Қаратау сасыры

Қаратау сасыры () – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын өсімдік. Сабағы(кейде 2-3) жұқа,аласа(40 см дейін),жоғары бөлігі қалқан түрінде тармақталады. Жапырағы қаттылау,ұзақ солмай сақталады.

 Таралуы 
Қазақстан эндемигі, Тянь-Шаньда (Іле Алатауынан Талас Алатауына дейін) және Мойынқұм мен Балқаш маңы шөлдерінде кездеседі. Жусанды-астықты және бұталар  бірлестіктерінде,  құрғақ  аңғарларда, бастапқы-қиыршықты топырақта өседі.

 Ботаникалық сипаттамасы 
Бұл көпжылдық шөптесін  өсімдіктің ерекше тіршілік циклы бар. Бұның негізгі өкілдері көп жылдар бойы негативті өркендері жетіледі, омірінде бар-ақ рет гүлейді және береді де бірден өледі.  Бұндай өсімдіктерді  монокарпиктер  дейді, олар шатыргүлділер  арасында жиі кездеседі. Қаратау сасырының жер асты мүшесі  - шар тәрізді  үрілген  түйнекті тамыр. 

Сабағы (кейде олар  2-3) жұқа, аласа  (40 см дейін), жоғары бөлігі қалқан түрінде  тармақталады. Жапырағы қаттылау, ұзақ солмац сақталады. Жапырағының  сабақтары  кеңейіп, қабықты қынапқа айналған, ал тақталары бірнеше жерден қандауыр тәрізді үшкір бөліктерге бөліиген(ұзындығы 0,5-1 см ). 

Гүлшоғыры осы түрдің басқаларыныкі сияқты -  күделі шатырша. Орталық шатыры біреуден, ал жанындағылары  2-3ден бірге жиналған. Шатыршалар 5-10 ұсақ сары  гүлдерден тұрады.  Тостоғаншалары онша көрінбейді, ал жарақшалары ұш жағынан  ішке қарай  оралған, жатын екі ұялы, екі бағаналы.  Сасыр мамыр-маусым айларында гүлдейді, ал  жемістері (эллипс  тәрізді, ұзындығы 0,8 см) маусым-шілде айларында пісіп жетіледі.

 Пайдалануы 
Ауыл шаруашылығында  мал азықтық және омарталық өсімдік ретінде бағаланады. Тамырларында 40%-ға жуық крахмал, қарашайыр және эфир майы бар. Қарашайыр мен эфир майының әсері мен құрамы жете зерттелмеген. Феруладан жасалған препараттардың емдік қасиеттері болуы мүмкін.А. А. Иващенко "Қазақстанның өсімдіктер әлемі"

 Дереккөздер 

Санат:Шатыршагүлділер