2022 жыл

2022 жылы көптеген танымал тұлғалар қайтыс болды, соның ішінде: саясаткерлер Аяз Мүтәллибов, Леонід Кравчук, Владимир Жириновский, Станислав Шушкевич, Синдзо Абе, Михаил Горбачёв, II Елизабет, Цзянь Цземин, Рим папасы XVI Бенедикт; әнші Юрий Шатунов; мультипликатор Леонид Шварцман; жазушылар Көпен Әмірбек және Әбдіжәміл Нұрпейісов; ғалым Шәмшә Беркімбаева және футболшы Пеле.

 Оқиғалар 
Қаңтар
 2 қаңтар — Судан премьер-министрі Абдалла Хамдук протесттер мен тәртіпсіздіктер нәтижесінде отставкаға кетті.
 5 қаңтар — Қазақстандағы наразылық шаралары нәтижесінде елде тәртіпсіздіктер басталады да, төтенше жағдай орнады. Премьер Асқар Маминнің кабинеті отставкаға кетті де, Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Қауіпсіздік Кеңесінің төрағасы лауазымынан айырылды.
 6 қаңтар — Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың сұранысы бойынша Қазақстанда ҰҚШҰ-ның "бейбітшілік сақтау" миссиясы басталды. Бітімгерлердің өздері наразылықты басуға қатыспады.
 7 қаңтар — COVID-19 пандемиясы: COVID-19 ауруының саны дүние жүзінде 300 миллионнан асты.
 9 қаңтар–6 ақпан — Камерунда Африка Ұлттары Кубогы 2021 өтті, нәтижесінде Сенегал бірінші чемпиондықта жеңіске жетеді.
 10 қаңтар — Балтимор, Мэрилендте (АҚШ) шошқадан адамға алғашқы сәтті жүрек трансплантациясы жасалды.
 15 қаңтар – Тонгадағы  суасты жанартауының үлкен атқылауы Аустралияда, Канадада, Чилиде, Фиджиде, Жапонияда, Жаңа Зеландияда, Самоада және Америка Құрама Штаттарында цунами туралы ескертулерді тудырды.
 23 қаңтар
 Ана атты тропикалық шторм Мадагаскар, Малави мен Мозамбикте 115 адамның қайтыс болуына және 11 адамның өмірлерін қиған су тасқынына әкелді.
 Буркина-Фасодағы төңкеріс президент Рок Марк Кристиан Каборены биліктен құлатты.
 28 қаңтар — COVID-19 пандемиясы: бүкіл әлем бойынша енгізілген екпелердің саны 10 миллиардтан асты.
 30 қаңтар — Португалиядағы парламент сайлауында Социалистік партия көпшілікті жеңіп алды.
Ақпан
 3 ақпан — Сирияда Ислам мемлекетінің басшысы Әбу Ибраһим әл-Хашими әл-Қураши Атмеде АҚШ әскерімен өлтірілді.
 4 ақпан — 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары Бейжің, Қытайда өтті.
 5 ақпан — Батсирай циклоны Мадагаскар, Маврикий, Реюньонде 123 адамның қайтыс болуына алып келді.
 21–24 ақпан — Ресей президенті Владимир Путин Донецк пен Луганск Халық Республикаларын мойындап, халықаралық айыптаулар мен санкцияларға қарамастан, Украинаға толық ауқымды басып кіруді бастады.
 26 ақпан — 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі: ЕО, АҚШ және олардың одақтастары ресейлік банктерді SWIFT төлем жүйесінен шығаруға, сондай-ақ Ресей Орталық банкіне шаралар қабылданды және ресейлік элитаға одан әрі шектеулер қойылды.
 27 ақпан
 Ресейдің Украинаға басып кіруі: Еуропа елдері өз әуе кеңістігінде ресейлік ұшуларға тыйым салды.
 Беларусьте конституциялық референдум өтті: Беларусь өзінің ядролық емес мәртебесін алып тастап, және елге Ресейді біржолата орналастыруға мүмкіндік беретін күштерге дауыс берді.
 28 ақпан
 Ресейдің Украинаға басып кіруі: Украина мен Ресей саясаткерлері Беларусь-Украина шекарасында бейбіт келіссөздердің бірінші раундын өткізді, бірақ еш шешім жасалған жоқ.
 Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық топ Ғаламдық жылыну туралы Алтыншы бағалау есебінің екінші бөлігін жариялады. Ол көптеген әсерлер «қайтарымсыз» болу алдында деген қорытындыға келді.
 Ресейдің Украинаға басып кіруі: ФИФА мен УЕФА ресейлік клубтар мен ұлттық құрамаларды барлық жарыстардан шеттетеді.
Наурыз
 1 наурыз — Ресейдің Украинаға басып кіруі: Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше елдер төтенше сессияда Ресейдің Украинаға басып кіруіне өкініш білдіріп, күштерін тез арада шығаруды талап ететін қарар қабылдады.
 2 наурыз — Ресейдің Украинаға басып кіруі: Ресей Украинаның ірі қаласы Херсонды басып алды.
 3 наурыз
 Ресейдің Украинаға басып кіруі: Ресей әскері Еуропаның ең ірі атомды электростанциясы Запорожье АЭС-ына шабуыл жасады.
 Армения Ұлттық жиналысы Жоғары технологиялық индустрия министрі және Ереванның бұрынғы мэрі Ваагн Гарнұлы Хачатурянды Армения президенті қылып сайлады.
 2–13 наурыз — Бейжің, Қытайда 2022 жылғы Қысқы Паралимпиада ойындары

