Химиялық токсикоз

Химиялық токсикоз – ол көптеген химиялық улы заттармен уланумен болады. 
Ауылшаруашылық пестицидтердің зиянкестерін қозғаласына байланысты төмендегідей :  контактілі, жүйелі, ішектік және фумигантты деп төрт түрге бөледі. Ауру белгілерін іс - әрекетінің сипатымен сонымен қатар бал шырыны мен тозаңның құрамындағы химиялық улы заттар арқылы анықталады. Өте жоғарғы әсер ететін пестицидтердің әсерімен бал аралары өте тез өледі. 
Улану – қозғалыс жүйесінің бұзлуымен және салдануымен сипатталады. Аралар мен ұрықтар өледі. Аурудың созылмалы түрінде аралар өте баяу қозғалады, кәрізден түсіп, ұяның маңында жағалап жүріп, кей жағдайларда түсіп қалады.Егер пестицидтердің концентрациясы азықта аз мөлшерде болса, улану өте баяу, бірнеше айлап жүреді.Аралардың гексохлорлармен улануы олардың тынышсыздануы, айналып ұшуы және соңында құлауымен сипатталады. Содан кейін әлсіреу периоды болып, кейіннен аралар қозғалыссыз қалып өледі.Аралардың жаппай өлуі өсімдіктерге пестицидтерді шашқан күні және келесі күндері кездеседі. Кейбір уланулар паноспен сипатталады. Аралардың мышяк препараттарымен улануы кезінде ауыз қуысынана сұйықтық ағады және үнемі ішектер бос болады. Нақты диогнозды лабораторияға келген ауру араларды немесе өлекселерге берілген анамнез, аурудың  клиникалық және патологоанатомиялық көрінісі бойынша қоюға болады. Мұндай жағдайда аудандық агропром өсімдіктерге өндеу жұмыстары жүргізілгендігін анықтайды.Барлық қажетті жинақталған құжаттарды пат материалмен бірге лабораторияға жібереді.
Ветеринарлық санитарлық бағасы: егер аралардың балмен және тозаңмен улануы байқалса, ұялардағы барлық кәрездерді жойып, азықтандыру үшін қатерсіз бал немесе қажет болған жағдайда қант сиропын қолданады. Ара жанұясын омартадан алшақ 6-8 км  қашықтықта басқа орындарға   орналастырады. Егер бұл шараларды жүргізуге жағдай жоқ болса, ұяларды қыстаққа қалдырады немесе өзгеде алмастырушы орындарға қояды немесе оларды өзм орындарында тек итермесин жабық қалпында қояды. Мұндай жағдайда араларды суғарып, қадағалап отыру қажет.Өсімдіктерді фосфорорганикалық препараттармен және де гекохлормен өңдеген кезде араларды 2-3 күнге,  мышьяк препараттары  және фторлы қосылыстармен өңдеген кезде 4 күнге дейін, ал анабазин – суьфатпен, никотин – сульфатпен, минералды маймен өңдеу жұмсытарын жүргізгенде бір күнге дейін оқшаулайды. Ылғалдылық жоғарлағанда және температура төмендегенде, бұл мерзімді ұзартқан жөн. Бал араларының қыстауы кезінде олардың азық қорын тек шіре балына ғана емес сонымен қатар пестицидтерге де тексеру керек. 
Семей мемлекеттік университеті ,«Өсімдік, балық  және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау», оқу әдістемелік кешені, ПОӘК 042-14-03.01.20.9/032012ж
Дереккөздер