Ат-Таклид

Ат-Таклид («жолын қуу», «еліктеу»)- фикһтардың жеке мәселелерін талдауға байланысты әлдебір жеке мазһабтың муджтахидтер беделіне ден қоюшылығы.

VIII ғасырда ат-Таклид Мүхаммедтің пікірлестерінің бірінің тобына жататындықты білдірсе, кейін сондай пікірлестерінің жолын қуушылар
тобына жататындықты білдірді.

X ғасырда ортасынан бастап «ыждағаттар есігі» біртіндеп жабыла бастап, оның дәрежелеріне қол жеткізу аса қиындаған кезде, ат-Таклид «муд-
жтахидтерге жатпайтын факихтер беделінің өлшемі болып танылды. ат-Таклид«әл-хасс» (ғалымдықтың деңгейі) және «Т. әл-әмм» (жай
білімділіктің деңгейі) болып бөлінеді.

Таклид «әл-хасс» үш дәрежеге бөлінеді:

1) Таклид ат- тахридж - муджтахидтердің талдауларына сүйене отырып, өз мазһабтарын негіздеу арқылы, шариғаттың түсініксіз жерлерін
сол адамның өзінің түсіндіріп беру қабілеті;
2) Таклид  ат-тарджих - муджтахидтер сарабынан өткеннен кейінгінің ең дұрысынтаңдап ала білу қабілеті; 
3) Т. ат-такдир - өзінің алдындағылардың еңбегін жақсы меңгеріп, олардың дәлелдеу жолдарын әбден қаныққан адамның сол еңбектерді
өз жанынан ештеңе қоспай мазмұндан шыға алуы, түсініктеме жазу қабілеті, ат-Таклидның қай дәрежесінде үміткер адам өзінің
пікірталасын ғылыми жиында немесе жазба еңбектерімен дәлелдеуі қажет.

Жоғары діни училищелер мен дін ілімі факультеттерін бітірушілер емтихан тапсырғаннан кейін Таклид ат-такдир дәрежесіне ие болады.

Ззаманның қоғамдық-саяси әде-биеттерінде ат-Таклид термит «консерватизм», ал Исламды жетілдірушілер еңбегінде
«тоқырау» мағынасын білдіреді.

Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,
2010 ISBN 9965-26-322-1

Дереккөздер

Санат:Дін
Санат:Ислам