Курил аралдары

Курил аралдары — Охота теңізі мен Тынық мұхит аралығындағы аралдар тізбегі. Ресей Федерациясының Сахалин облысы аумағында, Камчатка түбегіндегі Лопатка мүйісінен Хоккайдо аралына дейін 1200 км-ге созылған. Біршама ірі 36 және 20-дан астам ұсақ аралдардан, көптеген жартастардан тұрады. Жалпы ауданы 15,6 мың км². Курил аралдары – Үлкен және Кіші Курил қырқаларының су бетіне шығып жатқан бөлігі. Кіші Курил қырқасы Тынық мұхиттағы Витязь су асты жотасына ұласады. Үлкен Курил қырқасының аралдары, негізінен, жанартау әрекетінен пайда болған. Әр арал жеке жанартаудан, немесе табандары бір-бірімен тұтасып кететін жанартаулар тізбегінен тұрады. Орташа биіктігі 500-1000 м. Ең биік жері – Атласов аралындағы Алаид жанартауы (2339 м). Кіші Курил қырқасының аралдары аласа. Курил аралдарында 160-қа тарта жанартау бар, оның 38-і әрекетті. Жиі қайталайтын зілзалалар аса биік жойқын толқындарды – цунамиді туғызады. Климаты муссондық, қоңыржай салқын. Ең суық ақпан айының орташа температурасы –7°С. Тамыздың орташа температурасы солтүстікте 10°С-тан оңтүстікте 17°С-қа дейін, жылдық жауын-шашын 600–1000 мм аралығында. Өзендерінің суы мол, көлдері көп. Солтүстікте тау тундрасы және жатаған самырсын мен қандыағаш бұталары таралған. Оңтүстік аралдарда бамбук тоғайлары, аралас және жалпақ жапырақты ормандар өседі. Балық аулау кәсіпшілігі, балық өндеу өнеркәсібі бар. Кунашир аралында қорық орналасқан. Басты елді мекендері: Курильск, Солтүстік Курильск. Жапония мемлекеті оңтүстіктегі 4 аралға (Итуруп, Кунашир, Шикотан және Хабомаи) иелікке таласуда. Өйткені, бұл аралдарды КСРО мемлекеті 1945 ж. өзіне күшпен қосып алған.

 Курил аралдарының тізімі 
АтауыАуданы, км²Максималды биіктігі, мЕндікБойлықҮлкен Курил тізбегіСолтүстік топ Атласов  150  2339  50°52'  155°34' Шумшу  388  189  50°45'  156°21' Парамушир  2053  1816  50°23'  155°41' Анциферов  7  747  50°12'  154°59' Маканруши  49  1169  49°46'  154°26' Онекотан  425  1324  49°27'  154°46' Харимкотан  68  1157  49°07'  154°32' Чиринкотан  6  724  48°59'  153°29' Экарма  30  1170  48°57'  153°57' Шиашкотан  122  934  48°49'  154°06'Ораңғы топ Райкоке  4,6  551  48°17'  153°15' Матуа  52  1446  48°05'  153°13' Расшуа  67  948  47°45'  153°01' Ушишир  5  388  —  — Рыпонкича  1,3  121  47°32'  152°50' Янкича  3,7  388  47°31'  152°49' Кетой  73  1166  47°20'  152°31' Симушир  353  1539  46°58'  152°00' Броутон  7  800  46°43'  150°44' Чёрные Братья  37  749  —  — Чирпой  21  691  46°30'  150°55' Брат-Чирпоев  16  749  46°28'  150°50'Оңтүстік топ Уруп  1450  1426  45°54'  149°59' Итуруп  3318,8  1634  45°00'  147°53' Кунашир  1495,24  1819  44°05'  145°59'Кіші Куриль тізбегі Шикотан  264,13  412  43°48'  146°45' Полонский  11,57  16  43°38'  146°19' Жасыл  58,72  24  43°30'  146°08' Танфильев  12,92  15  43°26'  145°55' Юрий  10,32  44  43°25'  146°04' Анучин  2,35  33  43°22'  146°00'

 Сыртқы сілтемелер 
 География Курильских островов
 Южные Курилы, Итуруп и Кунашир 
 Н. А. Гвоздецкий, Н. И. Михайлов. Курильские острова. Физическая география СССР. М., 1978.

*