Бір (математика)

БІР — натурал сан қатарының ең алғашқы орындағы саны, сонымен қатар санаудың ондық жүйесіндегі цифрлардың бірі. -дің негізгі қасиеттері мынадай: кез келген a саны үшін 

-дің осы қасиеттерін математикалық өзге жайттарға да қолдануға болады: кез келген а ( болса) үшін  саны болады, ол



 саны жай санға да, құрама санға да жатпайды, себебі жай сан болу үшін -ге және өзіне бөлінуі тиіс. Олай болса кез келген жай санның екі бөлгіші болуы тиіс. Ал  санының тек бір ғана бөлгіші бар: ол тек өзіне ғана бөлінеді.

Ежелгі грек математиктері сандар деп тек натурал сандарды ғана түсінген. Олар натурал сандардың әркайсысын бірлердің жиынтығы деп есептеген. Сөйтіп, -ге ерекше орын берген, солай бола тұрсада -ді сан қатарына қоспаған.

Тек ағылшын ғалымы (физик әрі математик) Исаак Ньютон (1643 -1727): "... біз сан деп тек бірлердің жиынын ғана емес, өзіміз шартты түрде бірлік деп кабылдаған бір шаманың екіншісіне дерексіз катынасын да ұғынамыз" деуінен соң ғана  саны өзге сандар арасынан тиісті орнын алған."Математикалық ойашар", "Қазақ энциклопедиясы" Алматы, 2009

 Дереккөздер  

Санат:Математика
Санат:Сан