Тутовалы арақ

Ту́товалы арақ, сонымен қатар ту́товка, сирек аталуы ту́товалы  бре́нди (азерб. tut arağı, арм. թթի օղի) 
Мықты алкогольді сусын, Закавказья ауданары үшін ұлттық болып есептелінеді. Өз алдына тұт ағашының жинақталған сусынның өнімін көрсетеді.
Алкогольділігі 40-тан 80 пайызға дейін жетеді. Сусынның кейбір сорттары бөшке ішінде ұзақ жылдар бойы сақталып тұра береді.

 Географиясы және өндірілу тарихы 
Тутовалы арақ Армения мен Әзербайджандағы Закавскалық аудандардың ұлттық сусыны болып табылады. Тұт ағашының белсенді дистиллятасына ежелгі аудан ретінде қазіргі таңда көп бөлігі мойындалмаған Нагорно- Карабах Республикасындағы Карабах жатады. Бұл жерде тутовалы сусынның маңызды және ерекше түрлері жасалынады.
тутовалы арақтың пайда болуы, кем дегенде, ежелгі жүз жылдықтарда шыққан. Бұл  сусын көлемінің өзгеруіне себепші болған- зававказдықтардың Ресей империясының қатарына қосылып, орыс арағының енуі болып табылады, Қанша дегенменде, Арменияда да, Әзербайджанда да ұлттық, тұт ағашының жидегінен жасалынған мықты сусын, өзінің дамуын сақтап қалған. айрықшасы, ол-  бұл елдің тұрғындары оған емдік қасиеттер де тағайындап қойған.
ХІХ ғасырға қатысты, тутовалы арақтың атақты екенлігін айта кетіп, оның ресейлік деректі және публицистикалық мәліметтерінде де айтылған. 1854 жылы бұл сусынның өндірілуін Елисаветполеде- бұрынғы Гянджеде:
Тутовалы сусын Армения мен Әзербайджанның салт- дәстүрлерін нақыштайтын көркемдік және мемуарлы әдебиеттерде фигуралайды.

 ПримечанияПравить 
↑ Перейти к: 1 2 Похлёбкин, 2005, с. 358
↑

Перейти к: 1 2 3 Армения, 2007, с. 42
↑

Перейти к: 1 2 Кавказский календарь, 1853, с. 331

↑ Ханзадян, 1959, с. 40
↑ Кавказский календарь, 1853, с. 331—332

↑ Ханзадян, 1959, с. 39—40

↑ Зорий Балаян. Чай (PDF). Тексерілген 28 мамыр 2015.

↑ Лебедева, 2009, с. 150

↑ Как русская водка попадает в Афганистан. Анора Саркорова (28 января 2004). — Официальный сайт русской службы BBC. Тексерілген 27 мамыр 2015.

↑ Перейти к: 1 2 3 Что такое тутовка. Brosaem.info. Тексерілген 28 мамыр 2015.

↑ Перейти к: 1 2 3 Тутовка — необычный алкоголь родом из Закавказья. Мир алкоголя (14 мамыр 2014). Тексерілген 28 мамыр 2015.

 ӘдебиетПравить 
Похлёбкин В. Н. История водки. — М.: Центрполиграф, 2005. — 403 с. — ISBN 978-5-9524-1895-3.
Серо Ханзадян. Мои родные и соседи. Рассказы. — М.: Советский писатель, 1959. — 300 с.
Кавказский календарь на 1854 год, изданный от канцелярии Наместника Кавказского. — Тифлис: Типография канцелярии Наместника Кавказского, 1853. — 776 с.
Ж.-П. Лабурдет, Д. Озиа. Армения. Путеводитель «Пти фюте». — М.: Авангард, 2007. — 208 с. — ISBN 9785863943008.
Лебедева Е. С. Особенности уголовно-правового регулирования производства и оборота алкогольной продукции по Уголовному кодексу РСФСР 1961 ж. // Вестник Волжского университета им. В. Н. Татищева. — 2009. — № 70. — С. 149—156.