Чанакья

Чанакья (; б.з.б. 370 –  283 жылдар шамасы), лаұап аттары Каутилья Вишнугупта және Ватсьяяна — әйгілі үнді брахма, философ және патша кеңесшісі. 

Б.з.б. 321 жылы Магадха патшалығында Чандрагуптаның таққа отырғанының және алдыңғы Нанда әулетінің (б.з.б. 317 ж.) биліктен айрылуының себепкерлерінің бірі болған. 

Чанакьяны саяси қырандығы, қулығы  және болжағыштығы үшін биік бағалап, Үндістан тарихшысы Никколо Макиавеллимен салыстырған. Чанакья-сутра атты  және Чанакья-раджанитишастра атты саясат және өнегелік туралы  трактаттарының авторы Чанакья деп есептеледі. Каутилья және Вишнугупта атымен «Артхашастра» («Пайда туралы ғылым») атты саяси трактатын жазған.  Бұл кітаптің аты қазақшаға аударғанда «Пайда туралы ғылым» деген мағынаны білдіреді. Кітапта алғашқы рет арнайы қызметтердің маңызы, олардың жұмыс істеу принциптері қарастырылған.

Чанакья классикалық экономиканың және саясаттанудың корифейі болып саналады.L. K. Jha, K. N. Jha (1998). «Chanakya: the pioneer economist of the world», International Journal of Social Economics 25 (2-4), p. 267—282.Waldauer, C., Zahka, W.J. and Pal, S. 1996.  Kauṭilya’s Arthashastra: A neglected precursor to classical economics . ''Indian Economic Review, Vol. XXXI, No. 1, pp. 101—108.Tisdell, C. 2003. A Western perspective of Kauṭilya’s Arthasastra: does it provide a basis for economic science? Economic Theory, Applications and Issues Working Paper No. 18. Brisbane: School of Economics, The University of Queensland.Sihag, B.S. 2007. Kauṭilya on institutions, governance, knowledge, ethics and prosperity. Humanomics 23 (1): 5-28.

Күнделікті өмірде Чанакья Таксила оқу орталығында мұғалі болған. Патшаның кеңесшісі болып отырып, ол біріккен Маурия империясының қалыптасуына жауап берген. 

Чанакьяның еңбектері Гупта империясының заманында жоғалып, 1915 жылға дейін табылмаған.

Вишакхадаттаның «Мудраракшаса» атты шығармасында Чанакья бас кейіпкері.

 Дереккөздер 

Санат:Үндістан тұлғалары
Санат:Үндістан саясаткерлері
Санат:Үндістан философтары