Горис

Гори́с () — Арменияның Сюник облысының шығыс бөлігінде орналасқан қала.
Горис халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 21 932 адамды құрады. Горис — Армениядағы 59 қаланың бірі және халық саны бойынша 22-ші орында.

 Географиялық сипаттамасы 
Горис өзенінің бойында орналасқан (Воротан өзенінің саласы), Ереваннан 240 км және Капаннан 70 км автокөлік жолы Ереван — Степанакерт. Горис қаласы жартаспен тізбектелген және тау үңгірлерімен қоршалған таулы котлованда орналасқан.
Теңіз деңгейінен 1367 метр биіктікте. Бұл жерде жұмсақ, ылғалды климат қалыптасқан. Мұнда жазғы температура +24°C аспайды, ал қысқы температура −5°C. Жауын-шашының орташа мөлшері 700 мм. Горис Армения мемлекетінің жауынды қалаларының бірі болып саналады.

  Халқы 
Жыл 1870 1897 1976 1989 2001 2011 2023 2026Халық саны 1000 2400 17400 23795 23261 20591 19524 21932

 Тарихы 
Қазіргі Горис аумағында біздің эрамыздың I ғасырына жататын ежелгі қоныстар болған.
Қаланың жанында ежелгі адамдар мекендеген үңгір тұрғын үйлерінің бірегей кешені орналасқан. Археологиялық қазба жұмыстары мен жылдар бойы жүргізілген зерттеулерге сүйене отырып, қазіргі қала орнында алғашқы қоныстар біздің эрамыздың бірінші мыңжылдығының басында қаланған. Алғашқы қала құрылыстары 19 ғасырдың екінші жартысында салынған.
Горис өзенінің сол жақ жағасында борпылдақ жанартаудың әсерінен пайда болған тастан жасалған пирамидалары бар үңгірлерден тұратын лабиринт бар. Ежелгі кезден табиғи үңгірлер металл құралдардың дамуына дейін тұрғын үй ретінде қолданылған.
Қала екі тұрғын ауданнан тұрады: оңтүстіктегі ескі аудан және солтүстіктегі жаңа аудан. Горис мәдени орталығы оларды байланыстырады.
Сол кездегі шағын қаланың оңтүстік-шығысында екі қабатты ғимараттармен қоршалған алаң салынды, оның ішінде ғимараты бүгінгі күнге дейін тұрып жатқан әйгілі өткел де бар. 

 Экономикасы және инфрақұрылымы 
Горис экономикасы негізінен жеңіл өнеркәсіпке негізделген. Мұнда бірнеше тамақ өңдеу зауыттары орналасқан.
Горис — Сюник өңірінің өнеркәсіптік орталықтарының бірі.
 АҚ «Гориси гамма» — электрондық құрылғылардың және коллекторлық қозғалтқыштардың өндірісі.
 «Микродвигатель» зауыды — микроэлектроқозғалтқыштардың және аз қуатты электроқозғалтқыщтардың өндірісі.
 Энергетика кәсіп орны, тағам өнеркәсібі жіне т.б.

 Көрнекі орындары 
Қалада бірнеше тарихи және мәдени көрікті жерлер бар, мысалы, XVIII және XIX ғасырлардағы дәстүрлі армян сәулеті мен күнделікті өмірін көрсететін Ескі Горис тарихи-мәдени мұражай-қорығы. Гористе көптеген ежелгі үңгірлер, соның ішінде адамдар XX ғасырға дейін өмір сүрген әйгілі Хндзореск үңгір ауылы бар.
Мәдени және тарихи көрікті жерлерінен басқа, Гористе туристерді орналастыру үшін көптеген қонақ үйлер және мейрамханалар бар дамып келе жатқан туризм индустриясы бар.
Гористің негізгі көрікті жерлері:
 Ескі Горис — қала орталығында орналасқан Ескі Горис – тас төселген көшелері мен дәстүрлі армян үйлері бар әдемі тарихи аудан. Туристер ауданды аралап, XIX ғасырға жататын сәулет өнерімен таныса алады.
 Татев монастыры — IX ғасырдағы армян апостолдық монастыры. Воротан өзенінде жартасты үстірттің басында орналасқан.
 Шайтан көпірі — Гористегі ерекше, қала орталығынан шамамен 5 км қашықтықта орналасқан табиғи арка. Воротан өзенін бойлай орналасқан және миллион жылдан астам уақыт бұрын пайда болған деп есептеледі.
 Хндзореск — Гористен шамамен 10 км қашықтықта орналасқан тарихи ауыл. Ол өзінің биік жартастарымен танымал, оларда бұрын жергілікті тұрғындар баспана ретінде пайдаланған ежелгі үңгірлер мен туннельдер көп.
 Мозров үңгірі — Армениядағы ең үлкен үңгір жүйесі, Мозров ауылының маңында орналасқан. Ол 2 шақырымнан астам созылып жатыр және көптеген ерекше жартас түзілімдерінің, жер асты көлдері мен сарқырамаларының, тіпті ежелгі жартас суреттерінің мекені болып табылады.

 Атақты жергілікті тұрғындары 
 Бабский, Евгений Борисович — физиолог
 Фахраддин Джебраилов — Әзербайжанның ұлттық батыры, Баку қаласындағы Гарадагск ауданының соғыс комиссары.
 Ханзадян, Серо Николаевич — армян кеңестік жазушысы
 Еолян, Сурен Левонович — дәрігер, кардиоревматолог
 Бахшян, Юрий Гургенович — бұрынғы Армения парламентінің вице-спикері.
 Симонян, Арам Грачаевич — Ереван мемлекеттік университетінің ректоры.
 Хачатрян, Сурен Серёжаевич — армян мемлекет қайраткері.
 Аксел Бакунц — армяндық жазушы-прозашы, киносценарист, аудармашы
 Александровский, Сергей Сергеевич — кеңестік дипломат

 Галерея 

 Дереккөздер 

 Сілтемелер 
 Информация о городе   (ағылш.)
 Фотогалерея города   (ағылш.)
 Сюникский марз   (ағылш.)
 Горисская церковь   (ағылш.)
 Профиль на geonames  (ағылш.)
 Профиль на World Gazetteer  (ағылш.)

Санат:Армения қалалары
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Санат:Сюник облысы қалалары