Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер

thumb
Қызыл кітапқа тіркелген өсімдіктер тізімі — Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы - Қызыл кітапқа енгізілген өсімдіктер жайлы төменгі кесте ұсынылған. 140 түрдің таралуы, олардың қорғау мен мәдени түрде өсірілуі жайлы мәліметтер берілген.

Өткен ғасырдың 60 - шы жылдарында адамзат алдында өсімдіктер әлемінің қорғауға тікелей кірісу туралы мәселе туындады. Дүние жүзі көлемі және жекелеген мемлекеттер ішінде жануарлар мен өсімдіктерді қорғау туралы комиссиялар құрылып, сирек кездесетін және құрып бара жатқан түрлер тізімі жасалды.

Қызыл кітап - бұл қауіп - қатер дабылы. Түрдің бұл кітапқа енгізілуі, оған ерекше көңіл бөлу керек екендігін білдіреді, көбіне арнайы қорғау шаралары қажет, әйтпесе түрдің мүлдем жоғалып кетуі мүмкін. Қазақстан үкіметі 1978 жылдың қаңтарында Қызыл кітапты құру туралы қаулы шығарды. Мүк, қына, санырауқұлақтарды қосқанда, құрамында 300 түрден аса өсімдіктер бар кітап, 1981 жылы акедемик Б.А.Быковтың жетекшілігімен жарық көрді.

Қызыл кітапқа енгізілген өсімдік ерекше қорғауға алынады. Оларды жинауға тыйым салынған (тек ерекше жағдайда арнайы рұқсатпен ғана). Қызыл кітапқа енгізілген өсімдіктерді заңсыз жинаса немесе зақымдаса, әрбір данасына 360 теңге айып төлейді ) 2001 жылы 12 қыркүйектегі №1186 Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы).

