Готфрид Вильгельм Лейбниц

Готфрид Уилһелм Лейбниц,  ( (1646–1716) — неміс философы және ғалымы, жаңа заман философиясының рационолистік дәстүрінің жалғастырушысы. Ол болмыстың мәнін ашуға талпынды. Оның пікірінше, болмыс ұсак ерекше рухани бөлшектер - монадалардан тұрады. Монадалар - болмыстың алғашкы элементтері, атомдар. Лейбниц өткен философияның маңызды нәтижелерін жаңа ғылыми білімдерімен өзі ұсынған. Методологиямен сәйкестендіруге талпынды.Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006. ISBN 9965-808-82-1

Сонымен қатар, Лейбниц математикада да елеулі үлес қосты: ол дифференциалдық және интегралдық санақты жүйелі түрде дамытты. Лейбництің туынды белгісі  бүгінгі күнге дейін қолданылады және ол функциялардың өзгеру жылдамдығын сипаттауға ыңғайлы символикалық нотация ұсынды. Сонымен қатар, Лейбництің интеграл белгісі  де осы дәуірден шыққан. Оның жүйесі Ньютонның флуксиялар нотациясымен қатар математикалық анализдің дамуына зор ықпал етті.

 Математикадағы еңбектері 
Лейбниц математикалық анализдің негізін қалады. Ол дифференциалдық және интегралдық санақты жүйелі түрде дамытты.  

 Туынды белгісі:  — функциялардың өзгеру жылдамдығын сипаттайды.  
 Интеграл белгісі:  — аудан, көлем немесе жалпы жинақты есептеу үшін қолданылады.  

 Негізгі теоремалары 
 Туындының ережелері:
  Қосу ережесі: 
  Көбейту ережесі: 
  Бөліндіру ережесі: 
  Тізбекті ереже: 

 Интегралдық теоремалар:
  Негізгі интегралдық теорема: 
  Көмекші ережелер: қосынды интеграл, тұрақты коэффициент интеграл, айнымалы ауыстыру ережелері.

Лейбництің жүйесі Ньютонның флуксиялар нотациясымен қатар математикалық анализдің дамуына зор ықпал етті. Ол енгізген символдар қазіргі күнге дейін қолданылады.

 Әдебиет 
 Томас, И. "Gottfried Wilhelm Leibniz: математикалық логика мен анализдің негізін қалаушы", 2005.  
 Лейбниц, Г. В. "Nova Methodus pro Maximis et Minimis", 1684.

 Дереккөздер 

Санат:1646 жылы туғандар
Санат:1716 жылы қайтыс болғандар
Санат:Германия ғалымдары