Қазақ ұлттық педагогикалық университеті

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті (ҚазҰПУ) — Қазақстандағы және Орталық Азиядағы тұңғыш жоғары оқу орындарының бірі. Бұл университет Қазақстан Республикасының білім беру жүйесіндегі педагогикалық кадрларды даярлаудың негізгі орталығы.  

Тарихы

 Негізгі кезеңдер 
Университет 1928 жылы Ғылыми-педагогикалық техникум ретінде құрылып, сол жылы Қазақ мемлекеттік университеті болып қайта құрылды. Бұл Қазақстандағы тұңғыш университет болатыҚазақ телевизиясы. Энциоклопедия. – Алматы: Қазақпарат, 2009, 1-T. ISBN 978-601-03-0070-5.

1930 жылы Қазақ педагогикалық институты болып аталды.

1935 жылы Қазақ әдебиетінің классигі, ақын және ағартушы Абай Құнанбайұлының есімі берілді.

1990 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті мәртебесін алды.

1992 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік педагогикалық университеті болып өзгертілді.

1998 жылы оған ұлттық жоғары оқу орны мәртебесі беріліп, Абай атындағы Алматы мемлекеттік педагогикалық университеті деп аталды.

2003 жылдың 26 желтоқсанында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті болып қайта аталды.

 Алғашқы жылдар 
Онда бір ғана педагогика факультеті болады, ол үш бөлімнен тұрды: физика-математика; жаратылыстану; лингвистика-педагогика. Үш факультетті жаңадан қалыптастыру жоспарланды: педагогика, ауыл шаруашылығы, медицина. Олар өз қызметін 1932-33 оқу жылында бастауға міндетті еді. Халыққа білім беруді қарқынды дамыту үшін қайта ашылған ЖОО жеке педагогикалық институт ретінде жетілдіру қажет болды.

1930 жылы университет қазақ мемлекеттік педагогикалық институты (ҚазПИ) болып аталды, ал 1935 жылы оған ұлы Абайдың есімі берілді. ҚазПИ бұрынғы Верный әйелдер гимназиясының бір қабатты ғимаратында орналасқан. Оқуға түсушілерге арнайы 5 айлық курстар жұмыс істей бастады, сонымен қатар педагогика техникум, педогогикалық училище және жұмысшыларға арналған факультет ашылды.

Республиканың халық ағарту ісінің оқу орындарын аймақтық бөлу 1928 жылы өтті. Институтқа қабылдау екі бөліктен тұрды: қыркүйек және қазан айларында. Нәтижесінде 124 адам қабылданды, оның 28-і әйел адам. Студенттер құрамы көпұлтты болды. Олардың ішінде қазақтар саны 76, орыстар саны 42, басқа ұлттар өкілдерінің саны 6 болды. 75%-ға жуық студенттер шәкіртақымен қамтамасыз етілді.

Институттың қалыптасуы мен дамуына туыс республикалардың көптеген оқу орындары, атап айтсақ, Мәскеу мен Ленинградтың ЖОО үлкен үлесін қосты. Олар өз кітапханалары және кабинеттерге арналған құралдарымен бөлісті. Сол жылдары ҚазПИ-ге жұмыс істеуге атақты ғалымдар, мысалы: әдебиеттанушы Н.Фатов, математик Б.Кругляк, физик В. Литвинов, биолог С.Логинов, эмбриолог А.Захваткин және т.б. келген. Институтта қазақ халқының көрнекті өкілдері Ораз Жандосов, Сәкен Сейфуллин, Баймен Алманов, Ахмет Байтұрсынұлы, Халел Досмүхамедов, Ілияс Қабылов, Темірбек Жүргенов және т.б. жұмыс істеді.

1935 жылы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтына ұлы қазақ ағартушысы Абайдың есімі берілді. 

 1940 – 1960 жылдар 
Соғыс жылдарына дейінгі уақыт ЖОО үшін қызметтің қалыптасуы мен дамуындағы ең маңызды кезең болды. Бұл жылдары Қазақстан тарихының дамуы мен қазақ тілі және әдебиетінің мәселелері қарастырылды, жаратылыстану ғылымдары саласында алғашқы зерттеу жұмыстары басталды.

Алматыға көшірілген КСРО-ның әртүрлі қалаларынан шақыртылған ғалымдар академиктер И.Мещанинов, В.Чернышев, В.Фесенко, профессорлар А.Глаголов, М.Рубинштейн, И.Палунск, Р.Фридман сабақ берді. 

Соғыс жылдары еңбектегі ерліктері үшін институттың онға жуық оқытушысы, қызметкерлері, студенттері Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды: Мәлік Ғабдуллин, Лесбек Жолдасов, Қанаш Камзин, Рахымжан Тоқтаев, Ахмедияр Хұсайнов, Саду Шакирим.

1946 жылы 1 курстың күндізгі бөліміне 362 студент қабылданса, ал 1956 жылы оның саны 567-ге өсті. 