№ Өсімдіктердің Атаулары Өсімдіктердің ғылыми атауларыТұқымдасы 1Қалқан асаймұса Abelia corymbosa   Ұшқаттар тұқымдасы  2 Кәдімгі өрік  Armeniaca vulgaris  Раушангүлдер тұқымдасы 3 Шолпаншаш сүмбілі  Adiantum capillus-veneris  Сүмбілдер тұқымдасы 4 Көктем жанаргүлі  Adonis vernalis  Сарғалдақтар тұқымдасы 5 Линчевский кемпіршөбі  Acantholimon linczevskii  Кермек тұқымдасы 6 Ірі жапырақты алкор  Mediasia macrophylla  Күрделігүлділер тұқымдасы 7 Аққаңбақтүсті аллохруза  Allochrusa gypsophiloides  Қалампырлар тұқымдасы 8 Жұмыр бозтүк  Anaphalis racemifera  Күрделігүлділер тұқымдасы 9 Корольков шаяноты  Arum korolkowii  Шаяноттар тұқымдасы 10 Мияжапырақ таспа  Astragalus glycyphyllos  Бұршақ тұқымдасы 11 Шегіршінжапырақ тасжаңғақ  Aflatunia ulmifolia  Раушангүлдер тұқымдасы 12 Іле бөріқарақаты  Berberis iliensis  Бөріқарақат тұқымдасы 13 Ірі гүлді шолпанкебіс  Cypripedium macranthon  Сүйсіндер тұқымдасы 14 Секпіл шолпанкебіс  Cypripedium gauttatum  Сүйсіндер тұқымдасы 15 Сары лапыз  Colchicum luteum  Мелантия тұқымдасы 16 Кессельринг лапызы  Colchicum kesselringii  Мелантия тұқымдасы 17 Коопман өгейбұтасы  Euonymus koopmannii  Өгейбұталар тұқымдасы 18 Қызыл қайың  Betula kirghisorum  Қайыңдар тұқымдасы 19 Талас қайыңы  Betula talassica  Қайыңдар тұқымдасы 20 Ярмоленко қайыңы  Betula jarmolenkoana  Қайыңдар тұқымдасы 21 Талас бәрпісі  Aconitum talassicum  Сарғалдақтар тұқымдасы 22 Қаршыл шүйгіншөп  Valeriana chionophila  Шүйгіншөптер тұқымдасы 23 Түркістан гүлкекіресі  Centaurea turkestanica  Күрделігүлділер тұқымдасы 24 Кәдімгі жүзім  Vitis vinifera  Жүзім тұқымдасы 25 Виталий шөмішгүлі  Aquilegia vitalii  Сарғалдақтар тұқымдасы 26 Шылым  Trapa natans  Рогульник тұқымдасы 27 Алтай қасқыржидегі  Daphne altaica  Тимелеялар тұқымдасы 28 Алтай торсылдағы  Gymnospermium altaicum  Бөріқарақат тұқымдасы 29 Қабықты жалынгүл  Coronaria coriacea  Қалампырлар тұқымдасы 30 Попов қазжуасы  Gagea neo-popovii  Лалагүлдер тұқымдасы 31 Альпі дифазиструмы  Diphasiastrum alpinum  Шоқпарбастар тұқымдасы 32 Қар дәуаяғы  Macropodium nivale  Айқышгүлдер тұқымдасы 33 Батпақ жылантамыры  Epipactis palustris  Сүйсіндер тұқымдасы 34 Кәдімгі емен  Quercus robur  Шамшатыр тұқымдасы 35 Сарғылт сарыбасшөп  Erysimum croceum  Айқышгүлділер тұқымдасы 36 Іле үшқаты  Lonicera iliensis  Ұшқаттар тұқымдасы 37 Қаратау ұшқаты  Lonicera karataviensis  Ұшқаттар тұқымдасы 38 Қаратау жыланбасы  Dracocephalum karataviense  Ерінгүлділер тұқымдасы 39 Кауфман ирекжапырағы  Ikonnikowia kaufmanniana  Кермек тұқымдасы 40 Колпаковский иридодиктиумы  Iridodictyum kolpakowskianum  Құртқашаштар тұқымдасы 41 Сібір қандығы  Erythronium sibircum  Лалагүлдер тұқымдасы 42 Крашенников сартүтігі  Cancriniella kraschennikovii  Күрделігүлділер тұқымдасы 43 Кавказ таутағаны  Celtis caucasica  Таутағандар тұқымдасы
