонның талаптары, күзет ішіндегі ішкі келіспеушіліктер, т.с.с. The New York Times: «Джонның көшбасшылығы — Вестеростың ең үлкен үміті, сондықтан оның өміріне үнемі қауіп төніп тұрады», — деп жазады. Entertainment Weekly тілшісі Джеймс Хибберд роман соңындағы оқиғаларға: «Ол Рамси Болтонға қарсы соғысқа шақырып, рух беретін әсерлі сөз сөйлегеннен кейін, күзет бауырларының оны сатып кетіп, қансыратып өлтіруімен аяқталатын бұл тарау — оқырмандар үшін өте ауыр», — деп баға берген. Алдағы «Қыс желдері» романында Джонның тағдыры әлі де белгісіз.

Өмірбаяны
Джон бастард болса да, Эддард Старктың балаларымен бірге өскен. Джонның өгей анасы – Кейтилин Старк оны жек көрді. Оның бір мәселесі: Джон әкесіне бәрінен көбірек ұқсайды. Кішкентай кезінен бастап Джон Эддардтың балаларыммен бірге өскен. Балалар жақсы араласатын, әсіресе Ариямен. Робб Бран мен Риконның өлімі тұралы біліп Джонды мұрагер қылып қойды.

Экрандалуы
«Тақтар ойыны» телехикаясында оның рөлін Кит Харингтон сомдайды. Мартинның сөзіне қарағанда осы рөлге көп үміткерлер болған, алайда Киттың жақсы ойыны, кейіпкерге ұксастығы арқылы ол Сноудың рөліне таңдалған. 5 маусымның 10 сериясында Джон Сноу қайтыс болады. Entertainment Weekly сұхбаты кезінде, Кит Харингтон қайтпайтының айтты, алайда 2015 жылда шілдеде Кит Харингтон түсірілү алаңында көрініп қалған. 6 маусымның постерында HBO Джонның қайтатының растады.
 Әдебиеттер 

 Дереккөздер 

Санат:«Мұз бен от жыры» кейіпкерлері
Санат:Әдеби кейіпкерлер