Қызыл еңісу

Қызыл еңісу - көрінетін жарық толқынының ұзындығының нысанның алыстауына (Доплер эффекті ) немесе әлемнің ұлғаюына байланысты артуы. Халықаралық стандартта қызыл еңісу z әрпімен белгіленеді.  Аспан нысанының қозғалу бағытын оның жиілігі  және оның толқын ұзындығы арқылы  қызыл еңісумен анықтауға болады. 
нобай|қызыл еңісу 
http://dic.academic.ru/dic.nsf/ntes/2256/%D0%9A%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%9D%D0%9E%D0%95
 Ашылу тарихы 
Қызыл еңісуді 1912-1914 жж. американдық астроном Весто Слайфер ашты. Ол 1912 жылы спиральді тұмандықтарды спектографы бар телескоппен бақылауды бастады. Бір пластинка сурет алу үшін оларға бірнеше түн тоқтаусыз жұмыс істеу керек болды. Сол себепті жұмыс қарқыны төмен болды. Весто 1913 жылдың қыркүйегінен бастап Андромеда тұмандығын бақылауды бастады. Доплер-Физо формуласының көмегімен Андромеда тұмандығы Күнге қарай секундына 300 км  жақындап келеді деген тұжырымға келді. 1917 жылы Слайфер 25 тұмандықтың сәулелік жылдамдықтарының кестесін жасады. Жылдамдықтар нәтижесінде тек 4 тұмандық бізге жақындап келетіні анықталды. Ал қалғандары бізден алыстап барады. Кейбіреулерінің жылдамдықтары өте жоғары. Слайфер атаққа қызыққан жоқ. Сондықтан,  оның бақылаулар нәтижелері тек қана  әйгілі британдық астрофизик Артур Эддингтон қарастырғанда ғана  жарияланды. Артур 1924 жылы жариялаған ықтималдық теориясы бойынша монографында Слайфер бақылаған 41 тұмандықтың радикалды жылдамдықтарын да жариялайды. Сол тұмандықтардың бізге жақындап келе жатқан 4 тұмандық көкшіл түсті, қалған алыстап бара жатқан 37 тұмандық қызыл түсті. Яғни, неғұрлым тұмандық түсі қызылға жақын болса, ол бізден алыстап барады. Ал неғұрлым түсі көкке жақын болса, бізге жақындап келеді. http://galspace.spb.ru/indvop.file/70.html
 Түрлері 
 Космологиялық қызыл еңісу 
 Космологиялық қызыл еңісу - қызыл еңісудің Доплер эффектіне қатысты емес, яғни, тек қана әлем ұлғаюымен есептелетін қызыл еңісу түрі.
 Гравитациялық қызыл еңісу 
Гравитациялық қызыл еңісу - аспан нысандарының жұлдыз, тұмандық немесе қарақұрдым сияқты үлкен объекілерді тастап алыстауындағы есептелетін қызыл еңісу түрі. 
 Теория 


Жоғарыда көрсетілген формулаларды қолдану арқылы төмендегі кестеден жарық түсін анықтауға болады. Жарық түсін анықтау арқылы нысанның қай бағытта қозғалып бара жатқанын табуға болады.
 Түс Толқын ұзындығы ауқымы, нмЖиілік ауқымы, ТГцЭнергия диапазоны фотон, эВҚызыл түс625—740405—4801,68—1,98Қызғылт-сары түс590—625480—5101,98—2,10Сары түс565—590510—5302,10—2,19Жасыл түс500—565530—6002,19—2,48Көкшіл түс485—500600—6202,48—2,56Көк түс440—485620—6802,56—2,82Күлгін түс380—440680—7902,82—3,26
http://physics.kgsu.ru/astronomia/NV/Krasnoe%20smeshenie.htm 
 Тағы қараңыз 
 Хаббл заңы
 Доплер эффекті
 Мессье каталогы нысандарының тізімі
 Әлемнің ұлғаюы
 Хаббл тізбегі
 Дереккөздер 
Санат:Астрономия
Санат:Астрофизика
Санат:Жарық