Қалқанша без маңындағы бездер сырқаттары

Бұл бездер өте кішкене, саны да, салмағы да әртүрлі. Қалқанша без жанында төрт без табылып, олардың массасы орташа алғанда 0,35 г болады. Қалқанша без маңындағы бездер организмдегі кальция және фосфор алмасуына қатынасады. Без функциясының әлсіреуін гипопаратиреоз, ал күшеюін-гиперпаратиреоз деп атайды. Гипопаратиреоз осы бездердің туғанда болмауында немесе толық жетілмегенінде , ал кейде операцияға  байланысты алып тасталғанда дамиды. Кейде осы жердегі қабыну, жарақат, амилоидоз осы сырқатқа соқтырады. Бұл ауруда қанда кальций мөлшері кеміп ,фосфор мөлшері асып кетеді.

Гиперпаратиреоз осы бездердің гиперплазиясы, аденомасы немесе қатерлі ісігіне байланысты дамиды. Бұл кезде бездің жалпы массасы 100 грамға дейін жетуі мүмкін. Гиперпаратиреоз үшін кальций мөлшерінің қанда көбейіп, фосфордың азайып кетуі тән. Осыған байланысты сүйектер морт сынғыш болып қалады. Бұл науқас паратиреоидты остеодистрофия немесе Реклингаузен сырқаты деген ат алған.

Паратирин әсерінде сүйек ұлпасы қайта құрыла бастайды, ол жерде сүйектің түзілуінен де оның сорылуы- резорбциясы-басым болады. Сүйектегі тұздар азайып, оның орнына сүйекке тән-остеоид ұлпасы, фиброзды ұлпа түзіледі. Осы өзгерістер нәтижесінде сүйектер сынып, қаңқа пішіні бұзылады. Сүйек сынған жерлерде фиброзды, шеміршекті ұлпа, ұйыған қан, оның айналасында алып жасушалар, фибробластар көрінеді.

Гиперпаратиреоздың бүйрек, сүйек және аралас түрлерін ажыратады. Оның бүйрек формасы бүйректе тас пайда болуымен және бүйректің бөліп шығару қызметінің бұзылуымен сипатталады. Өкпеде, асқазанда, теріде кальций метастаздары пайда болады.Т.,"Ж.Б.Ахметов,Патологиялық анатомия,1993 ж.,170 б.,ISBN 5-630-00264-3

Дереккөздер