Любляна

Любляна (, , ) — Словенияның елордасы мен ең ірі қаласы.

 Жалпы мәлімет 
Халқы: 267 920 тұрғын (2007 жыл). Қаланың аумағы 275 км². Любляна елтаңбасында қаланың нышаны — жасыл Люблян жыланы суреттелген. Қала Любляница өзенінде орналасқан.
Мемлекеттік тілі словен тілі болып саналады, тұрғындардың басым бөлігі немісше және ағылшынша сөйлей алады. Басты дін  — католицизм.

 Тарихы 

Біздің заманымызға дейін қала маңы көне рим иелігі құрамына кірген. Б.з.д. 34 жылы қазіргі Любляна қаласынын жақын жерінде орналасқан Эмона рим колониясы қала құқығын алды. VI ғасырда осында славян Лувиганасы орналасқан, ал X ғасырда оны венгрлер жаулап алды.

Любляна туралы алғашқы  жазба деректері 1144 жылға жатқызылады. 1260 жылы алғаш рет Любляница өзеніндегі қала деп ескертіледі. Содан-ақ Любляна Крайнаның әкімшілік орталығы болады. 1276 жылдан бастап қала тирол графтарының қолында. 1335 жылдан 1918 жылға дейін — Габсбургтердің билігінде болған Крайнаның басты қаласы. 1809—1813/1815 — француз иллириялық аймақтарының орталығы. XIX — XX ғасыр басында — Словенияның халық азаттық қозғалысының орталығы.

1918 жылы Сербтер, хорваттар және словендер королдігі, кейінірек Югославия корольдігі құрылған кезінде, оның құрамына Любляна Словенияның бас қаласы ретінде кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, италияндықтармен басып алынды (1941—1943), содан кейін немістермен (1943—1945). Соғыс аяқталғаннан кейін Любляна — Югослав Социалистік Словения Республикасының астанасы. 1991 жылдан — тәуелсіз Словенияның елордасы.

Қала атауының шығу нұсқалары көп . Кейбір зерттеушілердің пікірі бойынша, оны люблена словен сөзінде іздеу керек, ал басқаладрдың пікірі — aluviana латын сөзінде, үшіншілердің — Laibach неміс сөзінде.

 Ауа райы 

 Экономикасы 
Любляна — өнеркәсібі жақсы дамыған қала. Қалада және қала маңында машина жасау, химиялық, фармацевтикалық, текстильді, азық-түлік, терi-аяқ киiм, ағаш өңдеу, бумажной және полиграфиялық өнеркәсіп орындары орналасқан. Қазіргі кезде туризм қарқынды дамып жатыр.

 Транспорты 
Любляна — маңызды еуропалық транспорт жолдары орналасқан ірі транспорттық торап. Италиямен, Адриат жағалауымен, Хорватиямен, Венгриямен, Австриямен, Словениядағы барлық ірі қалалармен заманауи тас жолдармен байланысқан.

 Люблянаның Халықаралық әуежайы (), көбінесе Брник әуежайы () деп аталады. Қаладан шамамен 25 км қашықтықта орналасқан.
 Қала маңы автобустар мен пойыздар желісі жақсы дамыған.

 Мәдениет пен білім алу жүйесі 
 Любляна университеті
 Ғылым және өнер академиясы () ().

 Назар аударарлық орындары 
 Қамал (Град) (IX—XIX ғғ). Қалаға керемет көрініс ашылатын биік таудың үстінде салынған. Құрылған кезінен бастап қамал үнемі қайта құрылып жатыр.  Готикалық стиліндегі  Әулие Юрий капелласы (XVI ғ.) жақсы сақталған.
 Қала алаңы — ескі Люблянаның орталығы, өзеннің оң жағында орналасқан. Алаңда — барокко стиліндегі ескі Ратуша () барокко, қазіргі кезде онда қала кеңесі орналасқан. Ратуша  1484 жылы  және XVIII ғасырда қайта салынды. Ратуша ғимаратының алдында — ескі Үш өзен бұрқағы (1752) орналасқан.
 Әулие Николай кафедралы соборы (1707) — барокколық собор, Андреа дель Поццо жобасы бойынша салынған. Собор іші италиян шеберлерімен безендірілген, епископ кафедрасы әйгілі словен шебері Й. Плечникпен жасалынған.
 Епископ сарайы (XVI—XVIII ғғ). Кафедралы собордың ансамбльіне кіреді және жабулы галереямен байланысқан.
 Үш көпірлік — Й. Плечниктің жобасы бойынша салынған веер тәріздес, Любляница өзені үстінен өтетін үш көпір.
 Жылан көпірі — Любляница арқылы өтетін көпір, жылан мүсінді төрт фигуралармен безендірілген.
 Францискандар үңгірі (1660) Прешерна алаңында, өзен жағалауының сол жағында, Ұш көпірліктің жанында.
 Әулие Якоб(1615), урсулиноктер (XVIII ғ), Әулие Флориан (1672) және т.б. шіркеулері.
 Люблян сарайлары — губернаторлық (ішінде Любляна университетінің бас корпусы орналасқан), Грубера, Казина және т.б.
 Француз Революциялары алаңы (бұрынғы Наполеон алаңы) ансамбльі (1963—1975).
 Тиволи қамалы, аттас саябақта орналасқан. Сонымен қатар Тиволи қамалының қасында қаладағы жалғыз бес жұлдызды мейманхана орналасқан — «Лев» мейманханасы.

 Бауырлас қалалар 
 , Афина,  2000 жылдан
 , Белград,  2003 жылдан
 , Братислава,  1967 жылдан
 , Брюссель,  2004 жылдан
 , Хемниц,  1966 жылдан
 , Леверкузен,  1979 жылдан
 , Висбаден,  1977 жылдан
 , Вена,  1999 жылдан
 , Чэнду,  1981 жылдан
 , Кливленд
 , Мардин,  2003 жылдан , Мәскеу,  2000 жылдан
 , Астрахан,
 , Ноттингем,  1963 жылдан
 , Парма,  1964 жылдан
 , Пезаро,  1964 жылдан
 , Плоче,  1982 жылдан
 , Риека,  1979 жылдан
 , Загреб,  2001 жылдан
 , Сараево,  2002 жылдан
 , Скопье
 , Сус,  1969 жылдан
 , Тбилиси, 1977 жылдан

 Дереккөздер 

 Сыртқы сілтемелер 
 Қаланың ресми сайты
 www.ljubljana-tourism.si 

Санат:Еуропа елордалары
Санат:Любляна