Талдықорған облысы

Талдықорған облысы – Қазақ КСР (1944-1959, 1967-1991) мен Қазақстан Республикасының (1991-1997) әкімшілік бірлігі. Әкімшілік орталығы - Талдықорған.

 Географиясы 
Талдықорған облысы Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан. Ауданы 118,5 мың км². Шығыста Қытаймен шектесіп жатты. Ең биік жері Жетісу (Жоңғар) Алатауындағы – Бесбасқан шыңы (4622 м).

 Тарихы 
Талдықорған облысы (Көкшетау облысымен бірге) 1944 жылы 16 наурызда Алматы облысының солтүстік бөлігінен Қазақ КСР-нің құрамында құрылды. Оған Ақсу, Алакөл, Андреев, Бөрілітөбе, 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы, Дзержин, Қапал, Қаратал, Октябрь, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары кірді.

1956 жылы 27 желтоқсанда Октябрь ауданы Панфилов ауданына қосылды.

1957 жылы 5 қарашада Дзержин ауданы Андреев ауданына қосылды.

1959 жылы 6 маусымда облыс жойылып, аумағы Алматы облысына енгізілді. 1967 жылы 23 желтоқсанда Алматы облысының солтүстік бөлігінен қайта құрылды. Облысқа сол аумақ кірді, бірақ әкімшілік бөлінісі өзгеше болды: Ақсу, Алакөл, Андреев, Гвардия, Қаратал, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары.

1970 жылы 4 желтоқсанда Қапал ауданы құрылды.

1972 жылы 10 наурызда Бөрілітөбе ауданы құрылды.

КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1973 жылғы 5 наурыздағы жарлығымен Талдықорған облысы Ленин орденімен марапатталды.

1973 жылы орталығы Сарыөзек кентінде болған Кербұлақ ауданы құрылды.

1988 жылдың 9 шілдесіндегі Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Гвардия ауданы жойылып, аумағы орталығы Сарыөзек кенті болған Кербұлақ ауданына берілді. Біріккен аудан Гвардия ауданы деп аталды. Бірақ бір жылдан кейін Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 13 қазандағы №4177 жарлығымен орталығы Сарыөзек кентінде болатын Кербұлақ ауданы қайта құрылды.

1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында.

1993 жылы 4 мамырда Андреев ауданы Үйгентас ауданы болып өзгертілді.

1997 жылы 22 сәуірде облыс таратылып, оның бүкіл аумағы Алматы облысының құрамына кірді.

2022 жылы 8 маусымда бұрынғы Талдықорған облысының аумағында Жетісу облысы құрылды.

 Әкімшілік бөлінісі 
1989 жылы Талдықорған облысының құрамына 2 облыстық бағынысты қала және 11 аудан кірді:

 № Аудан (қалалық кеңес) Орталығы Тұрғыны(1989), адам 1 Талдықорған қалалық кеңесі Талдықорған129 920 2 Текелі қалалық кеңесі Текелі33 187 3 Ақсу Жансүгіров36 690 4 Алакөл Үшарал51 619 5 Андреев Андреевка38 931 6 Бөрілітөбе Лепсі20 171 7 Гвардия Сарыөзек61 365 8 Қапал Қапал28 377 9 Қаратал Үштөбе54 655 10 Киров Киров44 897 11 Панфилов Панфилов106 423 12 Сарқан Сарқан52 703 13 Талдықорған Қарабұлақ61 932

 Тұрғындары 
Облыс аумағын негізінен қазақтар, одан басқа орыстар, неміс, корей, ұйғыр, украин, татар, т.б. ұлт өкілдері мекендеген.Қазақ энциклопедиясы

 Шаруашылығы 
Облыс аумағында ауыл шаруашылығына жарамды 9,4 млн. га жері болып, оның экономикасының негізін аграрлық сала құраған. 1990 жылдың ортасында, Талдықорған облысы республика аумағында өндірілген ауыл шаруашылық өнімдерінің 6%-ға жуығын беріп, сол кездегі 19 облыстың ішінде 7-8 орындарды бөліскен.1996 жылы облыс аумағында 300 мың т-дан астам астық, 135 мың т картоп, 35 мың т-ға жуық көкөніс пен бау-бақша өнімдері жиналып, 90 мың т ет, 225 мың т сүт, 7 мың т жүн, 40 млн. дана жұмыртқа өндірілген. Облыста 300 мың бас ірі қара, 2 млн-ға жуық қой мен ешкі, 44 мың шошқа, 90 мың түйе мен жылқы болған. Өнеркәсіп саласында: 230 млн. кВт·сағ. электр қуаты, 30 мың м³-ден астам темір-бетон бұйымдары, 35 мың т қант, 3 млн. дана трикотаж бұйымдар, 35 млн. теңгенің жиһаздары, т.б. өндірілген.

 Дереккөздер 

Санат:Қазақ КСР
Санат:Алматы облысы
Санат:Қазақстан тарихи облыстары