Арбузов реакциясы

Арбузов реакциясы   немесе Михаэлис — Арбузов реакциясы, немесе  Арбузов қайта топтауы - 3 валентті фосфор қышқылы эфирінің органикалық галогениттер әсерінен 5 валентті фосфор қосылыстарын түзе қайта топталуы. Арбузов реакциясы нәтижесінде фосфор - көміртектің  жаңа байланысы түзеледі: 
 300 px

Егер де 3-алкилфосфит  пен  алкилгалогенид  R1 и R2 бірдей болса, бұл жағдайда көбінесе реакция Арбузов қайта топтауыдеп аталады. Реакция 1898 жылы  Август Михаэлиспен алғашқы рет жүргізілген.. Бірақ дәлірек  Александр Арбузов зерттеп, зерделеген.

Қазіргі таңда  Арбузов реакциясы С-Р алкилденген байланысымен немесе 3 валентті фосфордың толық эфирлерін арилдану үшін қолданылады: 
 RR1POR2 + R3X  RR1R3P=O + R2X

 Реакция механизмі 
І сатысы:
 600 px

ІІ сатысы - Арбузов қайта топтауы реакциясы

 Пайдалануы 
Арбузов реакциясы әр түрлі фосфор-органикалық қосылыстар, дәрі-дәрмектер алу үшін пайдаланылады.

 Дереккөздер 

 Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

Санат:Органикалық химия