  44 Альберт құртқашашы  Iris alberti  Құртқашаштар тұқымдасы 45 Бұғы мүгі немесе Ягель Cladina rangiferina  Кладина тұқымдасы 46 Қауырсынды қау  Stipa pennata  Астық тұқымдасы 47 Сарғыш сарана  Hemerocallis lilo-asphodelus  Лалагүлдер тұқымдасы 48 Ақ тұңғиық  Nymphaea alba  Тұңғиықтар тұқымдасы 49 Іріжапырақ көбенқұйрық  Cousinia grandifolia  Күрделігүлділер тұқымдасы 50 Мыңжылқы көбенқұйрығы  Cousina mindschelkensis  Күрделігүлділер тұқымдасы 51 Мүшкетов түйесіңірі  Atraphaxis muschketowii  Тарандар тұқымдасы 51 Мамыр қыңжыгүлі  Convallaria majalis  Лалагүлдер тұқымдасы 52 Тамаша ассүттіген  Prenanthes mira  Күрделігүлділер тұқымдасы 53 Қаратау сетені  Lepidolopha karatavica  Күрделігүлділер тұқымдасы 54 Шаттауық немесе  Кәдімгі орманжаңғақ Corylus avellana  Қайыңдар тұқымдасы 55 Северцов жалғаншөлмасағы  Pseuderemostachys sewerzowii  Ерінгүлдер тұқымдасы 56 Бұйра лалагүл  Lilium martagon  Лалагүлдер тұқымдасы 57 Қаратау жалған бозкілемі  Pseudosedum karatavicum  Жасаңшөптер тұқымдасы 58 Жаңғақты лотос  nelumbo nucifera  Лотос тұқымдасы 59 Афлатун жуасы  Allium aflatunens  Жуа тұқымдасы 60 Түпті жуа  Allium caespitosum  Жуа тұқымдасы 61 Ұсақторлы жуа  Allium microdictyon  Жуа тұқымдасы 62 Тамырлы жуа  Allium polyrhizum  Жуа тұқымдасы 63 Піскем жуасы  Allium pskemense  Жуа тұқымдасы 64 Суворов жуасы  Allium suworowii  Жуа тұқымдасы 65 Ақсары жоңышқа  Medicago ochroleuca  Бұршақ тұқымдасы 66 Мақсыр маралтамыры  Rhaponticum carthamoides  Күрделігүлділер тұқымдасы 67 Аласа дестегүл  Merendera robusta  Мелантия тұқымдасы 68 Попов дембеті  Mertensia popovii  Айлауықтар тұқымдасы 69 Ледебур бадамы  Amygdalus lebedouriana  Раушангүлдер тұқымдасы 70 Зеравшан аршасы  Juniperus seravschanica  Сауырағаш тұқымдасы 71 Ярослав сүттігені  Euphorbia yaroslavii  Сүттіген тұқымдасы 72 Зайсан лақсасы  Echinops saissanicus  Күрделігүлділер тұқымдасы 73 Қоқан салпысы  Morina kokanica  Салпыстар тұқымдасы 74 Кәдімгі жұмсақжеміс  Malacocarpus crithmifolius  Адыраспан тұқымдасы 75 Ірі кекіребас  Jurinea robusta  Күрделігүлділер тұқымдасы 76 Жапырақсыз орашық  Epipogium aphyllum  Сүйсіндер тұқымдасы 77 Жетісу күреңкөкгүлі немесе Қызыл адыраспан  Niedzwedzkia semiretschenskia  Бигнония тұқымдасы 78 Жабысқақ қандыағаш  Alnus glutinosa  Қайыңдар тұқымдасы 79 Көрікті ойраш  Ostrowskia magnifica  Қоңыраугүл тұқымдасы 80 Алматы кекіресі  Oxytropis almaatensis  Бұршақ тұқымдасы 81 Талас кекіресі  Oxytropis talassica  Бұршақ тұқымдасы 82 Фукс бармақтамыры  Dactylorhiza fuchsii  Сүйсіндер тұқымдасы 83 Минквиц наурызшешегі  Primula minkwiziae  Наурызшешек тұқымдасы 84 Фальконер бауыршөбі  Hepatica falconeri  Сарғалдақтар тұқымдасы 85 Сәлдегүл таушымылдығы  Paeonia hybrida  Таушымылдықтар тұқымдасы 86 Кәдімгі таушымылдық  Paeonia anomala  Таушымылдықтар тұқымдасы 87 Келлер кестежусаны  Pyrethrum kellerii  Күрделігүлділер тұқымдасы 88 Таңдамалы шоқпарбас  Huperzia selago  Шоқпарбастар тұқымдасы 89 Дәрмене  Artemisia cina  Күрделігүлділер тұқымдасы 90 Сарғылт құндызшөп  Pulsatilla flavescens  Сарғалдақтар тұқымдасы 91 Ашық құндызшөп  Pulsatilla patens  Сарғалдақтар тұқымдасы 92 Регел тарбақайы  Rhaphidophyton regelii  Алабұталар тұқымдасы 93 Алтай рауғашы  Rheum altaicum  Тарандар тұқымдасы 94 Виттрок рауғашы  Rheum wittrockii  Тарандар тұқымдасы 95 Қызғылт