Азотты қышқыл

Азотты қышқыл HNO2 - сұйық ертінді түрінде ғана кездесетін бір негізді, әлсіз қышқыл.
Түсі - ақшыл аспан көк.
Тұздары - нитриттер - улы, күшті электролиттер, түгелдей дерлік суда жақсы ериді. Ең маңыздысы - натрий нитриты,  медицинада қолданады. 
 Молекула құрылымы 
Газтәріздес сәтінде азотты қышқылдың молекуласы 2 конфигурацияда болады:
150px130pxтранс-изомер цис-изомер
Екінші құрылымы тұрақты болып келеді, себебі цис-HNO2(г) DG°f = −42,59 кДж/моль, ал транс-HNO2(г) DG = −44,65 кДж/моль.

 Химиялық қасиеттері 
Сулы ертіділерде тепе-теңдік сақталады:


Қыздырғада  азот оксиді(ІІ) NO мен азот қышқылы құралады:


Азотты қышқыш - әлсіз, сулы ертіділерді диссоциация жасайды. Сірке қышқылынан күштірек.  Тұздардан қүшті қышқылдармен ығыстырылады:


Тотықтырғыш та тотықсыздандырғыш та қасиет көрсете алады. Күшті тотықтырғыштар (КMnO4, К2 Сr2O7, H2O2 т.б.) оны азот қышқылына дейін тотықтырады: 




Күшті тотықсыздандырғыштар (KJ, H2S  т.б.) азот тотығына дейін тотықсыздандырады:


Азотты қышқыл мен оны тұздарының ертіндісіне KJ және крахмал ертінділері құйса, ертідінің түсі көгереді.
 Алынуы 
Азотты қышқылды суға азот оксидін(ІІІ) еріткенде алуға болады:


Және азот оқсиді(IV) суға еріткенде алынады:


 Дереккөздер 
 “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998

Санат:Бейорганикалық қышқылдар
Санат:Азот қосылыстары‏‎
Санат:Жарылғыш заттар‏