Түзуші ұлпа

Түзуші ұлпа немесе меристема — өсімдіктер ұлпасының бір түрі. Түзуші ұлпалар (меристемалар) деп - түпкілікті ұлпалардың жасушаларын жасап, үнемі толықтырып отыру арқылы өсімдіктердің денесін құрайтын ұлпаларды айтады (грекше «меристос» - бөлінгіш, «стема» - ұлпа).

Меристемалық ұлпалардың өзіне тән цитологиялық ерекшеліктері бар. Олар тығыз болып орналасқан тірі жасушалар тобынан тұрады. Мұндай жасушалардың қуысын цитоплазма толтырып тұрады, оның ортасында үлкен ядро орналасады, үлкен вакуольдері болмайды, жасуша қабықшасы өте жұқа болып келеді және алғашқы қабықшадан тұрады. Жасушаларының пішіні төрт бұрышты, изодиаметрлі, көп қырлы, кейбіреулері жіңішке ұзын болып келеді. Меристемалық жасушалардың негізгі екі қасиеті болады - белсенді түрде бөлінуі және дифференциациялануы, яғни басқа ұлпалардың жасушаларына айналуы.

Атқаратын қызметі
Жасушалары жас, ұдайы бөлінетіндіктен өсімдік өседі, жапырақтары, бүршіктері, гүлшанақтары ашылады. Тұқымнан жас өскін өсіп шығады. Сабағы мен тамыры ұзарып өседі.
Ағаш діңі жуандайды. Басқа ұлпалар осы ұлпадан түзіледі.
Өсімдікте орналасуы
Өркен мен тамырдың ұшында орналасады. Астық тұқымдас өсімдіктер (бидай, жүгері, тары) сабақтарының буын аралықтарында. Сабақ пен тамырдың қабық астында орналасады.
Дереккөздер
"Оқушы анықтамасы" Арман-ПВ баспасы 2007

Санат:Ботаника