 Сәуір 

 Мамыр 

 Маусым 

 Шілде 

 Тамыз 

 Қыркүйек 

 Қазан 

 Қараша 

 Желтоқсан 

 Нақты күндері жоқ 

 Қазақстанда 

 19 қаңтар - ҰҚШҰ бітімгершілік күштерін Қазақстаннан шығарылуы аяқталды.
 6 сәуір 
 «Альфа-Банк Казахстан» АҚШ санкциялар тізіміне енгізілді.
 17 жастағы шахматшы Бибісара Асаубаева әйелдер арасындағы ең жас әлем чемпионы ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енді.

 16 мамыр - Қазақстанда барлық азаматтарға қолжетімді 4% мөлшерлемемен жеңілдікпен автонесие беру бағдарламасы іске қосылды.

 5 маусым - Қазақстанда бүкілхалықтық референдум өтті. Қазақстан тарихында алғаш рет Конституцияға түзетулер бүкілхалықтық референдум арқылы енгізілді.
 7 маусым - Орталық референдум комиссиясы республикалық референдумның соңғы нәтижелерін жариялады. Дауыс беруге қатысушылардың 68,05%-ы (шамамен 8 миллион адам) болған кезде, сайлаушылардың басым көпшілігі – 77,18%-ы – түзетулерді қолдады. Дауыс берушілердің 18,66%-ы қарсы дауыс берді, ал қалған бюллетеньдер жарамсыз деп танылды немесе саналмады.
 8 маусым - Ұлытау, Жетісу және Абай аймақтары құрылды.
 1 қыркүйек - Қасым-Жомарт Тоқаев қаңтар оқиғаларына қатысқандарға рақымшылық жариялап, Ұлттық қор кірісінің бір бөлігін қазақстандық балалардың шоттарына аударуды бұйырды және мерзімінен бұрын президент сайлауын өткізуді ұсынды.
 10 қыркүйек - Қостанай облысының Әулиекөл ауданында болған ірі орман өрті сөндірілді. Өрт басталғаннан бері жалпы аумақ 43 000 гектарды құрады. Екі ауылдағы 90-нан астам тұрғын үй қираған немесе зақымдалған.
 17 қыркүйек - Қасым-Жомарт Тоқаев президенттің жеті жылдық мерзімін белгілейтін және астананың атауын Астана деп өзгертетін конституциялық түзетулерге қол қойды.
 22 қыркүйек - Республика күні ресми түрде ұлттық мерекеге айналды.
 20 қараша - Қазақстанда кезектен тыс президент сайлауы өтті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев сайлаушылардың 81,3 пайыз дауысымен жеңіске жетті.
 26 қараша - Сайланған Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына ант берді. Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевқа президент куәлігін табыс етті.
 27 желтоқсан - Алматыдағы Ұлттық ғылым академиясы мемлекеттік мәртебесіне қайтарылды.

 Туғандар 
Тағы қара: :Санат:2022 жылы туғандар

 Қайтыс болғандар 
Тағы қара: :Санат:2022 жылы қайтыс болғандар

 Тағы қараңыз 

 Түсініктемелер 

*