Айырбас сарай

Айырбас сарай - ертеде ақша айналымы мен оның айырбастық бағамын реттеп отыратын арнайы орын. Сондай-ақ, оны дәрхам сарай деп те атаган. Айырбас сарайларында дәрхам (дирхам) күміс ақша, алтын ақша, динар, ділдә сияқты күнделікті айналысқа кажет ұсақ ақшалардың түрлерін, сондай-ақ салмағы ауыр тайтұяқты (алтын, я күміс) айырбастап алатын болған. Сол сияқты, асыл, гаухар тасты алтын, я күміс акшаға айырбасталатын. Ірі Айырбас сарайлары орта ғасырларда керуен жолдардың бойындағы Қойлық, Сарайшық, Тараз сияқты қалаларда болған. Бертінде Орынбор, Көкжар тәрізді сауда жолдарында, сондай-ақ Ташкент, Наманған, Әндіжан қалаларында орналасқан. 
Орыс деректері бойынша айырбас сарайы 1754 ж. Семейде, 1765 ж. Өскеменде қызмет көрсете бастаған. Сондай-ақ, ipi айырбас сарайы Орта Азияда Ертіс өзенінің бойында қарқынды жұмыс жасады, яғни орыс саудагерлері азық-түлік, киім-кешек, бағалы заттар, мата бұйымдары, аң терілері және т.б. заттармен сауда жасалған. Демек, осындай Айырбас сарайларына орта азиялықтар, соның ішінде тәшкендіктер жиі келетін болған. Мұнда сауда жасаушыларға қолайлы жағдай жасалған, яғни заттарды айырбастаудың да тиімді жолдары қолданылған. Сондай-ақ, Ертіс өзенінің бойында болатын айырбас сарайларына саудагерлер жыл бойы дайындалған. Айырбас сауда барысында адамдар тұрмыстық қажеттіліктерін шамашарқына қарай қамтамасыз етіп отырған.Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 

 Дереккөздер 

Санат:Мәдениет
Санат:Терминология