 1990 – 2000 жылдар 
1990 жылы Абай атындағы қазақ мемлекеттік педагогикалық институты Абай атындағы қазақ мемлекеттік педагогикалық университеті болып өзгертілді.

1992 жылы 24 қарашасында ҚР Министрлер Кабинетінің Қаулысымен Абай атындағы ҚазМПУ Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті болып өзгертілді. 

1993 жылы екі кезеңдік білім беру "4+2" моделі бойынша кадрларды дайындау үшін университет көп денгейлі жүйеге өтті.

1993/94 оқу жылынан бастап кадрларды дайындау үшін көп деңгейлі жүйеге, сондай-ак, екі кезеңдік білім берудің "4+2" моделі бойынша өтеді. 1 кезең бакалаврлық атаққа иелік ету үшін 4 жыл дайындық, 2 кезең болашақта аспирантураға түсу мақсатымен магистр атағына ие болу 2 жыл дайындықты қажет етеді. Сонымен қатар мамандарды дайындау құрылымы қайта қаралады. Соңғы жылдары "Банк ісі", "Салық салу", "Маркетинг және сауда", "Шығыстану", "Араб тілі", "Мүсін", "Информатика және ағылшын тілі", "Биология психология", "Халықаралық туризм", "Халықаралық кұқық", "Психология" сияқты жаңа мамандықтар ашылды. Факультеттер мен кафедралар да құрылымдық өзгерістерге ұшырады.

Екі факультет құрылды: халықаралық қатынастар және қаржы-экономика. Оқу процесін қамтамасыз ету үшін жаңа мамандықтар бойынша қажетті кафедралар құрылды.

1996 жылы "ТАСИС" бағыты бойынша оқу және ғылым қызметінің халықаралық аудитін Қазақстанда сәтті жүзеге асырғандардың бірі Абай атындағы АлМУ. 

1998 жылы орнатылған кесте бойынша Абай атындағы АлМУ қызметі мемлекеттік аттестациялаудан сәтті өтті.

 2000 – 2010 жылдар 
2000 жылы тамыз айында КР Үкіметінің Қаулысымен Абай атындағы АлМУ "Абай атындағы Алматы университеті" ЖАҚ болып өзгертілді. 

2001 жылы мемлекеттік аккредитациядан, 2003 жылы мемлекеттік аттестациядан сәтті өтті. 

2003 жылы желтоқсан айында ҚР Үкіметінің Қаулысымен ЖАҚ "Абай атындағы Алматы университеті" Білім және ғылым министірлігінің шаруашылықты жүргізу құқығы бойынша "Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті" Республикадағы мемлекеттік кәсіпорны болып өзгертілді.

2005 жылы МС ИСО 9001:2000 сапа саласындағы халықаралық стандарттарға университеттің сапа менеджмент жүйесінің сәйкестігін (СМЖ) сыртқы сертификациялық аудит анықтайды. 

2006 жылы ҚР БҒМ өткізген оқытудың несие жүйесі бойынша Абай атындағы ҚазҰПУ эксперимент базасы болып саналады. 

 2010 – 2020 жылдар 

 2020 – 2025 жылдар 

Ректорлар 
1928 - 1931 жж. Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров 
1931 - 1934 жж. Баймен Алманов 
1934 - 1935 жж. Шәміл Сақаев 
1935 - 1937 жж. Шайхислам  Бекжанов 
1937 - 1941 жж. Серғали Еспембетұлы Толыбеков (экономика)
1941 - 1942 жж. Әділгереев Халел Мұхамеджанұлы (тарих)
1942 - 1946 жж. Ахмеди Ысқақұлы Ысқақов (қазақ филологиясы)
1946 - 1950 жж. Серғали Еспембетұлы Толыбеков (экономика)
1950 - 1953 жж. Асқар Закарин (математика)
1953 - 1963 жж. Мәлік Ғабдуллин (қазақ филологиясы)
1963 - 1974 жж. Серғали Еспембетұлы Толыбеков (экономика)
1974 - 1980 жж. Жүнісбек Жұмабеков (тарих)
1980 - 1987 жж. Құлжабай Әбдіхалықұлы Қасымов (математика)
1987 - 2008 жж. Тоқмұхамед Сәлменұлы Садықов (тарих)
2008 - 2021 жж. Такир Оспанұлы Балықбаев (педагогика)
2021 - 2023 жж. Дархан Нұрланұлы Біләлов (педагогика)
2023 жылдан бастап Болат Әнапияұлы Тілепов (саясат)

Факультеттер
 Математика, физика және информатика факультеті
 Педагогика және психология факультеті
 Филология факультеті
 Жаратылыстану және география факультеті
 Өнер факультеті
 Тарих және құқық факультеті
 Дене шынықтыру және алғашқы әскери дайындық факультеті
 Foundation факультеті
 Сорбонна-Қазақстан институты
 Әскери кафедра

Сыртқы сілтеме
http://www.kaznpu.kz/kz/?lnk=jhj

Дереккөздер

Санат:Алматы университеттері
Санат:Алматы қаласының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Санат:Алматы сәулеті