Оңтүстік Африка Одағы

Оңтүстік Африка Одағы (; ; ), ОАО — патшалық-доминион, 31 мамыр 1910 - 31 мамыр 1961 жыл аралығында өмір сүрген.

 Тарихы 

31 мамырда 1910 жылы, Британдық парламент қабылдаған "Оңтүстік Африка актісі" негізінде, Оңтүстік Африка Одағы құрылды, ол төрт Британдық колонияны қамтиды: олар Кабо колониясы, Натали колониясы, Сарғыш өзен колониясы және Трансвааль. ОАО Британия империясының доминионы болды.

1914 жылы Германия Ұлыбританиямен Оңтүстік-Батыс Африканы оккупацияланды және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін  Оңтүстік Африка одағының бақылауына, Ұлттар лигасының мандаттық аумағына өтті.  

1922 жылы Оңтүстік Родезияда, Британдық Оңтүстік Африка компаниясы бақылауынан шыққан, Оңтүстік Африка одағына қосылуға референдум өтті. Қосылуға 40,6%, қарсы — 59,4 % дауыс берді. Нәтижесінде Оңтүстік Родезия Оңтүстік Африка одағына енгізілген жоқ және  Британия империясының ішінде өзін-өзі реттейтін колонияға айналды.

1931 жылы Вестминстерлік статут қабылданды, бұл Оңтүстік Африка Одағының Ұлттар достастығы мемлекеттері мәртебесін бекітті.

1934 жылы пробритандық Оңтүстік Африка партиясының және бурктік Ұлттық партияның бірлестігі Біріккен партия құрылды. 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталуымен, соғыста Оңтүстік Африка одағының жағдайы туралы келіспеушіліктер ыдырап кетті. Ұлттық партия Үшінші Рейхке аяушылық білдіргенімен, ал оңтүстік африкалық тарап, Ұлыбритания жағында соғысуды қажет деп ойлады.

1948 жылы Ұлттық партия сайлауда жеңіске және қара халықтың құқықтарын қатты шектейтін апартеид саясатын жүргізуге бастады. Түпкі мақсаты «Ақтар үшін Оңтүстік Африка» құру болып табылатын, және барлық қара нәсілдерді Оңтүстік Африка азаматтығынан айыруға тырысты. Апартеид кезеңінде дауыс беру құқығынан айырылған қара нәсілділер, қозғалыс еркіндігі құқығынан, білім беруден, аралас неке және т.б. айырылды. Сондай-ақ Коммунистік партияларға толық тыйым салынды. Біріккен Ұлттар Ұйымы Оңтүстік Африка Одағына көптеген санкциялар салғанына қарамастан нәсілдік кемсітушілік саясатын жалғастырды.

1961 жылы Оңтүстік Африка Одағы Ұлттар достастығы құрамынан шықты және толық тәуелсіз мемлекет болды (Оңтүстік Африка Республикасы). Шығу себебі апартеид  саясатының Достастығының басқа елдерінде қабылданбауы болды. ОАР Достастыққа мүшелігін 1994 жылы апартеид жүйеcі жойылғаннан кейін қайтарды.

 Сын 
Қазіргі таңда ОАО-ның политикасына және тарихына көп сын келтіріледі. Бұны оның сегрегациялық политикасымен (апартеид мақаласын қараңыз) түсіндіруге болады. Қазіргі күннің өзінде де, Оңтүстік Африкада ақ нәсілді және қара нәсілді халық арасындағы айырмашылықтар байқалады. Соның ішінде өмір сүру тәртібі және әдетін айтып кетуге болады.

 Сілтемелер 
 Оңтүстік Африка 

Санат: Оңтүстік Африка тарихында мемлекеттер
Санат: Ұлыбританияның бұрынғы отарлары