семізот  Rhodiola rosea  Жасаңшөптер тұқымдасы 96 Маймұр немесе Ақшыл секпілгүл  Fritillaria pallidiflora  Лалагүлдер тұқымдасы 97 Алтай таутобылғысы  Sibiraea altaiensis  Раушангүлдер тұқымдасы 98 Янчевский қарақаты  Ribes janczewskii  Қарлығандар тұқымдасы 99 Қатпарлы шұбаршөп  Saussurea involucrata  Күрделігүлділер тұқымдасы 100 Шренк тобылғытүсі  Spiraeanthus schrenkianus  Раушангүлдер тұқымдасы 101 Пятаева сертебесі  tanacetopsis pjataevae  Күрделігүлділер тұқымдасы 102 Берікқара терегі  Populus berkarensis  Талдар тұқымдасы 103 Тораңғы  Populus pruinosa  Талдар тұқымдасы 104 Альберт қызғалдағы  Tulipa alberti  Лалагүлдер тұқымдасы 105 Жауқазын немесе Бәйшешек  Tulipa biebersteiniana  Лалагүлдер тұқымдасы 106 Борщов қызғалдағы  Tulipa borszczowii  Лалагүлдер тұқымдасы 107 Грейг қызғалдағы  Tulipa greigii  Лалагүлдер тұқымдасы 108 Зинайда қызғалдағы  Tulipa zenaidae  Лалагүлдер тұқымдасы 109 Кауфман қызғалдағы  Tulipa kaufmanniana  Лалагүлдер тұқымдасы 110 Колпаковский қызғалдағы  Tulipa kolpakowskiana  Лалагүлдер тұқымдасы 111 Қысқа аталық қызғалдағы  Tulipa brachystemon  Лалагүлдер тұқымдасы 112 Леман қызғалдағы  Tulipa lehmanniana  Лалагүлдер тұқымдасы 113 Дарагүлдер қызғалдағы  Tulipa uniflora  Лалагүлдер тұқымдасы 114 Островский қызғалдағы  Tulipa ostrowskiana  Лалагүлдер тұқымдасы 115 Кеш қызғалдақ  Tulipa tarda  Лалагүлдер тұқымдасы 116 Жатаған қызғалдақ  Tulipa patens  Лалагүлдер тұқымдасы 117 Алакүлте қызғалдағы  Tulipa heteropetala  Лалагүлдер тұқымдасы 118 Регель қызғалдағы  Tulipa regelii  Лалагүлдер тұқымдасы 119 Күмәнді қызғалдағы  Tulipa dubia  Лалагүлдер тұқымдасы 120 Шымған қызғалдағы  Tulipa tschimganica  Лалагүлдер тұқымдасы 121 Шренк қызғалдағы  Tulipa schrenkii  Лалагүлдер тұқымдасы 122 Северцов қарақабағы  Ungernia sewerzowii  Амариллистер тұқымдасы 123 Кәдімгі пыста  Pistacia vera  Сумахтар тұқымдасы 124 Ақжолақ сасыр  Ferula leucographa  Шатыршагүлділер тұқымдасы 125 Семенов айдаршөбі  Corydalis semenovii  Көгілдір тұқымдасы 126 Жауқазын немесе Алатау бәйшешегі Crocus alataevixus   Құртқашаштар тұқымдасы 127 Корольков бәйшешегі  Crocus korolkowii  Құртқашаштар тұқымдасы 128 Түбірлі томағашөп  Scutellaria subcaespitosa  Ерінгүлдер тұқымдасы 129 Тауқалуен  Schmalhausenia nidulans  Күрделігүлділер тұқымдасы 130 Культиасов батаны  Schrenkia kultiassovii  Шатыршагүлділер тұқымдасы 131 Иткүшала  Eminium lehmannii  Аройниктер тұқымдасы 132 Илария шырышы  Eremurus hilariae  Асфодел тұқымдасы 133 Алматы шиқылдағы  Juno almaatensis  Құртқашаштар тұқымдасы 134 Көкшіл шиқылдақ  Juno coerulea  Құртқашаштар тұқымдасы 135 Кушакевич шиқылдағы  Juno kuschakewiczii  Құртқашаштар тұқымдасы 136 Сүйсін шиқылдағы  Juno orchioides  Құртқашаштар тұқымдасы 137 Недзвеция алмасы  Malus niedzwetzkyana  Раушангүлдер тұқымдасы 138 Сиверс алмасы  Malus sieversii  Раушангүлдер тұқымдасы 139 Соғды шағаны  Fraxinus sogdiana  шаған тұқымдасы

 Дереккөздер  
ISBN 9965-24-750-1
↑Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы

 Тағы қараңыз 
Қызыл кітап

*
Санат:Қазақстан бойынша тізімдер